CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ VỐN KINH DOANH CỦA CÁC CÔNG TY CHỨNG KHOÁN NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM 1. Khái niệm và vai trò của công ty chứng khoán. Khái niệm công ty chứng khoán. Công ty chứng khoán: là tổ chức có tư cách pháp nhân hoạt động kinh doanh chứng khoán, bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động: môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán [1].
Việc quản lý và sử dụng vốn hiệu quả của các CTCKNY trên TTCK Việt Nam sẽ góp phần đảm bảo lợi ích cho nhà đầu tư, từ đó giúp thị trường hoạt động liên tục, lành mạnh, công bằng và hiệu quả. Vai trò của công ty chứng khoán. Đối với tổ chức phát hành. Mục tiêu khi tham gia thị trường của các tổ chức phát hành là huy động vốn thông qua phát hành các chứng khoán.
Vì vậy thông qua hoạt động đại lý bảo lãnh phát hành, các CTCK có vai trò tạo ra cơ chế huy động vốn phục vụ cho nhà phát hành. Một trong những nguyên tắc hoạt động của TTCK là nguyên tắc trung gian. Theo nguyên tắc này, nhà đầu tư và khách hàng không được phép trực tiếp trao đổi chứng khoán với nhau mà phải tiến hành thông qua trung gian môi giới. Đối với nhà đầu tư.
Thông qua các hoạt động bảo lãnh phát hành, tư vấn đầu tư, môi giới và quản lý danh mục đầu tư, CTCK có vai trò làm giảm chi phí về thời gian và chi phí giao dịch cho nhà đầu tư, do đó hiệu quả đầu tư sẽ được nâng cao. Các chứng khoán trên thị trường thường xuyên biến động và có mức độ rủi ro cao sẽ làm cho nhà đầu tư tốn kém chi phí thời gian và công sức để tìm hiểu thông tin trước khi ra quyết định đầu tư. Thông qua các CTCK với trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao và uy tín nghề nghiệp sẽ giúp cho nhà đầu tư nắm bắt thông tin nhanh chóng để có thể ra quyết định đầu tư hiệu quả. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Đối với thị trường chứng khoán. Góp phần điều tiết giá cả thị trường. Giá cả chứng khoán là do thị trường quyết định. Trên thị trường sơ cấp, các CTCK cùng với các nhà phát hành đưa ra mức giá đầu tiên.
Vì lẽ đó, giá cả mỗi loại chứng khoán đem giao dịch đều có sự tham gia định giá của các CTCK. Hơn nữa, CTCK còn thể hiện rõ nét hơn khi tham gia điều tiết thị trường. Để bảo vệ các khoản đầu tư của khách hàng và bảo vệ lợi ích của chính mình, nhiều CTCK đã nắm giữ những tỷ lệ nhất định để thực hiện vai trò bình ổn thị trường Góp phần làm tăng tính thanh khoản của tài sản tài chính. Các CTCK góp phần tạo ra cơ chế giao dịch trên thị trường.
Trên thị trường sơ cấp do thực hiện các hoạt động bảo lãnh phát hành, các CTCK không những thực hiện chức năng huy động nguồn vốn lớn đưa vào sản xuất kinh doanh mà còn thực hiện chức năng tạo tính thanh khoản cho các tài sản tài chính vì các chứng khoán sau khi được phát hành sẽ được mua bán trên thị trường thứ cấp. Trên thị trường thứ cấp, do thực hiện các giao dịch mua và bán, các CTCK giúp cho nhà đầu tư chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt và ngược lại. Những hoạt động này nhằm làm tăng tính thanh khoản của các chứng khoán. Đối với cơ quan quản lý thị trường.
Các CTCK có vai trò cung cấp thông tin cho các cơ quan quản lý thị trường. Việc cung cấp các thông tin vừa là quy định của hệ thống pháp luật vừa là nguyên tắc nghề nghiệp của CTCK vì các CTCK cần phải hoạt động minh bạch và công khai. Các thông tin mà CTCK cung cấp có thể là các giao dịch mua, bán chứng khoán trên thị truờng, thông tin về các cổ phiếu, trái phiếu, thông tin về các tổ chức phát hành và thông tin về các nhà đầu tư….Nhờ những thông tin này, các cơ quan quản lý thị trường có thể kiểm soát thị truờng và chống lại các hiện tượng lũng đoạn, thao túng, bóp méo thị trường. Tóm lại, CTCK là một tổ chức chuyên nghiệp trên TTCK, có vai trò hết sức quan trọng đối với đối với các chủ thể phát hành, các nhà đầu tư, đối với cơ quan LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 quản lý thị trường và đối với TTCK nói chung.
Những vai trò này được thể hiện thông qua các nghiệp vụ của các CTCK. Vốn kinh doanh. Khái niệm và bản chất về vốn. Trong mọi nền kinh tế - xã hội, vốn luôn là một yếu tố rất quan trọng và có tính chất quyết định cho hoạt động kinh doanh của toàn xã hội nói chung và của mỗi DN nói riêng.
Vì thế, vấn đề vốn ngày càng được nhiều người quan tâm nghiên cứu và phân tích, xem đây là một trong những vấn đề cốt lõi, quan trọng nhất để các nhà lãnh đạo quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của DN. Tuy nhiên về nội dung, vốn là một thuật ngữ khó định nghĩa và trên thực tế có nhiều định nghĩa khác nhau, cụ thể như sau: Với khái niệm được hiểu một cách đơn giản, vốn là tiền gốc, tiền bỏ ra để sản xuất kinh doanh và DN làm cho nó có lãi [8]. Karl Marx đã khái quát hóa phạm trù vốn thành phạm trù tư bản. Theo Ông, tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư.
Nghĩa là: chỉ ra mục đích của quá trình hoạt động kinh doanh [5]. Trong từ điển Kinh tế học hiện đại giải thích: “Vốn: một từ dùng để chỉ một yếu tố sản xuất do hệ thống kinh tế tạo ra. Hàng hóa tư liệu vốn là hàng hoá được sản xuất để sử dụng như yếu tố đầu vào cho quá trình sản xuất. Vì vậy, tư bản này có thể phân biệt được với đất đai và sức lao động, những thứ không được coi là do hệ thống kinh tế tạo ra.
Do bản chất không đồng nhất của nó mà sự đo lường tư bản trở thành nguyên nhân của nhiều cuộc tranh cãi trong lý thuyết kinh tế" [2]. Từ đó, khái niệm về vốn có thể được khái quát như sau: Vốn là một bộ phận của cải được dùng vào kinh doanh. Khi của cải làm nảy sinh ra của cải nhiều hơn lúc đó được gọi là vốn. Từ các khái niệm về vốn nêu trên đã phản ánh đầy đủ bản chất của vốn: - Vốn phải được biểu hiện bằng giá trị thực, nghĩa là phải đại diện cho một sức mua nhất định trên thị trường.
- Vốn phải luôn luôn vận động, luôn luôn sinh lời trong quá trình vận động. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 - Vốn là một loại hàng hóa và cũng như các loại hàng hóa khác, nó đều có chủ đích thực. Chủ sở hữu về vốn chỉ trao quyền sử dụng cho người khác trong một thời gian nhất định. Khi đó, người sử dụng vốn phải trả cho chủ sở hữu vốn một khoản chi phí gọi là chi phí sử dụng vốn.
- Vốn nằm trong mối liên hệ với các nhân tố khác của quá trình kinh doanh. Nếu vốn kinh doanh tách rời với các nhân tố lao động, đất đai thì nó không còn với tính cách là đồng vốn nữa. Điều này buộc các DN phải xem xét đến quá trình quản lý và sử dụng vốn như thế nào cho có hiệu quả. Phân loại vốn.
Để đáp ứng cho yêu cầu của quản lý, người ta tiến hành phân loại vốn kinh doanh. Sau đây là một số cách phân loại cơ bản đáp ứng cho yêu cầu quản lý, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn kinh doanh cho các CTCKNY trên TTCK Việt Nam. Căn cứ quy định về vốn thành lập doanh nghiệp gồm có vốn điều lệ và vốn pháp định. - Vốn điều lệ là số vốn ghi trong điều lệ của công ty khi mới thành lập DN [15,225].
- Vốn pháp định là số vốn tối thiểu phải có theo quy định của pháp luật đối với từng ngành nghề [15,225]. Như vậy, vốn điều lệ chỉ có thể bằng hoặc cao hơn vốn pháp định. Theo quy định Luật doanh nghiệp (2005), Luật chứng khoán – điều 62 và Nghị định 14/2007/NĐ-CP – điều 18, vốn pháp định cho các nghiệp vụ kinh doanh của CTCK, CTCK có vốn đầu tư nước ngoài, chi nhánh CTCK nước ngoài tại Việt Nam là: a) Môi giới chứng khoán: 25 tỷ đồng Việt Nam; b) Tự doanh chứng khoán: 100 tỷ đồng Việt Nam; c) Bảo lãnh phát hành chứng khoán: 165 tỷ đồng Việt Nam; d) Tư vấn đầu tư chứng khoán: 10 tỷ đồng Việt Nam. Căn cứ vào đặc điểm vận động của vốn thì vốn của các công ty gồm có vốn cố định và vốn lưu động.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 15 - Vốn cố định: Là số vốn thể hiện dưới hình thức tài sản cố định, có giá trị lớn, có thời gian thu hồi dài theo quy định của Nhà nước [15,226]. Chẳng hạn như giá trị máy móc thiết bị, nhà xưởng, phương tiện vận tải…Để thuận tiện cho công tác quản lý tài sản trong doanh nghiệp, theo quy định hiện hành tài sản cố định là những tư liệu lao động phải có hai điều kiện định lượng sau: Giá trị lớn: Từ 10.000 đồng trở lên. Tiêu chuẩn này có thể thay đổi tùy theo điều kiện của mỗi quốc gia và từng giai đoạn kinh tế khác nhau trong một quốc gia. Thời gian sử dụng: Trên 1 năm.
Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, muốn có TSCĐ thì DN phải bỏ tiền ra để đầu tư đó chính là vốn cố định và khái niệm này được định nghĩa: “Vốn cố định là giá trị ứng trước về TSCĐ hiện có của DN” [12,4]. Như vậy, khi quản lý vốn cố định có nghĩa là DN phải quản lý từ lúc bắt đầu bỏ vốn ra đầu tư cho đến khi thu hồi đủ vốn. Vốn cố định có tác dụng rất lớn đối với việc phát triển hoạt động kinh doanh của DN. Vốn cố định giảm dần do trích khấu hao TSCĐ và tăng thêm giá trị khi đầu tư mới.
Vì vậy, quản lý vốn cố định phải bao gồm hai vấn đề: Đảm bảo an toàn và sử dụng có hiệu quả TSCĐ đồng thời phải tính toán chính xác số tiền khấu hao phải trích tạo điều kiện cho DN có thể tái đầu tư TSCĐ. Vốn lưu động: Vốn lưu động là biểu hiện bằng tiền của tài sản lưu động hiện có của DN. Tài sản lưu động của DN bao gồm 2 bộ phận: Tài sản lưu động trong sản xuất và tài sản lưu động trong lưu thông.