Luận văn Thạc sĩ UEH: Các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức công ty niêm yết

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Cẩm Tú
• Người hướng dẫn: GS.TS Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. GIỚI THIỆU
• 2. TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Nghiên cứu về chính sách cổ tức ở các nước phát triển
• 2.2. Nghiên cứu về chính sách cổ tức ở các nước đang phát triển
• 3. LỰA CHỌN CÁC BIẾN NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT
• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu và mẫu nghiên cứu
• 4.2. Công cụ và kỹ thuật nghiên cứu
• 4.3. Giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 5. PHÂN TÍCH VÀ KẾT QUẢ
• 5.1. Ma trận tương quan
• 5.2. Kết quả hồi quy
• 6. KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách cổ tức và các nhân tố tác động

Chính sách cổ tức là một trong những vấn đề quan trọng trong nghiên cứu tài chính doanh nghiệp. Nó không chỉ ảnh hưởng đến giá trị của công ty mà còn phản ánh tình hình tài chính và chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Nghiên cứu này sẽ phân tích các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, từ đó đưa ra những kết luận và khuyến nghị cho các nhà đầu tư và quản lý doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chính sách cổ tức

Chính sách cổ tức được định nghĩa là quyết định của công ty về việc phân phối lợi nhuận cho cổ đông. Vai trò của chính sách này không chỉ là tạo ra thu nhập cho cổ đông mà còn thể hiện sự ổn định và khả năng sinh lời của công ty.

1.2. Tại sao nghiên cứu chính sách cổ tức lại quan trọng

Nghiên cứu chính sách cổ tức giúp hiểu rõ hơn về cách thức các công ty niêm yết quản lý tài chính và quyết định phân phối lợi nhuận. Điều này có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và sự tin tưởng của nhà đầu tư.

II. Các thách thức trong việc xác định chính sách cổ tức

Việc xác định chính sách cổ tức không phải là điều đơn giản. Có nhiều yếu tố tác động đến quyết định này, bao gồm khả năng sinh lời, rủi ro, và quy mô công ty. Những thách thức này cần được phân tích kỹ lưỡng để đưa ra những quyết định hợp lý.

2.1. Khó khăn trong việc đo lường khả năng sinh lời

Khả năng sinh lời là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chính sách cổ tức. Tuy nhiên, việc đo lường chính xác khả năng sinh lời của công ty có thể gặp nhiều khó khăn do sự biến động của thị trường.

2.2. Rủi ro và ảnh hưởng đến quyết định cổ tức

Rủi ro tài chính có thể ảnh hưởng lớn đến quyết định chi trả cổ tức. Các công ty phải cân nhắc giữa việc giữ lại lợi nhuận để đầu tư và việc chi trả cổ tức cho cổ đông.

III. Phương pháp nghiên cứu các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích hồi quy để xác định các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức của các công ty niêm yết. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính và thông tin thị trường trong giai đoạn 2007-2011.

3.1. Dữ liệu và mẫu nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, bao gồm các lĩnh vực như bất động sản, công nghệ thông tin và thực phẩm. Mẫu nghiên cứu bao gồm các công ty có lịch sử chi trả cổ tức rõ ràng.

3.2. Công cụ và kỹ thuật phân tích

Phân tích hồi quy được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các nhân tố như quy mô, khả năng sinh lời và rủi ro với chính sách cổ tức. Các kỹ thuật thống kê sẽ giúp làm rõ các yếu tố nào có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng quy mô và khả năng sinh lời là hai yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các công ty niêm yết. Những phát hiện này có thể giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng các công ty có quy mô lớn và khả năng sinh lời cao có xu hướng chi trả cổ tức nhiều hơn. Điều này cho thấy rằng các nhà đầu tư có thể dựa vào các yếu tố này để dự đoán chính sách cổ tức trong tương lai.

4.2. Ứng dụng kết quả vào thực tiễn đầu tư

Các nhà đầu tư có thể sử dụng những thông tin từ nghiên cứu này để đánh giá các công ty niêm yết và đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận từ cổ tức.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách cổ tức

Chính sách cổ tức sẽ tiếp tục là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu tài chính doanh nghiệp. Các công ty cần phải cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố tác động để đưa ra quyết định hợp lý về việc chi trả cổ tức.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác định được rằng quy mô và khả năng sinh lời là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến chính sách cổ tức. Điều này có thể giúp các công ty điều chỉnh chính sách của mình để thu hút nhà đầu tư.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng để xem xét thêm các yếu tố khác như môi trường kinh doanh và chính sách thuế, từ đó cung cấp cái nhìn toàn diện hơn về chính sách cổ tức.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển sôi động sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, chính sách phân phối lợi nhuận trở thành chủ đề trọng tâm thu hút sự quan tâm của giới học thuật lẫn các nhà đầu tư. Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Kinh tế tài chính - Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thị Cẩm Tú, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Trần Ngọc Thơ tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh năm 2012, đã tập trung giải quyết bài toán phức tạp về các nhân tố định hình chính sách chi trả cổ tức. Đề tài khai thác dữ liệu thực nghiệm từ 263 công ty niêm yết trên hai Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trong chu kỳ 5 năm liên tục từ năm 2007 đến năm 2011, tạo lập tổng cộng 1315 quan sát thường niên. Phạm vi khảo sát bao quát 5 nhóm ngành kinh tế trọng điểm gồm 126 doanh nghiệp xây dựng, 59 công ty chế biến thực phẩm, 46 doanh nghiệp bất động sản, 17 đơn vị công nghệ thông tin và 15 doanh nghiệp ngành y tế, sau khi đã loại trừ các định chế tài chính và quỹ đầu tư có đặc thù đòn bẩy chuyên biệt. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định và kiểm định định lượng mức độ tác động của 5 nhóm nhân tố vi mô gồm quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời, mức độ rủi ro, đòn bẩy tài chính và tính thanh khoản lên tỷ lệ chi trả cổ tức. Kết quả thực nghiệm xác lập mô hình hồi quy giải thích được 10,0% sự biến thiên của chính sách cổ tức với giá trị thống kê F đạt 73,194, cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn xác giúp các nhà quản trị doanh nghiệp tối ưu hóa cấu trúc vốn và hỗ trợ các nhà đầu tư nhận diện đúng bản chất tín hiệu tài chính trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống luận cứ vững chắc dựa trên các nền tảng lý thuyết tài chính kinh điển trên thế giới. Điểm khởi đầu là định đề Miller và Modigliani năm 1961 về sự bất liên quan của chính sách cổ tức trong điều kiện thị trường hoàn hảo không có thuế và chi phí giao dịch, làm tiền đề để mở rộng sang các nghiên cứu về ma sát thị trường và bất cân xứng thông tin. Tác giả vận dụng sâu sắc Mô hình điều chỉnh cổ tức của John Lintner năm 1956 kết hợp cùng Lý thuyết phát tín hiệu (Signaling Theory) nhằm giải thích cách thức ban quản trị sử dụng cổ tức như một cơ chế truyền tải thông điệp về sự ổn định và triển vọng tăng trưởng nội tại của công ty ra bên ngoài. Đồng thời, Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Cost Theory) của Jensen và Meckling cùng Lý thuyết vòng đời doanh nghiệp (Lifecycle Theory) của DeAngelo năm 2006 được ứng dụng để làm sáng tỏ mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu, dòng tiền tự do và giai đoạn phát triển của doanh nghiệp. Hệ thống khái niệm chủ đạo được định lượng hóa bao gồm tỷ lệ chi trả cổ tức (DPR), lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS), tỷ số giá trên thu nhập (P/E), tỷ số nợ trên vốn cổ phần (LEV) và hệ số thanh toán hiện hành (CR). Nghiên cứu cũng căn cứ vào các quy định pháp lý tại Điều 93 của Luật Doanh nghiệp năm 2005 về điều kiện chia cổ tức từ nguồn lợi nhuận ròng đã thực hiện sau khi hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ thuế và trích lập các quỹ bắt buộc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích trên toàn bộ dữ liệu của 263 công ty niêm yết thỏa mãn các tiêu chí công bố thông tin tài chính liên tục và minh bạch trong giai đoạn 2007-2011. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp và đối chiếu từ hệ thống báo cáo tài chính đã được kiểm toán độc lập do Công ty Chứng khoán Tân Việt cung cấp, hình thành nên bộ dữ liệu bảng gồm 1315 quan sát phân bổ qua 5 ngành kinh tế tiêu biểu. Quy trình phân tích định lượng được thực hiện trên phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS thông qua hai giai đoạn cốt lõi. Đầu tiên, ma trận hệ số tương quan Pearson được thiết lập nhằm sàng lọc mối quan hệ tuyến tính giữa 7 biến độc lập (LTA, ROA, ROE, EPS, P/E, LEV, CR) với biến phụ thuộc DPR, đồng thời kiểm định mức độ tương quan chéo để kiểm soát hiện tượng đa cộng tuyến với hệ số phóng đại phương sai VIF luôn duy trì ở mức an toàn dưới 2,0. Tiếp theo, tác giả triển khai kỹ thuật hồi quy tuyến tính đa biến từng bước (Stepwise Multiple Regression) tuần tự qua 6 mô hình từ Model 1 đến Model 6. Lý do lựa chọn kỹ thuật hồi quy từng bước là nhằm sàng lọc tối ưu các biến số, từng bước loại trừ các đại lượng không đạt mức ý nghĩa thống kê 5% hoặc 10%, từ đó cô đọng phương trình hồi quy chứa các biến có năng lực giải thích mạnh mẽ nhất cho hành vi chi trả cổ tức của doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình kiểm định thực nghiệm thông qua 6 phương trình hồi quy kế tiếp đã mang lại những phát hiện quan trọng có ý nghĩa thống kê cao. Mô hình tối ưu cuối cùng xác lập giá trị F = 73,194 với mức ý nghĩa p = 0,000 và hệ số xác định R2 đạt 10,0%. Thứ nhất, quy mô doanh nghiệp đo lường bằng logarit tổng tài sản (LTA) có mối tương quan thuận mạnh mẽ với tỷ lệ chi trả cổ tức ở mức ý nghĩa thống kê 1% (p < 0,01), khẳng định các doanh nghiệp có tổng tài sản càng lớn thì tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt càng cao so với các doanh nghiệp quy mô nhỏ. Thứ hai, hệ số rủi ro đo lường bằng tỷ số định giá P/E ghi nhận mối quan hệ cùng chiều đáng kể với tỷ lệ chi trả cổ tức ở mức ý nghĩa 1%, cho thấy các doanh nghiệp có tỷ số P/E cao vẫn duy trì xu hướng chia trả cổ tức tiền mặt ở mức cao. Thứ ba, các biến số đại diện cho hiệu quả sinh lời gồm ROA, ROE, EPS cùng các biến về đòn bẩy tài chính (LEV) và khả năng thanh toán hiện hành (CR) đều không có ý nghĩa thống kê trong mô hình giải thích chính sách cổ tức. Đáng chú ý, khi loại bỏ toàn bộ 5 biến không có ý nghĩa này khỏi mô hình tổng thể, hệ số R2 chỉ giảm nhẹ khoảng 0,1% từ mức 10,1% của Model 1 xuống mức 10,0% ở Model 6, chứng minh rằng các chỉ tiêu tài chính kế toán truyền thống đóng góp năng lực giải thích không đáng kể đối với quyết định chia cổ tức tại Việt Nam trong giai đoạn này.

Thảo luận kết quả

Kết quả thực nghiệm đã phác họa rõ nét bức tranh hành vi tài chính của các công ty niêm yết trong giai đoạn 2007-2011. Xu hướng các công ty quy mô lớn chi trả cổ tức cao phản ánh năng lực tiếp cận thị trường vốn và các nguồn vay tín dụng ưu đãi từ các ngân hàng thương mại, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vốn có nguồn gốc cổ phần hóa từ khối nhà nước. Do không chịu nhiều áp lực về nguồn tài trợ ngắn hạn, các doanh nghiệp này sẵn sàng sử dụng cổ tức tiền mặt để phát tín hiệu về một đơn vị lành mạnh, tạo dựng niềm tin cho cổ đông. Ngược lại, mối tương quan thuận giữa rủi ro định giá P/E và tỷ lệ cổ tức là một hiện tượng đặc thù phản ánh sự bất cân xứng thông tin và tâm lý bầy đàn của các nhà đầu tư cá nhân trên thị trường non trẻ. Nhiều nhà quản trị đã tận dụng mức cổ tức cao như một công cụ tiếp thị chứng khoán nhằm tạo vẻ ngoài thành đạt để che giấu các điểm nghẽn trong hiệu quả hoạt động kinh doanh, qua đó duy trì thị giá cổ phiếu để phục vụ các đợt phát hành vốn tiếp theo. Kết quả này trái ngược với các nghiên cứu tại thị trường phát triển của David Denis và Igor Osobov năm 2007 hay Fama và French năm 2001 nơi khả năng sinh lời luôn là nhân tố tiên quyết, nhưng lại tương đồng với một số thị trường mới nổi tại châu Á. Về phương diện trình bày trực quan, các mối quan hệ này có thể được biểu diễn một cách sinh động thông qua biểu đồ phân tán (Scatter Plot) kết hợp đường hồi quy tuyến tính giữa quy mô tổng tài sản (LTA) và hệ số P/E với tỷ lệ chi trả cổ tức DPR, đi kèm bảng ma trận tương quan 8 biến số nhằm minh họa sự độc lập của các nhân tố trong mô hình.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các phát hiện định lượng thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược nhằm hoàn thiện chính sách tài chính doanh nghiệp và thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển minh bạch:

Thứ nhất, đối với Hội đồng quản trị và Ban giám đốc các công ty niêm yết, cần tái định hình chiến lược phân phối cổ tức gắn kết chặt chẽ với kế hoạch vốn dài hạn và chu kỳ kinh doanh thực tế. Doanh nghiệp cần chấm dứt hành vi phân phối toàn bộ lợi nhuận ròng để làm đẹp hình ảnh thị trường, thiết lập mục tiêu tỷ lệ chi trả cổ tức an toàn trong ngưỡng dưới 60% lợi nhuận sau thuế trong lộ trình 1 đến 2 năm tới, đồng thời giữ lại tối thiểu 40% lợi nhuận để phục vụ tái đầu tư nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh cốt lõi.

Thứ hai, đối với Ban Kiểm soát và các đơn vị kiểm toán độc lập, cần thiết lập quy chế đánh giá an toàn dòng tiền trước khi biểu quyết thông qua tờ trình chia cổ tức tại Đại hội đồng cổ đông thường niên. Ban Kiểm soát cần đặt ra tiêu chuẩn bắt buộc duy trì hệ số thanh toán hiện hành (CR) đạt mức tối thiểu từ 1,2 lần đến 1,5 lần sau khi đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả cổ tức, áp dụng kiểm tra bắt buộc ngay trong niên độ tài chính kế tiếp nhằm hạn chế triệt để nguy cơ mất khả năng thanh toán nợ ngắn hạn.

Thứ ba, đối với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và hai Sở Giao dịch Chứng khoán, cần đẩy mạnh công tác phổ biến kiến thức tài chính chuyên sâu cho công chúng đầu tư. Cơ quan quản lý cần đặt mục tiêu đào tạo và nâng cao nhận thức định giá cho trên 70% số lượng tài khoản giao dịch cá nhân trong giai đoạn 2013-2015, giúp nhà đầu tư nhận diện rõ rủi ro đằng sau các mức cổ tức cao ảo và chuyển dịch chiến lược sang trường phái đầu tư giá trị dựa trên dòng tiền bền vững.

Thứ tư, đối với Bộ Tài chính và các cơ quan lập pháp, cần hoàn thiện khung khổ pháp lý về công bố thông tin và chuẩn mực phân phối lợi nhuận trong quá trình sửa đổi Luật Doanh nghiệp. Cần bổ sung các điều khoản quy định rõ ràng về tỷ lệ dự phòng rủi ro thanh khoản bắt buộc trước khi chia cổ tức tiền mặt, hoàn tất ban hành các thông tư hướng dẫn giám sát trong vòng 24 đến 36 tháng nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các cổ đông thiểu số và chủ nợ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật sâu sắc và ý nghĩa ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm:

1. Giám đốc tài chính (CFO) và chuyên viên quản trị kế hoạch vốn: Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối liên kết giữa quy mô tài sản, đòn bẩy tài chính và hành vi chia cổ tức trên 263 doanh nghiệp, giúp các nhà quản trị hoạch định chính sách phân phối lợi nhuận cân bằng giữa kỳ vọng của cổ đông và nhu cầu tài trợ vốn nội bộ.
2. Nhà đầu tư cá nhân và các tổ chức quản lý quỹ: Tài liệu trang bị góc nhìn phân tích định lượng sắc bén, giúp các chủ thể đầu tư nhận diện bản chất thật của các mức cổ tức tiền mặt cao trên thị trường, phân biệt rõ doanh nghiệp có nền tảng lành mạnh với các doanh nghiệp dùng cổ tức làm công cụ phát tín hiệu che giấu rủi ro kinh doanh trên 5 ngành kinh tế then chốt.
3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán (UBCKNN, HOSE, HNX): Đề tài là tài liệu tham khảo khoa học giúp các cơ quan quản lý nắm bắt sát sao thực trạng vận hành của thị trường vốn non trẻ, từ đó hoàn thiện hệ thống chế tài giám sát tính minh bạch trong việc công bố thông tin phân phối lợi nhuận của 100% các doanh nghiệp niêm yết.
4. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng: Công trình cung cấp quy trình nghiên cứu chuẩn mực, kết hợp nhuần nhuyễn giữa hệ thống lý thuyết tài chính kinh điển và kỹ thuật xử lý dữ liệu bảng với phương pháp hồi quy đa biến từng bước trên phần mềm SPSS, làm nền tảng vững chắc để mở rộng các hướng nghiên cứu học thuật chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Tại sao các chỉ số sinh lời như ROA, ROE lại không có ý nghĩa thống kê trong việc giải thích chính sách cổ tức của các công ty niêm yết? Trả lời: Trong bộ dữ liệu 263 công ty với 1315 quan sát, các biến ROA, ROE và EPS đều bị loại bỏ khỏi phương trình hồi quy tối ưu do không đạt mức ý nghĩa thống kê 5%. Kết quả này phản ánh rằng tại thị trường Việt Nam giai đoạn 2007-2011, quyết định chia cổ tức chịu sự chi phối nặng nề bởi ý chí chủ quan và mục tiêu phát tín hiệu của ban điều hành hơn là gắn kết chặt chẽ với hiệu quả sinh lời thực tế trong kỳ kế toán.

Câu hỏi 2: Yếu tố quy mô công ty tác động cụ thể như thế nào đến tỷ lệ chi trả cổ tức trong nghiên cứu này? Trả lời: Biến logarit tổng tài sản (LTA) ghi nhận mối tương quan thuận mạnh mẽ với tỷ lệ chi trả cổ tức ở mức ý nghĩa thống kê 1% (p < 0,01). Các doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ bên ngoài nên ít phụ thuộc vào dòng tiền giữ lại, dẫn đến xu hướng chi trả cổ tức cao hơn khoảng 15% đến 20% so với nhóm các công ty có quy mô nhỏ.

Câu hỏi 3: Vì sao các doanh nghiệp có tỷ số định giá rủi ro P/E cao lại ghi nhận mức chi trả cổ tức lớn hơn? Trả lời: Kết quả hồi quy xác nhận biến P/E có tác động cùng chiều với tỷ lệ cổ tức với độ tin cậy thống kê trên 99%. Nguyên nhân là do nhiều công ty có mức rủi ro cao hoặc định giá thị trường cao đã chủ động sử dụng mức cổ tức tiền mặt hấp dẫn như một công cụ phát tín hiệu nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư và duy trì thị giá cổ phiếu ngắn hạn trên thị trường.

Câu hỏi 4: Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu của nghiên cứu có đảm bảo tính đại diện khoa học không? Trả lời: Đề tài thu thập dữ liệu bảng hoàn chỉnh của 263 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX trong 5 năm liên tục từ 2007 đến 2011 với 1315 quan sát thường niên. Toàn bộ số liệu được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán độc lập trên cổng thông tin Chứng khoán Tân Việt, bao quát 5 ngành kinh tế trụ cột và xử lý bằng phần mềm SPSS nên đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao.

Câu hỏi 5: Hệ số xác định R bình phương đạt 10,0% của mô hình hồi quy mang ý nghĩa gì trong thực tiễn? Trả lời: Hệ số R2 đạt 10,0% cùng giá trị F = 73,194 với mức ý nghĩa p = 0,000 chứng minh quy mô và rủi ro giải thích được 10% sự biến thiên của chính sách cổ tức. Khoảng 90% mức độ biến thiên còn lại chịu tác động từ các yếu tố ngoài mô hình như cơ cấu sở hữu nhà nước, tỷ lệ nắm giữ của khối ngoại và các biến động kinh tế vĩ mô đặc thù.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Cẩm Tú đã làm sáng tỏ bức tranh thực nghiệm về chính sách cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam qua 5 điểm đúc kết cốt lõi:

• Khẳng định quy mô tổng tài sản và hệ số rủi ro P/E là hai nhân tố chi phối mang tính quyết định đến tỷ lệ chi trả cổ tức ở mức ý nghĩa thống kê 1%.
• Bác bỏ sự tác động trực tiếp của các chỉ tiêu sinh lời kế toán (ROA, ROE, EPS), đòn bẩy nợ và tính thanh khoản lên quyết định phân phối lợi nhuận trong bối cảnh thị trường non trẻ.
• Chỉ rõ xu hướng sử dụng chính sách cổ tức như một công cụ phát tín hiệu và tiếp thị thị giá chứng khoán của các doanh nghiệp quy mô lớn nhằm đáp ứng tâm lý bầy đàn của nhà đầu tư.
• Đóng góp cơ sở dữ liệu định lượng chuẩn mực với 1315 quan sát từ 263 công ty niêm yết thuộc 5 lĩnh vực then chốt, làm tài liệu tham khảo giá trị cho công tác phân tích tài chính doanh nghiệp.
• Cung cấp các khuyến nghị chính sách đồng bộ cho cơ quan quản lý nhà nước và ban lãnh đạo công ty nhằm thiết lập chính sách phân phối cổ tức bền vững, bảo toàn dòng tiền hoạt động.

Trong lộ trình nghiên cứu tiếp theo giai đoạn 2013-2016, các hướng nghiên cứu mở rộng cần tích hợp thêm 3 nhóm biến số then chốt gồm tỷ lệ sở hữu nhà nước, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài và các biến số kinh tế vĩ mô như lạm phát để gia tăng độ giải thích của mô hình. Các chuyên gia tài chính, nhà quản trị và nhà đầu tư hãy chủ động khai thác toàn văn công trình nghiên cứu khoa học này tại thư viện Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh để vận dụng hiệu quả vào công tác quản trị danh mục và hoạch định cấu trúc vốn thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------- NGUYỄN THỊ CẨM TÚ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 10 NĂM 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  NGUYỄN THỊ CẨM TÚ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỔ TỨC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế tài chính- Ngân hàng Mã số: 60.201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS Trần Ngọc Thơ TP.HỒ CHÍ MINH - NĂM 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng Quan về các nghiên cứu trước đây.1 Nghiên cứu về chính sách cổ tức ở các nước phát triển:………………………4 2.2 Nghiên cứu về chính sách cổ tức ở các nước đang phát triển:……………. Lựa chọn các biến giải thích và giả thiết: ……………………………………….1 Yếu tố quy mô:…………………………………………………………….2 Yếu tố khả năng sinh lời…………………………………………………….3 Yếu tố rủi ro ……………………………………………………………….

Phương pháp nghiên cứu………………………………………………………….1 Dữ liệu nghiên cứu và mẫu nghiên cứu: …………………………………….2 Công cụ và kỹ thuật nghiên cứu:……………………………………………26 4.3 Giả thuyết và mô hình nghiên cứu…. Phân tích và kết quả.1 Ma trận tương quan .2 Kết quả hồi quy. 42 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 46 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN  Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn Thầy Trần Ngọc Thơ đã tận tình chỉ bảo, góp ý và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp này.

Nhân đây, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Quý Thầy Cô, những người đã tận tình truyền đạt kiến thức cho tôi trong cả khóa học vừa qua. Cảm ơn các đồng nghiệp tại Ngân hàng Á Châu-CN Kỳ Hòa và Ngân hàng Xuất Nhập Khẩu Việt Nam-CN Sài Gòn -PGD Thảo Điền đã tận tình giúp đỡ, khuyến khích động viên tôi trong suốt quá trình làm luận văn cũng như trong cả thời gian học cao học vừa qua. Những lời cảm ơn sau cùng con xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã hết lòng quan tâm và tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành được luận văn tốt nghiệp này. Nguyễn Thị Cẩm Tú LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN  Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Thầy hướng dẫn là GS.TS Trần Ngọc Thơ.

Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác, và đều có chú thích nguồn gốc sau mỗi trích dẫn để dễ tra cứu, kiểm chứng. Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả luận văn của mình.HCM, ngày tháng năm 2012 Tác giả Nguyễn Thị Cẩm Tú LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT  Chính sách cổ tức là một vấn đề đáng quan tâm trong các nghiên cứu tài chính kể từ khi công ty cổ phần ra đời.

Vì vậy đã có rất nhiều nghiên cứu về vấn đề này được thực hiện bởi các nhà kinh tế trên thế giới ở nhiều quốc gia trong nhiều giai đoạn khác nhau. Thời gian vừa qua, cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, chính sách cổ tức của doanh nghiệp ngày càng đóng một vai trò quan trọng. Bài nghiên cứu này điều tra các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong các lĩnh vực bất động sản, lĩnh vực xây dựng, lĩnh vực công nghệ thông tin, y tế và thực phẩm (trừ ngân hàng và ngành liên quan đến đầu tư) được liệt kê trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian 5 năm kể từ năm 2007 đến năm 2011. Bài nghiên cứu này đưa ra bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định thanh toán cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Bài nghiên cứu phân tích một loạt các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam: khả năng sinh lời, rủi ro, thanh khoản, quy mô và đòn bẩy của công ty. Ma trận tương quan và nhiều kỹ thuật phân tích hồi quy đã được áp dụng để tìm ra các biến quan trọng nhất được sử dụng bởi các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng rằng yếu tố rủi ro và quy mô là những yếu tố quan trọng nhất trong quyết định chi trả cổ tức của 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007-2011. Giới Thiệu Chính sách cổ tức là một trong những chủ đề gây tranh cãi nhất trong các lĩnh vực nghiên cứu tài chính doanh nghiệp.

Cho dù chính sách chi trả cổ tức ảnh hưởng đến giá trị của doanh nghiệp? các yếu tố ảnh hưởng đến việc xác định chính sách cổ tức là gì?, có vẻ như chưa được giải quyết. Các yếu tố quyết định chính sách cổ tức đã được ghi nhận và nghiên cứu ở các nước phát triển (Mỹ, Canada, Anh, Đức, Pháp, Nhật Bản…) và thị trường châu Âu (Lintner 1956, Modigliani và Miller 1961, Fama và French 2001, David Denis and Igor Osobov 2007…). Một vài nghiên cứu thực nghiệm đã được thực hiện ở thị trường mới nổi, các nước đang phát triển. Tuy nhiên, việc nghiên cứu rất hạn chế ở thị trường chứng khoán Việt Nam.

Vì vậy, bài nghiên cứu kiểm tra các yếu tố quyết định ảnh hưởng đến quyết định chi trả cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Các yếu tố quan trọng không phải là khó khăn để xác định, nhưng sự tương tác giữa những yếu tố này rất phức tạp, không có câu trả lời dễ dàng và chính xác. Ngay cả bây giờ, các nhà kinh tế đã cố gắng giải quyết các “ẩn số” về chính sách cổ tức, kết quả là có một số lượng lớn các giả thuyết, lý thuyết để giải thích những xung đột, cũng có nhiều tranh cãi về chính sách cổ tức trong thế giới thực nơi không có sự hoàn hảo của thị trường. Một lượng lớn các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm đã được đưa ra để xác định những yếu tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của công ty.

Tùy theo loại công ty và đặc điểm thị trường mà có thể ảnh hưởng đến chính sách cổ tức trong thực tế. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Vì những lý do trên mà tác giả mong muốn đạt được các mục tiêu nghiên cứu: xác định những nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chính sách cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2007- 2011, tìm hiểu mối quan hệ của quyết định cổ tức và những nhân tố ảnh hưởng ở các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, kiểm định mô hình về sự tác động của các những nhân tố: quy mô, rủi ro, thanh khoản, khả năng sinh lời, đòn bẩy lên quyết định chính sách cổ tức công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhằm trả lời các câu hỏi: Chính sách cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam có bị ảnh hưởng bởi các yếu tố nào sau đây: rủi ro, quy mô, khả năng sinh lời, đòn bẩy hay khả năng thanh toán? Nhân tố nào đóng vai trò quan trọng trong hành vi chi trả cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam? Để trả lời cho các câu hỏi này, tác giả đã thực hiện nghiên cứu: Các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2007-2011 Bài nghiên cứu được trình bày thành các phần sau đây. Phần 2 tổng quan các nghiên cứu trước đây, mà đã chia các nghiên cứu khác nhau được thực hiện ở các nước phát triển và các nước đang phát triển.

Phần 3 Lựa chọn các biến nghiên cứu và giả thuyết. Phần 4 mô tả phương pháp nghiên cứu, thảo luận về dữ liệu, phạm vi, cỡ mẫu và phương pháp luận của nghiên cứu. Nó cũng chứa các yếu tố quyết định khác nhau của chính sách cổ tức được sử dụng trong nghiên cứu. Phần 5 trình bày phát hiện của các nghiên cứu thực nghiệm.

Phần 6 trình bày các kết luận đã được rút ra từ kết quả của nghiên cứu. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng Quan về các nghiên cứu trƣớc đây Có rất nhiều kết quả nghiên cứu về chính sách cổ tức ở các quốc gia và đã có những kết luận khác nhau do tại mỗi quốc gia có sự khác nhau trong giai đoạn tăng trưởng, khác nhau trong chính sách thuế, khác nhau trong kiểm soát doanh nghiệp….sau đây là tổng quan về các nghiên cứu trước đây 2.1 Nghiên cứu về chính sách cổ tức ở các nƣớc phát triển:  Nghiên cứu đầu tiên được thực hiện bởi John Lintner (1956) đã tiến hành nghiên cứu về các công ty ở Mỹ trong những năm 1950 của hơn 600 công ty. Qua các cuộc điều tra và đã khảo sát hàng loạt các quan điểm cổ điển của các giám đốc về chính sách phân phối cổ tức, sau đó sử dụng những kết quả điều tra để thiết lập một mô hình lý thuyết về hành vi cổ tức của công ty đồng thời nghiên cứu các yếu tố khác bao gồm quy mô công ty, thu nhập bình quân trên vốn đầu tư, tỷ lệ giá trên thu nhập bình quân, ổn định thu nhập, vốn,.

Nghiên cứu kết luận rằng quyết định chia cổ tức là dựa trên lợi nhuận hiện tại và cổ tức của năm trước.  Năm 1961, Miller và Modigliani đã đưa lý thuyết cổ tức trong một thị trường hoàn hảo, không có thuế và chi phí giao dịch. MM lập luận rằng quyết định chia cổ tức không có ảnh hưởng đến giá trị của doanh nghiệp. Lợi nhuận đầu tư sẽ tương đương với cổ tức trong một thị trường hoàn hảo mà không cần xem xét thuế hoặc các chi phí giao dịch.