MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài. Hiện nay xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành một xu hướng tất yếu của quá trình phát triển kinh tế trên phạm vi toàn cầu. Việt Nam cũng như các nước đang phát triển khác trên thế giới đang nỗ lực hoà mình vào xu hướng chung đó của thế giới.
Chủ trương hội nhập, tham gia các tổ chức quốc tế trong khu vực và trên thế giới đã được nêu rõ trong Nghị quyết Đại hội IX của Đảng. Kết quả cụ thể của chủ trương đó là sau 12 năm kiên trì đàm phán Việt Nam 0020đã được kết nạp vào tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ngày 7/11/2006, đánh dấu bước ngoặt lớn trong quá trình hội nhập của Việt Nam. Toàn cầu hóa đem lại nhiều thuận lợi cũng như cơ hội cho nền kinh tế nói chung và cho ngành ngân hàng nói riêng. Cụ thể trong tiến trình hội nhập các ngân hàng thương mại Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội trao đổi, hợp tác, tranh thủ nguồn vốn, công nghệ mới, kinh nghiệm về tổ chức quản lý và điều hành của các ngân hàng lớn trên thế giới…Nhưng đi cùng với cơ hội là những thách thức rủi ro mà hệ thống NHTM Việt nam phải đối mặt như năng lực tài chính còn quá thấp so với các ngân hàng thương mại khác trong khu vực và trên thế giới; trình độ quản lý còn hạn chế, các sản phẩm dịch vụ ngân hàng chưa đa dạng, trình độ công nghệ thấp…điều này cho thấy rằng cuộc cạnh tranh trong thời gian tới sẽ rất cam go, quyết liệt, nó đòi hỏi các NHTM Việt Nam phải chủ động nhận thức, nỗ lực hết sức để sẵn sàng tham gia quá trình hội nhập và cạnh tranh này để tồn tại và phát triển.
Ngân hàng TMCP Á Châu được thành lập và đi vào hoạt động được hơn 15 năm, và hiện đang là NHTMCP lớn nhất tại Việt Nam. Tham gia vào quá trình hội nhập, cũng như các NHTM khác của Việt Nam, NHTMCP Á Châu sẽ không tránh khỏi cuộc cạnh tranh gay gắt này. Do vậy, để có thể tồn tại, phát triển và duy trì được vị thế của mình trong giai đoạn sắp tới NHTMCP Á Châu cần phải nhận biết rõ được thực trạng năng lực cạnh tranh của mình, và nó có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong định hướng phát triển của NHTMCP Á Châu trong tiến trình hội nhập. Việc nhận thức đúng vị thế cạnh tranh mình sẽ giúp ích rất lớn cho NHTMCP Á Châu trong hoạt động định hướng nâng cao vị thế cạnh tranh, chiếm lĩnh thị trường, -1- làm cho sản phẩm dịch vụ của NHTMCP Á Châu ngày càng thích ứng tốt hơn với nhu cầu của thị trường, thoả mãn tốt nhất nhu cầu của khách hàng.
Vì tính chất cần thiết của vấn đề liên quan, nên đề tài “Năng lực cạnh tranh của NHTMCP Á Châu trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” được chọn làm Luận văn nghiên cứu. Tình hình Nghiên cứu. Trong những năm gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về Năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam, trong đó có thể kể đến: - Đề tài luận án tiến sĩ kinh tế “Các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập của các Ngân hàng thương mại Việt Nam đến năm 2010” của tác giả Trịnh Quốc Trung (Mã số: 5. Trong công trình nghiên cứu này tác giả đã đi sâu nghiên cứu về thực trạng cạnh tranh và hội nhập trong nền kinh tế Việt Nam nói chung và trong hệ thống NHTM nói riêng.
Tác giả cũng đã phân tích về các áp lực cạnh tranh và hội nhập đối với các NHTM Việt Nam trong quá trình thực hiện hiệp định thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ và chuẩn bị cho việc gia nhập WTO, từ đó đưa ra các kiến nghị và đề xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập của các - Đề tài luận án tiến sĩ kinh tế “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Lê Đình Hạc (Mã số 5. Trong đề tài này tác giả đã đi sâu đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của các NHTM tại Việt Nam sau đó rút ra điểm mạnh điểm yếu về năng lực cạnh tranh cũng như các nguyên nhân. Tác giả cũng đã đưa ra các đề xuất nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam. - Sách “Năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng thương mại trong xu thế hội nhập” của tác giả PGS.TS Phạm Thị Quy, trong cuốn sách này tác giả đã phân tích năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trong từng lĩnh vực cụ thể theo các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của mô hình CAMLES để tìm ra những mặt hạn chế cùng các nguyên nhân của chúng và từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị có tính khả thi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trong tiến trình hội nhập.
-2- - Ngoài ra cũng có một số tác giả, nhóm tác giả với các đề tài, bài viết nghiên cứu về NHTM Việt Nam trong tiến trình hội nhập như: Đề tài luận án tiến sĩ kinh tế “Phương hướng phát triển hệ thống Ngân hàng Việt Nam trong tiến trình hội nhập Kinh tế quốc tế” của tác giả Lâm Thị Hồng Hoa (Mã số: 5. Báo cáo “Nghiên cứu khả năng cạnh tranh và tác động của tự do hóa dịch vụ tài chính: Trường hợp ngành Ngân hàng” của Công ty tư vấn quản lý MCG (2006). Các đề tài, bài viết này cũng đã đề cập tới các vấn đề hiện tại của hệ thống NHTM Việt Nam và những thách thức khó khăn trong thời gian tới. Có thể nói các đề tài trên đã có đóng góp rất nhiều cho việc nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của hệ thống NHTM Việt Nam, tuy nhiên do mục đích và yêu cầu khác nhau nên các công trình nghiên cứu trên mới chỉ dựa trên mô hình SWOT để đánh giá điểm mạnh điểm yếu của hệ thống NHTM Việt Nam mà chưa chú trọng vào việc đánh giá xác định các cản trở hạn chế năng lực cạnh tranh của các NHTM, những yếu tố nội tại trong hệ thống NHTM Việt Nam tạo nên năng lực cạnh tranh.
Mặt khác trong các nghiên cứu kể trên các tác giả đều chưa đưa ra sự so sánh cụ thể giữa các NHTM trong nước và các NH nước ngoài – đối thủ cạnh tranh trong tương lai gần của các NHTM Việt Nam. Hơn nữa, tất cả các nghiên cứu này đều được thực hiện vào thời điểm trước khi Việt Nam gia nhập WTO, chính vì vậy các tác giả chưa tiếp cận được thông tin chính xác về các cam kết của Việt Nam đối với ngành Ngân hàng khi gia nhập WTO nên chưa thể đánh giá được chi tiết tác động của các cam kết đó đối với ngành Ngân hàng trong thời gian tới. Trong thời gian vừa qua cũng đã có nhiều các công trình nghiên cứu của các tác giả đang làm việc tại ACB nghiên cứu về ACB như: - Đề tài luận văn thạc sĩ “Mở rộng cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Á Châu – chi nhánh Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thanh Tùng. Trong công trình nghiên cứu này tác giả đã đi sâu phân tích hoạt động cho vay của khách hàng cá nhân tại chi nhánh Hà Nội, chỉ ra những nguyên nhân làm hạn chế hoạt động này, từ đó đưa ra một số giải pháp, kiến nghị để mở rộng hoạt động cho vay khách hàng cá nhân.
- Đề tài luận văn thạc sĩ “Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Hà nội” của tác giả Phạm Thị Hương Giang. Tác giả đã đi sâu -3- phân tích làm rõ những nguyên nhân giảm chất lượng tín dụng, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động tín dụng tại ACB – Hà Nội. - Đề tài luận văn tốt nghiệp đại học “Phân tích hiệu quả tín dụng công thương nghiệp và tiêu dùng tại Ngân hàng Á Châu – Chi nhánh An Giang” của tác giải Nguyễn Ngọc Châu Thuỷ. Trong nghiên cứu này tác giả mới chỉ tập trung đánh giá hiệu quả của hoạt động tín dụng tại chi nhánh An Giang và đưa ra các kiến nghị nâng cao chất lượng tín dụng tại chi nhánh này.
Hầu hết các nghiên cứu về ACB của các tác giả mới chỉ tập trung vào từng mảng lĩnh vực cụ thể trong hoạt động của ACB hoặc hoạt động của một chi nhánh cụ thể nào đó mà chưa có tác giả nào tập trung vào nghiên cứu năng lực cạnh tranh của ACB trong điều kiện Việt Nam bước đầu thực thi các cam kết quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng. Vì các lý do nêu trên nên, luận văn này sẽ cố gắng góp phần vào việc bổ sung, lấp vào phần còn thiếu vắng trong các nghiên cứu về NHTMCP Á Châu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. * Mục đích của đề tài: Đưa ra một số gợi ý về giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTMCP Á Châu trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề cơ bản về năng lực cạnh tranh và thực trạng năng lực cạnh tranh của ngân hàng này.
* Nhiệm vụ nghiên cứu: - Hệ thống hoá một số vấn đề cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của NHTM. - Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của NHTMCP Á Châu. - Đưa ra một số gợi ý về các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTMCP Á Châu trong điều kiện hội nhập Kinh tế quốc tế. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.
- Đối tượng nghiên cứu: Năng lực cạnh tranh của NHTMCP Á Châu. - Phạm vi nghiên cứu: + Về mặt nội dung: luận văn nghiên cứu năng lực cạnh tranh của NHTMCP Á Châu trên các khía cạnh cơ bản như : năng lực tài chính, năng lực công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản lý, mức sinh lời, khả năng thanh khoản, mức độ nhạy cảm với rủi ro của thị trường,… -4- + Thời gian nghiên cứu là từ năm 2004, khi ACB bắt đầu bước vào giai đoạn phát triển mới, sau 10 năm thành lập. Phƣơng pháp nghiên cứu. - Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: thống kê, duy vật biện chứng, phân tích, so sánh, quy nạp, lôgic,….
Dự kiến những đóng góp mới của luận văn. - Hệ thống hoá được một số vấn đề cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của các NHTM trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. - Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của NHTMCP Á Châu trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.