Luận văn Thạc sĩ UEH: Các yếu tố tác động đến lợi nhuận NHTM Việt Nam

Khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại Việt Nam trong luận văn thạc sĩ UEH. Tìm hiểu sâu sắc và chi tiết.

• Tác giả: Đinh Ngọc Quỳnh Như
• Người hướng dẫn: GS. Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Lợi Nhuận Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.8. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LỢI NHUẬN NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Lợi nhuận của ngân hàng
• 2.2. Các chỉ tiêu đo lường lợi nhuận của ngân hàng
• 2.3. Các yếu tố tác động đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Yếu tố vĩ mô
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG LỢI NHUẬN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2006-2015
• 3.1. Phân tích bối cảnh nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2006-2015
• 3.1.1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2006-2015
• 3.1.2. Lạm phát Việt Nam giai đoạn 2006-2015
• 3.2. Khái quát tình hình hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2006-2015
• 3.2.1. Mạng lưới hoạt động của các NHTM tại Việt Nam
• 3.2.2. Năng lực tài chính của các ngân hàng thương mại
• 3.2.3. Một số hoạt động kinh doanh chính của các ngân hàng thương mại
• 3.3. Thực trạng lợi nhuận của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
• 3.3.1. Quy mô lợi nhuận của các NHTM
• 3.3.2. Khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại
• 4. CHƯƠNG 4: MÔ HÌNH VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Xây dựng mô hình nghiên cứu
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
• 4.2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 4.2.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Phân tích sự ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến lợi nhuận theo mô hình FEM
• 4.3.1.1. Tác động của các yếu tố
• 4.3.1.2. Thảo luận về kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Chính sách liên quan đến hoạt động tín dụng
• 5.2. Chính sách liên quan đến hoạt động huy động vốn
• 5.3. Chính sách liên quan đến khả năng tự chủ tài chính
• 5.4. Chính sách liên quan đến hoạt động đầu tư góp vốn dài hạn
• 5.5. Chính sách liên quan đến quy mô hoạt động
• 5.6. Chính sách liên quan đến dự báo kinh tế vĩ mô
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố tác động đến lợi nhuận ngân hàng thương mại Việt Nam

Lợi nhuận của các ngân hàng thương mại Việt Nam là một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố tác động đến lợi nhuận ngân hàng, từ đó giúp các nhà quản lý có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của ngân hàng. Các yếu tố này bao gồm yếu tố vĩ mô và vi mô, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời của ngân hàng.

1.1. Các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng

Yếu tố vĩ mô bao gồm các chỉ số kinh tế như GDP, lạm phát và chính sách tiền tệ. Tốc độ tăng trưởng kinh tế cao thường dẫn đến tăng trưởng lợi nhuận cho ngân hàng. Ngược lại, lạm phát cao có thể làm giảm sức mua và ảnh hưởng đến khả năng chi trả của khách hàng.

1.2. Các yếu tố vi mô tác động đến lợi nhuận ngân hàng

Yếu tố vi mô bao gồm chi phí hoạt động, quản lý rủi ro và chiến lược kinh doanh của ngân hàng. Chi phí hoạt động thấp và quản lý rủi ro hiệu quả sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa lợi nhuận. Ngoài ra, chiến lược kinh doanh phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng lợi nhuận.

II. Phân tích thực trạng lợi nhuận của ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2006 2015

Giai đoạn 2006-2015 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Tuy nhiên, lợi nhuận của các ngân hàng cũng chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố bên ngoài và nội tại. Việc phân tích thực trạng lợi nhuận trong giai đoạn này sẽ giúp nhận diện rõ hơn các thách thức mà ngân hàng phải đối mặt.

2.1. Tình hình tăng trưởng lợi nhuận của ngân hàng

Trong giai đoạn này, nhiều ngân hàng đã ghi nhận sự tăng trưởng lợi nhuận đáng kể. Tuy nhiên, cũng có những ngân hàng gặp khó khăn do nợ xấu và chi phí hoạt động cao. Việc phân tích các chỉ số như ROA, ROE sẽ giúp đánh giá chính xác hơn về tình hình tài chính.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận trong giai đoạn 2006 2015

Các yếu tố như chính sách tiền tệ, lãi suất và cạnh tranh trong ngành ngân hàng đã ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận. Sự thay đổi trong chính sách của Ngân hàng Nhà nước cũng tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại.

III. Phương pháp nghiên cứu các yếu tố tác động đến lợi nhuận ngân hàng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích các yếu tố tác động đến lợi nhuận ngân hàng thương mại. Mô hình hồi quy được áp dụng để xác định mối quan hệ giữa các biến độc lập và lợi nhuận ngân hàng.

3.1. Mô hình hồi quy và các biến độc lập

Mô hình hồi quy được xây dựng dựa trên các yếu tố vĩ mô và vi mô. Các biến độc lập bao gồm tỷ lệ lãi suất, chi phí hoạt động và tỷ lệ nợ xấu. Việc xác định các biến này là rất quan trọng để có được kết quả chính xác.

3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2006-2015. Các số liệu này sẽ được phân tích để đưa ra kết luận về các yếu tố tác động đến lợi nhuận.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều yếu tố tác động đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp.

4.1. Kết quả phân tích hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy tỷ lệ lãi suất và chi phí hoạt động có ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận. Các ngân hàng cần chú trọng đến việc tối ưu hóa chi phí để gia tăng lợi nhuận.

4.2. Thảo luận về các yếu tố tác động

Các yếu tố như chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế vĩ mô cũng có tác động không nhỏ đến lợi nhuận. Việc theo dõi và điều chỉnh các yếu tố này sẽ giúp ngân hàng duy trì lợi nhuận ổn định.

V. Kết luận và kiến nghị cho ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng lợi nhuận của ngân hàng thương mại Việt Nam chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác nhau. Để tối ưu hóa lợi nhuận, các ngân hàng cần có chiến lược phù hợp và linh hoạt trong việc điều chỉnh các yếu tố tác động.

5.1. Kiến nghị về chính sách quản lý

Các ngân hàng cần xây dựng chính sách quản lý rủi ro hiệu quả để giảm thiểu nợ xấu và chi phí hoạt động. Điều này sẽ giúp gia tăng lợi nhuận bền vững.

5.2. Đề xuất cải thiện hiệu quả hoạt động

Cần có các biện pháp cải thiện hiệu quả hoạt động như tối ưu hóa quy trình cho vay và tăng cường dịch vụ khách hàng. Điều này sẽ giúp ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh và lợi nhuận.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008 - 2009, hệ thống tài chính Việt Nam bước vào chu kỳ tái cấu trúc toàn diện theo Quyết định 254/QĐ-TTg ngày 01/03/2012 của Thủ tướng Chính phủ. Trong cơ cấu tổ chức tín dụng, lợi nhuận giữ vai trò cốt lõi phản ánh sức khỏe tài chính và năng lực cạnh tranh của từng ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, khả năng sinh lời của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam biến động rất phức tạp do áp lực nợ xấu tăng cao, từng chạm mốc 4,08% vào năm 2012, cùng áp lực lạm phát đỉnh điểm 19,89% vào năm 2008.

Vấn đề đặt ra là các nhà quản trị cần xác định chính xác những nhân tố vi mô nội tại và các biến số kinh tế vĩ mô đang chi phối trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là xây dựng mô hình định lượng nhằm đánh giá, đo lường mức độ tác động của 8 yếu tố độc lập đến tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản của các ngân hàng thương mại.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm 20 ngân hàng thương mại tại Việt Nam có đầy đủ báo cáo tài chính kiểm toán trong giai đoạn 10 năm liên tục từ 2006 đến 2015. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học để tối ưu hóa quy mô tổng thu nhập thuần của 20 ngân hàng (đã tăng từ 14.288 tỷ đồng năm 2006 lên 108.825 tỷ đồng năm 2015) và nâng cao lợi nhuận sau thuế toàn hệ thống đạt 28.165 tỷ đồng vào năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 3 trụ cột lý thuyết tài chính kinh điển:

1. Lý thuyết trung gian tài chính của Peter S. Rose (1999): Khẳng định ngân hàng là định chế trung gian chuyển dịch vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu. Lợi nhuận ngân hàng là phần chênh lệch giữa tổng thu nhập từ tài sản sinh lời (cho vay, đầu tư chứng khoán) và chi phí huy động vốn, chi phí vận hành.
2. Hiệu ứng Fisher và lý thuyết tiền tệ: Phương trình Fisher chỉ rõ lãi suất danh nghĩa bằng tổng lãi suất thực tế và tỷ lệ lạm phát, giải thích tác động của biến động giá cả đến thu nhập lãi và chi phí vốn của ngân hàng.
3. Lý thuyết quy mô kinh tế và cấu trúc vốn của Berger (1995): Xác định mối quan hệ giữa quy mô tổng tài sản, tỷ lệ vốn chủ sở hữu và năng lực tối ưu hóa chi phí cố định cũng như khả năng chống chịu rủi ro.

Khung phân tích của đề tài tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), Biên thu nhập lãi thuần (NIM), Tỷ lệ tự chủ tài chính (ETA) và Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ (PROVILOAN).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán của 20 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2006 - 2015, kết hợp các chỉ tiêu vĩ mô từ Tổng cục Thống kê và Ngân hàng Nhà nước. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 200 quan sát bảng cân bằng trong chuỗi thời gian 10 năm. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu chủ đích, lựa chọn các ngân hàng thương mại cổ phần và ngân hàng thương mại nhà nước công bố minh bạch, liên tục báo cáo tài chính kiểm toán.

Về phương pháp phân tích, tác giả sử dụng phần mềm STATA để ước lượng qua 3 mô hình: Hồi quy gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Kiểm định F (P-value < 0,05) giúp bác bỏ Pooled OLS, và kiểm định Hausman (P-value < 0,05) chứng minh mô hình FEM phù hợp hơn REM. Lý do lựa chọn mô hình FEM là vì phương pháp này kiểm soát triệt để các đặc tính dị biệt không đổi theo thời gian của từng ngân hàng. Sau khi khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi và tự tương quan, mô hình FEM mang lại các ước lượng thống kê không chệch và có độ tin cậy cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình hồi quy FEM sau hiệu chỉnh cung cấp 4 phát hiện thực nghiệm quan trọng:

1. Khả năng tự chủ tài chính (ETA = Vốn CSH / Tổng tài sản) tác động tích cực đến ROA: Giá trị trung vị ETA đạt 11,97% (dao động từ 3,71% đến 46,26%). Tỷ lệ vốn tự có cao giúp củng cố đệm tài chính an toàn, giảm chi phí rủi ro và gia tăng lợi nhuận.
2. Chất lượng tín dụng (PROVILOAN) tác động tiêu cực mạnh nhất đến ROA: Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro trên dư nợ có trung vị 1,22% (cao nhất 3,85%). Chi phí trích lập dự phòng tăng cao làm suy giảm trực tiếp lợi nhuận ròng của ngân hàng.
3. Tốc độ mở rộng hoạt động đóng góp thuận chiều: Tăng trưởng tín dụng (LOANGR) đạt trung vị 45,30% và tăng trưởng tiền gửi (DEPOGR) đạt trung vị 51,78%, giúp mở rộng quy mô doanh thu và thị phần hoạt động.
4. Tăng trưởng kinh tế vĩ mô (GDP) thúc đẩy khả năng sinh lời: GDP bình quân đạt 6,43% (dao động từ 5,23% đến 8,48%) tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, trong khi lạm phát (INF) biến động phức tạp từ 0,63% đến 19,89% gây áp lực điều chỉnh lãi suất danh nghĩa.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích phản ánh thực trạng phân hóa của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2006 - 2015. Dù tổng thu nhập thuần của 20 ngân hàng tăng gấp 7,6 lần (từ 14.288 tỷ đồng năm 2006 lên 108.825 tỷ đồng năm 2015), tỷ suất sinh lời ROA trung bình có xu hướng giảm từ mức đỉnh 4,57% năm 2007 xuống các mức thấp sau khủng hoảng, với trung vị đạt 1,20%. Nguyên nhân chính do nợ xấu gia tăng lên đỉnh điểm 4,08% năm 2012, buộc các tổ chức tín dụng phải trích lập dự phòng rủi ro lớn trước khi nợ xấu được kiểm soát về 2,55% vào năm 2015.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Berger (1995), Andreas Dietrich (2010) và Nicolae Petria (2013), khẳng định tầm quan trọng của hệ số an toàn vốn và năng lực kiểm soát nợ xấu. Về mặt trực quan, dữ liệu thực nghiệm có thể được mô tả qua biểu đồ đường thể hiện chu kỳ biến động đối nghịch giữa ROA và tỷ lệ trích lập dự phòng, kết hợp biểu đồ cột so sánh quy mô vốn chủ sở hữu giữa nhóm NHTM nhà nước (VietinBank đạt 56.110 tỷ đồng, Vietcombank đạt 45.172 tỷ đồng) và nhóm NHTM cổ phần quy mô vừa, cùng bảng ma trận hệ số tương quan giữa 8 biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng từ mô hình FEM, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Tái cơ cấu tín dụng và kiểm soát nợ xấu: Ban điều hành các ngân hàng cần chuẩn hóa quy trình thẩm định tín dụng, ứng dụng hệ thống chấm điểm tự động nhằm duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 2,0% (thấp hơn trần an toàn 3,0%) và khống chế chi phí trích lập dự phòng rủi ro dưới 1,0% tổng dư nợ trong vòng 12 - 24 tháng tới.
2. Tăng cường năng lực tự chủ tài chính: Hội đồng quản trị các NHTM cần chủ động nâng tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (ETA) lên mức tối thiểu từ 10% đến 12% thông qua phát hành thêm cổ phần hoặc giữ lại lợi nhuận sau thuế, bảo đảm đáp ứng chuẩn mực an toàn vốn Basel II theo lộ trình 3 năm.
3. Đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi: Khối kinh doanh và phát triển sản phẩm cần đẩy mạnh các dịch vụ ngân hàng số, bảo lãnh và thanh toán quốc tế, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng thu nhập phi tín dụng đạt từ 25% đến 30% trên tổng thu nhập hoạt động trong thời hạn 2 năm nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào biên lãi thuần tín dụng.
4. Nâng cao năng lực dự báo kinh tế vĩ mô: Bộ phận quản lý rủi ro và nghiên cứu chiến lược cần xây dựng mô hình cảnh báo sớm định kỳ hàng quý, theo dõi sát sao chỉ số tăng trưởng GDP (mục tiêu 6,5% - 7,0%) và lạm phát (khống chế dưới 4,0%) để chủ động điều chỉnh linh hoạt lãi suất huy động và cho vay theo từng giai đoạn thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban điều hành và nhà quản trị ngân hàng thương mại: Ứng dụng mô hình FEM để phân bổ tài sản hợp lý, duy trì tỷ lệ vốn chủ sở hữu ETA trên 10% và quản trị nợ xấu dưới ngưỡng 2,55% nhằm tối ưu hóa ROA.
2. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Sử dụng bằng chứng thực nghiệm về tác động của lạm phát (biến động từ 0,63% đến 19,89%) và tăng trưởng GDP để điều hành chính sách tiền tệ và đẩy nhanh tiến trình tái cơ cấu 28 NHTM cổ phần.
3. Nhà đầu tư tài chính và chuyên viên phân tích chứng khoán: Khai thác chuỗi dữ liệu 10 năm về tỷ suất sinh lời ROA (trung vị 1,20%) và ROE (từng đạt đỉnh 44,49%) để định giá chính xác cổ phiếu ngân hàng và đưa ra quyết định đầu tư an toàn.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tiếp cận phương pháp nghiên cứu định lượng dữ liệu bảng chuẩn mực với 200 quan sát trên phần mềm STATA, phục vụ trực tiếp cho các công trình nghiên cứu học thuật chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn sử dụng chỉ số nào để đo lường lợi nhuận của ngân hàng thương mại? Tác giả lựa chọn chỉ số ROA làm biến phụ thuộc chính vì ROA đo lường chuẩn xác năng lực chuyển hóa tài sản thành lợi nhuận ròng mà không bị méo mó bởi đòn bẩy tài chính. Trong mẫu 20 NHTM giai đoạn 2006 - 2015, ROA có giá trị trung vị là 1,20% và dao động trong khoảng từ 0,01% đến 5,54%.

2. Vì sao mô hình FEM được lựa chọn thay vì OLS gộp và REM? Kiểm định F với P-value < 0,05 giúp bác bỏ mô hình OLS gộp, và kiểm định Hausman với P-value < 0,05 chứng minh mô hình FEM tối ưu hơn REM. Mô hình FEM kiểm soát triệt để tính dị biệt không đổi theo thời gian giữa 20 ngân hàng thương mại được khảo sát.

3. Yếu tố vi mô nội tại nào tác động tiêu cực mạnh nhất đến lợi nhuận? Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng trên dư nợ (PROVILOAN) có tác động nghịch chiều mạnh nhất đến ROA. Giai đoạn 2011 - 2012, khi nợ xấu toàn ngành lên tới 4,08%, chi phí dự phòng tăng cao đã khiến ROA của nhiều ngân hàng giảm sâu về cận mức 0,01%.

4. Cơ cấu vốn chủ sở hữu ảnh hưởng như thế nào đến khả năng sinh lời của NHTM? Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (ETA) mang lại tác động thuận chiều rõ rệt. Các ngân hàng có vốn chủ sở hữu lớn trên 40.000 tỷ đồng như VietinBank (56.110 tỷ đồng) và Vietcombank (45.172 tỷ đồng) luôn duy trì hiệu quả sinh lời vững chắc và khả năng chống chịu rủi ro cao.

5. Tốc độ tăng trưởng kinh tế GDP tác động ra sao đến lợi nhuận ngân hàng? Tốc độ tăng trưởng GDP tác động đồng pha tích cực đến ROA. Khi GDP tăng trưởng đạt 8,48% vào năm 2007, nhu cầu tín dụng và thanh toán mở rộng mạnh mẽ, giúp tổng thu nhập thuần của 20 NHTM tăng trưởng vượt bậc so với các năm kinh tế suy giảm ở mức 5,23% vào năm 2012.

Kết luận

• Xác định rõ mối quan hệ định lượng giữa 8 biến số kinh tế với tỷ suất sinh lời ROA của 20 NHTM Việt Nam.
• Khẳng định vai trò quyết định của tỷ lệ tự chủ tài chính ETA (trung vị 11,97%) trong việc bảo đảm an toàn vốn và sinh lời.
• Lượng hóa tác động tiêu cực của chi phí dự phòng tín dụng PROVILOAN (trung vị 1,22%) làm xói mòn lợi nhuận ròng.
• Chứng minh tác động thuận chiều của tăng trưởng GDP bình quân 6,43% đối với sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ về kiểm soát nợ xấu, củng cố vốn tự có, phát triển dịch vụ số và dự báo vĩ mô.

Đóng góp chính của đề tài là xây dựng hệ thống bằng chứng thực nghiệm tin cậy từ 200 quan sát kinh tế lượng trong giai đoạn tái cơ cấu 2006 - 2015. Trong giai đoạn 1 - 3 năm tới, các nhà quản lý ngân hàng thương mại cần nhanh chóng triển khai các khuyến nghị quản trị rủi ro để đưa tỷ suất sinh lời ROA toàn hệ thống vượt mức mục tiêu 1,5%.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Trong chƣơng 1 của luận văn sẽ giới thiệu tổng quát về lý do thực hiện nghiên cứu, mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, xác định đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa của đề tài nghiên cứu và kết cấu nội dung của luận văn. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm. Trong chƣơng 2, luận văn trình bày sơ lƣợc về cơ sở lý thuyết của lợi nhuận cũng nhƣ các yếu tố tác động đến lợi nhuận của các ngân hàng.

Ngoài ra, luận văn còn trình bày một số dẫn chứng thực nghiệm từ những nghiên cứu trƣớc của các tác giả trên thế giới về các yếu tố tác động có liên quan. Đây là phần quan trọng của luận văn, từ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm để chỉ ra các yếu tố tác động đến lợi nhuận, từ đó, hỗ trợ hình thành các biến độc lập trong mô hình tại chƣơng 4. Chương 3: Thực trạng lợi nhuận của các ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2006- 2015. Trong chƣơng 3 của luận văn, tác giả đã tổng hợp các số liệu về kinh tế vĩ mô nhƣ tăng trƣởng kinh tế, lạm phát để phân tích bối cảnh kinh tế Việt Nam giai đoạn 2006 – 2015.

Phần quan trọng của chƣơng 3 là trình bày thực trạng lợi nhuận của các ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2006-2015. Chương 4: Phân tích dữ liệu và kết quả nghiên cứu. Trong chƣơng 4, tác giả đã trình bày phƣơng pháp định lƣợng để xác định mô hình phù hợp thể hiện sự tác động của các yếu tố vi mô, yếu tố vĩ mô đến lợi nhuận của các ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2006-2015. Chương 5: Kết luận.

Trong chƣơng cuối, tác giả đề cập một số chính sách nhằm cải thiện lợi nhuận của các của các ngân hàng TMCP Việt Nam từ những kết luận đã tìm ra từ các phần trên của luận văn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LỢI NHUẬN NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 2.1 Lợi nhuận của ngân hàng 2.1 Tổng quan về lợi nhuận ngân hàng Theo quan điểm của Peter S.Rose (1999), lợi nhuận mà một ngân hàng thƣơng mại đạt đƣợc chính là chênh lệch giữa tổng các khoản mục thu và tổng các khoản mục chi phí trong một thời kỳ nhất định. Nguồn thu chính của một ngân hàng là thu lãi từ các tài sản sinh lời nhƣ cho vay, chứng khoán, tiền gửi ở các tổ chức khác và các tài sản sinh lời khác. Những khoản chi phí phát sinh trong quá trình tạo ra các khoản thu bao gồm các khoản lãi trả cho những ngƣời gửi tiền, trả lãi cho những khoản đi vay, chi phí cho vốn tự có, tiền lƣơng, chi phí hoạt động và các khoản chi phí khác.

Theo Nguyễn Thị Loan (2012), lợi nhuận của NHTM là khoản chênh lệch giữa tổng thu và tổng chi. Lợi nhuận bao gồm lợi nhuận hoạt động nghiệp vụ (gồm: thu nhập lãi thuần, thu nhập thuần từ hoạt động dịch vụ, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại hối, chứng khoán) và lợi nhuận từ các hoạt động khác (gồm: lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh khác, thu nhập góp vốn mua cổ phần, các khoản thu nhập khác). Theo Nguyễn Đăng Dờn (2012), lợi nhuận của NHTM là chỉ tiêu chính để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM. Gia tăng lợi nhuận không những giúp ngân hàng mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh mà còn để gia tăng thu nhập cho các cổ đông, nâng cao thƣơng hiệu và uy tín của ngân hàng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Nói tóm lại, lợi nhuận của một ngân hàng thƣơng mại là một chỉ tiêu tài chính quan trọng, đó là khoản chênh lệch giữ tổng thu nhập đạt đƣợc và chi phí bỏ ra để duy trì hoạt động. Trong kinh doanh, khi nguồn thu nhập không thể bù đắp đƣợc chi phí đã bỏ ra thì ngân hàng sẽ rời vào tình trạng phá sản. Khi tạo ra đƣợc nhiều lợi nhuận, ngân hàng sẽ tiếp tục trang trải các chi phí về vốn, lao động, công nghệ tiên tiến…cũng nhƣ nâng cao sức mạnh tài chính, mở rộng quy mô hoạt động.2 Các chỉ tiêu đo lƣờng lợi nhuận của ngân hàng Theo Peter S.Rose (1999), các chỉ tiêu quan trọng nhất đo lƣờng lợi nhuận của ngân hàng đƣợc sử dụng phổ biến hiện nay gồm: Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu (ROE): đây là chỉ tiêu đo lƣờng tỷ lệ thu nhập cho các cổ đông của ngân hàng, thể hiện thu nhập mà các cổ đông nhận đƣợc từ việc đầu tƣ vào ngân hàng. Tỷ lệ ROE phản ánh một đồng vốn bỏ ra có thể mang lại cho chủ sở hữu (CSH) bao nhiêu đồng thu nhâp.

Chỉ tiêu ROE thƣờng đƣợc các nhà đầu tƣ phân tích để so sánh với các cổ phiếu cùng ngành trên thị trƣờng, từ đó ra quyết định danh mục chứng khoán đầu tƣ. ROE càng cao chứng tỏ khả năng sinh lời trên mỗi đồng VCSH thu đƣợc là càng lớn. Tỷ lệ thu nhập trên tổng tài sản (ROA): là chỉ tiêu phản ánh khả năng chuyển hóa tài sản của ngân hàng thành thu nhập ròng: đo lƣờng 1 đơn vị tài sản có thể tạo ra bao nhiêu đơn vị lợi nhuận cho ngân hàng. ROA thể hiện tính hiệu quả trong việc quản lý tài sản mà không quan tâm đến nguồn vốn hình thành nên tài sản mô.

Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM): là chỉ tiêu đo lƣờng mức độ chênh lệch giữa thu từ lãi là chi phí trả lãi mà ngân hàng đạt đƣợc thông qua hoạt động kiểm soát tài sản sinh lời và theo đuổi các nguồn vốn có chi phí thấp. NIM là thƣớc đo tính hiệu quả cũng nhƣ khả năng sinh lời của các ngân hàng. Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cận biên: đo lƣờng mức chênh lệch giữa nguồn thu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tỷ lệ thu nhập hoạt động cận biên: Đo lƣờng chênh lệch giữa tổng thu từ hoạt động và tổng chi từ hoạt động với tổng tài sản của ngân hàng.

Tỷ lệ thu nhập hoạt động cận biên đánh giá năng lực quản trị của nhà quản lý trong việc đảm bảo lợi nhuận và kiểm soát chi phí một cách có hiệu quả. Thu nhập cận biên trƣớc giao dịch đặc biệt (NRST): Đo lƣờng thu nhập của ngân hàng trƣớc các hoạt động mang tính ổn định (thu nhập từ lãi, dịch vụ, đầu tƣ tài chính) so với nguồn vốn của ngân hàng. Các giao dịch đặc biệt bao gồm: Thu nhập từ việc bán/ đánh giá lại tài sản cố định, chênh lệch tỷ giá hối đoái, … Thu nhập trên cổ phiếu (EPS): Đo lƣờng trực tiếp thu nhập của những ngƣời sở hữu cổ phiếu của ngân hàng tính trên một cổ phiếu hiện đang lƣu hành. Chênh lệch lãi suất bình quân: Đo lƣờng hiệu quả đối với hoạt động trung gian tài chính của ngân hàng trong quá trình huy động vốn và cho vay.

Đồng thời, đo lƣờng mức độ cạnh tranh trong thị trƣờng ngân hàng. Sự canh tranh gay gắt có xu hƣớng thu hẹp chênh lệch lãi suất bình quân. Nếu các yếu tố khác không thay đổi, chênh lệch lãi suất bình quân của một ngân hàng sẽ giảm khi sự cạnh tranh tăng lên, buộc nhà quản lý tìm ra giải pháp bù đắp mức chênh lệch lãi suất bị giảm trừ nhằm đảm bảo duy trì mức lợi nhuận ổn định. Tỷ lệ sinh lời hoạt động (NPM): Thể hiện 1 đơn vị thu đƣợc từ hoạt động kinh doanh có thể tạo ra đƣợc bao nhiêu đơn vị lợi nhuận sau thuế.

Đây là chỉ tiêu phản ánh khả năng kiểm soát chi phí của nhà quản lý trong việc điều hành các hoạt động của ngân hàng. Tỷ lệ hiệu quả sử dụng tài sản (AU): Chỉ tiêu phản ánh khả năng chuyển hóa tài sản thành nguồn thu trong hoạt động ngân hàng: Đo lƣờng 1 đơn vị tài sản tạo ra bao nhiêu đơn vị doanh thu cho ngân hàng. Khác với chỉ tiêu ROE, chỉ tiêu AU không LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 phản hiệu quả trong việc kiểm soát chi phí của nhà quản lý.1 Tổng hợp các chỉ tiêu đo lƣờng lợi nhuận của ngân hàng STT Tên chỉ tiêu Công thức xác định Tỷ lệ thu nhập 1 trên vốn chủ sở hữu (ROE) Tỷ lệ thu nhập 2 trên tổng tài sản (ROA) Tỷ lệ thu nhập lãi 3 cận biên (NIM) Tỷ lệ thu nhập 4 ngoài lãi cận biên Tỷ lệ thu nhập 5 hoạt động cận biên Thu nhập cận EAT + lãi (lỗ) từ hoạt động kinh doanh chứng khoán + biên trƣớc giao các khoản thu nhập bất thƣờng 6 dịch đặc biệt (NRST) Tổng tài sản Thu nhập trên 7 cổ phiếu (EPS) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Tên chỉ tiêu STT Công thức xác định (tiếp theo) Chênh lệch lãi 8 suất bình quân Tỷ lệ sinh lời 9 hoạt động (NPM) Tỷ lệ hiệu quả 10 sử dụng tài sản (AU) (Nguồn: Tổng hợp của tác giả) 2.2 Các yếu tố tác động đến lợi nhuận của ngân hàng thƣơng mại Trên thế giới đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu các yếu tố tác động đến lợi nhuận của ngân hàng thƣơng mại. Các nghiên cứu này đều chỉ ra hai nhóm yếu tố chính tác động đến lợi nhuận bao gồm: yếu tố vi mô và yếu tố vĩ mô.

Các yếu tố tác động đến lợi nhuận đƣợc tổng hợp từ các mô hình nghiên cứu của các tác giả: Berger, A. Athanasoglou và cộng sự (2006), Samy Ben Naceur và Magda Kandil (2007), Wilko Bolta và cộng sự (2010), Andreas Dietrich và Gabrielle Wanzenried (2010), Fadzlan Sufian (2011), Ong Tze San và Teh Boon Heng (2012), Roman và cộng sự (2012), Nicolae Petria và cộng sự (2013), M Osborne và cộng sự (2013), Andreas Dietrich (2013), Qinhua Pan và Meiling Pan (2014) , Fadzlan Sufian và cộng sự (2016). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Yếu tố vĩ mô 2.1 Tốc độ tăng trƣởng kinh tế Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là một trong những chỉ số kinh tế vĩ mô thƣờng đƣợc sử dụng để đo lƣờng sự hoạt động kinh tế trong một nền kinh tế. Tốc độ tăng trƣởng GDP thực đƣợc sử dụng để tính toán tốc độ tăng trƣởng kinh tế của một quốc gia.

Một quốc gia có tốc độ tăng trƣởng kinh tế cao chứng tỏ rằng nền kinh tế trong năm đã sản xuất ra nhiều hàng hóa hơn, cung ứng nhiều dịch vụ hơn ra ngoài thị trƣờng. Tốc độ tăng trƣởng này phụ thuộc vào nhiều yếu tố và sẽ khác nhau trong từng giai đoạn trong chu kỳ của nền kinh tế.