Luận văn thạc sĩ UEH: Giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và chiến lược hiệu quả.

• Tác giả: Huỳnh Đoan Nhã
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Phúc Nguyên
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• CÁC KÝ HIỆU VÀ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI
• 1.1. Ngoại hối và thị trường ngoại hối
• 1.2. Khái niệm ngoại hối
• 1.3. Thị trường ngoại hối
• 1.4. Đặc điểm của thị trường ngoại hối
• 1.5. Chức năng của thị trường ngoại hối
• 1.6. Các chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối
• 1.7. Các nghiệp vụ trên thị trường ngoại hối
• 1.8. Chính sách quản lý ngoại hối
• 1.9. Kinh nghiệm các nước
• 1.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI VIỆT NAM
• 2.1. Sơ lược sự hình thành và phát triển của Thị trường ngoại hối Việt Nam
• 2.2. Thực trạng hoạt động của thị trường ngoại hối Việt Nam
• 2.2.1. Những văn bản pháp lý quy định hoạt động kinh doanh ngoại hối
• 2.2.2. Thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng trên TTNH Việt Nam
• 2.2.2.1. Quá trình hình thành và hoạt động TTNT liên ngân hàng
• 2.2.2.2. Thực trạng thị trường ngoại tệ khách hàng của Việt Nam
• 2.2.2.3. Thực trạng sử dụng các giao dịch ngoại hối phái sinh tại các NHTM Việt Nam
• 2.2.2.4. Thực trạng yết giá kinh doanh và mua bán ngoại tệ
• 2.2.3. Thị trường ngoại tệ không chính thức
• 2.2.4. Vai trò của NHNN đối với TTNH Việt Nam trong giai đoạn vừa qua
• 2.2.4.1. Thực hiện vai trò can thiệp TTNH và điều hành chính sách tỷ giá
• 2.2.4.2. Những biện pháp góp phần hạn chế hoạt động của thị trường ngoại tệ không chính thức
• 2.2.5. Đánh giá quá trình phát triển TTNH của Việt Nam trong thời gian qua và nguyên nhân của những tồn tại
• 2.2.5.1. Những mặt đạt được
• 2.2.5.2. Những hạn chế của Thị trường ngoại hối Việt Nam
• 2.2.5.2.1. Hoạt động TTNTLNH còn khiêm tốn
• 2.2.5.2.2. Hàng hóa trên thị trường ngoại hối chưa đa dạng
• 2.2.5.2.3. Sự thiếu vắng nhu cầu bảo hiểm rủi ro tỷ giá và mục đích tham gia thị trường ngoại hối cũng chưa đa dạng
• 2.2.5.2.4. Thị trường phái sinh còn sơ khai
• 2.2.6. Nguyên nhân của thực trạng trên
• 2.2.6.1. Cơ chế điều hành tỷ giá chưa linh động với diễn biến của thị trường
• 2.2.6.2. Sự tồn tại và ảnh hưởng mạnh mẽ của thị trường ngoại tệ không chính thức
• 2.2.6.3. Tính chuyển đổi của VND chưa cao
• 2.2.6.4. Dự trữ ngoại hối thấp
• 2.2.6.5. Môi trường pháp lý chưa hoàn thiện
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam đến năm 2020
• 3.2. Giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam
• 3.2.1. Hoàn chỉnh khung pháp lý
• 3.2.2. Về điều hành tỷ giá
• 3.2.3. Về tự do hóa tài khoản vãng lai và tự do hóa tài khoản vốn theo lộ trình
• 3.2.4. Phát huy vai trò của NHNN - phát triển TTNT liên ngân hàng
• 3.2.4.1. Phát huy vai trò của NHNN
• 3.2.4.2. Phát triển TTNTLNH về khối lượng giao dịch và số lượng thành viên
• 3.2.5. Tăng cường kiểm soát, hạn chế và tiến tới loại bỏ dần hoạt động của thị trường ngoại tệ không chính thức
• 3.2.6. Hạn chế tình trạng đôla hóa và tạo khả năng chuyển đổi dần cho đồng Việt Nam
• 3.2.6.1. Hạn chế tình trạng đôla hóa một cách triệt để
• 3.2.6.2. Nâng cao tính chuyển đổi của VND
• 3.2.7. Nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng Việt Nam trong hoạt động kinh doanh ngoại hối
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thị trường ngoại hối Việt Nam và luận văn thạc sĩ

Thị trường ngoại hối Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những ngày đầu hình thành cho đến nay. Luận văn thạc sĩ của Huỳnh Đoan Nhã đã chỉ ra những khía cạnh quan trọng trong việc phát triển thị trường này. Nghiên cứu không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường ngoại hối.

1.1. Khái niệm và vai trò của thị trường ngoại hối

Thị trường ngoại hối là nơi diễn ra các giao dịch mua bán ngoại tệ giữa các quốc gia. Vai trò của thị trường này không chỉ dừng lại ở việc trao đổi tiền tệ mà còn ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế khác như xuất nhập khẩu và đầu tư quốc tế.

1.2. Tình hình hiện tại của thị trường ngoại hối Việt Nam

Thị trường ngoại hối Việt Nam hiện tại vẫn còn nhiều thách thức. Mặc dù đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết để phát triển bền vững.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam

Thị trường ngoại hối Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường mà còn tác động đến nền kinh tế quốc gia. Việc nhận diện và phân tích các thách thức này là rất cần thiết để tìm ra giải pháp phù hợp.

2.1. Những hạn chế trong chính sách quản lý ngoại hối

Chính sách quản lý ngoại hối hiện tại còn nhiều bất cập, dẫn đến việc thị trường hoạt động chưa hiệu quả. Cần có những điều chỉnh kịp thời để phù hợp với thực tiễn.

2.2. Rủi ro trong thị trường ngoại hối

Rủi ro tỷ giá là một trong những vấn đề lớn mà các doanh nghiệp và ngân hàng phải đối mặt. Việc thiếu các công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả đã làm gia tăng áp lực cho thị trường.

III. Giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam hiệu quả

Để phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình hiện tại mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường ngoại hối

Việc hoàn thiện khung pháp lý là rất quan trọng để tạo điều kiện cho các hoạt động giao dịch diễn ra minh bạch và hiệu quả hơn.

3.2. Tăng cường vai trò của Ngân hàng Nhà nước

Ngân hàng Nhà nước cần có những biện pháp can thiệp kịp thời để ổn định tỷ giá và hỗ trợ các ngân hàng thương mại trong hoạt động ngoại hối.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ của Huỳnh Đoan Nhã đã đưa ra nhiều kết quả nghiên cứu quan trọng về thị trường ngoại hối Việt Nam. Những kết quả này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn để cải thiện hoạt động của thị trường.

4.1. Kết quả nghiên cứu về thực trạng thị trường

Nghiên cứu đã chỉ ra những điểm mạnh và điểm yếu của thị trường ngoại hối Việt Nam, từ đó đưa ra những khuyến nghị cụ thể.

4.2. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp được đề xuất trong luận văn có thể được áp dụng để cải thiện tình hình thị trường ngoại hối, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro.

V. Kết luận và tương lai của thị trường ngoại hối Việt Nam

Thị trường ngoại hối Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc phát triển bền vững thị trường này là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Kết luận từ luận văn thạc sĩ sẽ là cơ sở để xây dựng các chiến lược phát triển trong tương lai.

5.1. Tương lai của thị trường ngoại hối Việt Nam

Dự báo rằng thị trường ngoại hối Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong những năm tới, với nhiều cơ hội mới từ hội nhập kinh tế.

5.2. Những khuyến nghị cho chính sách phát triển

Cần có những khuyến nghị cụ thể cho chính sách phát triển thị trường ngoại hối, nhằm đảm bảo sự ổn định và bền vững trong dài hạn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường ngoại hối giữ vai trò huyết mạch trong việc kết nối nền kinh tế quốc gia với thị trường tài chính toàn cầu. Theo số liệu thống kê quốc tế, doanh số giao dịch trên thị trường ngoại hối toàn cầu năm 2012 đã đạt mức xấp xỉ 4.900 tỷ USD/ngày, trong đó các giao dịch mua bán tiền tệ liên ngân hàng chiếm tỷ trọng chi phối khoảng 85%. Tại Việt Nam, kể từ khi mở cửa kinh tế và hội nhập sâu rộng, nhu cầu thanh toán quốc tế và luân chuyển dòng vốn tăng trưởng mạnh mẽ khi nhóm hàng hóa tư liệu sản xuất phục vụ công nghiệp hóa chiếm tới khoảng 90% tổng kim ngạch nhập khẩu.

Tuy nhiên, thị trường ngoại hối Việt Nam trong giai đoạn 2006-2012 vẫn bộc lộ nhiều hạn chế về quy mô, trình độ kỹ thuật và cơ chế vận hành. Tình trạng biến động tỷ giá bất thường, thị trường ngoại tệ phi chính thức hoạt động phức tạp và sự thiếu hụt các công cụ bảo hiểm rủi ro đã gây ra rủi ro thanh khoản lớn cho hệ thống tài chính. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động của thị trường ngoại tệ liên ngân hàng và thị trường bán lẻ giai đoạn 2006-2012, phân tích tác động của các chính sách điều hành tỷ giá từ Ngân hàng Nhà nước, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam định hướng đến năm 2020.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp cơ sở khoa học giúp cơ quan điều hành hoàn thiện khung pháp lý và hỗ trợ các ngân hàng thương mại nâng cao hiệu quả kinh doanh ngoại hối, nơi từng đóng góp tới 65,42% tổng lợi nhuận trước thuế tại một số ngân hàng thương mại cổ phần lớn trong các giai đoạn biến động mạnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng bộ các lý thuyết kinh tế tài chính kinh điển nhằm giải thích bản chất vận động của tỷ giá và thị trường tiền tệ:

• Thuyết ngang giá sức mua (PPP) và Thuyết ngang giá lãi suất (IRP): Đóng vai trò nền tảng phân tích mối quan hệ tương tác giữa lạm phát, mức chênh lệch lãi suất danh nghĩa giữa đồng nội tệ và ngoại tệ mạnh đối với sự biến động của tỷ giá hối đoái.
• Quy luật cung cầu tiền tệ và Mô hình tỷ giá rổ tiền tệ có biên độ điều chỉnh (BBC - Basket, Band, Crawl): Giải thích sự hình thành giá cả tiền tệ trong nền kinh tế mở và bài học can thiệp tỷ giá thả nổi có điều tiết.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Ngoại hối (Foreign Exchange): Theo Pháp lệnh Ngoại hối số 28/2005/PL-UBTVQH11, ngoại hối bao gồm đồng tiền quốc gia khác, các phương tiện thanh toán quốc tế bằng ngoại tệ, giấy tờ có giá và vàng thuộc dự trữ nhà nước.
• Nghiệp vụ giao ngay (Spot) và Phái sinh ngoại hối (Derivatives): Các hợp đồng kỳ hạn (Forward), hoán đổi (Swap), quyền chọn (Option) và tương lai (Futures) phục vụ mục tiêu thanh khoản và phòng ngừa rủi ro tỷ giá.
• Trạng thái ngoại tệ ròng (Net Open Position): Giới hạn tỷ lệ an toàn trạng thái ngoại tệ của tổ chức tín dụng được khống chế ở mức 30% so với vốn tự có theo Quyết định số 1082/2002/QĐ-NHNN.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ báo cáo thường niên giai đoạn 2007-2012 của 5 ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam (Vietcombank, ACB, Sacombank, Eximbank, BIDV), kết hợp các văn bản quy phạm pháp luật và thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu chọn mẫu có chủ đích với 5 ngân hàng thương mại đại diện cho hai nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần, nắm giữ trên 60% thị phần kinh doanh ngoại hối toàn hệ thống. Việc lựa chọn mẫu này đảm bảo tính phản ánh xác thực cấu trúc thị trường Việt Nam.
• Phương pháp phân tích: Phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng được áp dụng để đánh giá tỷ trọng lợi nhuận và doanh số giao dịch. Phương pháp phân tích lịch sử kết hợp logic được sử dụng để làm rõ nguyên nhân các nút thắt cơ chế. Việc kết hợp phương pháp định tính và định lượng giúp nhận diện chính xác các rào cản kỹ thuật của chính sách quản lý ngoại tệ trong suốt giai đoạn khảo sát 2006-2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng thị trường ngoại hối giai đoạn 2006-2012 đã làm sáng tỏ 3 phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, kết quả kinh doanh ngoại hối tại các ngân hàng thương mại có tính bất ổn định rất cao và chịu tác động sâu sắc từ các cú sốc vĩ mô. Trong năm 2008, lợi nhuận từ mảng ngoại hối bùng nổ, đóng góp tới 65,42% tổng lợi nhuận trước thuế của Eximbank, 45,95% tại Sacombank và 31,61% tại Vietcombank. Tuy nhiên, tỷ trọng này suy giảm nghiêm trọng trong năm 2009-2010; cá biệt Sacombank ghi nhận mức lỗ âm 7,00% năm 2010 và âm 8,5% năm 2011, trong khi Eximbank sụt giảm về mức khiêm tốn 0,66% vào năm 2010.

Thứ hai, cơ cấu đồng tiền và công cụ giao dịch trên thị trường cực kỳ đơn điệu. Đồng Đô la Mỹ (USD) chiếm trên 90% tổng doanh số giao dịch thanh toán quốc tế tại Việt Nam. Các sản phẩm phái sinh tiền tệ chỉ dừng lại ở giao dịch kỳ hạn và hoán đổi đơn giản. Giao dịch quyền chọn (Option) tiền tệ giữa VND và ngoại tệ sau giai đoạn thí điểm đã bị tạm ngừng từ ngày 18/03/2009 theo Công văn số 1820/NHNN-QLNH do bị lạm dụng để lách trần lãi suất và trần tỷ giá.

Thứ ba, thị trường ngoại tệ liên ngân hàng có quy mô còn khiêm tốn và thường xuyên bị chia cắt bởi áp lực từ thị trường tự do. Khoảng cách chênh lệch tỷ giá giữa thị trường chính thức và thị trường phi chính thức có những thời điểm bị nới rộng đáng kể, làm suy giảm dự trữ ngoại hối quốc gia và triệt tiêu tính thanh khoản của hệ thống ngân hàng thương mại.

Thảo luận kết quả

Biến động lợi nhuận và sự tê liệt thanh khoản ngoại hối cục bộ bắt nguồn từ cơ chế neo tỷ giá hành chính kéo dài, chưa phản ánh đúng quan hệ cung cầu thực tế. Dự trữ ngoại hối trong giai đoạn 2006-2012 của Việt Nam duy trì ở mức tương đương khoảng 8 đến 12 tuần nhập khẩu, thấp hơn ngưỡng khuyến nghị an toàn quốc tế, dẫn đến năng lực can thiệp thị trường của cơ quan điều hành bị giới hạn.

So sánh với kinh nghiệm quản lý của Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS), việc quản lý tỷ giá neo theo một rổ tiền tệ thương mại kết hợp hệ thống báo cáo giao dịch thời gian thực đã giúp Singapore duy trì ổn định giá trị đồng tiền và phát triển thị trường phái sinh sâu rộng. Tương tự, hệ thống giao dịch điện tử PDS của Philippines đã tập trung hóa thanh khoản liên ngân hàng hiệu quả.

Diễn biến phân kỳ giữa tỷ giá chính thức và thị trường tự do giai đoạn 2007-2012 có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ đường xu hướng kết hợp với biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đóng góp lợi nhuận ngoại hối của 5 ngân hàng lớn. Việc trình bày dữ liệu dạng ma trận so sánh sẽ làm nổi bật sự sụt giảm biên lợi nhuận ngân hàng khi Ngân hàng Nhà nước áp dụng các biện pháp thắt chặt hành chính nhằm đối phó khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá được đề xuất nhằm phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam đến năm 2020:

1. Hoàn thiện khung pháp lý và tái cấu trúc sản phẩm phái sinh: Ngân hàng Nhà nước cần ban hành thông tư mới thay thế các văn bản cũ, mở lại giao dịch quyền chọn VND/ngoại tệ với cơ chế định giá minh bạch; bổ sung quy chế giao dịch hợp đồng tương lai tiền tệ (Futures). Chỉ số mục tiêu: Tỷ trọng giao dịch phái sinh đạt 20% đến 25% tổng doanh số thị trường ngoại hối vào năm 2020. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước phối hợp Bộ Tài chính, triển khai trong giai đoạn 2014-2016.
2. Chuyển đổi linh hoạt cơ chế điều hành tỷ giá: Chuyển dịch từ cơ chế neo tỷ giá cố định sang điều hành tỷ giá trung tâm tham chiếu theo rổ 8 đồng tiền của các đối tác thương mại lớn, nới rộng biên độ dao động từ +/-1% lên mức linh hoạt +/-2% đến +/-3%. Chỉ số mục tiêu: Giảm độ lệch tỷ giá thị trường tự do xuống dưới 0,5% so với tỷ giá niêm yết liên ngân hàng. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước, hoàn thành trong giai đoạn 2015-2017.
3. Phát triển hạ tầng thị trường ngoại tệ liên ngân hàng: Thiết lập hệ thống khớp lệnh giao dịch điện tử tập trung, chuẩn hóa công nghệ kết nối Bloomberg và Reuters 3000 cho 100% các thành viên giao dịch. Chỉ số mục tiêu: Doanh số giao dịch liên ngân hàng tăng trưởng bình quân 15%/năm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, triển khai từ năm 2014 đến 2018.
4. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Yêu cầu các ngân hàng thương mại nâng cấp hệ thống CoreBanking T24, tuân thủ nghiêm ngặt trần trạng thái ngoại tệ 30% vốn tự có và xây dựng mô hình Value-at-Risk (VaR) đo lường rủi ro tỷ giá. Chỉ số mục tiêu: 100% chuyên viên kinh doanh ngoại hối đạt chứng chỉ hành nghề tài chính quốc tế trước năm 2017. Chủ thể thực hiện: Các tổ chức tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính): Cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế điều hành chính sách tiền tệ, giám sát luồng vốn trên tài khoản vốn và vãng lai, đồng thời xây dựng lộ trình nâng cao tính chuyển đổi cho đồng Việt Nam.
• Ban điều hành và Bộ phận Kinh doanh ngoại hối (Treasury) tại các Ngân hàng thương mại: Cung cấp dữ liệu thực chứng về cấu trúc biên lợi nhuận, giúp hoạch định chiến lược đa dạng hóa danh mục sản phẩm ngoại hối và thiết lập hệ thống phòng ngừa rủi ro thanh khoản.
• Giám đốc tài chính (CFO) và Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Hướng dẫn ứng dụng các hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi ngoại tệ nhằm cố định chi phí vốn, giảm thiểu rủi ro tỷ giá trong các hợp đồng mua bán ngoại thương dài hạn.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuyên sâu với nguồn số liệu thực nghiệm hệ thống về thị trường ngoại hối giai đoạn 2006-2012 phục vụ hoạt động giảng dạy và nghiên cứu tiếp nối.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao lợi nhuận kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng thương mại biến động mạnh trong giai đoạn 2008-2010?
Năm 2008, biến động tỷ giá mạnh do ảnh hưởng của dòng vốn ngoại và chính sách tiền tệ nới rộng đã tạo ra chênh lệch giá lớn, mang lại lợi nhuận kỷ lục tới 65,42% cho Eximbank. Đến năm 2009-2010, khủng hoảng tài chính toàn cầu cùng các biện pháp thắt chặt biên độ giao dịch của cơ quan quản lý đã thu hẹp chênh lệch giá, khiến lợi nhuận sụt giảm sâu, thậm chí gây lỗ âm 7,00% tại Sacombank.

Mô hình tỷ giá BBC của Singapore mang lại bài học gì cho Việt Nam?
Singapore áp dụng cơ chế neo tỷ giá theo rổ tiền tệ thương mại (Basket), duy trì biên độ dao động xác định (Band) và điều chỉnh linh hoạt theo xu hướng (Crawl). Cơ chế này giúp hấp thu các cú sốc bên ngoài mà không làm cạn kiệt dự trữ ngoại hối, tạo gợi ý quan trọng cho Việt Nam trong việc chấm dứt tình trạng phụ thuộc hoàn toàn vào đồng USD.

Vì sao nghiệp vụ quyền chọn tiền tệ (Option) VND/ngoại tệ bị tạm ngừng năm 2009?
Theo Công văn số 1820/NHNN-QLNH ban hành ngày 18/03/2009, Ngân hàng Nhà nước quyết định dừng sản phẩm này do nhiều tổ chức tín dụng và doanh nghiệp sử dụng phí quyền chọn nhằm mục đích lách trần lãi suất và vượt trần biên độ tỷ giá quy định, thay vì phục vụ mục tiêu phòng ngừa rủi ro thuần túy.

Quy định hạn mức trạng thái ngoại tệ 30% có vai trò gì?
Theo Quyết định số 1082/2002/QĐ-NHNN, việc giới hạn tổng trạng thái ngoại tệ mở không vượt quá 30% vốn tự có nhằm ngăn chặn các ngân hàng thương mại đầu cơ tiền tệ quá mức, bảo vệ hệ thống tài chính trước các biến động tỷ giá đảo chiều đột ngột và duy trì an toàn vốn.

Thị trường ngoại tệ tự do ảnh hưởng như thế nào đến việc điều hành chính sách tiền tệ?
Thị trường phi chính thức tạo ra tình trạng tỷ giá hai tỷ giá song song, gây ra hiện tượng găm giữ USD và thúc đẩy đô la hóa nền kinh tế. Khi chênh lệch giữa tỷ giá tự do và liên ngân hàng tăng cao, các ngân hàng thương mại gặp khó khăn trong việc huy động ngoại tệ, làm suy giảm dự trữ quốc gia và méo mó tín hiệu cung cầu thị trường.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thị trường ngoại hối và các nhân tố chi phối chính sách tỷ giá trong điều kiện kinh tế mở.
• Đánh giá thực nghiệm sâu sắc về bức tranh hoạt động của thị trường ngoại hối Việt Nam giai đoạn 2006-2012 với các số liệu thực chứng từ 5 ngân hàng thương mại lớn.
• Chỉ rõ các nút thắt then chốt gồm cơ chế tỷ giá kém linh hoạt, thị trường phái sinh sơ khai và sự chi phối tiêu cực từ thị trường ngoại tệ tự do.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp đồng bộ về thể chế, cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm, công nghệ liên ngân hàng và quản trị rủi ro định hướng đến năm 2020.
• Đóng góp khung lộ trình cải cách với mốc thời gian cụ thể từ 2014 đến 2020 nhằm hiện đại hóa hệ thống tài chính quốc gia.

Các cơ quan hoạch định chính sách, tổ chức tín dụng và cộng đồng nghiên cứu cần tiếp tục phối hợp khai thác các phát hiện thực nghiệm của đề tài để đẩy nhanh tiến trình tự do hóa tài khoản vãng lai, từng bước mở cửa tài khoản vốn và củng cố vị thế của đồng Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI 1.1 Ngoại hối và thị trường ngoại hối 1.1 Khái niệm ngoại hối Theo pháp lệnh số 28/2005/PL-UBTVQH11, ngày 13/12/2005 của ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội nước CHXHCNVN, ngoại hối được quy định như sau: Ngoại hối bao gồm: Đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung châu Âu và đồng tiền chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế và khu vực (sau đây gọi là ngoại tệ) Phương tiện thanh toán bằng ngoại tệ, gồm séc, thẻ thanh toán, hối phiếu đòi nợ, hối phiếu nhận nợ và các phương tiện thanh toán khác; Các loại giấy tờ có giá bằng ngoại tệ, gồm trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công ty, kỳ phiếu, cổ phiếu và các loại giấy tờ có giá khác; Vàng thuộc dự trữ ngoại hối nhà nước, trên tài khoản ở nước ngoài của người cư trú; vàng dưới dạng khối, thỏi, hạt, miếng trong trường hợp mang vào và mang ra khỏi lãnh thổ Việt Nam; Đồng tiền của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong trường hợp chuyển vào và chuyển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc được sử dụng trong thanh toán quốc tế. Ngoại hối trong đề tài nghiên cứu này được hiểu là đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung Châu Âu và đồng tiền chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế.2 Thị trường ngoại hối 1.1 Khái niệm Thị trường ngoại hối là nơi các đồng tiền của các quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau được mua bán với nhau. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Trong thực tế, do hoạt động mua bán tiền tệ xảy ra chủ yếu giữa các ngân hàng (chiếm khoảng 85% tổng doanh số giao dịch), vì vậy theo nghĩa hẹp thì thị trường ngoại hối là nơi mua bán các đồng tiền khác nhau giữa các ngân hàng tức thị trường liên ngân hàng.2 Đặc điểm của thị trường ngoại hối Thị trường lớn nhất, doanh số giao dịch cao nhất: doanh số giao dịch trên thị trường lên tới gần 4.900 tỷ USD/ngày vào năm 2012. Thị trường hoạt động tích cực nhất là London, sau đó là Newyork, Tokyo, Singapore, Frankfurt… Là thị trường không gian: FOREX không nhất thiết phải tập trung tại vị trí địa lý hữu hình nhất định mà là bất cứ nơi đâu diễn ra hoạt động mua bán các đồng tiền khác nhau.

Là thị trường toàn cầu hay thị trường không ngủ. Do sự chênh lệch về múi giờ giữa các khu vực trên thế giới nên các giao dịch diễn ra suốt ngày đêm. Thị trường bắt đầu hoạt động từ Australia, Nhật, Singapore, Hongkong, châu Âu, Newyork… và cứ như vậy, khi thị trường khu vực châu Á đóng cửa thì thị trường châu Mỹ bắt đầu hoạt động theo một chu kỳ khép kín toàn cầu. Các thành viên tham gia thị trường duy trì quan hệ với nhau thông qua điện thoại, mạng vi tính, telex và fax.

Là một thị trường cạnh tranh hoàn hảo: số lượng người mua và người bán lớn, các sản phẩm đồng nhất, thông tin lưu chuyển tự do và không có các rào cản đối với việc tham gia thị trường. Là một thị trường hoat động hiệu quả: các thông tin liên quan đến tỷ giá luôn được phản ánh nhanh chóng và chính xác. Tỷ giá tuy được yết trên các thị trường khác nhau nhưng hầu như là thống nhất với nhau (có độ chênh lệch không đáng kể). Giao dịch tập trung chủ yếu ở thị trường liên ngân hàng: chiếm khoảng 85% tổng doanh số giao dịch ngoại hối toàn cầu.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 USD là đồng tiền được mua bán nhiều nhất: chiếm khoảng 41,5% trong tổng số các đồng tiền tham gia. Là thị trường rất nhạy cảm đối với các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội, tâm lý… nhất là đối với các chính sách tiền tệ của các nước phát triển: mỗi diễn biến về kinh tế, mỗi sự kiện về chính trị và ngoại giao trên thế giới đều có thể là những nhân tố làm ảnh hưởng đến giá cả trên thị trường này.3 Chức năng của thị trường ngoại hối Dịch vụ cho các khách hàng thực hiện các giao dịch thương mại quốc tế. Giúp luân chuyển các khoản đầu tư, tín dụng quốc tế, các giao dịch tài chính quốc tế khác. Thông qua hoạt động của thị trường ngoại hối, mà sức mua đối ngoại của tiền tệ được xách định một cách khách quan theo quy luật cung cầu của thị trường.

Là nơi kinh doanh và cung cấp các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng các hợp đồng như kỳ hạn, hoán đổi, quyền chọn và tương lai. Là nơi để NHTW tiến hành can thiệp để tỷ giá biến động theo chiều hướng có lợi cho nền kinh tế.4 Các chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối * Nhóm khách hàng mua bán lẻ Nhóm khách hàng mua bán lẻ bao gồm các công ty nội địa, các công ty đa quốc gia, những nhà đầu tư quốc tế và tất cả những ai có nhu cầu mua bán ngoại hối nhằm phục vụ cho mục đích hoạt động của chính mình. * Các ngân hàng thương mại Các ngân hàng thương mại tiến hành giao dịch ngoại hối nhằm hai mục đích: - Cung cấp dịch vụ cho khách hàng trong đó chủ yếu là mua hộ, bán hộ cho nhóm khách hàng mua bán lẻ. Vì là mua hộ, bán hộ nên ngân hàng không chịu rủi ro tỷ giá, và thông qua cung cấp dịch vụ ngân hàng tiến hành thu một khoản phí.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 - Kinh doanh cho chính mình tức mua bán ngoại hối nhằm kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi. Hoạt động kinh doanh này tạo ra trạng thái ngoại hối do đó ngân hàng chịu rủi ro tỷ giá. Các ngân hàng tiến hành giao dịch ngoại hối theo hai cách: Giao dịch trực tiếp giữa ngân hàng với nhau và với khách hàng. Giao dịch gián tiếp với nhau thông qua nhà môi giới.

* Những nhà môi giới ngoại hối Hình thức giao dịch gián tiếp thông qua nhà môi giới ngoại hối cũng khá phát triển. Nhà môi giới thu thập hầu hết các lệnh đặt mua và lệnh đặt bán ngoại tệ từ các ngân hàng khác nhau, trên cơ sở đó cung cấp tỷ giá chào mua và tỷ giá chào bán cho khách hàng của mình một cách nhanh chóng, rộng khắp với giá tay trong. Tuy nhiên các ngân hàng phải trả cho nhà môi giới một khoản phí. Những ai muốn hành nghề môi giới ngoại hối phải có giấy phép và các nhà môi giới chỉ cung cấp dịch vụ cho khách hàng, chứ không mua bán ngoại hối cho chính mình.

* Các Ngân hàng Trung Ương Nhóm chủ thể này tham gia vào thị trường ngoại hối một mặt để cung cấp dịch vụ cho khách hàng của mình và một mặt nhằm tác động vào tỷ giá hối đoái. Mục tiêu thứ nhất xuất phát từ vai trò của NHTW là ngân hàng của Chính phủ. NHTW mua bán trên thị trường ngoại hối để có thể thâu tóm ngoại tệ để thực hiện các hoạt động thanh toán của Chính phủ. Tuy nhiên, mục tiêu cơ bản của NHTW khi tham gia thị trường ngoại hối là nhằm điều chỉnh tỷ giá: trong chế độ tỷ giá cố định, NHTW thường xuyên can thiệp với mục đích duy trì tỷ giá trong một biên độ tỷ giá nhất định.

Trong chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết, NHTW can thiệp nhằm tác động lên tỷ giá theo hướng mà NHTW cho là có lợi cho nền kinh tế. Mặc dù khối lượng giao dịch của NHTW thường không lớn nhưng tác động của các giao dịch do NHTW thực hiện lại rất mạnh mẽ vì các chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối luôn chăm chú theo dõi các hoạt động của NHTW để dự đoán các chính sách kinh tế vĩ mô trong tương lai, dự báo biến động của tỷ giá và đưa ra quyết định phù hợp trên thị trườn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.5 Các nghiệp vụ trên thị trường ngoại hối * Giao dịch ngoại hối giao ngay ( SPOT) Giao dịch ngoại hối giao ngay là giao dịch trong đó hai bên thỏa thuận mua bán ngoại hối theo mức tỷ giá được thỏa thuận ngày hôm nay và việc giao hàng/thanh toán sẽ được thực hiện trong vòng hai ngày làm việc tiếp theo. Giao dịch ngoại hối giao ngay được sử dụng phổ biến cả trên thị trường mua bán lẻ lẫn TTLNH, giúp các chủ thể tham gia thực hiện các giao dịch thương mại và đầu tư quốc tế, điều chỉnh trạng thái ngoại hối hay khai thác một cơ hội kiếm lợi nhuận trên thị trường… Hàng ngày tỷ giá giao ngay được công bố trên các báo lớn, các bản tin thị trường của đài truyền hình; nó được dùng để phân tích, dự báo, là cơ sở để nhà kinh doanh tính toán các loại tỷ giá khác nhau. * Giao dịch ngoại hối kỳ hạn (FORWARD) Giao dịch ngoại hối kỳ hạn là giao dịch mua bán ngoại hối trong đó tỷ giá được hai bên thỏa thuận ngày hôm nay và việc giao hàng/thanh toán được thực hiện tại mức tỷ giá đó vào một ngày xác định trong tương lai.

Ngày xác định trong tương lai ở đây phải cách ngày ký kết hợp đồng từ 3 ngày làm việc trở lên. Giao dịch ngoại hối kỳ hạn là loại hợp đồng có tính ràng buộc cao. Cả hai phía mua và bán đều không có quyền từ chối kể cả trong những tình huống bất lợi cho mình. Đây không chỉ là một công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá mà còn giúp các nhà kinh doanh hạn chế được những bất trắc về thanh khoản.

* Giao dịch ngoại hối hoán đổi (SWAP) Giao dịch hoán đổi ngoại hối là giao dịch trong đó một bên đồng ý thực hiện bán một đồng tiền nhất định cho bên kia tại một thời điểm nhất định và đồng thời cam kết thực hiện mua chính đồng tiền đó vào một thời điểm khác trong tương lai với các mức tỷ giá được thỏa thuận từ trước. Giao dịch hoán đổi ngoại hối là một giao dịch hối đoái kép. Đối với mỗi bên tham gia, sẽ có một giao dịch mua vào và một giao dịch bán ra một đồng tiền nhất định với LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 số lượng bằng nhau, tuy nhiên, ngày giá trị mua vào và ngày giá trị bán ra là khác nhau. Vì không tạo ra trạng thái ngoại hối ròng nên giao dịch hoán đổi ngoại hối là công cụ giúp cho nhà kinh doanh quản lí luồng tiền một cách thích hợp mà vẫn tránh được rủi ro tỷ giá.