đặt vấn đề nghiên cứu, mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể, câu hỏi nghiên cứu, phạm vị nghiên cứu phương pháp thu thập số liệu, và phương pháp nghiên cứu của đề tài. Cơ sở lý luận và thực tiễnvấn đề Chương này sẽ trình bày Khái niệm về tái định cư, những cảnh báo của các tổ chức quốc tế về vấn đề tái định cư; cơ sở lý thuyết của đề tài, các nghiên cứu có liên quan: sinh kế bền vững, các chỉ số về sinh kế bền vững, khung lý thuyết về sinh kế bền vững của các tổ chức quốc tế như CARE, DFID. Phương pháp nghiên cứu và mô hình nghiên cứu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chương này trình bày những thông tin tổng quan về dự án mở rộng quốc lộ 1D quan địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, phương pháp nghiên cứu, khung phân tích; thiết lập mẫu phỏng vấn và xây dựng bảng hỏi nhằm thực hiện đánh giá mô tả chi tiết các thông tin về hiện trạng sinh kế người dân. Kết quả nghiên cứu.
Chương này trình bày kết quả nghiên cứu thực nghiệm về sinh kế của người dân tái định sau khi bị nhà nước thu hồi đất để mở rộng quốc lộ 1D trên địa bàn thành phố Quy Nhơn. Gợi ý chính sách. Chương này trình bày tóm lược lại những kết quả quan trọng của đề tài từ đó gợi ý các chính sách nhằm thực hiện tốt chính sách sinh kế cho người dân sau khi bị nhà nước thu hồi đất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN Trong chương này tác giả sẽ trình bày các cơ sở lý thuyết và thực tiễn liên quan đến đề tài như sinh kế, sinh kế bền vững, mô hình sinh kế và các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế có liên quan đến đề tài nghiên cứu 2.
Một số khái niệm 2. Bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất Căn cứ Điều 3 theo Luật đất đai 2013 có quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật này. Do đó, Nhà nước có quyền quyết định thu hồi đất.
" Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai". Trong điều này cũng quy định"Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất" và "Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển". Khái niệm Sinh kế Các nghiên cứu của Chamber và R.Coway (1991) đưa ra khái niệm Sinh kế bao gồm các khả năng, các tài sản (gồm cả nguồn lực vật chất và xã hội) và hoạt động cần thiết để kiếm sống. Sinh kế có thể được tạo thành thu nhập từ nhiều hoạt động sản suất, kinh doanh, dịch vụ nông nghiệp và phi nông nghiệp.
Mỗi hộ gia đình tùy thuộc vào nguồn lực hiện có hoặc tiềm năng của mình để lựa chọn các hoạt động tạo thu nhập phù hợp. Các lựa chọn này được dựa trên nguồn lực của hộ gia đình và vị trí của nó trong cấu trúc pháp lý, chính trị và xã hội của xã hội. Nguy cơ thất bại sinh kế xác định mức độ tổn thương của một hộ gia đình về thu nhập, thực phẩm, sức khỏe và dinh dưỡng. Vì vậy, đời sống được đảm bảo khi các hộ gia đình có quyền sở hữu an toàn, hoặc tiếp cận nguồn lực và các hoạt động tạo thu nhập, bao gồm cả dự trữ và tài sản, để bù đắp rủi ro, giảm bớt chấn động và đáp ứng dự phòng (Chambers và R.
Một sinh kế bền vững, khi nó "có thể ứng phó và phục hồi từ sự căng thẳng và những cú sốc, duy trì khả năng và tài sản của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 mình, và cung cấp các cơ hội sinh kế bền vững cho các thế hệ tiếp theo. Khái niệm sinh kế bền vững Có nhiều cách tiếp cận và định nghĩa khác nhau về sinh kế, tuy nhiên, có sự nhất trí rằng khái niệm sinh kế bao hàm nhiều yếu tố có ảnh hưởng đến hoạt động sống của mỗi cá nhân hay hộ gia đình. Các nghiên cứu về sinh kế hiện nay về cơ bản đã xây dựng khung phân tích sinh kế bền vững trên cơ sở các nguồn lực của hộ gia đình bao gồm nguồn lực vật chất, tự nhiên, tài chính, xã hội và nhân lực. Kết quả nghiên cứu của Ellis(2000) cho rằng một sinh kế bao gồm những tài sản (tự nhiên, phương tiện vật chất, con người, tài chính và nguồn vốn xã hội), những hoạt động và cơ hội được tiếp cận đến các tài sản và hoạt động đó (đạt được thông qua các thể chế và quan hệ xã hội), mà theo đó các quyết định về sinh kế đều thuộc về mỗi cá nhân hoặc mỗi nông hộ.
Chambers và Conway (1991), sinh kế chỉ bền vững khi nó có thể đối phó và phục hồi sau các cú sốc, duy trì hoặc cải thiện năng lực và tài sản, và cung cấp các cơ hội sinh kế bền vững cho các thế hệ kế tiếp; và đóng góp lợi ích ròng cho các sinh kế khác ở cấp độ địa phương hoặc toàn cầu, trong ngắn hạn và dài hạn. Kết quả nghiên cứu của Reardon và Taylor (1996) về sinh kế cho thấy: Sinh kế được xem là bền vững khi nó có thể đối phó và khôi phục trước tác động của những áp lực và những cú sốc, duy trì hoặc tăng cường những năng lực lẫn tài sản của nó trong hiện tại và tương lai, trong khi không làm suy thoái nguồn tài nguyên thiên nhiên. Barrett và Reardon(2000) cho rằng sự bền vững trong các hoạt động sinh kế phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như khả năng trang bị nguồn vốn, trình độ của lao động, các mối quan hệ trong cộng đồng, các chính sách phát triển. Tuy vậy, sự bền vững của tài nguyên thiên nhiên là yếu tố nền tảng trong việc quyết định một sinh kế có bền vững hay không.Khái niệm tái định cư Tái định cư là biện pháp nhằm ổn định, khôi phục đời sống cho những người bị ảnh hưởng bởi các dự án của nhà nước, khi mà phần đất nơi ở cũ bị thu hồi hết hoặc thu hồi không hết, phần còn lại không đủ điều kiện để tiếp tục sinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 sống, phải chuyển đến nơi ở mới.
Tái định cư bao gồm tái định cư tự nguyện và tái định cư bắt buộc. Tái định cư tự nguyện: là do nhu cầu cuộc sống người dân tự nguyện di chuyển từ nơi này sang định cư ở nơi khác. Tái định cư bắt buộc: Dự án phát triển dẫn đến những mất mát tái định cư không thể tránh khỏi, trong đó người bị ảnh hưởng không còn lựa chọn nào khác ngoài việc xây dựng lại cuộc sống mới, thu nhập và cơ sở vật chất ở bất cứ một nơi nào khác (ADB, 1995). Người bị ảnh hưởng Những người bị ảnh hưởng là những người phải chịu thiệt hại do hậu quả của dự án, toàn bộ hay một phần tài sản vật chất và phi vật chất, bao gồm nhà cửa, cộng đồng, đất canh tác, tài nguyên như rừng, đất chăn nuôi, nơi đánh bắt cá, hoặc những điểm văn hóa quan trọng, những tài sản có giá trị thương mại, sự thuê mướn, những cơ hội tạo thu nhập, những mạng lưới và các hoạt động xã hội và văn hóa.
Những tác động như vậy có thể là vĩnh viễn hoặc tạm thời. Điều này thường sảy ra thông quan việc thu hồi đất bằng cách sử dụng đặc quyền hay những biện pháp điều tiết khác. Khung lý thuyết về sinh kế 2.1 Khung phân tích sinh kế bền vững DFID Khung phân tích sinh kế là một công cụ được xây dựng nhằm xem xét một cách toàn diện tất cả các yếu tố khác nhau ảnh hưởng như thế nào đến sinh kế của con người đặt biệt là cơ hội hình thành nên chiến lược sinh kế của con người, để đạt được mục tiêu tăng phúc lợi của con người. Khung sinh kế bền vững DFID do Cơ quan phát triển quốc tế Vương quốc Anh (DFID) xây dựng là một công cụ để cải thiện sự hiểu biết của các cơ quan chính phủ và các tổ chức phi chính phủ về đời sống, đặc biệt là sinh kế của người nghèo.
Khung sinh kế bền vững trình bày các yếu tố chính ảnh hưởng đến sinh kế của người dân, và mối quan hệ điển hình giữa các bên. Nó có thể được sử dụng cho việc thực hiện kế hoạch hoạt động phát triển mới và đánh giá những đóng góp cho sự bền vững sinh kế được thực hiện bởi các hoạt động hiện có. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Khung phân tích sinh kế bền vững Nguồn : Khung phân tích sinh kế bền vững DFID, 2001 Khung phân tích sinh kế bền vững được xây dựng trên cơ sở tài sản sinh kế bao gồm 05 nguồn lực : nguồn lực vật chất (cơ sở hạ tầng và các loại hàng hóa con người sản xuất cần để hậu thuẫn sinh kế);nguồn lực xã hội là nguồn lực mà các hộ gia đình và cá nhân sử dụng để thực hiện các mục tiêu sinh kế của họ bao gồm các yêu cầu xã, quan hệ cộng đồng, quan hệ với các tổ chức công quyền , đảng phái, các hội ngành nghề, hiệp hội ; nguồn lực con người đại điện cho các nhận thức, khả năng làm việc và kiến thức nhằm phục vụ việc theo đuổi và đạt được các mục tiêu sinh kế của mình vànguồn lực tự nhiên(nguyên liệu, nhiên liệu tự nhiên để tạo dựng các sinh kế như đất đai, rừng và nguồn nước tự nhiên), nguồn lực tài chính mà con người sử dụng để đạt được mục tiêu sinh kế như các khoản thu nhập, vốn tín dụng, trợ cấp. Dựa trên cơ sở của khung sinh kế, các cơ quan chính phủ và các tổ chức phi chính phủ có thể điều chỉnh các tác động của chính sách ảnh hưởng đến những tình huống dễ bị tổn thương hoặc thực hiện việc hỗ trợ, cải thiện sinh kế của người dân.
- Bối cảnh dễ tổn thương: là các yếu tố đến từ môi trường bên ngoài tác động vào cuộc sống của người dân mà họ bị hạn chế hoặc không thể kiểm soát. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.