Chương 1: Giới thiệu đề tài Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và kiến nghị 1. Ý nghĩa khoa học Ý nghĩa mang tính khoa học: cung cấp các bằng chứng thực nghiệm về cũng như củng cố các lý thuyết về thanh khoản của ngân hàng. Ý nghĩa mang tính thực tiễn: Từ bài nghiên cứu sẽ giúp cho các NHTMCP Việt Nam thấy được mức độ tác động của các yếu tố được nghiên cứu đến thanh khoản. Từ đó, các nhà quản trị ngân hàng sẽ xác định được yếu tố nào tác động tích cực, yếu tố nào tác động tiêu cực đến thanh khoản để có thể đưa ra các chính sách ph hợp nhất để loại bỏ các yếu tố tiêu cực, đồng thời tăng cường phát triển các yếu tố tích cực nhằm tăng thanh khoản cho ngân hàng.
Đóng góp của nghiên cứu Đóng góp nghiên cứu này mang đến là sự cập nhật số liệu mới nhất mà tác giả đã thu thập được và phân tích. Từ đó, tác giả có thể đưa ra xu hướng tình hình chung của thanh khoản ngân hàng trong giai đoạn 2010 – 2017 – một giai đoạn sau khủng hoảng kinh tế thế giới và Việt Nam dần dần bước vào giai đoạn tái cơ cấu ngành LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 ngân hàng (Nguyễn Xuân Thành, 2016). Và cuối c ng là giúp các ngân hàng nói chung dự báo về rủi ro thanh khoản có thể gặp phải trong tương lai và c ng nhau hợp tác tìm ra các giải pháp phòng tránh, tháo gỡ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT Chương 2 sẽ trình bày các cơ sở lý thuyết có sẵn liên quan đến vấn đề nghiên cứu và lược khảo nội dung các nghiên cứu trước đây về thanh khoản của các tác giả trên khắp thế giới tại nhiều mốc thời gian khác nhau.
Tác giả sẽ tổng hợp các tài liệu liên quan đến các yếu tố tác động đến thanh khoản ngân hàng từ lý thuyết cho đến các nghiên cứu thực nghiệm. Có thể xem chương này là cơ sở cho tác giả đưa ra phương pháp nghiên cứu cũng như mô hình thực nghiệm của riêng mình trong chương 3. Tính thanh khoản Lý thuyết tài chính định nghĩa về tiền là tài sản phi rủi ro để lưu trữ giá trị hay được sử dụng như công cụ trao đổi mà được thị trường cung cầu chấp nhận. Tiền được xem là đại diện cho thanh khoản mang tính sơ khai nhất là thanh khoản tài sản.
Tiền có tính thanh khoản cao nhất, dễ dàng trao đổi và là thước đo thanh khoản của tài sản khác. Theo Calomiris (2013) thì tiền mặt là một tài sản ít rủi ro và có thể quan sát được nên việc các ngân hàng nắm giữ đủ tiền mặt đồng nghĩa việc họ loại bỏ rủi ro vỡ nợ ra khỏi phần nào danh mục đầu tư của họ. Lý thuyết tài chính cũng chỉ ra được vai trò của các tổ chức trung gian cung cấp thanh khoản (cụ thể và điển hình là ngân hàng). Các ngân hàng có chức năng cung cấp các khoản vay cho các đối tượng cần vốn cũng như huy động cho các đối tượng có lượng tiền nhàn rỗi.
Với nhu cầu phát triển mạnh mẽ thì đòi hỏi ngân hàng phải có khả năng đáp ứng nhu cầu giải ngân của khách hàng kịp thời, đồng thời nhu cầu rút tiền từ tiền gửi huy động kịp lúc. Từ đó sinh ra định nghĩa mở rộng và chuyên biệt hơn thanh khoản ngân hàng. Thị trường tài chính ngày càng tăng nhanh chóng qua các năm, đặc biệt là thị trường chứng khoán. Từ đó bổ sung thêm một định nghĩa đầy đủ hơn về thanh khoản thanh khoản thị trường.
Theo Bervas (2006), thanh khoản thị trường được LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 đánh giá dựa trên chi phí giao dịch, chiều sâu thị trường và khả năng phục hồi thị trường. Duttweiler (2009) cho ra hai khái niệm về thanh khoản: (1) Thanh khoản tự nhiên liên quan đến dòng lưu chuyển của tài sản và nợ có kỳ hạn đáo hạn pháp lý. Đặc biệt trong ngân hàng, giao dịch với khách hàng tại thời điểm đáo hạn thì thường quay vòng, thậm chí là c ng khoảng tiền hoặc lớn hơn/nhỏ hơn. Cơ bản hành động của khách hàng nhìn chung có thể dự đoán được.
(2) Thanh khoản nhân tạo là thanh khoản tạo ra do khả năng chuyển đổi từ tài sản thành tiền mặt trước ngày đáo hạn. Chứng khoán được cho là dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt. Thị trường cho sản phẩm này hầu hết rất sâu và rộng rãi, miễn là còn một công ty nào đó muốn chuyển các chứng khoán nắm giữ thành tiền thì thị trường vẫn sẽ tiếp nhận giao dịch, thậm chí giá của chứng khoán sẽ không bị tác động tiêu cực nào. Thanh khoản ngân hàng Theo Basel (2008) định nghĩa về thanh khoản ngân hàng như sau “Thanh khoản là khả năng của ngân hàng vừa có thể tăng thêm tài sản vừa đáp ứng các nghĩa vụ nợ khi đến hạn mà không bị những thiệt hại quá mức cho phép”.
Khi ngân hàng không thể thực hiện các nghĩa vụ như giải ngân các khoản vay, chi trả tiền gửi khi đáo hạn hay các hoạt động thanh toán, giao dịch tài chính đầy đủ và kịp thời thì đồng nghĩa với việc ngân hàng đang mất khả năng thanh khoản (Bessis, 2012). Theo Calomiris (2013), việc ngân hàng nắm giữ đủ tiền mặt sẽ là một cam kết về thanh khoản của ngân hàng đối với các khách hàng muốn tiếp cận nguồn vốn mà thiếu thông tin về tài sản ngân hàng cũng như hành vi của ngân hàng trong việc quản lý rủi ro. Với cam kết này thì ngân hàng có thể có được sự tự tin trong việc quản lý rủi ro thanh khoản, thu hút thêm và duy trì các khoản tiền gửi từ khách hàng. Với các định nghĩa được tập hợp ở trên thì tác giả có thể đúc kết về khái niệm thanh khoản ngân hàng được thể hiện bằng việc ngân hàng đáp ứng đầy đủ và kịp thời các nghĩa vụ đã cam kết như rút tiền gửi khi đáo hạn hay giải ngân các khoản LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 vay, ngoài ra còn phải đảm bảo thực hiện các giao dịch thanh toán, tài chính diễn ra thuận lợi.
Bên cạnh đó, các nghĩa vụ này được thực hiện với chi phí thấp và hợp lý để tránh gây ra tổn thất quá lớn dẫn đến rủi ro thanh khoản có thể xảy ra. Rủi ro thanh khoản ngân hàng Thanh khoản là một chủ đề cực kỳ phức tạp và rủi ro thanh khoản thì có nhiều chiều. Theo Basel (2008) cho rằng “Rủi ro thanh khoản là rủi ro mà một định chế tài chính không đủ khả năng tìm kiếm đầy đủ nguồn vốn để đáp ứng các nghĩa vụ đến hạn mà không làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh hàng ngày và cũng không gây tác động đến tình hình tài chính”. Rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không đáp ứng được khả năng chi trả hay nguồn vốn tài trợ cho các khoản chi trả được huy động với mức chi phí quá lớn đến mức ngân hàng không đáp ứng khả năng thanh toán.
Trong ấn phẩm cuối c ng của Duttweiler (2008), ông cho rằng thanh khoản là một phần của chính sách tài chính liên quan đến ngân hàng, trong đó cơ sở được đưa ra là thanh khoản được hợp nhất với khung pháp lý hoạt động của ngân hàng. Dựa theo các sự kiện đã diễn ra được lựa chọn và minh họa, Duttweiler (2009) đã tổng hợp các loại rủi ro thường được phân biệt như sau: Khối lượng và kỳ hạn của tài sản phụ thuộc phần lớn vào chính sách kinh doanh. Nhiều tài sản dài hạn được tài trợ bởi nợ ngắn hạn thì khe hở thanh khoản càng lớn. Cụ thể là các khoản cho vay dài hạn sẽ được cung cấp bởi các khoản huy động ngắn hạn, rủi ro sẽ xảy ra khi các nguồn huy động đến hạn nhưng các khoản vay vẫn chưa thanh toán, dẫn đến thâm hụt vốn, gây ra rủi ro thanh khoản.
Ngày càng nhiều nguồn huy động ổn định đến từ mảng bán lẻ nhưng chúng lại có kỳ hạn ngắn. Thường thì khối lượng nguồn này không đủ để làm công tác tài chính cho tất cả tài sản trên bảng cân đối kế toán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Các ngân hàng đưa ra từng quyền chọn cho từng cơ sở khách hàng của họ. Khách hàng có thể khác nhau về tên, hay như các cam kết tín dụng; cơ sở phương tiện cho hoạt động thế chấp; điều kiện thanh toán nợ trước hạn.
Nhưng họ đều có đặc điểm chung: các quyền chọn có thể hoặc không thể thực hiện được, hoặc chỉ thực hiện được một phần và thời gian của sự kiện thì rất nhiều cho một khung thời gian đã thỏa thuận. Nếu ngân hàng cho phép khe hở thanh khoản tồn tại thì nguồn huy động sẽ đáo hạn trước khi các khoản cho vay được thanh toán. Do đó, ngân hàng sẽ phải bổ sung vốn của các khoản vay cũ trong khoảng thời gian còn lại cho đến ngày đáo hạn bằng cách tham gia vào thị trường tương lai. Việc tài trợ vốn tại thời điểm tương lai có thể được thực hiện dễ dàng như thế nào trên thị trường và mức giá phải trả vào thời điểm đó trong tương lai là hoàn toàn không biết trước được.
Một vài tài sản nhìn chung là có thể bán được, ví dụ như chúng có chuyển đổi thành tiền mặt thông qua việc bán hoặc tham gia vào giao dịch repo. Vì điều kiện của các công cụ và thị trường có thể thay đổi nên giá trị cũng như thanh khoản của chúng cũng có thể thay đổi. Sự sẵn sàng của thị trường để cung cấp vốn sẽ phụ thuộc vào sự vững chắc về tài chính của tổ chức đi vay, theo như đánh giá của thị trường tại thời điểm trong tương lai. Tình hình tài chính của ngân hàng, cũng như nhận thức của nó theo thị trường, được tạo thành từ các dữ liệu kinh doanh liên quan khác nhau như số lượng và chất lượng của rủi ro, vốn và tỷ lệ vốn, khả năng sinh lời và xu hướng kỳ vọng trong tương lai, ngoài ra còn một số ít khác nữa.
Hiện nay không có ai có thể đảm bảo cho sự dự đoán tình hình tài chính của riêng mình trong một vài năm tới là gì. Hơn thế nữa, không ai biết tình hình tài chính sẽ được nhận thức như thế nào bởi thị trường tại thời điểm đó. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.