Luận án Tiến sĩ: Phát triển công nghiệp TP. Cần Thơ đến năm 2020 - Trần Thanh Mẫn

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích sự phát triển công nghiệp TP Cần Thơ đến năm 2020, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tiềm năng và thách thức.

• Tác giả: Trần Thanh Mẫn
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Công Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế, quản lý và kế hoạch hóa kinh tế quốc dân
• Đề tài: Phát triển công nghiệp của Tp. Cần Thơ đến năm 2020
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ
• 1.1. KHÁI NIỆM VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CN
• 1.2. Phân loại công nghiệp
• 1.3. Đặc điểm về công nghiệp
• 1.4. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN CN
• 1.4.1. Yếu tố về quản lý nhà nước
• 1.4.2. Yếu tố đầu vào cho sản xuất công nghiệp
• 1.4.3. Yếu tố đầu ra cho sản xuất công nghiệp
• 1.5. ĐƯỜNG LỐI PHÁT TRIỂN CN VIỆT NAM QUA CÁC THỜI KỲ (1986 – ĐẾN NAY)
• 1.5.1. Mười năm đầu của thời kỳ đổi mới nền kinh tế
• 1.5.2. Chặng đầu của thời kỳ Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
• 1.5.3. Thời kỳ đẩy mạnh quá trình CNH-HĐH và hội nhập KT quốc tế (Từ 2006 - 2010)
• 1.6. BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP MỘT SỐ NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN Ở CHÂU Á
• 1.6.1. Bài học 1: Phát triển “công nghiệp chế biến” – phương tiện chủ yếu để đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa tại các nước đang phát triển
• 1.6.2. Bài học 2: Lựa chọn ngành cụ thể trong từng nhóm ngành công nghiệp chế biến theo mục tiêu xác định
• 1.6.3. Bài học 3: Phát triển nhóm ngành công nghiệp dùng nhiều lao động với trình độ công nghệ thấp và chế biến các nguồn dự trữ tài nguyên thiên nhiên trong nước
• 1.6.4. Bài học 4: Phát triển nhóm ngành công nghiệp đòi hỏi vốn đầu tư lớn và trình độ công nghệ cao
• 1.6.5. Bài học rút ra đối với phát triển công nghiệp Việt Nam và TP.
• 1.7. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TP.CẦN THƠ THỜI GIAN QUA
• 2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA TP.CẦN THƠ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Lợi thế và khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội, ảnh hưởng đến sự phát triển công nghiệp của TP.
• 2.2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CN TP.
• 2.2.1. Một số chỉ tiêu phát triển công nghiệp
• 2.2.2. Thực trạng một số chuyên ngành công nghiệp
• 2.2.3. Thực trạng phát triển các khu, cụm công nghiệp
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TP. CẦN THƠ THỜI GIAN QUA
• 2.3.1. Yếu tố quản lý nhà nước
• 2.3.2. Yếu tố đầu vào cho sản xuất công nghiệp
• 2.3.3. Yếu tố đầu ra cho sản xuất công nghiệp
• 2.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TP.CẦN THƠ ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TP.CẦN THƠ ĐẾN NĂM 2020
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG GIẢI PHÁP
• 3.2.1. Quan điểm 1: Phát triển công nghiệp phù hợp với mục tiêu chung và phát triển kinh tế-xã hội của TP.
• 3.2.2. Quan điểm 2: Huy động nguồn lực trong và ngoài nước trong phát triển công nghiệp TP.
• 3.2.3. Quan điểm 3: Phát huy lợi thế so sánh đặc thù của TP.Cần Thơ trong phát triển công nghiệp
• 3.2.4. Quan điểm 4: Phát triển công nghiệp TP.Cần Thơ trong mối liên kết phát triển công nghiệp toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long
• 3.2.5. Quan điểm 5: Phát triển công nghiệp TP.Cần Thơ một cách bền vững
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT
• 3.3.1. Nhóm giải pháp phát triển đầu vào cho sản xuất công nghiệp
• 3.3.2. Nhóm giải pháp phát triển đầu ra cho sản xuất công nghiệp
• 3.3.3. Nhóm giải pháp hỗ trợ
• 3.3.3.1. Đối với Nhà nước
• 3.3.3.2. Đối với UBND TP.
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển công nghiệp TP Cần Thơ đến năm 2020

Phát triển công nghiệp là một trong những yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế của TP Cần Thơ. Với vị trí địa lý thuận lợi, TP Cần Thơ đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển ngành công nghiệp. Theo báo cáo, ngành công nghiệp đã đóng góp một phần lớn vào GDP của thành phố, tạo ra nhiều việc làm và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, cần có những chiến lược cụ thể và hiệu quả.

1.1. Đặc điểm và tiềm năng phát triển công nghiệp tại TP Cần Thơ

TP Cần Thơ có nhiều lợi thế về tài nguyên thiên nhiên và vị trí địa lý. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các ngành công nghiệp chế biến nông sản, thủy sản và công nghiệp chế tạo. Các khu công nghiệp được đầu tư xây dựng với hạ tầng cơ sở ngày càng hoàn thiện, thu hút nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước.

1.2. Vai trò của chính sách phát triển công nghiệp trong kinh tế Cần Thơ

Chính sách phát triển công nghiệp của TP Cần Thơ đã được định hình rõ ràng, nhằm tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp. Các chính sách này không chỉ hỗ trợ về mặt tài chính mà còn tạo điều kiện cho việc chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp địa phương.

II. Những thách thức trong phát triển công nghiệp TP Cần Thơ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng TP Cần Thơ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển công nghiệp. Các vấn đề như hạ tầng yếu kém, chi phí đầu vào cao và sự cạnh tranh từ các khu vực khác đang ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Hạ tầng cơ sở và chi phí đầu tư

Hạ tầng cơ sở tại TP Cần Thơ vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư. Chi phí xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng cao cũng là một rào cản lớn đối với các doanh nghiệp muốn mở rộng sản xuất.

2.2. Cạnh tranh và thị trường tiêu thụ

Sự cạnh tranh từ các khu vực khác trong cả nước và quốc tế đang gia tăng. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp tại TP Cần Thơ phải nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ để giữ vững thị trường tiêu thụ.

III. Phương pháp phát triển công nghiệp bền vững tại TP Cần Thơ

Để phát triển công nghiệp bền vững, TP Cần Thơ cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc đầu tư vào công nghệ mới, cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là những yếu tố quan trọng. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn bảo vệ môi trường.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đầu tư vào công nghệ hiện đại và đổi mới sáng tạo là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp cần được khuyến khích áp dụng công nghệ mới để cải thiện quy trình sản xuất.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phát triển công nghiệp

Các nghiên cứu về phát triển công nghiệp tại TP Cần Thơ đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Sự phát triển của các khu công nghiệp đã tạo ra nhiều việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, cần có những đánh giá cụ thể để xác định hiệu quả của các chính sách đã triển khai.

4.1. Kết quả đạt được từ các khu công nghiệp

Các khu công nghiệp tại TP Cần Thơ đã thu hút nhiều dự án đầu tư, tạo ra hàng ngàn việc làm cho người dân. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của thành phố.

4.2. Đánh giá hiệu quả của chính sách phát triển

Cần có những đánh giá cụ thể về hiệu quả của các chính sách phát triển công nghiệp. Việc này giúp nhận diện những điểm mạnh và yếu, từ đó điều chỉnh các chính sách cho phù hợp với thực tiễn.

V. Kết luận và triển vọng phát triển công nghiệp TP Cần Thơ

TP Cần Thơ có nhiều tiềm năng để phát triển công nghiệp bền vững. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần có sự đồng bộ trong các chính sách và sự hợp tác giữa các bên liên quan. Triển vọng phát triển công nghiệp của TP Cần Thơ đến năm 2020 là khả thi nếu có những giải pháp hiệu quả.

5.1. Tầm nhìn phát triển công nghiệp đến năm 2020

Tầm nhìn phát triển công nghiệp của TP Cần Thơ đến năm 2020 cần hướng tới việc xây dựng một nền công nghiệp hiện đại, bền vững và có khả năng cạnh tranh cao. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực từ cả chính quyền và doanh nghiệp.

5.2. Các giải pháp cần thiết để đạt được mục tiêu

Các giải pháp cần thiết bao gồm cải thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khuyến khích đầu tư vào công nghệ mới. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp là rất quan trọng để thực hiện các giải pháp này.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình "Phát triển công nghiệp của TP.Cần Thơ đến năm 2020" là luận án tiến sĩ kinh tế của nghiên cứu sinh Trần Thanh Mẫn, thực hiện tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Vũ Công Tuấn. Luận án thuộc chuyên ngành Kinh tế, quản lý và kế hoạch hóa kinh tế quốc dân (mã số: 5.05), được bảo vệ năm 2009 với độ dài 192 trang, bao gồm 46 bảng số liệu và 04 hình minh họa.

Tính cấp thiết của luận án gắn liền với vị thế địa kinh tế của địa phương. Thành phố Cần Thơ nằm ở trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), trải dài 55 km dọc bờ Tây sông Hậu, diện tích tự nhiên 1.402 km² (chiếm 3,45% diện tích toàn vùng). Thành phố là cửa ngõ giao lưu then chốt của vùng Tây Nam sông Hậu với Tứ giác Long Xuyên, vùng Bắc sông Tiền và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam; đồng thời là giao điểm của các trục giao thông thủy, bộ kết nối Thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh Tây Nam Bộ và Phnôm Pênh (Campuchia). Nhằm thực hiện định hướng xây dựng Cần Thơ trở thành thành phố cấp quốc gia, trung tâm công nghiệp, thương mại - dịch vụ của vùng hạ lưu sông Mê Kông, ngành công nghiệp đóng vai trò tạo nền tảng vật chất bảo đảm tăng trưởng bền vững và hội nhập quốc tế.

Đến cuối năm 2008, các khu và cụm công nghiệp trên địa bàn thành phố đã thu hút 168 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt 1,372 tỉ USD. Tuy nhiên, sự phát triển công nghiệp của địa phương đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức:

• Địa chất nền đất yếu làm gia tăng chi phí xây dựng cơ bản, kết cấu hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài khu công nghiệp còn thiếu đồng bộ, hạn chế khả năng thu hút các dự án quy mô vùng.
• Ngân sách địa phương đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng ngành công nghiệp còn ở mức thấp.
• Biến động thị trường và giá nguyên nhiên liệu đầu vào tăng cao, cùng các rào cản thương mại quốc tế (vụ kiện bán phá giá cá ba sa, tôm và hạn ngạch dệt may của Hoa Kỳ) ảnh hưởng đến sản xuất và xuất khẩu.
• Các ngân hàng thương mại chủ yếu ưu tiên cho vay vốn lưu động, doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn để đầu tư đổi mới công nghệ.
• Hệ thống xử lý môi trường tại các cơ sở sản xuất công nghiệp chưa hoàn chỉnh, phát sinh nguy cơ ô nhiễm sinh thái.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận án là làm rõ cơ sở lý luận về phát triển công nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế; nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn của một số nước châu Á có điều kiện tương đồng; từ đó xây dựng lộ trình tổng thể và đề xuất hệ thống giải pháp phát triển công nghiệp thành phố Cần Thơ đến năm 2020. Mục tiêu cụ thể gồm bốn nội dung:

1. Làm rõ những cơ sở lý luận về phát triển công nghiệp TP.Cần Thơ đến năm 2020 phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.
2. Đánh giá những thích ứng và chưa thích ứng của công nghiệp TP.Cần Thơ trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.
3. Đưa ra hướng phát triển công nghiệp TP.Cần Thơ đến năm 2010 và giai đoạn 2011 - 2020, phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.
4. Đề xuất giải pháp, lộ trình để phát triển công nghiệp TP.Cần Thơ đến năm 2010 và giai đoạn 2011 - 2020.

Nghiên cứu tập trung vào hai nhóm đối tượng: nhóm ngành chịu tác động trực tiếp khi Việt Nam gia nhập WTO (dệt may, chế biến nông - lâm - thủy sản, cơ khí) và nhóm ngành công nghiệp mang tính chiến lược làm nền tảng.

Đối tượng nghiên cứu là sự phát triển ngành công nghiệp trong các doanh nghiệp tại thành phố Cần Thơ, xem xét theo:

• Thành phần kinh tế (kinh tế nhà nước và ngoài nhà nước).
• Chuyên ngành công nghiệp (chế biến nông - lâm - thủy sản; vật liệu xây dựng; dệt may và da giày; khai thác khoáng sản; cơ khí, điện tử và gia công kim loại; hóa chất - phân bón).
• Hạ tầng khu, cụm công nghiệp và làng nghề truyền thống.
• Các nhân tố tác động (cơ chế chính sách, vốn, nhân lực, hạ tầng kinh tế - kỹ thuật).

Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở các ngành công nghiệp thuộc thành phố Cần Thơ quản lý, không nghiên cứu các cơ sở công nghiệp do Trung ương quản lý đóng trên địa bàn. Dữ liệu thực trạng được thu thập và phân tích trong giai đoạn 2000 - 2008; định hướng chiến lược và các giải pháp đề xuất được xác định đến năm 2020.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng thuật các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến công nghiệp hóa và phát triển công nghiệp:

Về nghiên cứu quốc tế, tác giả khảo sát các công trình phân tích kinh nghiệm và mô hình công nghiệp hóa tại châu Á: Đào Duy Huân với "CNH, HĐH các nước Đông Nam Á và tầm nhìn thế kỷ XXI"; Trần Quốc Hùng với "Trung Quốc & ASEAN trong hội nhập thử thách mới, cơ hội mới"; Võ Đại Lược với "Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới - Thời cơ và thách thức"; Kasachi Ohkawa và Hirohisa Kohawa với "Kinh nghiệm công nghiệp hóa ở Nhật Bản và sự thích ứng của nó đối với các nền kinh tế đang phát triển"; GS. Lê Hữu Tầng và GS. Lưu Hàm Nhạc với "Nghiên cứu so sánh đổi mới kinh tế ở Việt Nam và cải cách kinh tế ở Trung Quốc"; Nguyễn Minh Tú và Vũ Xuân Nguyệt Hồng với "Chính sách công nghiệp và công cụ chính sách công nghiệp, kinh nghiệm Nhật Bản và bài học rút ra trong công nghiệp hóa ở Việt Nam".

Về nghiên cứu trong nước, tác giả phân chia tài liệu theo năm nhóm nội dung:

• Lý luận chung và chính sách vĩ mô: Các công trình của Nguyễn Trọng Chuẩn, Nguyễn Thế Nghĩa, Đặng Hữu Toàn; Lê Đăng Doanh; Nguyễn Xuân Dũng; Đỗ Đức Định; Lê Cao Đoàn (2001); Hoàng Ngọc Hòa; Phan Thanh Khôi và Lương Xuân Hiền; Vũ Đình Nam, Trần Đình Đạo và Nguyễn Văn Phúc; Đỗ Hoài Nam; Lê Huy Ngọ; Lê Quang Phi; Trần Đình Thiên; Trần Văn Thọ; Nguyễn Văn Thường và Kenichi Ohao.
• Yếu tố văn hóa - xã hội trong công nghiệp hóa: Các nghiên cứu của Trần Văn Bính; Hoàng Hữu Bình; Lê Cao Đoàn; Nguyễn Đình Gấm.
• Công nghiệp hóa nông nghiệp và nông thôn: Các công trình của Nguyễn Văn Phúc; Chu Hữu Quý và Nguyễn Kế Tuấn; Lưu Văn Sáng; Đặng Kim Sơn; Nguyễn Thành Xương.
• Nguồn nhân lực công nghiệp: Nghiên cứu của Vũ Huy Chương; Trần Văn Chử; Bùi Thị Thanh Hà; đề tài khoa học của Học viện Chính trị Quốc gia; Đoàn Văn Khái; Đỗ Văn Phúc; Trương Thị Minh Sâm; Nguyễn Thanh; Trần Thị Thu; Phạm Thế Tri.
• Khu công nghiệp và doanh nghiệp công nghiệp: Các nghiên cứu của Nguyễn Minh Dũng; Nguyễn Chơn Trung và Trương Gia Long; Nguyễn Công Tuyến; Vũ Huy Từ; chuyên đề nghiên cứu của Nguyễn Văn Hiến, Đặng Huỳnh Khai và Nguyễn Vĩnh Thanh về lộ trình phát triển của doanh nghiệp Cần Thơ khi gia nhập WTO và thực hiện AFTA.

Về khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ ra rằng các công trình trước đây chủ yếu tập trung ở cấp độ kinh tế vĩ mô cả nước hoặc phân tích chung cho toàn vùng ĐBSCL. Tại địa phương, Sở Công nghiệp thành phố Cần Thơ mới lập quy hoạch phát triển công nghiệp đến năm 2010. Chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện, có hệ thống về phát triển công nghiệp thành phố Cần Thơ trong tầm nhìn dài hạn đến năm 2020 gắn với bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế và gia nhập WTO. Luận án được thực hiện nhằm lấp đầy khoảng trống nghiên cứu này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý thuyết, luận án điểm lại các quan niệm về công nghiệp từ Bách khoa toàn thư Việt Nam (phân chia nhóm A - tư liệu sản xuất và nhóm B - tư liệu tiêu dùng), định nghĩa của G. Cô-Dơ-Lốp và định nghĩa của Hiệp hội kỹ sư Pháp. Tác giả vận dụng lý thuyết phát triển kinh tế của Paul Samuelson và William D. Nordhaus (phát triển là sự mở rộng GDP hoặc sản lượng tiềm năng, chịu tác động của mô hình "Bốn bánh xe": nhân lực, tài nguyên, vốn và công nghệ) để đề xuất định nghĩa riêng:

"Phát triển công nghiệp là sự phát triển đồng bộ các yếu tố tác động đến sự phát triển công nghiệp, bao gồm các yếu tố về quản lý nhà nước như: đường lối, chủ trương; chiến lược, quy hoạch, chính sách, cơ sở hạ tầng, tác động của các khu vực KT khác cũng như sự phát triển của các yếu tố đầu vào trong sản xuất như: vốn đầu tư, nguồn nhân lực, trình độ công nghệ, máy móc thiết bị, khả năng cung ứng nguyên vật liệu, trình độ quản lý và sự phát triển của các yếu tố đầu ra như: nhu cầu thị trường, cơ cấu sản phẩm, cơ cấu chuyên ngành công nghiệp, phân bổ công nghiệp và bảo vệ môi trường. Phát triển công nghiệp nhằm tăng tỷ trọng giá trị sản lượng công nghiệp trong tổng sản phẩm trong nước (GDP), góp phần hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước."

Luận án sử dụng khung phân tích công nghệ của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hiệp Quốc (UNIDO) gồm bốn thành phần: trang thiết bị, kỹ năng/tay nghề, thông tin/dữ liệu và tổ chức quản lý; đồng thời viện dẫn các quy định pháp lý như Nghị định số 11/2005/NĐ-CP về chuyển giao công nghệ, Nghị định số 36/CP năm 1997 về quy chế khu công nghiệp, khu chế xuất, quy chế khu công nghệ cao năm 2003, Luật Đầu tư năm 2005 và Luật Bảo vệ môi trường năm 1993.

Về phương pháp nghiên cứu, luận án kết hợp các phương pháp cụ thể:

• Phương pháp luận duy vật biện chứng dùng làm cơ sở lý luận chung.
• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân tích các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc (từ khóa VI đến khóa IX), nghị quyết, quyết định của Chính phủ và văn bản của chính quyền địa phương.
• Phương pháp khảo sát, điều tra xã hội học và thống kê: Thu thập dữ liệu thực tế tại các doanh nghiệp, khu, cụm công nghiệp; tổng hợp chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2000 - 2008 từ cơ quan thống kê và các sở, ngành tại Cần Thơ.
• Phương pháp chuyên gia và hội thảo khoa học: Tác giả đã tổ chức 3 cuộc hội thảo khoa học tại thành phố Cần Thơ để tham vấn ý kiến các nhà quản lý, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp.
• Phương pháp phân tích lịch sử và so sánh: Phân tích đường lối phát triển công nghiệp Việt Nam qua các thời kỳ và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn từ các nước châu Á (Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore, Malaysia, Thái Lan).

Nguồn dữ liệu của luận án là số liệu thống kê chính thức từ Cục Thống kê thành phố Cần Thơ, Sở Công nghiệp Cần Thơ, Ban quản lý các khu chế xuất và công nghiệp Cần Thơ cùng các báo cáo chuyên ngành từ năm 2000 đến năm 2008.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển công nghiệp trong nền kinh tế

Chương 1 hệ thống hóa khái niệm, đặc điểm và phân loại công nghiệp; phân tích cấu trúc ba nhóm nhân tố tác động đến phát triển công nghiệp (quản lý nhà nước, yếu tố đầu vào, yếu tố đầu ra); điểm lại đường lối phát triển công nghiệp của Việt Nam qua các kỳ Đại hội Đảng từ năm 1986 đến năm 2005; đồng thời đúc kết bài học kinh nghiệm quốc tế.

Thời kỳ	Đại hội Đảng	Mục tiêu và định hướng công nghiệp chủ yếu	Tăng trưởng GTSXCN bình quân / năm	Chỉ tiêu phát triển chủ yếu đạt được
1986 - 1990	Đại hội VI	Ưu tiên phát triển công nghiệp nhẹ, hàng tiêu dùng; công nghiệp nặng phục vụ nông nghiệp và công nghiệp nhẹ; thực hiện 3 chương trình kinh tế lớn (lương thực - thực phẩm, hàng tiêu dùng, xuất khẩu).	11,0%	Phục vụ 3 chương trình kinh tế lớn, đưa kinh tế từng bước thoát khỏi khủng hoảng.
1991 - 1995	Đại hội VII	Công nghiệp nặng hướng vào phục vụ nông nghiệp, hàng tiêu dùng và xuất khẩu; tăng nhanh khai thác dầu khí, điện lực, vật liệu xây dựng, cơ khí, chế biến thực phẩm.	13,3%	Nhiên liệu gấp 3,2 lần; điện gấp 1,6 lần; vật liệu xây dựng gấp 2,7 lần; chế biến thực phẩm gấp 1,9 lần. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng trong GDP tăng từ 22,6% (1990) lên 29,1% (1995).
1996 - 2000	Đại hội VIII	Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; phát triển công nghiệp chế biến, hàng tiêu dùng, hình thành khu công nghiệp tập trung; kết hợp quy mô và công nghệ thích hợp.	13,5%	Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng trong GDP đạt 36,6% (năm 2000). Công suất xay xát đạt khoảng 15 triệu tấn thóc; sản lượng đường đạt khoảng 1 triệu tấn; thép 2 triệu tấn; vải lụa 8 triệu mét; giấy 30 vạn tấn.
2001 - 2005	Đại hội IX	Coi trọng đầu tư chiều sâu, đổi mới công nghệ; phát triển ngành có lợi thế cạnh tranh, công nghiệp chế biến xuất khẩu, công nghệ cao (phần mềm, viễn thông); đẩy mạnh tiểu thủ công nghiệp và doanh nghiệp vừa và nhỏ.	13,0%	Đường mật đạt 14,4 kg/người; bông xơ 2,5 - 3 vạn tấn; vải 750 triệu mét; giày dép trên 410 triệu đôi; sản phẩm phần mềm đạt trên 500 triệu USD (xuất khẩu 200 triệu USD).

Chương 1 đúc kết 4 bài học kinh nghiệm phát triển công nghiệp từ các nước châu Á:

• Bài học 1: Phát triển công nghiệp chế biến làm phương tiện chủ yếu đẩy mạnh công nghiệp hóa tại các nước đang phát triển.
• Bài học 2: Lựa chọn ngành cụ thể trong từng nhóm ngành công nghiệp chế biến theo mục tiêu xác định.
• Bài học 3: Phát triển nhóm ngành dùng nhiều lao động với trình độ công nghệ thấp và chế biến nguồn tài nguyên thiên nhiên trong nước ở giai đoạn đầu.
• Bài học 4: Chuyển dần sang phát triển nhóm ngành đòi hỏi vốn đầu tư lớn và công nghệ cao (dẫn chứng kinh nghiệm chuyên môn hóa sản xuất động cơ điêzen theo dải công suất tại Hàn Quốc).

Chương 2: Thực trạng phát triển công nghiệp TP.Cần Thơ thời gian qua

Chương 2 phân tích các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến công nghiệp Cần Thơ, đánh giá số liệu thực trạng giai đoạn 2000 - 2008 trên các chỉ tiêu tổng thể, chuyên ngành và hạ tầng khu công nghiệp.

Chuyên ngành công nghiệp khảo sát	Nội dung dữ liệu phân tích giai đoạn 2000 - 2008	Đặc điểm thực trạng ghi nhận
Chế biến nông - lâm - thủy sản và chế biến khác	Số cơ sở, lao động, giá trị sản xuất, sản phẩm chủ yếu, hiệu quả kinh doanh, quy mô vốn, trình độ công nhân.	Ngành chủ lực khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ (lúa gạo, thủy sản đông lạnh: cá tra, ba sa, tôm); chịu biến động lớn về giá và vụ kiện chống bán phá giá tại thị trường Hoa Kỳ.
Sản xuất vật liệu xây dựng	Số cơ sở, lao động, giá trị sản xuất, sản phẩm chủ yếu.	Phục vụ nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị của thành phố và vùng; chịu tác động từ chi phí nguyên liệu đầu vào.
Dệt may và da giày	Cơ sở, lao động, giá trị sản xuất, sản phẩm chủ yếu, hiệu quả kinh doanh, quy mô vốn, tay nghề lao động.	Thu hút nhiều lao động, chủ yếu sản xuất gia công; chịu tác động từ việc áp hạn ngạch dệt may xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.
Khai thác khoáng sản	Số cơ sở, lao động, giá trị sản xuất, sản lượng khai thác cát.	Quy mô nhỏ, chủ yếu tập trung khai thác cát lòng sông phục vụ san lấp mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật.
Cơ khí, điện tử và gia công kim loại	Cơ sở, lao động, giá trị sản xuất, sản phẩm chủ yếu, hiệu quả kinh doanh, quy mô vốn, tay nghề lao động.	Phục vụ sửa chữa, gia công cơ khí nông nghiệp và giao thông thủy; năng lực chế tạo thiết bị toàn bộ còn hạn chế.
Hóa chất - phân bón	Cơ sở, lao động, giá trị sản xuất, sản phẩm chủ yếu, hiệu quả kinh doanh, quy mô vốn, tay nghề lao động.	Sản xuất phân bón, bao bì, hóa chất phục vụ sản xuất nông nghiệp và chế biến; quy mô vốn và công nghệ ở mức trung bình.

Về hạ tầng khu và cụm công nghiệp: Luận án phân tích số liệu đất cho thuê, vốn đầu tư đăng ký và tình hình hoạt động tại các khu công nghiệp (Trà Nóc 1, Trà Nóc 2, Thốt Nốt, Hưng Phú...). Tính đến cuối năm 2008, các khu, cụm công nghiệp đã thu hút 168 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt 1,372 tỉ USD.

Về các yếu tố ảnh hưởng, tác giả đánh giá:

• Nguồn vốn: Doanh nghiệp thiếu vốn dài hạn để đổi mới công nghệ; hệ thống ngân hàng chủ yếu cấp tín dụng ngắn hạn bổ sung vốn lưu động.
• Nguồn nhân lực: Nguồn lao động dồi dào nhưng tỷ lệ qua đào tạo nghề còn thấp; trong các khu công nghiệp nói chung, tỷ lệ lao động trực tiếp qua đào tạo chính quy mới đạt khoảng 40%.
• Công nghệ và thiết bị: Nhiều dây chuyền sản xuất còn chậm đổi mới, năng lực cạnh tranh chưa cao.
• Phân bố không gian: Sản xuất công nghiệp tập trung không đều giữa các quận, huyện; cơ sở xử lý nước thải và chất thải công nghiệp tập trung chưa hoàn thiện, tiềm ẩn nguy cơ tác động xấu đến môi trường sinh thái sông Hậu.

Chương 3: Một số giải pháp phát triển công nghiệp TP.Cần Thơ đến năm 2020

Chương 3 đề xuất định hướng mục tiêu, xác lập 5 quan điểm chỉ đạo và hệ thống các giải pháp thực hiện đến năm 2020:

Luận án xác lập 5 quan điểm phát triển công nghiệp:

• Quan điểm 1: Phát triển công nghiệp phù hợp với mục tiêu chung và phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
• Quan điểm 2: Huy động nguồn lực trong và ngoài nước trong phát triển công nghiệp thành phố.
• Quan điểm 3: Phát huy lợi thế so sánh đặc thù của thành phố Cần Thơ trong phát triển công nghiệp.
• Quan điểm 4: Phát triển công nghiệp thành phố Cần Thơ trong mối liên kết phát triển công nghiệp toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
• Quan điểm 5: Phát triển công nghiệp thành phố Cần Thơ một cách bền vững.

Hệ thống giải pháp được cấu trúc thành các nhóm:

• Nhóm giải pháp phát triển đầu vào: Đa dạng hóa các kênh huy động vốn (ngân sách, vốn tín dụng, ODA, thu hút FDI); đẩy mạnh đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đổi mới máy móc thiết bị và thúc đẩy chuyển giao công nghệ thích hợp theo Nghị định 11/2005/NĐ-CP; xây dựng vùng nguyên liệu ổn định cho công nghiệp chế biến; nâng cao trình độ quản lý doanh nghiệp (áp dụng quản lý theo chức năng, ma trận, dự án).
• Nhóm giải pháp phát triển đầu ra: Mở rộng thị trường tiêu thụ nội địa và xuất khẩu; tái cơ cấu sản phẩm theo hướng nâng cao giá trị gia tăng; điều chỉnh cơ cấu ngành công nghiệp giai đoạn 2011 - 2015 và đến 2020; bố trí không gian sản xuất hợp lý gắn với quy hoạch các khu, cụm công nghiệp; kiểm soát môi trường và đầu tư hệ thống xử lý chất thải tập trung.
• Nhóm giải pháp hỗ trợ và kiến nghị: Kiến nghị các bộ, ngành Trung ương hoàn thiện khung chính sách vĩ mô, hỗ trợ đầu tư hạ tầng giao thông kết nối liên vùng; kiến nghị UBND thành phố Cần Thơ đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường đầu tư ngân sách cho giải phóng mặt bằng, phát triển hạ tầng kỹ thuật khu công nghiệp và ban hành chính sách hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định 9 đóng góp khoa học và thực tiễn cụ thể:

1. Làm rõ hơn vị trí, vai trò của sự phát triển ngành công nghiệp trong nền kinh tế nói chung và thành phố Cần Thơ nói riêng.
2. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và các đặc điểm về sự phát triển ngành công nghiệp.
3. Rút ra các bài học kinh nghiệm phát triển ngành công nghiệp từ một số nước có điều kiện tương đồng với Việt Nam.
4. Đề xuất khái niệm mới về phát triển công nghiệp trong điều kiện kinh tế hiện nay, kết hợp giữa mô hình quản lý nhà nước, yếu tố đầu vào và yếu tố đầu ra.
5. Phân tích đầy đủ, khoa học về thực trạng phát triển ngành công nghiệp thành phố Cần Thơ trong chuỗi số liệu từ năm 2000 đến năm 2008.
6. Đề xuất hệ thống nhóm giải pháp đồng bộ, có tính khả thi nhằm bảo đảm phát triển ngành công nghiệp thành phố Cần Thơ bền vững đến năm 2020.
7. Đóng góp luận cứ khoa học giúp cho việc hoạch định chiến lược, chính sách phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp thành phố Cần Thơ đến năm 2020.
8. Cung cấp tài liệu thực tiễn giúp các cơ quan hoạch định chiến lược ở địa phương xây dựng các cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp trên địa bàn.
9. Làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu khoa học liên quan đến phát triển công nghiệp tại các địa phương trong cả nước nói chung và các tỉnh vùng ĐBSCL nói riêng.

Về kiến nghị thực tiễn: Luận án đề xuất Nhà nước hỗ trợ cơ chế tài chính, vốn ODA để nâng cấp giao thông kết nối Cần Thơ với các trung tâm kinh tế lớn; đồng thời kiến nghị UBND thành phố Cần Thơ chủ động bố trí ngân sách phát triển hạ tầng ngoài hàng rào các khu công nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp xúc tiến thương mại và kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu xả thải công nghiệp.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Về mặt hạn chế, luận án xác định phạm vi phân tích chỉ giới hạn trong các doanh nghiệp công nghiệp do thành phố Cần Thơ quản lý và các doanh nghiệp đầu tư trong các khu, cụm công nghiệp địa phương; công trình không khảo sát các cơ sở sản xuất công nghiệp do các Bộ, ngành Trung ương quản lý đặt trên địa bàn. Về chuỗi thời gian, số liệu thực trạng được chốt ở mốc năm 2008; các biến động kinh tế vĩ mô toàn cầu sau giai đoạn này chưa được phản ánh trực tiếp trong dữ liệu khảo sát.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát đối với khối doanh nghiệp công nghiệp Trung ương để đánh giá toàn diện năng lực sản xuất công nghiệp trên địa bàn thành phố Cần Thơ; đồng thời cập nhật chuỗi số liệu thứ cấp sau năm 2008 nhằm kiểm chứng mức độ thích ứng của các giải pháp đề xuất trước tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học, giảng viên chuyên ngành Kinh tế phát triển, Quản lý kinh tế và Quy hoạch kinh tế: Tham khảo khung lý thuyết phân tích các yếu tố đầu vào - đầu ra của ngành công nghiệp, phương pháp luận nghiên cứu công nghiệp địa phương và mô hình đúc kết bài học công nghiệp hóa châu Á.
• Cán bộ quản lý nhà nước tại Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp thành phố Cần Thơ: Sử dụng dữ liệu phân tích thực trạng 6 chuyên ngành công nghiệp và 5 quan điểm giải pháp để phục vụ công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển công nghiệp 5 năm và 10 năm của địa phương.
• Các cơ quan quản lý kinh tế tại các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long: Tham khảo bài học thực tiễn về xử lý các bất cập hạ tầng nền đất yếu, phát triển công nghiệp chế biến nông - thủy sản và phương thức phối hợp liên kết công nghiệp vùng.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm "phát triển công nghiệp" do tác giả đề xuất bao gồm những thành tố chính nào?
Khái niệm của tác giả xác định phát triển công nghiệp là sự phát triển đồng bộ ba nhóm yếu tố: yếu tố quản lý nhà nước (đường lối, chiến lược, quy hoạch, chính sách, cơ sở hạ tầng, tác động của các khu vực kinh tế khác); yếu tố đầu vào (vốn đầu tư, nhân lực, trình độ công nghệ, máy móc thiết bị, cung ứng nguyên vật liệu, trình độ quản lý); và yếu tố đầu ra (nhu cầu thị trường, cơ cấu sản phẩm, cơ cấu chuyên ngành, phân bổ công nghiệp, bảo vệ môi trường), nhằm mục tiêu gia tăng tỷ trọng công nghiệp trong GDP.

Đến cuối năm 2008, tình hình thu hút đầu tư vào các khu, cụm công nghiệp thành phố Cần Thơ đạt kết quả như thế nào?
Theo số liệu thống kê trong luận án, tính đến cuối năm 2008, các khu và cụm công nghiệp trên địa bàn thành phố Cần Thơ đã thu hút được 168 dự án còn hiệu lực, với tổng số vốn đăng ký đạt 1,372 tỉ USD.

Luận án khảo sát thực trạng công nghiệp Cần Thơ giai đoạn 2000 - 2008 qua những chuyên ngành cụ thể nào?
Tác giả đã tiến hành khảo sát và phân tích dữ liệu trên 6 chuyên ngành: (1) Công nghiệp chế biến nông - lâm - thủy sản và chế biến khác; (2) Công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng; (3) Công nghiệp dệt may và da giày; (4) Công nghiệp khai thác khoáng sản; (5) Công nghiệp cơ khí, điện tử và gia công kim loại; (6) Công nghiệp hóa chất - phân bón.

Những khó khăn, thách thức chủ yếu của công nghiệp Cần Thơ được luận án chỉ ra là gì?
Các rào cản lớn gồm có: Địa chất nền đất yếu làm tăng chi phí xây dựng cơ bản; kết cấu hạ tầng trong và ngoài khu công nghiệp chưa đồng bộ; ngân sách địa phương đầu tư cho hạ tầng còn thấp; biến động thị trường và các vụ kiện thương mại quốc tế (vụ kiện bán phá giá cá ba sa, tôm, hạn ngạch dệt may); ngân hàng chủ yếu cho vay vốn lưu động ngắn hạn; hệ thống xử lý nước thải và ô nhiễm môi trường chưa hoàn chỉnh.

Bốn bài học kinh nghiệm phát triển công nghiệp châu Á được luận án đúc kết gồm những bài học nào?
Bốn bài học gồm: (1) Phát triển công nghiệp chế biến làm phương tiện chủ yếu để đẩy mạnh công nghiệp hóa; (2) Lựa chọn ngành cụ thể trong từng nhóm ngành công nghiệp chế biến theo mục tiêu xác định; (3) Phát triển nhóm ngành công nghiệp dùng nhiều lao động với công nghệ thấp và chế biến tài nguyên nội địa ở chặng đầu; (4) Phát triển nhóm ngành công nghiệp đòi hỏi vốn đầu tư lớn và công nghệ cao ở giai đoạn tiếp theo.

Kết luận

Luận án "Phát triển công nghiệp của TP.Cần Thơ đến năm 2020" của tác giả Trần Thanh Mẫn là công trình khoa học chuyên ngành Kinh tế, quản lý và kế hoạch hóa kinh tế quốc dân, được nghiên cứu công phu với chuỗi dữ liệu thực tế giai đoạn 2000 - 2008. Luận án đã làm rõ cơ sở lý luận, đề xuất định nghĩa mới về phát triển công nghiệp và đánh giá toàn diện thực trạng 6 chuyên ngành công nghiệp trên địa bàn Cần Thơ. Trên cơ sở xác lập 5 quan điểm phát triển và đúc kết kinh nghiệm quốc tế, luận án đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ các yếu tố đầu vào, đầu ra đến chính sách hỗ trợ nhằm định hướng phát triển bền vững công nghiệp thành phố Cần Thơ đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ 1. KHÁI NIỆM VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 1. Định nghĩa của bách khoa toàn thư Việt Nam về công nghiệp “Công nghiệp là ngành KT quốc dân quan trọng nhất, có ảnh hưởng quyết định đến trình độ phát triển lực lượng sản xuất và năng suất lao động xã hội. Tỷ lệ sản phẩm công nghiệp trong cơ cấu tổng sản phẩm xã hội được xem như chỉ tiêu phản ảnh trình độ phát triển KT xã hội.

Công nghiệp gồm hai nhóm lớn: - Nhóm A (sản xuất tư liệu sản xuất - CN nặng) và - Nhóm B (sản xuất tư liệu tiêu dung - CN nhẹ)”[1]. Định nghĩa của G. Cô-Dơ-Lốp về công nghiệp “Công nghiệp là ngành chủ đạo của nền KT quốc dân, bao gồm toàn bộ các DN (xí nghiệp, công xưởng, nhà máy, trạm phát điện, hầm mỏ v.), chế tạo ra công cụ lao động khai thác nguyên vật liệu và nhiên liệu, chế biến các sản phẩm do nông nghiệp và các ngành khác sản xuất ra. Công nghiệp do hai nhóm lớn hợp thành: sản xuất tư liệu sản xuất và sản xuất tư liệu tiêu dùng.

Công nghiệp chia ra làm công nghiệp khai thác (khai thác than đá, khai thác rừng, khai thác cá v.v…) và CN chế biến (luyện kim, chế tạo cơ khí, dệt, chế biến thực phẩm. Trình độ phát triển của CN quyết định thực lực KT của đất nước, khả năng quốc phòng, trình độ trang bị kỹ thuật cho nền KT quốc dân bằng những công cụ lao động hiện đại, mức năng suất lao động và sự phát triển KT của đất nước ”[94]. Định nghĩa của Hiệp hội kỹ sư Pháp về công nghiệp “Công nghiệp là toàn bộ các hoạt động KT tạo ra của cải vật chất thông qua việc biến đổi nguyên vật liệu. Công nghiệp bao gồm nhiều lĩnh vực cơ bản và nhiều lĩnh vực liên kết khác như thương mại và dịch vụ” [112].

LUAN VAN CHAT LUONG download11: add luanvanchat@agmail. Nhận xét các định nghĩa về công nghiệp * Trong các định nghĩa về công nghiệp được giới thiệu trên có những ưu điểm sau đây: • Xác định được nội dung thành phần của CN là bao gồm các DN (xí nghiệp, công xưởng, nhà máy, trạm phát điện hầm mỏ v. • Nêu rõ được nội dung nhiệm vụ của CN là sản xuất tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng. • Phân loại rõ hai loại CN là CN khai thác và CN chế biến.

• Xác định được vai trò, vị trí của CN trong nền KT quốc dân là ngành KT quan trọng nhất, ngành chủ đạo, trình độ phát triển của CN quyết định trình độ phát triển lực lượng sản xuất và năng suất lao động xã hội. * Một số mặt hạn chế: • Các định nghĩa nêu trên trực tiếp nói về CN như một ngành quan trọng trong cơ cấu KT quốc gia. • Tuy nhiên, khái niệm về phát triển CN còn chưa được làm rõ, bởi vì chưa nêu rõ các yếu tố tác động đến sự phát triển này. • Trên cơ sở nhất trí với khái niệm về CN thuần túy nêu trên tác giả xin mạnh dạng nêu ra những bổ sung khái niệm “phát triển công nghiệp”, làm cơ sở lý luận cho các nội dung phân tích của đề tài dưới đây.

Định nghĩa đề xuất của tác giả về phát triển công nghiệp 1/. Cơ sở đề xuất: • Căn cứ vào định nghĩa về “phát triển kinh tế” của Paul.Samuelson và William D.Nordhaus: “Phát triển kinh tế là sự mở rộng GDP hay sản lượng tiềm năng của một nước” [59]. • Căn cứ vào khái niệm “Bốn bánh xe” – các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của hai tác giả nói trên, bao gồm: + Nguồn nhân lực (lao động, trình độ, kỹ thuật, động cơ, khuyến khích). LUAN VAN CHAT LUONG download12: add [e-mail] 13 • Phối hợp các khái niệm kinh điển trên, tác giả xin mạnh dạn đề xuất định nghĩa về phát triển công nghiệp dưới đây: 2/.

Định nghĩa đề xuất của tác giả về phát triển công nghiệp: “Phát triển công nghiệp là sự phát triển đồng bộ các yếu tố tác động đến sự phát triển công nghiệp, bao gồm các yếu tố về quản lý nhà nước như: đường lối, chủ trương; chiến lược, quy hoạch, chính sách, cơ sở hạ tầng, tác động của các khu vực KT khác cũng như sự phát triển của các yếu tố đầu vào trong sản xuất như: vồn đầu tư, nguồn nhân lực, trình độ công nghệ, máy móc thiết bị, khả năng cung ứng nguyên vật liệu, trình độ quản lý và sự phát triển của các yếu tố đầu ra như: nhu cầu thị trường, cơ cấu sản phẩm, cơ cấu chuyên ngành công nghiệp, phân bổ công nghiệp và bảo vệ môi trường. Phát triển công nghiệp nhằm tăng tỷ trọng giá trị sản lượng công nghiệp trong tổng sản phẩm trong nước (GDP), góp phần hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” 3/. Đóng góp bổ sung trong định nghĩa của tác giả về phát triển công nghiệp: • Xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển công nghiệp, bao gồm yếu tố quản lý nhà nước, yếu tố đầu vào và đầu ra trong sản xuất công nghiệp. • Xác định cụ thể các yếu tố quản lý nhà nước ảnh hưởng đến sự phát triển công nghiệp bao gồm: Đường lối, chủ trương, chiến lược, chính sách, quy hoạch phát triển công nghiệp, cơ sở hạ tầng kỹ thuật cùng nhu cầu đòi hỏi của các ngành KT khác như nông nghiệp, dich vụ….

• Xác định cụ thể các yếu tố đầu vào ảnh hưởng đến sự phát triển công nghiệp bao gồm: Khả năng về vốn, nguồn nhân lực, trình độ công nghệ, khả năng cung ứng nguyên vật liệu, đặc điểm máy móc thiết bị, trình độ quản lý công nghiệp. • Xác định cụ thể các yếu tố đầu ra ảnh hưởng đến sự phát triển công nghiệp bao gồm: Nhu cầu thị trường, cơ cấu sản phẩm, cơ cấu chuyên ngành công nghiệp, sự phân bố công nghiệp và bảo vệ môi trường. LUAN VAN CHAT LUONG download13: add [e-mail] 14 • Nêu rõ mục tiêu phát triển công nghiệp trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước là tăng tỷ trọng giá trị sản lượng công nghiệp trong tổng sản phẩm trong nước (GDP). Phân loại công nghiệp Hoạt động công nghiệp rất đa dạng, nên có nhiều cách phân loại công nghiệp dưới đây: • Theo tính chất tác động lên đối tượng lao động có: Công nghiệp chế biến và công nghiệp khai thác.

• Theo mức độ thâm dụng vốn và tập trung lao động có: Công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ. • Theo sản phẩm và ngành nghề có: Công nghiệp dầu khí, công nghiệp ô tô, công nghiệp dệt, công nghiệp năng lượng,… • Theo phân cấp quản lý có: Công nghiệp trung ương và công nghiệp địa phương. • Theo thành phần KT có: Công nghiệp quốc doanh và công nghiệp dân doanh. • Trong cơ cấu ba khu vực KT của một quốc gia bao gồm: Công nghiệp và xây dựng, nông – lâm – ngư – nghiệp và thương mại – dịch vụ; theo phân loại quốc tế, công nghiệp được gọi là “Khu vực 2” trong cơ cấu KT.

Đặc điểm về công nghiệp * Sản xuất công nghiệp được biểu hiện ở hai giai đoạn: • Tác động vào đối tượng lao động là môi trường tự nhiên để tạo ra nguyên liệu (Khai thác than, dầu mỏ, quặng kim loại, khai thác gỗ,…) • Chế biến nguyên vật liệu thành tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng (chế tạo máy móc, chế biến lương thực – thực phẩm, chế biến gỗ,…) LUAN VAN CHAT LUONG download14: add [e-mail] 15 • Trong mỗi giai đoạn lại bao gồm nhiều công đoạn sản xuất phức tạp, có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. • Sản xuất công nghiệp có tính tập trung cao độ; được thể hiện rõ ở việc tập trung tư liệu sản xuất, nhân công và sản phẩm. Trên một diện tích nhất định, có thể xây dựng nhiều nhà máy, thu hút nhiều lao động và tạo ra một khối lượng lớn sản phẩm. • Sản xuất công nghiệp bao gồm nhiều ngành phức tạp, được phân công tỷ mỷ và có sự phối hợp chặt chẽ để tạo ra sản phẩm cuối cùng.

Công nghiệp là tập hợp của hệ thống nhiều ngành như khai thác (than, dầu mỏ,…), điện lực, luyện kim, chế tạo máy, hóa chất, thực phẩm,… Các ngành này kết hợp chặt chẽ với nhau trong quá trình sản xuất để tạo ra sản phẩm. Trong từng ngành công nghiệp, quy trình sản xuất cũng hết sức chi tiết, chặt chẽ. Chính vì vậy, các hình thức tổ chức chuyên môn hóa, tập trung hóa, hợp tác hóa và liên hiệp hóa có vai trò đặc biệt trong sản xuất công nghiệp. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 1.

Yếu tố về quản lý nhà nước 1. Đường lối, chủ trương, cơ chế phát triển công nghiệp Đường lối, chủ trương phát triển công nghiệp là những chuẩn tắc cơ bản về những phương hướng nhiệm vụ, phương châm, lực lượng, phương thức tổ chức thực hiện về phát triển công nghiệp do Đảng và nhà nước vạch ra nhằm thực hiện mục tiêu phát triển công nghiệp nhất định trong một thời kỳ cụ thể. Đường lối phát triển công nghiệp là cơ sở để hoạch định chính sách, biện pháp thưc hiện trong lĩnh vực hoạt động công nghiệp. Đường lối đúng là nhân tố quyết định phát triển thắng lợi trên tất cả các lĩnh vực hoạt động công nghiệp, quyết định vai trò vị trí của công nghiệp trong hoạt động KT của đất nước.

Hoạch LUAN VAN CHAT LUONG download15: add [e-mail] 16 định đường lối là công cụ quan trọng hàng đầu của Đảng và nhà nước trong phát triển công nghiệp. Đường lối đúng đắn là kết quả của quá trình nghiên cứu, tìm tòi, vận dụng lý luận vào thực tiển, từ thực tiễn tổng kết thành lý luận, xây dựng thành đường lối và thông qua thực tiển để kiểm nghiệm, bổ sung và hoàn thành đường lối. Trong giai đoạn phát triển hiện nay, đường lối phát triển công nghiệp của Việt Nam nhằm mục tiêu công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Chiến lược, quy hoạch phát triển công nghiệp Chiến luợc là những phương tiện đạt tới những mục tiêu phát triển công nghiệp dài hạn, trong khoảng thời gian là 10 năm trở lên.

Chiến lược phát triển công nghiệp gồm có sự phát triển về quy mô (trong và ngoài nước), đa dạng hóa các lĩnh vực hoạt động công nghiệp, phát triển các thành phần sở hữu, đổi mới cơ cấu thị trường, cơ cấu sản phẩm, cơ cấu lao động, đổi mới và hiện đại hóa cơ sở vật chất và kỹ thuật trong công nghiệp, đổi mới công nghệ và bảo vệ môi truờng trong phát triển công nghiệp.