CHƯƠNG 1 --o0o-- CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NGUỒN VỐN TẠI CÔNG TY TÀI CHÍNH 1. Khái quát về Công ty tài chính 1. Khái niệm Công ty tài chính Công ty tài chính là loại hình tổ chức tín dụng phi ngân hàng được thành lập dưới các hình thức: Công ty tài chính nhà nước, Công ty tài chính cổ phần, Công ty tài chính trực thuộc tổ chức tín dụng, Công ty liên doanh hay Công ty tài chính 100% vốn nước ngoài với chức năng là sử dụng vốn tự có, vốn huy động và các nguồn vốn khác để cho vay, đầu tư, cung ứng các dịch vụ tư vấn về tài chính, tiền tệ và thực hiện một số dịch vụ khác theo quy định nhưng không được làm dịch vụ thanh toán, không được nhận tiền gửi dưới một năm. Như vậy, Công ty tài chính là một trung gian tài chính tín dụng, được thành lập dưới dạng một công ty phụ thuộc hoặc công ty cổ phần.
Khác với ngân hàng thương mại, Công ty tài chính không được nhận tiền gửi thường xuyên dưới dạng tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng, không thực hiện các nghiệp vụ trung gian thanh toán. Các loại hình công ty tài chính 1. Công ty tài chính bán lẻ Các công ty này thực hiện các món cho vay cho những người tiêu dùng để mua các món hàng từ một nhà bán lẻ hoặc một nhà sản xuất riêng. 1 : add luanvanchat@agmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download Các công ty tài chính bán hành trực tiếp cạnh tranh với các ngân hàng về cho vay tiêu dùng và được người tiêu dùng sử dụng bởi vì các món cho vay thường được thực hiện nhanh và tiện lợi hơn tại nơi bán hàng.
Công ty tài chính tiêu dùng Các công ty tài chính này thực hiện các món cho vay cho người tiêu dùng để mua những món hàng riêng, ví dụ như đồ đạc và các dụng cụ trong gia đình để cải thiện nhà cửa hoặc để giúp các doanh nghiệp trả những món nợ nhỏ. Các công ty tài chính tiêu dùng là các công ty riêng biệt hoặc do các ngân hàng sở hữu. Nói chung, các công ty này cho những người tiêu dùng nào vay mà không có tín dụng từ những nguồn khác và thu các lãi suất cao hơn. Công ty tài chính kinh doanh Các công ty tài chính này cung cấp các dạng tín dụng đặc biệt cho các doanh nghiệp bằng cách mua những khoản tiền sẽ thu (các hoá đơn nợ của hãng) có chiết khấu.
Việc cung cấp tín dụng này gọi là bao thanh toán. Công ty tài chính phụ thuộc Các công ty tài chính này trực thuộc các tập đoàn kinh tế. Đây là môt hình tổ chức tài chính được ưa chuộng ở nhiều nước trên thế giới, hoạt động như một định chế tài chính trung gian, thu xếp và sử dụng các nguồn vốn, tham gia vào các thị trường tài chính tiền tệ để tăng cường tiềm lực tài chính phục vụ cho nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của các ngành kinh tế trọng điểm. Hoạt động của Công ty tài chính Hoạt động của Công ty tài chính bao gồm các hoạt động sau: nhận tiền gửi có kỳ hạn một năm trở lên; phát hành kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi 2 : add luanvanchat@agmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download và các loại giấy tờ có giá khác để huy động vốn của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, qua đó cung cấp cho vay ngắn hạn, cho vay trung và dài hạn; cho vay tiêu dùng bằng hình thức cho vay mua trả góp; chiết khấu, tái chiết khấu, cầm cố thương phiếu và các giấy tờ có giá khác.
Ngoài ra, Công ty tài chính còn thực hiện góp vốn, mua cổ phần của các doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng khác; đầu tư cho các dự án theo hợp đồng; tham gia thị trường tiền tệ; thực hiện các dịch vụ kiều hối, kinh doanh vàng; làm đại lý phát hành trái phiếu, cổ phiếu và các loại giấy tờ có giá cho các doanh nghiệp; nhận uỷ thác, làm đại lý quản lý tài sản, vốn đầu tư của các tổ chức, cá nhân theo hợp đồng; cung cấp các dịch vụ tư vấn về ngân hàng, tài chính, tiền tệ, đầu tư cho khách hàng; hoạt động ngoại hối; hoạt động bao thanh toán và các hoạt động khác. Khái quát về nguồn vốn huy động và các nhân tố ảnh hưởng đến nguồn vốn huy động của Công ty tài chính 1. Khái quát về nguồn vốn huy động của Công ty tài chính Nguồn vốn huy động còn được gọi là tài sản nợ công ty tài chính, bộ phận nguồn vốn này chiếm tỷ trọng lớn và chủ yếu nhất trong cơ cấu nguồn vốn kinh doanh. Thông qua huy động mang tính thường xuyên trong quá trình kinh doanh như: tiếp nhận tiền gửi tiết kiệm từ 12 tháng trở lên làm cho công ty tài chính trở thành trung gian tài chính tiêu biểu cho mối quan hệ rộng rãi với đông đảo khách hàng là doanh nghiệp và các tầng lớp dân cư.
Nguồn vốn huy động gồm: 1. Nguồn tiền gửi - Tiền gửi có kỳ hạn trên 12 tháng của các doanh nghiệp và tổ chức xã hội: Nhiều khoản thu bằng tiền của doanh nghiệp và các tổ chức xã hội sẽ được chi trả sau một thời gian xác định. Để đáp ứng nhu cầu tăng thu của người 3 : add luanvanchat@agmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download gửi tiền , các công ty tài chính đã đưa ra hình thức gửi tiền có kỳ hạn. Nếu cần chi tiêu, người gửi phải đến công ty tài chính nơi mình gửi tiền để rút tiền ra.
Tuy không thuận lợi cho tiêu dùng bằng hình thức tiền gửi thanh toán ở các ngân hàng, song tiền gửi có kỳ hạn được hưởng lãi suất cao hơn tuỳ theo độ dài của kỳ hạn. - Nguồn vốn nhận gửi trên thị trường tiền tệ liên ngân hàng: Các tổ chức tín dụng có thể gửi tiền tại các công ty tài chính qua thị trường liên ngân hàng khi có nguồn vốn nhàn rỗi. Nguồn tiền vay - Vay của Ngân hàng Trung ương: Đây là khoản vay nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách trong chi trả của các công ty tài chính. Trong trường hợp thiếu hụt dự trữ (thiếu dự trữ bắt buộc, dự trữ thanh toán), các công ty tài chính thường vay Ngân hàng Trung ương.
Hình thức cho vay chủ yếu của Ngân hàng Trung ương là tái chiết khấu (hoặc tái cấp vốn). Các thương phiếu đã được các công ty tài chính chiết khấu (hoặc tái chiết khấu) trở thành tài sản của họ. Khi cần tiền, các công ty tài chính mang những thương phiếu này lên tái chiết khấu tại Ngân hàng Trung ương. Nghiệp vụ này làm cho thương phiếu của công ty tài chính đó giảm đi và dự trữ ( tiền mặt hoặc tiền gửi tại Ngân hàng Trung ương) tăng lên.
Ngân hàng Trung ương điều hành vay mượn này một cách chặt chẽ; các công ty tài chính phải thực hiện các điều kiện đảm bảo và kiểm soát nhất định. Thông thường Ngân hàng Trung ương chỉ tái chiết khấu cho những thương phiếu có chất lượng (thời gian đáo hạn ngắn, khả năng trả nợ cao) và phù hợp với mục tiêu của Ngân hàng Trung ương trong từng thời kỳ. Trong điều kiện 4 : add luanvanchat@agmail.com LUAN VAN CHAT LUONG download chưa có thương phiếu, Ngân hàng Trung ương cho các công ty tài chính vay dưới hình thức tái cấp vốn theo hạn mức tín dụng nhất định. - Vay các tổ chức tín dụng khác: Đây là nguồn vốn các công ty tài chính vay mượn lẫn nhau và vay của các tổ chức tín dụng khác trên thị trường liên ngân hàng.
Các tổ chức tín dụng đang có dự trữ vượt yêu cầu do có kết dư gia tăng bất ngờ về các khoản tiền huy động hoặc giảm cho vay sẽ có thể sẵn lòng cho các tổ chức tín dụng khác vay để kiếm lãi suất cao hơn. Ngược lại, các tổ chức tín dụng đang thiếu hụt dự trữ có nhu cầu vay mượn tức thời để đảm bảo thanh khoản. Như vậy nguồn vay mượn từ các tổ chức tín dụng khác là để đáp ứng nhu cầu dự trữ và chi trả cấp bách, và trong nhiều trường hợp nó bổ sung hoặc thay thế cho nguồn vay mượn từ Ngân hàng Trung ương. Quá trình vay mượn rất đơn giản.
Tổ chức tín dụng đi vay chỉ liên hệ trực tiếp với tổ chức tín dụng cho vay hoặc thông qua tổ chức tín dụng đại lý (hoặc Ngân hàng Trung ương). Khoản vay có thể không cần đảm bảo, hoặc được đảm bảo bằng các chứng khoán của kho bạc. Kết quả là dự trữ của tổ chức tín dụng cho vay giảm đi và của tổ chức tín dụng đi vay tăng lên. - Phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu: Đây là loại giấy tờ có giá có thể chuyển nhượng được, có hưởng lãi và lãi suất tuỳ theo sự thoả thuận giữa khách hàng với người phát hành.
Ở các nước phát triển, chứng chỉ tiền gửi do ngân hàng phát hành có 2 mệnh giá: thấp (để huy động vốn trong dân cư) và cao (để huy động vốn từ các tổ chức kinh tế). Ở Việt Nam hiện nay, các công ty tài chính vẫn có phát hành chứng chỉ tiền gửi nhưng không đúng tính chất của nó. Thực chất đó chỉ là việc huy động tiền gửi có kỳ hạn trong dân cư. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Công ty tài chính cho phép khách hàng rút trước hạn nhưng thực hiện thu phí rút vốn trước hạn.
- Phát hành kỳ phiếu, trái phiếu tài chính: Đây là loại chứng khoán được phát hành để huy động vốn dài hạn. Nguồn tiền gửi ủy thác - Nhận ủy thác quản lý vốn của khách hàng: Ủy thác quản lý vốn là hình thức khách hàng (tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước) ủy thác nguồn vốn nhàn rỗi của mình cho công ty tài chính trong một thời gian nhất định với kỳ hạn từ 12 tháng trở lên, khách hàng sẽ được hưởng mức lãi suất cố định và đảm bảo an toàn vốn ủy thác của mình. Tuy nhiên, các khách hàng vẫn có thể rút trước hạn tùy theo loại sản phẩm, vì vậy các khách hàng sẽ linh hoạt hơn trong việc sử dụng vốn của mình. - Nhận ủy thác cho vay: Đây là hình thức khách hàng ủy thác nguồn vốn nhàn rỗi của mình cho công ty tài chính để công ty tài chính cho vay một khách hàng khác trong một thời gian nhất định.
Nhận ủy thác cho vay có nhiều loại khác nhau: có chia sẻ rủi ro và không chia sẻ rủi ro. Tùy theo thỏa thuận với khách hàng, các công ty sẽ có hình thức trả lãi phù hợp.