Luận văn thạc sĩ UEB: Quản lý ngân sách phường tại quận Bắc Từ Liêm

Luận văn thạc sĩ UEB phân tích quản lý ngân sách các phường quận Bắc Từ Liêm trong giai đoạn hiện nay, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Phong
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Đại Dũng
• Trường học: Đại học Kinh tế - ĐHQGHN
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý ngân sách các phường trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm trong giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN NGÂN SÁCH CẤP XÃ, PHƢỜNG VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ, PHƢỜNG
• 1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý ngân sách nhà nước Việt Nam
• 1.2.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của ngân sách nhà nước
• 1.2.2. Hệ thống ngân sách nhà nước Việt Nam
• 1.2.3. Ngân sách cấp xã, phường và chu trình quản lý NS cấp xã, phường
• 1.2.3.1. Khái niệm, vị trí, vai trò của ngân sách cấp xã, phƣờng
• 1.2.3.2. Chu trình quản lý ngân sách cấp xã, phƣờng
• 1.2.4. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã, phường và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách cấp xã, phường
• 1.2.4.1. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã, phƣờng
• 1.2.4.2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác QLNS cấp xã, phƣờng
• 2. CHƯƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguồn thu thập dữ liệu. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CÁC PHƢỜNG TẠI QUẬN BẮC TỪ LIÊM, HÀ NỘI
• 3.1. Tổng quan đặc điểm tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội Q. Bắc Từ Liêm
• 3.1.1. Về đặc điểm tự nhiên, địa giới hành chính
• 3.2. Thực trạng công tác quản lý ngân sách cấp xã, phường trên địa bàn Quận Bắc Từ Liêm
• 3.2.1. Công tác quản lý thu ngân sách cấp xã, phƣờng tại các phƣờng thuộc Q. Bắc Từ Liêm
• 3.2.2. Công tác quản lý chi ngân sách cấp xã, phƣờng trên địa bàn Quận
• 3.2.3. Cân đối thu chi ngân sách
• 3.2.4. Đánh giá những thuận lợi và hạn chế trong quản lý ngân sách các phường trên địa bàn Quận Bắc Từ Liêm
• 3.2.4.1. Những thuận lợi trong quản lý ngân sách các phƣờng trên địa bàn Quận Bắc Từ Liêm
• 3.2.4.2. Những hạn chế còn tồn tại trong công tác quản lý ngân sách cấp xã, phƣờng tại Quận Bắc Từ Liêm
• 3.2.4.3. Nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trong công tác quản lý ngân sách cấp xã, phƣờng trên địa bàn Quận Bắc Từ Liêm
• 4. CHƯƠNG 4: PHƢƠNG HƢỚNG, GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ, PHƢỜNG TẠI CÁC PHƢỜNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN BẮC TỪ LIÊM
• 4.1. Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội quận Bắc Từ Liêm đến năm 2020, định hướng 2030
• 4.2. Những điểm mới trong thay đổi pháp lý về quản lý ngân sách
• 4.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã, phường tại các phương trên địa bàn Quận Bắc Từ Liêm
• 4.3.1. Phƣơng hƣớng quản lý ngân sách cấp xã, phƣờng tại các phƣờng trên địa bàn Quận Bắc Từ Liêm
• 4.3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách cấp xã, phƣờng tại các phƣờng trên địa bàn Quận Bắc Từ Liêm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý ngân sách các phường quận Bắc Từ Liêm

Quản lý ngân sách là một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính quyền địa phương, đặc biệt là tại các phường thuộc quận Bắc Từ Liêm. Trong bối cảnh hiện nay, việc quản lý ngân sách không chỉ đơn thuần là thu chi mà còn phải đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng nguồn lực. Quận Bắc Từ Liêm, với sự chuyển mình từ huyện lên quận, đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản lý ngân sách. Điều này đòi hỏi một cái nhìn tổng quan và sâu sắc về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến ngân sách tại đây.

1.1. Đặc điểm ngân sách cấp xã phường tại Bắc Từ Liêm

Ngân sách cấp xã, phường tại Bắc Từ Liêm có những đặc điểm riêng biệt, phản ánh sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đặc biệt, ngân sách này không chỉ phục vụ cho các hoạt động thường xuyên mà còn phải đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển hạ tầng.

1.2. Vai trò của ngân sách trong phát triển kinh tế xã hội

Ngân sách đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết các hoạt động kinh tế - xã hội, đảm bảo an sinh xã hội và phát triển bền vững. Việc quản lý ngân sách hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

II. Thách thức trong quản lý ngân sách các phường quận Bắc Từ Liêm hiện nay

Quản lý ngân sách tại các phường quận Bắc Từ Liêm đang gặp phải nhiều thách thức lớn. Những khó khăn này không chỉ đến từ nguồn thu ngân sách mà còn từ việc phân bổ và sử dụng ngân sách. Sự gia tăng dân số và nhu cầu đầu tư hạ tầng cũng tạo áp lực lớn lên ngân sách địa phương.

2.1. Khó khăn trong việc thu ngân sách

Việc thu ngân sách tại các phường gặp nhiều khó khăn do nguồn thu chủ yếu phụ thuộc vào các khoản thuế và phí. Nhiều phường vẫn chưa khai thác hết tiềm năng nguồn thu từ các hoạt động kinh tế địa phương.

2.2. Hạn chế trong phân bổ ngân sách

Phân bổ ngân sách chưa hợp lý dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn lực cho các hoạt động thiết yếu. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các dự án phát triển hạ tầng và dịch vụ công.

III. Phương pháp quản lý ngân sách hiệu quả cho các phường quận Bắc Từ Liêm

Để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với thực tiễn địa phương. Việc cải cách quy trình lập ngân sách và tăng cường sự tham gia của cộng đồng là rất cần thiết.

3.1. Cải cách quy trình lập ngân sách

Cải cách quy trình lập ngân sách giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Điều này sẽ tạo điều kiện cho việc giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách.

3.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng

Khuyến khích sự tham gia của người dân trong quá trình lập và thực hiện ngân sách sẽ giúp nâng cao tính hiệu quả và công bằng trong phân bổ ngân sách.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về ngân sách quận Bắc Từ Liêm

Nghiên cứu về quản lý ngân sách tại quận Bắc Từ Liêm đã chỉ ra nhiều điểm mạnh và điểm yếu trong công tác này. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để cải thiện tình hình ngân sách tại các phường.

4.1. Kết quả đạt được từ quản lý ngân sách

Một số phường đã đạt được những kết quả tích cực trong việc thu ngân sách và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Điều này cho thấy sự cần thiết của các giải pháp quản lý phù hợp.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các phường thành công

Các phường thành công trong quản lý ngân sách đã áp dụng nhiều biện pháp sáng tạo và hiệu quả. Những bài học này có thể được nhân rộng cho các phường khác trong quận.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý ngân sách quận Bắc Từ Liêm

Quản lý ngân sách tại quận Bắc Từ Liêm cần có những định hướng rõ ràng và chiến lược dài hạn. Việc cải cách và đổi mới trong quản lý ngân sách sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương.

5.1. Định hướng phát triển ngân sách trong tương lai

Định hướng phát triển ngân sách cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và đảm bảo công bằng xã hội. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn địa phương.

5.2. Tầm quan trọng của sự minh bạch trong quản lý ngân sách

Minh bạch trong quản lý ngân sách sẽ tạo niềm tin cho người dân và các tổ chức. Điều này là cần thiết để xây dựng một chính quyền hiệu quả và trách nhiệm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân sách nhà nước đóng vai trò trọng yếu trong việc điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Tại Việt Nam, ngân sách cấp xã, phường là cấp cơ sở gắn bó mật thiết với người dân, chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc quản lý nguồn thu, chi nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền địa phương. Quận Bắc Từ Liêm, thành lập năm 2014 trên cơ sở tách từ huyện Từ Liêm cũ, có diện tích 43,35 km² với dân số khoảng 320.414 người, gồm 13 phường. Đặc thù của quận là quá trình chuyển đổi từ nông thôn sang đô thị, tạo ra nhiều thách thức trong quản lý ngân sách cấp phường, đặc biệt trong bối cảnh phát triển hạ tầng đô thị và nhu cầu chi đầu tư, chi thường xuyên tăng cao.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách các phường trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm giai đoạn 2011-2015, xác định các thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách cấp phường. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 13 phường thuộc quận Bắc Từ Liêm trong giai đoạn chuyển giao từ huyện thành quận, với dữ liệu thu thập chủ yếu từ các báo cáo quyết toán ngân sách và niên giám thống kê địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương điều chỉnh chính sách tài chính, đảm bảo cân đối ngân sách, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng quản lý tài chính công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước và phân cấp quản lý tài chính công, trong đó:

• Lý thuyết phân cấp ngân sách: Nhấn mạnh vai trò của phân cấp quản lý ngân sách nhằm tăng tính chủ động, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cấp chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp xã, phường.
• Lý thuyết chu trình ngân sách: Bao gồm ba khâu chính là lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách, giúp đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong quản lý tài chính công.
• Khái niệm ngân sách cấp xã, phường: Là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa nhà nước và các chủ thể khác trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cơ sở.

Các khái niệm chính bao gồm: nguồn thu ngân sách cấp phường (thu 100%, thu phân chia theo tỷ lệ, thu bổ sung từ cấp trên), các khoản chi ngân sách (chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển), nguyên tắc cân đối ngân sách và tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý ngân sách (tính tuân thủ, hiệu quả phân cấp, quản lý thu và chi).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và lịch sử làm nền tảng luận lý. Dữ liệu thu thập chủ yếu là số liệu thứ cấp từ các báo cáo quyết toán ngân sách, niên giám thống kê Quận Bắc Từ Liêm giai đoạn 2011-2015, cùng các văn bản pháp luật liên quan như Luật Ngân sách Nhà nước 2015.

Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh số tuyệt đối và tương đối, phân tích tỷ trọng và tổng hợp phân tích nhằm đánh giá biến động thu chi ngân sách theo thời gian và theo từng phường. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 13 phường trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm, với lựa chọn phương pháp phân tích phù hợp nhằm phản ánh chính xác thực trạng quản lý ngân sách cấp phường trong giai đoạn chuyển đổi địa giới hành chính.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2011-2015, trong đó 2011-2013 là thời kỳ các xã thuộc huyện Từ Liêm cũ, 2014-2015 là giai đoạn các phường thuộc quận Bắc Từ Liêm mới thành lập.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động thu ngân sách cấp phường: Tổng thu ngân sách các phường giảm mạnh từ 261,6 tỷ đồng năm 2011 xuống còn khoảng 63,9 tỷ đồng năm 2013 (giảm gần 75%), sau đó phục hồi lên 189,8 tỷ đồng năm 2014 và 256 tỷ đồng năm 2015. Phường Xuân Đỉnh là đơn vị có mức thu cao nhất, chiếm khoảng 24% tổng thu năm 2015, trong khi phường Tây Tựu có mức tăng thấp nhất, chiếm 7,01% tổng thu.

2. Cơ cấu nguồn thu: Các phường khai thác hiệu quả nguồn thu 100% và nguồn thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm, đồng thời tăng cường thu bổ sung từ ngân sách cấp trên. Thu ngân sách thực hiện năm 2014 gấp 4 lần dự toán, năm 2015 gấp gần 2,5 lần dự toán, cho thấy công tác thu ngân sách được cải thiện rõ rệt.

3. Chi ngân sách và cân đối thu chi: Chi ngân sách chủ yếu tập trung vào chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển hạ tầng đô thị. Tuy nhiên, một số phường còn gặp khó khăn trong cân đối thu chi, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi địa giới hành chính và phát triển đô thị nhanh.

4. Thuận lợi và hạn chế trong quản lý ngân sách: Thuận lợi gồm sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, cải cách hành chính, đẩy mạnh giải phóng mặt bằng và thu hút đầu tư. Hạn chế gồm hạ tầng xã hội còn thiếu, năng lực quản lý tài chính của cán bộ phường chưa đồng đều, và sự biến động nguồn thu do chuyển đổi cơ cấu kinh tế địa phương.

Thảo luận kết quả

Sự giảm mạnh thu ngân sách giai đoạn 2011-2013 phản ánh tác động tiêu cực của suy thoái kinh tế và thị trường bất động sản chậm phục hồi, đặc biệt tại các xã có tốc độ đô thị hóa nhanh như Xuân Đỉnh. Việc thành lập quận Bắc Từ Liêm và chuyển đổi các xã thành phường đã tạo điều kiện thuận lợi cho phục hồi và tăng trưởng thu ngân sách, nhờ vào việc cải thiện quản lý, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và thu hút đầu tư.

So sánh với các nghiên cứu về quản lý ngân sách cấp xã tại các địa phương khác, kết quả cho thấy tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực quản lý tài chính, minh bạch và công khai ngân sách, cũng như sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế, tài chính và kho bạc. Việc cân đối thu chi ngân sách vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi các phường phải ưu tiên chi tiêu hợp lý, tăng cường kiểm soát chi phí đầu tư và chi thường xuyên.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động thu ngân sách theo năm và bảng so sánh tỷ trọng thu chi các phường, giúp minh họa rõ nét xu hướng và sự khác biệt giữa các đơn vị hành chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường năng lực quản lý tài chính cấp phường: Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý ngân sách về kỹ năng lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu chi. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: UBND quận phối hợp Sở Tài chính.

2. Cải thiện công tác lập dự toán ngân sách: Áp dụng phương pháp dự toán từ cơ sở kết hợp dự toán tổng hợp, đảm bảo dự toán sát thực tế, có dự phòng cho các khoản chi phát sinh. Thời gian: hàng năm, chủ thể: UBND phường và Phòng Tài chính - Kế hoạch quận.

3. Tăng cường công khai, minh bạch ngân sách: Đẩy mạnh công khai dự toán, quyết toán ngân sách trên các phương tiện thông tin đại chúng và tại trụ sở phường, nâng cao sự giám sát của cộng đồng và Mặt trận Tổ quốc. Thời gian: liên tục, chủ thể: UBND phường, Mặt trận Tổ quốc quận.

4. Đẩy mạnh thu hút đầu tư và phát triển kinh tế địa phương: Tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp, thúc đẩy các dự án phát triển hạ tầng đô thị, tăng nguồn thu ngân sách. Thời gian: trung hạn 3-5 năm, chủ thể: UBND quận, các phòng ban liên quan.

5. Tăng cường kiểm soát chi ngân sách: Ưu tiên chi cho các dự án cấp thiết, kiểm soát chặt chẽ chi đầu tư xây dựng cơ bản, tránh bội chi và lãng phí. Thời gian: hàng năm, chủ thể: UBND phường, Phòng Tài chính - Kế hoạch quận.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý tài chính công cấp quận, phường: Nâng cao hiểu biết về quản lý ngân sách cấp cơ sở, áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả thu chi ngân sách.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về quản lý ngân sách địa phương.

3. Cơ quan hoạch định chính sách tài chính địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách phân cấp ngân sách, cải thiện quy trình lập dự toán và giám sát ngân sách.

4. Các tổ chức giám sát tài chính và cộng đồng dân cư: Hiểu rõ vai trò và cơ chế giám sát ngân sách cấp phường, từ đó tham gia tích cực vào công tác giám sát, góp phần nâng cao tính minh bạch.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngân sách cấp xã, phường gồm những nguồn thu nào?
   Ngân sách cấp phường bao gồm thu 100% từ các khoản thu phát sinh trên địa bàn, thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm từ các loại thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thu bổ sung từ ngân sách cấp trên và thu chuyển nguồn từ năm trước. Ví dụ, phường Xuân Đỉnh chiếm gần 24% tổng thu ngân sách quận nhờ khai thác hiệu quả các nguồn thu này.

2. Chu trình quản lý ngân sách cấp phường gồm những bước nào?
   Chu trình gồm ba bước chính: lập dự toán ngân sách (xây dựng kế hoạch thu chi), chấp hành ngân sách (thực hiện thu chi theo dự toán), và quyết toán ngân sách (tổng kết, đánh giá và báo cáo kết quả thu chi). Mỗi bước đều có vai trò quan trọng trong đảm bảo hiệu quả và minh bạch tài chính công.

3. Những khó khăn chính trong quản lý ngân sách cấp phường tại Bắc Từ Liêm là gì?
   Khó khăn gồm biến động nguồn thu do chuyển đổi cơ cấu kinh tế, năng lực quản lý tài chính của cán bộ chưa đồng đều, hạ tầng xã hội còn hạn chế, và áp lực chi đầu tư phát triển đô thị lớn. Ví dụ, năm 2013 thu ngân sách giảm mạnh do thị trường bất động sản chậm phục hồi.

4. Làm thế nào để đảm bảo cân đối ngân sách cấp phường?
   Cần lập dự toán sát thực tế, ưu tiên chi tiêu hợp lý, tăng cường thu ngân sách, kiểm soát chặt chẽ chi phí, và có dự phòng ngân sách cho các khoản chi phát sinh. Công khai minh bạch và giám sát cộng đồng cũng góp phần đảm bảo cân đối ngân sách.

5. Tại sao công khai ngân sách lại quan trọng?
   Công khai ngân sách giúp nâng cao tính minh bạch, tạo điều kiện cho cộng đồng và các tổ chức giám sát tham gia, từ đó hạn chế thất thoát, lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Tại Bắc Từ Liêm, việc công khai dự toán và quyết toán ngân sách được thực hiện nhằm tăng cường trách nhiệm giải trình.

Kết luận

• Ngân sách cấp phường tại quận Bắc Từ Liêm trải qua biến động lớn trong giai đoạn 2011-2015, với sự giảm mạnh giai đoạn 2011-2013 và phục hồi tích cực sau khi quận được thành lập.
• Công tác quản lý ngân sách cấp phường đã có nhiều tiến bộ, thể hiện qua việc thu ngân sách vượt dự toán và tăng cường công khai minh bạch.
• Các thách thức chính gồm năng lực quản lý tài chính, cân đối thu chi và áp lực chi đầu tư phát triển đô thị.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực quản lý, cải thiện quy trình lập dự toán, tăng cường công khai và kiểm soát chi ngân sách là cần thiết để đảm bảo hiệu quả quản lý ngân sách cấp phường.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc hoàn thiện chính sách tài chính địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại Bắc Từ Liêm.

Các cơ quan quản lý và cán bộ tài chính địa phương cần áp dụng các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách cấp phường trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và yêu cầu phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn bao gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan và cơ sở lý luận về ngân sách cấp xã, phƣờng và công tác quản lý ngân sách cấp xã, phƣờng Chƣơng 2. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng quản lý ngân sách tại các phƣờng trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm giai đoạn 2011- 2015 Chƣơng 4.

Phƣơng hƣớng, giải pháp quản lý ngân sách tại các phƣờng trên địa bàn quận Bắc Từ Liêm. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN NGÂN SÁCH CẤP XÃ, PHƢỜNG VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ, PHƢỜNG 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu Trong phạm vi nghiên cứu, không kể đến các văn bản pháp luật hƣớng dẫn, có khá nhiều các đề tài nghiên cứu về quản lý thu – chi, thực hành kế toán ngân sách từ cấp tỉnh đến cấp huyện, cấp xã, phƣờng điển hình nhƣ: Trần Thị Thúy (2015) đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về NSNN huyện/quận và phân tích thực trạng công tác quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách quận Nam Từ Liêm chủ yếu trong 2 năm 2012, 2013 (huyện Từ Liêm cũ) và 6 tháng đầu năm 2014 (quận Nam Từ Liêm).

Từ đó, tác giả chỉ ra những ƣu – khuyết điểm trong nghiên cứu công tác quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách, tạo cơ sở đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách, hạn chế những biểu hiện tham ô, lãng phí gây thất thoát NSNN. Kết hợp khảo sát số liệu với phỏng vấn sâu, tác giả tìm ra biện pháp tối ƣu để hoàn thiện công tác quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách quận, đó là: mở rộng dân chủ, thực hiện triệt để công khai tài chính. Các giải pháp pháp chi tiết cho từng giai đoạn đƣợc đƣa ra cũng đã đóng góp tích cực cho quá trình đổi mới và hoàn thiện quản lý tài chính của Hà Nội nói chung và quận Nam Từ Liêm nói riêng. Lựa chọn địa bàn nghiên cứu tại Thành phố Hội An, Võ Minh Nhật Phƣơng (2012) đã đề cập đến một số vấn đề cơ bản nhất về kế toán NSNN cấp xã và quá trình thực hiện, chấp hành và quyết toán ngân sách cấp xã, phƣờng tại địa phƣơng.

Đi sâu vào mảng kế toán, bên cạnh các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ tổ chức hệ thống chứng từ kế toán, kiến nghị về việc bổ sung mục lục ngân sách, bổ sung thêm tài khoản quản lý, đề tài cũng đề cập đến các giải pháp tăng cƣờng quản lý chi đầu tƣ ngân sách cấp xã, phƣờng và thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách (nhƣ tăng cƣờng chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của các cấp, kết hợp với các ban ngành có liên quan, bồi 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dƣỡng cán bộ, thực hiện các chế tài xử phạt,…) dƣới góc độ ngƣời hành nghề kế toán. Sử dụng phƣơng pháp thống kê, so sánh, tổng hợp và phân tích số liệu thu, chi, Tô Thiện Hiền (2012) đã làm sáng tỏ về mặt lý luận hiệu quả quản lý ngân sách nhà nƣớc, phân tích thực trạng các hình thức thu, chi NSNN tỉnh trong giai đoạn 2006 – 2010, chỉ ra những thành tích cũng nhƣ những hạn chế của công tác quản lý thu, chi NSNN tỉnh An Giang, từ đó đề xuất những giải pháp cơ bản để hoàn thiện quản lý NSNN tỉnh nhằm đảm bảo tăng trƣởng và phát triển kinh tế bền vững của địa phƣơng tầm nhìn đến năm 2020. Những giải pháp toàn diện đƣợc đƣa ra là: tăng cƣờng, chấn chỉnh quản lý thu, bồi dƣỡng nguồn thu, khuyến khích tăng thu; quản lý nguồn thu tập trung vào NSNN; quản lý và sử dụng có hiệu quả các khoán chi NSNN; hoàn thiện cơ chế tự chủ và tự chịu trách nhiệm về tài chính đối với các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp; hoàn thiện, đổi mới cơ chế phân cấp quản lý và điều hành ngân sách nhà nƣớc các cấp; đổi mới quy trình lập, chấp hành và quyết toán NSNN; tăng cƣờng thanh tra, kiểm tra, khen thƣởng và xử lý kịp thời vi phạm trong quản lý NSNN; và nâng cao trình độ quản lý ngân sách nhà nƣớc. Nguyễn Hữu Khánh (2014) phân tích những vấn đề đối với ngân sách cấp xã, phƣờng trong phân cấp quản lý NSNN, tập trung vào một số thay đổi kinh tế - xã hội nông thôn dẫn đến biến động khoản thu và nhiệm vụ chi của ngân sách cấp xã, phƣờng.

Nghiên cứu trƣờng hợp của xã Hoàng Diệu (Gia Lộc, Hải Dƣơng), tác giả nhận thấy ngân sách cấp xã, phƣờng biến động mạnh trong thời kỳ nghiên cứu: 2008 – 2013 nguyên nhân do cả những yếu tố kinh tế - xã hội tại địa phƣơng và những thay đổi trong chính sách của Đảng – Nhà nƣớc. Phân tích tỷ trọng các khoản thu chi, tác giả nhận thấy thu trên địa bàn xã chƣa đáp ứng đƣợc nhiệm vụ chi và có xu hƣớng tăng cƣờng phụ thuộc vào nguồn bổ sung ngân sách từ cấp trên, các khoản thu từ hộ gia đình, thuế suất phi nông nghiệp và phí sử dụng đất công ích không phù hợp với thực tiễn (mức thuế suất còn thấp). Bên cạnh đó, đa số ngƣời dân không biết hoặc không quan tâm đến ngân sách cấp xã, phƣờng, do đó, để đạt đƣợc các mục tiêu hiệu quả và công bằng trong phân cấp quản lý ngân sách cấp xã, 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phƣờng, cần có những biện pháp tăng cƣờng hiểu biết của ngƣời dân về ngân sách cấp xã, phƣờng. Bên cạnh các đề tài nghiên cứu tiêu biểu trên, một số đề tài về phân cấp, quản lý thu chi ngân sách các cấp, có liên quan đến đề tài nghiên cứu nhƣ: Vũ Sỹ Cƣờng (2012) phân tích tổng quan phân cấp quản lý ngân sách, so sánh tình hình thu, chi ngân sách địa phƣơng của Việt Nam với các nƣớc đang phát triển và đang chuyển đổi và chỉ ra những kết quả phân cấp quản lý ngân sách Việt Nam đã đạt đƣợc cùng với những bất cập hạn chế còn tồn tại.

Nhận định rõ ƣu, khuyết điểm, đề tài đƣa ra một số hƣớng cải cách phân cấp quản lý ngân sách, cụ thể: (i) Thiết kế lại hệ thống ngân sách nhà nƣớc; (ii) Trao cho địa phƣơng quyền tự chủ cao hơn trong quyết định và quản lý nguồn thu; (iii) Các khoản thu đƣợc phân chia cho các cấp ngân sách; (iv) Mở rộng quyền tự chủ của địa phƣơng trong quyết định chi tiêu; (v) Đổi mới quy trình lập, phân bổ, chấp hành và quyết toán ngân sách; (vi) Tăng cƣờng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình về tài chính ở các cấp địa phƣơng, thực hiện nghiêm kỷ luật tài khóa và (vii) Cho phép linh hoạt nhất định trong điều hành ngân sách địa phƣơng để đối phó với những biến động. Đoàn Xuân Hoài (2014) kết hợp các phƣơng pháp thu thập thông tin, thống kê phân tích với so sánh đối chiếu để hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về việc quản lý ngân sách ở cấp xã, đánh giá tình hình quản lý thu, chi ngân sách cấp xã, phƣờng ở Phƣờng Tân Giang – Hà Tĩnh và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và tăng cƣờng các công tác quản lý và thúc đẩy phát triển ngân sách phƣờng. Thái Văn Hùng (2015) nghiên cứu tình hình thu chi ngân sách phƣờng, xã ở thành phố Vinh từ năm 2010 đến 2012, hệ thống chính sách quản lý ngân sách đối với các phƣờng, xã trên địa bàn để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách cấp xã, phƣờng tại thành phố. Nhƣ vậy, mặc dù có khá nhiều đề tài nghiên cứu các vấn đề về ngân sách cấp xã, phƣờng, song chƣa có đề tài nào đề cập đến quản lý thu chi ngân sách cấp xã, phƣờng tại Quận Bắc Từ Liêm, đặc biệt trong giai đoạn chuyển giao từ Huyện Từ 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Liêm cũ thành 2 quận Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm.

Các đề tài nghiên cứu trên sẽ là cơ sở lý luận, tài liệu tham khảo hữu ích phục vụ cho đề tài nghiên cứu này. Ngân sách nhà nƣớc và phân cấp quản lý ngân sách nhà nƣớc Việt Nam 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của ngân sách nhà nước Luật ngân sách nhà nƣớc đã đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25/06/2015 (có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017, thay thế cho Luật ngân sách nhà nƣớc số 01/2002/QH11) đã định nghĩa: “Ngân sách nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đƣợc dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc”. Xem xét trên 5 góc độ: góc độ khoa học, góc độ kinh tế - xã hội, góc độ nội dung vật chất, góc độ quản lý và góc độ pháp lý, Tô Thiện Hiền (2012) đã rút ra bản chất sâu xa của ngân sách nhà nƣớc: “Ngân sách nhà nƣớc là hệ thống (tổng thể) các quan hệ kinh tế, gắn liền với quá trình phân phối các nguồn lực tài chính của xã hội để hình thành quỹ tiền tệ tập trung nhằm thực hiện các chức năng và nhiệm vụ kinh tế - xã hội của Nhà nƣớc trong từng thời kỳ nhất định”.

Trong đó, các quan hệ kinh tế đƣợc đề cập đến gồm: quan hệ giữa ngân sách nhà nƣớc với các tổ chức kinh tế, quan hệ giữa ngân sách nhà nƣớc với các cơ quan chức năng của nhà nƣớc, quan hệ giữa ngân sách với các tầng lớp dân cƣ và quan hệ giữa ngân sách với các định chế tài chính quốc tế, với các tổ chức Chính phủ và phi Chính phủ khác. Còn phân phối các nguồn lực tài chính có phạm vi giới hạn ở các nghiệp vụ có liên quan đến quyền chủ sở hữu và quyền lực chính trị của Nhà nƣớc, cụ thể: (i) Phân phối nguồn lực tài chính và tài trợ vốn cho các doanh nghiệp hoặc chi đầu tƣ phát triển cơ sở hạ tâng kinh tế - xã hội và (ii) Phân phối thu nhập cho nhu cầu của các cơ quan và tổ chức kinh tế nằm trong cơ cấu bộ máy nhà nƣớc từ trung ƣơng đến địa phƣơng. Nhìn nhận toàn diện về bản chất, có thể thấy ngân sách nhà nƣớc có vai trò quan trọng cả trong nền kinh tế quốc dân và trong hệ thống tài chính, điển hình: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.