chương 1 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định tín dụng doanh nghiệp tại các chi nhánh Vietcombank khu vực Đông Nam Bộ là đề tài có tính thực tiễn, việc nghiên cứu đề tài là cơ sở để tìm ra các giải pháp giúp cải thiện các nhân tố tiêu cực cũng như phát huy những nhân tố tích cực tác động đến chất lượng thẩm định tín dụng doanh nghiệp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Giới thiệu chương Lý thuyết đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc thực hiện bất cứ nghiên cứu, phân tích nào. Ngoài việc cung cấp những công cụ để giải quyết những vấn đề cụ thể nảy sinh khi nghiên cứu thực tế, lý thuyết còn đưa ra định hướng chung xuyên suốt cho cả quá trình.
Vì lẽ đó, Chương 2 sẽ cung cấp những lý thuyết cần thiết để thực hiện việc nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định tín dụng doanh nghiệp của NHTM. Ngoài những kiến thức cần thiết về thẩm định tín dụng, chương 2 còn cung cấp cho chúng ta những tiêu chí để đánh giá chất lượng thẩm định tín dụng và dựa vào đó hình thành các giả thuyết nghiên cứu. Thẩm định tín dụng 2. Khái niệm thẩm định tín dụng Vai trò của tín dụng ngân hàng trong nền kinh tế là hết sức quan trọng đối với nền kinh tế nói chung và đối với doanh nghiệp, ngân hàng nói riêng.
Tuy nhiên bên cạnh vai trò nổi bật đó, tín dụng cũng mang lại những rủi ro không nhỏ cho các đối tượng này. Đối với doanh nghiệp, việc đi vay vừa mang đến cơ hội có thêm nguồn vốn để phát triển, nhưng cũng mang lại thách thức không nhỏ trong việc trả nợ gốc và lãi vay đúng hạn, đầy đủ, nhất là nếu doanh nghiệp sử dụng nguồn vốn không hiệu quả. Đối với ngân hàng, khi giao phó nguồn vốn cho bên vay sử dụng thì ngân hàng cũng đồng thời đối mặt với rủi ro bên vay không trả nợ đúng hạn hoặc không thể trả nợ. Đối với nền kinh tế, nếu khoản vay không được hoàn trả đầy đủ đúng hạn thì nền kinh tế mất đi một nguồn lực để phát triển, đồng thời có thể kéo theo ảnh hưởng dây chuyền do khả năng thanh khoản của ngân hàng và doanh nghiệp bị suy giảm.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Để hạn chế rủi ro trên, các ngân hàng trước khi cấp vốn cần thực hiện việc thẩm định tín dụng. Thẩm định tín dụng là quá trình tổ chức tìm kiếm, thu thập các thông tin cần thiết để phân tích, đánh giá đầy đủ về khả năng hoàn trả nợ gốc, lãi vay và các chi phí phát sinh trong quá trình vay vốn của khách hàng hoặc phương án, dự án kinh doanh của khách hàng, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật cũng như quy chế cho vay của tổ chức tín dụng. Mục đích của thẩm định tín dụng là đánh giá một cách chính xác và trung thực khả năng trả nợ của khách hàng để làm căn cứ quyết định cho vay. Các loại thẩm định tín dụng Thẩm định tín dụng ngắn hạn.
Tín dụng ngắn hạn là những khoản tín dụng có thời hạn đến 1 năm, mục đích chủ yếu của khoản cấp tín dụng này là để tài trợ cho nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp (Osayemeh, 1981, trích từ Samuel, 2014, trang 4). Đối tượng của thẩm định tín dụng ngắn hạn chủ yếu là tư cách pháp nhân của doanh nghiệp, tính chất khả thi của phương án sản xuất kinh doanh làm căn cứ vay vốn và tài sản đảm bảo nợ vay. Mục tiêu của thẩm định tín dụng ngắn hạn là đánh giá một cách chính xác khả năng thu hồi nợ vay vốn lưu động từ nguồn tiền hoạt động sản xuất kinh doanh. Thẩm định tín dụng trung dài hạn.
Tín dụng trung hạn là những khoản tín dụng có thời hạn trên 1 đến 5 năm (Osayemeh, 1986, trích từ Samuel, 2014, trang 4). Tín dụng dài hạn là những khoản tín dụng có thời hạn trên 5 năm (Onouha, 2007, trích từ Samuel, 2014, trang 4). Mục đích của khoản tín dụng này chủ yếu là tài trợ cho việc đầu tư tài sản cố định hoặc các dự án kinh doanh. Đối tượng cần thẩm định khi cho vay dự án đầu tư là tính khả thi của dự án.
Mục tiêu thẩm định là đánh giá một cách chính xác và trung thực khả năng sinh lợi của một dự án, qua đó xác định được khả năng thu hồi nợ của ngân hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Thẩm định tài trợ xuất nhập khẩu. Có nhiều hình thức tài trợ xuất nhập khẩu. Đối với nhập khẩu thì mở L/C, chấp nhận hối phiếu hay cho vay thanh toán hàng nhập khẩu là những hình thức tài trợ thường gặp.
Trong khi đó, chiết khấu hối phiếu, cho vay phục vụ xuất khẩu, chiết khấu chứng từ thanh toán theo hình thức tín dụng chứng từ hay bao thanh toán,… là những hình thức của tài trợ xuất khẩu. Do có nhiều phương thức nên đối tượng của việc thẩm định tài trợ xuất nhập khẩu khá đa dạng. Mặc dù vậy, mục tiêu của việc thẩm định vẫn là đánh giá một cách chính xác và trung thực khả năng thu hồi nợ từ việc tài trợ cho hợp đồng xuất nhập khẩu thông qua việc xem xét mức độ tin cậy và tính khả thi của các hợp đồng này. Vai trò, ý nghĩa của thẩm định tín dụng Đối với ngân hàng, thẩm định tín dụng đóng vai trò rất quan trọng, cụ thể như sau: Thứ nhất, thẩm định tín dụng đánh giá mức độ tin cậy về phương án, dự án của khách hàng, thông qua việc thẩm định thông tin đầu vào, phương thức, kỹ thuật lập phương án, dự án và khả năng thực hiện trong thực tế.
Thứ hai, thẩm định tín dụng đánh giá được khả năng sinh lợi và mức độ rủi ro của phương án, dự án vay vốn. Việc đánh giá này là cơ sở để ngân hàng cân nhắc sự đánh đổi giữa rủi ro và lợi nhuận trong việc ra quyết định cho vay. Một quá trình thẩm định tín dụng tốt sẽ giúp người ra quyết định cho vay hạn chế được hai sai sót phổ biến là cho vay một phương án, dự án kém hiệu quả và từ chối một phương án, dự án có tiềm năng. Đối với khách hàng, thẩm định tín dụng trước hết là yếu tố bắt buộc để khách hàng có thể tiếp cận vốn vay ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư kinh doanh.
Ngoài ra, thẩm định tín dụng khi được thực hiện bài bản, chuẩn xác còn là một kênh thông tin hữu ích để doanh nghiệp đánh giá lại năng lực tài chính và tính khả thi của phương án, dự án kinh doanh của mình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Đối với nền kinh tế, thẩm định tín dụng giúp cho việc luân chuyển vốn từ nơi nhàn rỗi đến đúng nơi có nhu cầu sử dụng vốn hợp lý và khả năng hoàn trả đảm bảo được diễn ra trôi chảy hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế. Các yêu cầu cần thỏa mãn khi thẩm định tín dụng Kết quả của quá trình thẩm định tín dụng được sử dụng làm căn cứ để quyết định cấp tín dụng, vì vậy nó phải đảm bảo chính xác đến mức tối đa có thể. Để đạt được điều này, quá trình thẩm định tín dụng cần đáp ứng những yêu cầu sau: Thứ nhất, việc thu thập nguồn số liệu đầu vào phải đảm bảo yêu cầu chính xác, đầy đủ và kịp thời.
Yêu cầu thông tin chính xác có nghĩa là phải phản ánh được đúng đắn tình hình của khách hàng hoặc dự án, phương án của khách hàng. Tính đầy đủ thể hiện ở khía cạnh thông tin có tính bao quát, toàn diện về khách hàng, chẳng hạn nếu thông tin thu thập của dự án cho thấy hiệu quả thì thông tin đó có thể đúng nhưng chưa chắc toàn diện, vì có thể tình hình tài chính của chủ đầu tư dự án là không tốt và sẽ ảnh hưởng đến tình hình dự án. Yếu tố kịp thời trong việc thu thập thông tin có nghĩa là việc thu thập thông tin cần được thực hiện nhanh chóng, đảm bảo tuân thủ thời gian tối đa để ra quyết định theo quy trình, quy định (nếu có) hoặc không làm lỡ cơ hội đầu tư của khách hàng cũng như cơ hội tiếp cận cho vay của ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay. Nếu nguồn số liệu đầu vào không đáp ứng được các tiêu chí trên thì dù có áp dụng phương pháp thẩm định tốt cũng không thể ra được kết quả phản ánh chính xác tình hình của doanh nghiệp, từ đó không thể là nguồn tham khảo đáng tin cậy cho việc ra quyết định cấp tín dụng.
Thứ hai, phương pháp phân tích, thẩm định phải phù hợp và hiệu quả. Điều này có nghĩa là ngân hàng cần thiết lập quy trình thẩm định một cách khoa học, hợp lý, phù hợp với đặc điểm của ngân hàng cũng như tính chất từng đối tượng khách hàng, từng món vay. Việc thực hiện tốt yêu cầu này sẽ giúp cho ngân hàng vừa đánh giá được đầy đủ, chính xác tình hình của khách hàng vừa đảm bảo tiết kiệm chi phí thẩm định (thời gian, công sức, tiền bạc). Để minh họa cho ý tưởng này, ta có thể xem xét hai ví dụ sau.
Ví dụ đầu tiên là việc thẩm định nhu cầu vay vốn của cá nhân để kinh doanh tạp hóa: đây là nhu cầu vay vốn cá nhân nhỏ lẻ, như vậy các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 nội dung thẩm định cần quan tâm là tính pháp lý (có giấy phép kinh doanh hay không), các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh (vị trí cửa hàng, việc tìm hiểu về các mặt hàng bán chạy, mối quan hệ và phương thức thanh toán cho nhà cung cấp,…) và tài sản bảo đảm. Trong trường hợp này, việc phân tích vĩ mô hoặc tìm kiếm thông tin ngành là không thật cần thiết và gây tốn kém (thời gian thẩm định kéo dài, chi phí mua báo cáo ngành,…). Ví dụ thứ hai là việc thẩm định khách hàng doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn giá trị lớn, dự án có quy mô lớn. Trong trường hợp này, quá trình thẩm định không những cần đánh giá thật chi tiết và chính xác tình hình, năng lực của doanh nghiệp mà còn phải đánh giá đến tình hình chung của ngành (các yếu tố đầu vào, các ngành công nghiệp hỗ trợ, tác động từ chính sách nhà nước, khả năng tìm kiếm đầu ra,…).