phần mở đầu, kết luận, luận văn đƣợc chia thành ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tổ chức kế toán trách nhiệm tại doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng tổ chức kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ Phần May Phƣơng Đông. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ Phần May Phƣơng Đông 8. Những mong muốn đóng góp của luận văn Trên cơ sở nghiên cứu về kế toán trách nhiệm, mô hình hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ Phần May Phƣơng Đông, đề tài mong muốn sẽ có những đóng góp sau để phát triển Công ty: Xác lập tầm quan trọng của việc phân cấp quản lý Xây dựng, bổ sung và hoàn thiện tổ chức kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ Phần May Phƣơng Đông Trên cơ sở xác lập mô hình tổ chức kế toán trách nhiệm phù hợp, hệ thống báo cáo kế toán trách nhiệm hợp lý, đơn vị sẽ kiểm soát đƣợc toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh tại đơn vị tốt hơn, mang lại hiệu quả cao hơn. Đồng th i, đánh giá trách nhiệm đối với từng bộ phận, từng cá nhân rõ ràng và đúng đắn hơn.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƢƠNG 1 – CƠ SỞ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM 1. Tổng quan về kế toán trách nhiệm 1. Khái quát về trách nhiệm và kế toán trách nhiệm 1. Quan điểm về trách nhiệm và hệ thống trách nhiệm Quan điểm cổ điển Tại th i điểm trong quá khứ, nhu cầu trên thị trƣ ng rất ít biến động, và việc các do- anh nghiệp chỉ tập trung vào nguồn lực sẵn có để đáp ứng nhu cầu thị trƣ ng.
Nhận thức về tài sản vô hình và tài sản phi vật chất ở th i điểm này còn m nhạt trong khi đó giữ vai trò quyết định lại là tài sản hữu hình, tài sản vật chất hữu hình. Cũng chính vì lẽ đó hình thành quan điểm về trách nhiệm đƣợc xem là bổn phận phải thực hiện công việc đƣợc giao phó. Cá nhân đảm nhiệm một chức vụ, đƣợc giao quyền để hoàn thành các nhiệm vụ đƣợc phân công thì phải chịu trách nhiệm đối với những hậu quả đem lại. Hệ thống trách nhiệm là nhiệm vụ phải thực hiện công việc của một tập thể, một tổ chức.
Và chịu trách nhiệm về kết quả của việc thực hiện nó. Từ quan điểm về trách nhiệm là thông qua công việc giao phó và kết quả đạt đƣợc theo từng công việc cụ thể thì thành quả quản lý đƣợc đo lƣ ng và đánh giá thông qua những chỉ tiêu tài chính đạt đƣợc từ nhiệm vụ cụ thể và thƣ ng hƣớng các nhà quản lý vào tầm nhìn ngắn hạn và tập trung vào thành quả đạt đƣợc ngắn hạn. Những biểu hiện của thành quản quản lý là kết quả đạt đƣợc của những chỉ tiêu tài chính sau một kỳ hoạt động. Và nó thông qua các báo cáo thành quả Quan điểm hiện đại Trong bối cảnh khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, nền kinh tế thị trƣ ng, nhu cầu ngày càng thay đổi và nâng cao thì vai trò của tài sản hữu hình không còn là mấu chốt cho sự thành công của doanh nghiệp.
Thêm vào đó là tài sản vô hình, tài sản phi vật chất lại giữ vị trí then chốt trong hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị. Cho nên đã quan điểm về trách nhiệm và thành quả quản lý tại th i điểm này khác so với trong quá khứ. Vì đó cũng nằm trong quy luật sinh tồn và phát triển chung của nhân LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nếu giữ mãi quan điểm cũ mà áp dụng cho hiện tại thì nó sẽ trở nên phản tác dụng.
Quan điểm này không thay đổi quan điểm cổ điển mà là tiếp tục kế thừa và phát triển thêm. Đó là: Trách nhiệm ngoài bổ phận thực hiện công việc đƣợc giao phó và xem xét kết quả tài chính đạt đƣợc mà còn chú trọng đến vấn đề xa hơn rộng hơn để đảm bảo cho một chiến lƣợc phát triển sản xuất kinh doanh ổn định và bền vững. Từ đó, quan điểm về thành quả quản lý cũng đƣợc hình thành không những đƣợc đo lƣ ng và đánh giá thông qua những chỉ tiêu tài chính đạt đƣợc mà còn phải xây dựng bổ sung những chỉ tiêu quá trình hoạt động, những chỉ tiêu tiềm năng nhƣ khách hàng, quy trình hoạt động nội bộ, nguồn nhân lực… 1. Quan điểm về kế toán trách nhiệm Kế toán trách nhiệm là hệ thống thông tin của kế toán quản trị; xử lý, phân loại các thông tin có thể kiểm soát để lập các báo cáo trách nhiệm cho các cấp độ quản trị đánh giá và ra các quyết định trong hoạt động kinh doanh.
Quan điểm 1: Kế toán trách nhiệm để kiểm soát chi phí Từ năm 1952 John A Higgins đã nghiên cứu về KTTN là công cụ để kiểm soát chi phí và đánh giá kết quả hoạt động cho từng cá nhân, xác định trách nhiệm của người đứng đầu tổ chức. Hệ thống kiểm soát này được thiết kế cho tất cả các cấp quản lý trong đơn vị. Đến năm 1997, nhóm tác giả Anthony A.Banker, Rob- ert S và S.mark Young quan điểm KTTN là một bộ phận của hệ thống kế toán có chức năng thu thập, tổng hợp và báo cáo các thông tin liên quan đến trách nhiệm của nhà quản lý các cấp trong tổ chức. Qua đó để cung cấp các thông tin liên quan đến chi phí, thu nhập, kết quả hoạt động của từng bộ phận mà họ có trách nhiệm kiểm soát.
Quan điểm 2: Kế toán trách nhiệm đề cao vai trò của các trung tâm trách nhiệm James R.Martin định nghĩa: “KTTN là hệ thống kế toán cung cấp thông tin và kết quả, hiệu quả hoạt động của các bộ phận, các đơn vị trong tổ chức. Đó là công cụ đo lường, đánh giá hoạt động của những bộ phận liên quan đến đầu tư, lợi nhuận, doanh thu và chi phí mà mỗi bộ phận đều có quyền và trách nhiệm riêng biệt”. Với quan điểm này, tác giả đã dựa trên cơ sở phân chia tổ chức thành những trung tâm trách nhiệm, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 các bộ phận được giao quyền để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nào đó. Việc phân quyền trong tổ chức tạo nên sự phân cấp và đòi hỏi cấp trên phải theo dõi và đánh giá kết quả của các cấp dưới.
Quan điểm 3: Kế toán trách nhiệm nhấn mạnh kiểm soát chi phí và đề cao vai trò của các trung tâm trách nhiệm Ngoài tính kiểm soát của KTTN các tác giả còn đề cập đến các trung tâm trách nhiệm, sự phân cấp trong quản lý và các chỉ tiêu chi phí, doanh thu và lợi nhuận. Charles T Horngreen định nghĩa: “KTTN là hệ thống kế toán được nhìn nhận qua các trung tâm trách nhiệm khác nhau trong toàn bộ tổ chức và phản ánh các kết quả hoạt động của mỗi trung tâm này bằng các chỉ tiêu về doanh thu và chi phí". Một quan điểm khác của nhóm tác giả David F. Hawkins, Jacob Cohen, Michele Jurgens, V.G Nara- yanan cho rằng KTTN không chỉ được đề cập đến các trung tâm trách nhiệm ở góc độ về chi phí, thu nhập hay tính kiểm soát mà KTTN còn được là một hệ thống tạo ra những thông tin tài chính và phi tài chính về những hoạt động thực tế và lập kế hoạch của những trung tâm trách nhiệm trong một đơn vị.
Trung tâm trách nhiệm là những đơn vị thuộc tổ chức mà người đứng đầu chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của đơn vị đó. Kết luận: KTTN đƣợc nhìn nhận khai thác ở các khía cạnh khác nhau, quan điểm khác nhau. Song sự khác nhau đó không mang tính đối nghịch mà chúng bổ trợ cho nhau tạo một cái nhìn toàn diện về KTTN. Theo quan điểm tác giả thì KTTN là công cụ đo lƣ ng, kiểm soát và đánh giá hoạt động của những bộ phận liên quan đến đầu tƣ, lợi nhuận, doanh thu và chi phí mà mỗi bộ phận đó có quyền kiểm soát và chịu trách nhiệm trong phạm vi của mình.
Bản chất kế toán trách nhiệm và những biểu hiện kế toán trách nhiệm 1. Kế toán trách nhiệm là một nội dung cơ bản của kế toán quản trị Kế toán trách nhiệm là một nội dung cơ bản của kế toán quản trị. Bởi vì, hệ thống kế toán trách nhiệm bao gồm những nội dung cơ bản nhất của kế toán quản trị (từ khâu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 lập dự toán, phân tích thực tế, đánh giá kết quả thực hiện so với dự toán cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp theo từng cấp quản lý). Kế toán trách nhiệm là một hạt nhân trong hệ thống kiểm soát quản trị Thứ nhất là quá trình lập kế hoạch gồm ngân sách và các kế hoạch dài hạn.
Quá trình này sử dụng để thiết lập các chỉ tiêu kế hoạch nhằm đánh giá quá trình thực hiện. Thứ hai là kế toán trách nhiệm mà chủ yếu là tạo ra các trung tâm trách nhiệm. Trung tâm trách nhiệm chịu trách nhiệm tài chính và tác động hiệu quả của từng cá nhân trong tổ chức. Mỗi trung tâm trách nhiệm đều có tiến trình sau: Phân cấp quản lý Xây dựng các chỉ tiêu đo lường, đánh giá thành quả Lập dự toán của trung tâm Lập báo cáo trách nhiệm Đánh giá hoạt động qua các chỉ tiêu Sơ đồ 1.Tiến trình của 1 trung tâm trách nhiệm 1.
Sự chi phối của khái niệm trách nhiệm đến kế toán trách nhiệm Từ khái niệm trách nhiệm và kế toán trách nhiệm, việc có phân chia, giao trách nhiệm cho từng bộ phận trong tổ chức. Và việc muốn xem xét đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ đó thì hình thành kế toán trách nhiệm. Nếu một tổ chức không giao trách nhiệm hay nhiệm vụ cho bộ phận cá nhân nào thì không cần đo lƣ ng đánh giá LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 trách nhiệm. Thì không cần có hệ thống kế toán trách nhiệm trong tổ chức.
Vì vậy có khái niệm trách nhiệm lúc đó mới hình thành kế toán trách nhiệm. Trách nhiệm có trƣớc và tác động đến kế toán trách nhiệm. Kế toán trách nhiệm phải đƣợc thiết lập phù hợp với quy mô trách nhiệm của từng bộ phận trong tổ chức. Phân cấp quản lý và vai trò của kế toán trách nhiệm 1.
Phân cấp quản lý là gì Phân cấp quản lý là sự phân cấp quyền cho cấp dƣới, dẫn đến sự phân định rõ ràng về quyền lợi và trách nhiệm trong quản lý cho cấp dƣới dựa trên cơ sở cấu trúc phân quyền mà nhà quản trị đã chọn.