BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH HỨA THỊ MỸ HƢƠNG KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG CỦA HỘ GIA ĐÌNH ĐỐI PHÓ VỚI TÌNH TRẠNG NGẬP NƢỚC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH HỨA THỊ MỸ HƢƠNG KHẢ NĂNG THÍCH ỨNG CỦA HỘ GIA ĐÌNH ĐỐI PHÓ VỚI TÌNH TRẠNG NGẬP NƢỚC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 60310105 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN HỮU DŨNG TP. Hồ Chí Minh - Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ cơ sở đào tạo nào khác để nhận văn bằng. Tác giả Hứa Thị Mỹ Hƣơng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các bảng, biểu, hình vẽ, đồ thị CHƢƠNG I: GIỚI THIỆU .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Phạm vi nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu .6 Cấu trúc nghiên cứu . 4 CHƢƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT .1 Nhận thức rủi ro .1 Phƣơng pháp tiếp cận tâm lý học .2 Phƣơng pháp tiếp cận xã hội học.13 Phƣơng pháp tiếp cận liên ngành .2 Khả năng thích ứng.2 Khả năng thích ứng biến đổi khí hậu.3 Những nghiên cứu về khả năng thích ứng với ngập lụt . 15 CHƢƠNG III: PHƢƠNG PHÁP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Tình hình ngập nƣớc tại TPHCM .1 Đặc điểm tự nhiên.2 Kinh tế xã hội . 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Vấn đề biến đổi khí hậu tại TPHCM .4 Vấn đề ngập nƣớc tại TPHCM . Rủi ro do ảnh hƣởng ngập nƣớc .1 Thiệt hại do triều cƣờng gây ra .2 Ảnh hƣởng đến quá trình đô thị hóa và quy hoạch sử dụng đất .3 Ảnh hƣởng đến dân số nghèo .4 Ảnh hƣởng đến giao thông .5 Ảnh hƣởng đến cấp nƣớc và hệ thống vệ sinh .6 Ảnh hƣởng đến sức khỏe .7 Ảnh hƣởng đến nông nghiệp và hệ sinh thái .3 Số liệu nghiên cứu . Lựa chọn biến nghiên cứu .1 Đánh giá nhận thức, thái độ và hành vi của hộ dân .2 Phân tích các yếu ảnh hƣởng đến quyết định của ngƣời dân với việc áp dụng các giải pháp thích ứng . Mô hình kinh tế lƣợng . Quy trình xử lý số liệu . 41 CHƢƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm hộ dân . Hiện trạng ngập nƣớc tại khu vực khảo sát . Tác động của việc ngập nƣớc đến đời sống hộ dân . Khả năng thích ứng.5 Kết quả khảo sát những giải pháp chính quyền TPHCM đã thực hiện . Kết quả mô hình logistic. 56 CHƢƠNG V: KẾT LUẬN .1 Đúc kết đề tài nghiên cứu . 58 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Hạn chế của đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo . 61 Tài liệu tham khảo Phụ lục: 1. Kết quả hồi quy logistic 2. Bảng câu hỏi khảo sát 3. Một số hình ảnh ngập nƣớc tại các điểm khảo sát LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 2. Sơ đồ phân tích khả năng thích ứng. Bảng phân tích thƣớc đo thích ứng. Mô hình lý thuyết về nhận thức, thái độ, hành vi với rủi ro, ngập nƣớc20 Bảng 3. Số liệu tình hình ngập nƣớc 2009 và dự báo 2050 . Bản đồ khu vực TPHCM bị ảnh hƣởng do ngập lụt. Số điểm ngập do triều cƣờng qua các năm . Dân số TPHCM bị ảnh hƣởng trực tiếp ngập lụt 2007 và dự báo 2050 31 Hình 3. Sơ đồ phân tích tình hình ngập nƣớc tại TPHCM. Bảng thống kê biến phân tích. Nghề nghiệp của chủ hộ . Mức độ thu nhập của hộ dân . Trình độ học vấn của chủ hộ . Tình trạng sở hữu nhà . Số ngày ngập đƣờng giao thông . Số năm ngƣời dân bị ảnh hƣởng bởi ngập lụt . Số lần ngập trong tháng . Thời gian trung bình ngập dài nhất . Độ sâu bình quân của phần ngập nƣớc . Các giải pháp thích nghi ngập nặng .11 Kết quả lựa chọn phƣơng án thích ứng với việc ngập nặng . Mức độ sẵn lòng chi trả để thích ứng với ngập nƣớc. Các giải pháp chính quyền địa phƣơng đã thực hiện .14 Đánh giá hiệu quả các biện pháp chống ngập . Các giải pháp ngƣời dân mong muốn chính quyền TPHCM thực hiện .16 Kết quả hồi quy logistic 7 biến . 56 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Chƣơng I GIỚI THIỆU 1.1 Đặt vấn đề Ngập lụt 1 là hiện tượng nước trong sông, hồ làm tràn ngập một vùng đất, do thủy triều hoặc nước biển dâng từ những cơn bão tràn qua đê hoặc gây vỡ đê làm cho nước tràn vào các vùng đất được đê bảo vệ. Ngập lụt thường xảy ra ở những vùng đất ven sông, ngay cửa sông hoặc khu vực bờ biển. Trong nhiều trường hợp khác nhau như mưa lớn, bão, triều cường hoặc sóng thần xảy ra làm cho lượng nước sông, nước biển tăng lên, mực nước cao hơn bình thường gây ngập, vỡ đập 2. McGranahan và cộng sự, 2007 cho rằng ngập lụt ảnh hưởng khoảng 10% dân số thế giới và 13% dân số ở các đô thị ở vùng thấp, ven biển. Trong lịch sử nhân loại, con người thường sống ở những vùng ven sông đã sớm thích nghi với ngập lụt. Khi lũ lụt đi qua, đất đai ở những vùng đồng bằng chính là những mảnh đất màu mỡ cho sản xuất nông nghiệp. Vùng ngập lụt cũng chính là nơi đẻ trứng của các loài tôm cá, làm lợi cho ngành chăn nuôi thủy sản nước ngọt. Tuy nhiên, khi nước sông dâng cao do lũ lớn làm tràn ngập và phá hủy các khu vực trồng trọt, công trình, nhà cửa dọc theo sông, gây thương vong cho người và động vật do tai nạn ngập nước. Bên cạnh đó, ngập lụt làm ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt nói riêng và nguồn nước nói chung do mang theo các chất thải từ cống, rãnh, ao hồ tràn lên đường phố, nhà, khu vực công cộng,. gây ô nhiễm môi trường, khan hiếm nước uống, dịch bệnh có điều kiện phát tán; ngập lụt làm khó khăn cho nền kinh tế do giảm các hoạt động du lịch, tăng chi phí đầu tư cho xây dựng hệ thống thoát nước, đê điều, thu nhập người dân giảm, các mặt hàng lương thực, thực phẩm tăng giá. Trong những năm gần đây, hiện tượng biến đổi khí hậu thường xuyên xảy ra do trữ lượng carbon dioxit trong không khí tăng cao, gây hiệu ứng nhà kính, làm cho trái đất nóng lên, mực nước biển tăng cao do băng tan kèm theo thiên tai tạo nên những cơn sóng thần và bão lớn, mực nước thủy triều thay đổi. Hoạt động bất thường của thủy triều khiến 1 http://vi.org/wiki/L%E1%BB%A5t#cite_note-1 2 Penning Rowsell and Peerbolte,1994; Intergovermental Panel on Climate Change (IPCC) 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 cho nước biển lấn sâu hơn vào trong đất liền so với mức bình thường. Điều đó có thể xuất phát từ những kiểu gió đặc thù đẩy nước biển đi theo hướng bất thường hoặc cũng có thể do sóng thần, sóng lớn trên đại dương được “châm ngòi” bởi một sự thay đổi trong vỏ Trái đất, hoặc do mưa lớn, mặt đất đã bão hòa không thể hút thêm một lượng nước nào ứ đọng nữa sẽ tạo nên các dòng chảy, gây ngập lụt 3. Thành phố Hồ Chí Minh là thành phố ven biển, có hệ thống sông ngòi đa dạng với hệ thống sông Đồng Nai, Sài Gòn, Nhà Bè và kênh rạch chằng chịt. Hệ thống sông, kênh rạch giúp Thành phố Hồ Chí Minh thuận lợi trong việc tưới tiêu, nhưng do chịu ảnh hưởng dao động triều bán nhật của biển Ðông, cùng với tác động bởi sự biến đổi khí hậu làm kéo dài những đợt triều cường thủy triều thâm nhập sâu đã gây nên những tác động xấu tới sản xuất nông nghiệp, tăng diện tích ngập lụt và hạn chế việc tiêu thoát nước ở khu vực nội thành. Bên cạnh đó, hệ thống cống thoát nước được xây cách đây 50 năm đã xuống cấp, quá trình đô thị hóa, việc xây dựng các khu công nghiệp và đô thị ở khu vực phía nam – khu vực thoát nước của thành phố cùng với việc xã lũ từ thượng nguồn các con sông, mưa lớn trong những năm gần đây đã làm cho tình hình ngập của Thành phố càng nghiêm trọng hơn, xảy ra cả trong mùa khô. Diện tích khu vực ngập lụt khoảng 140 km2 với 85% điểm ngập nước nằm ở khu vực trung tâm, thiệt hại do ngập nước gây ra ước tính 8 tỷ đồng mỗi năm 4. Sống tại Thành phố Hồ Chí Minh với hệ thống sông, kênh rạch chằng chịt từ hơn 300 năm trước, người dân Thành phố Hồ Chí Minh đã quen và thích nghi với con nước của chế độ bán nhật triều. Tuy nhiên trong những năm gần đây, cùng với tốc độ gia tăng dân số quá nhanh, cơ sở hạ tầng chưa kịp quy hoạch nâng cấp tổng thể, ý thức một số người dân lại quá kém trong nhận thức bảo vệ môi trường chung, người dân Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay đang phải đối mặt với vấn đề ô nhiễm môi trường quá lớn, lượng mưa to cùng với mực nước sông dâng cao gây ngập lụt, ảnh hưởng lớn đến đời sống, sinh hoạt, công ăn việc làm và học hành của con cháu. Người dân sống ở một số địa bàn quận (huyện) nằm ven sông Sài Gòn như Quận Bình Thạnh, Quận Thủ Đức thường xuyên lội nước để đi làm, đi học; người dân sống ven sông Nhà Bè phải sinh hoạt, sống chung với nước; tại quận 6 sau những cơn mưa đường phố cũng ngập như vậy. Dường như hình ảnh người dân lội nước đi làm hay những đứa trẻ lội nước đi học đã quá quen thuộc đối với người dân Thành phố Hồ 3 http://www.vn/?id=44&cid=3633 4 http://vi.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh#cite_note-nuoc-11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Chí Minh, nhiều giải pháp từ chính quyền đến hộ dân đã triển khai thực hiện nhưng hiện nay tình hình ngập vẫn chưa thuyên giảm. Trước tình hình đó, người dân thành phố có nhận thức, thái độ, hành vi, và đã có những biện pháp thích ứng như thế nào với tình trạng ngập nước, vấn đề “Khả năng thích ứng của hộ gia đình đối phó với tình trạng ngập nƣớc tại Thành phố Hồ Chí Minh” là đề tài tôi chọn để nghiên cứu.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.
Luận văn Thạc sĩ UEH: Khả năng thích ứng của hộ gia đình với ngập nước tại TP.HCM
Luận văn thạc sĩ phân tích ueh khả năng thích ứng của hộ gia đình đối phó với tình trạng ngập nước tại tp hồ chí minh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả
Trường đại học
Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí MinhChuyên ngành
Kinh tế phát triểnNgười đăng
Ẩn danhThể loại
Luận văn thạc sĩPhí lưu trữ
30 PointMục lục chi tiết
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: Hứa Thị Mỹ Hương
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Dũng
Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
Đề tài: Khả năng thích ứng của hộ gia đình đối phó với tình trạng ngập nước tại Thành phố Hồ Chí Minh
Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản: 2013
Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ