Lời Mở đầu, Kết luận, Mục lục, Danh mục các chữ viết tắt, Danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục; Luận văn được kết cấu thành 4 chương: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng tín dụng hộ sản xuất tại Ngân hàng thương mại Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn Chƣơng 3: Thực trạng chất lượng tín dụng hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Thành Nam, Nam Định Chƣơng 4: Định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Thành Nam, Nam Định 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG HỘ SẢN XUẤT TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm gần đây, đề tài “Nâng cao chất lượng tín dụng hộ sản xuất” đã được nhiều tác giả nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau, có nghiên cứu lý luận và thực tiễn như một số công trình nghiên cứu sau: Nguyễn Xuân Khương (2012): „Tín dụng hộ sản xuất kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Huyện Phổ Yên, Thái Nguyên‟. Trong nghiên cứu của mình tác giả Nguyễn Xuân Khương đã hệ thống hóa được những vấn đề cơ bản về tín dụng ngân hàng và chất lượng tín dụng, nêu ra được những mặt hạn chế, thuận lợi và nguyên nhân gây ra những hạn chế đó trong quá trình cấp tín dụng và đưa ra được một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Huyện Phổ Yên, Thái Nguyên trong thời kỳ đổi mới. Nguyễn Văn Giang (2014): „ Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay hộ sản xuất kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Đan Phượng, Hà Tây‟.
Qua công trình nghiên cứu của mình tác giả cũng đã đưa ra được những vấn đề cơ bản về tín dụng và chất lượng tín dụng ngân hàng, thực trạng, nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng tại chi nhánh. Phan Thị Hằng (2014): „ Nâng cao chất lượng cho vay hộ sản xuất kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Thái Thụy, Thái Bình‟. Những đóng góp của luận văn: Thứ nhất, bổ sung, hoàn thiện các vấn đề lý luận về chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại. Thứ hai, phân tích có hệ thống thực trạng chất lượng tín dụng hộ 6 sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Thái Thụy, Thái Bình qua một số năm gần đây.
Qua đó sẽ đánh giá toàn diện về các kết quả đạt được, những tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại. Thứ ba, đề xuất hệ thống các giải pháp và kiến nghị góp phần nâng cao chất lượng tín dụng hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Thái Thụy, Thái Bình. Đỗ Minh Điệp (2008): „Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Phú Bình‟. Trong nghiên cứu của mình tác giả Đỗ Minh Điệp đã hệ thống hóa được những vấn đề cơ bản về tín dụng ngân hàng và chất lượng tín dụng, nêu ra được những mặt hạn chế và thuận lợi và nguyên nhân gây ra những hạn chế đó trong quá trình cấp tín dụng và đưa ra được một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Phú Bình trong thời kỳ đổi mới.
Dương Viết Tiến (2009): „Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Đầu tư Và Phát triển tỉnh Quảng Bình‟‟. Công trình nghiên cứu của tác giả Dương Viết Tiến đã hệ thống được những vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn trong hoạt động tín dụng, chất lượng tín dụng, vai trò của nó đối với sự phát triển nền kinh tế, luận văn đã phân tích, nghiên cứu được thực trạng chất lượng tín dụng tỉnh Quảng Bình giai đoạn từ 2006 – 2008 từ đó tìm ra được những ưu điểm, nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển tỉnh Quảng Bình. Nhìn chung, các luận văn trên đều thể hiện bức tranh tổng quan về mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả cho vay, đây là một mục tiêu, chiến lược phát triển quan trọng của tất cả các ngân hàng nói chung và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam nói riêng trong giai đoạn đi theo 7 định hướng ngân hàng bán lẻ, ngân hàng phục vụ khách hàng cá nhân, hỗ trợ nông nghiệp nông thôn trong giai đoạn hiện nay.Từ đó, mỗi tác giả đều đưa ra các giải pháp khác nhau nhưng nhìn chung đều nhằm mở rộng, nâng cao hoạt động cho vay hộ sản xuất. Tất cả các nội dung trên đã bổ sung một số định hướng và luận cứ trong việc xây dựng luận văn.
Khái niệm, đặc điểm và vai trò của hộ sản xuất 1.1 Khái niệm hộ sản xuất Trong nền kinh tế nước ta hiện nay, một trong những chủ thể không thể thiếu đó chính là hộ sản xuất. Hộ sản xuất là một đơn vị kinh tế tự chủ, có thể bao gồm những người trong một gia đình, hoặc giữa nhiều gia đình không cùng huyết thống với nhau, được tạo lập để tiến hành sản xuất kinh doanh. Luật Dân sự năm 2005 có ghi rõ: Hộ sản xuất, hay có thể hiểu theo một nghĩa khác là “ Hộ gia đình mà các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác do pháp luật quy định là chủ thể khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này.” “ Chủ hộ là đại diện của hộ sản xuất trong các giao dịch dân sự vì lợi ích chung của cả hộ sản xuất. Cha mẹ hoặc thành viên đã thành niên có thể trở thành chủ hộ.” Ngoài ra, “ Chủ hộ có thể ủy quyền cho một thành viên khác đã thành niên làm đại diện của hộ trong quan hệ dân sự.
Giao dịch dân sự do người đại diện của hộ sản xuất xác lập, thực hiện vì lợi ích chung của hộ làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của cả hộ sản xuất.” Về tài sản của hộ sản xuất, luật dân sự cũng quy định rõ tại điều 109: “ Các thành viên của hộ gia đình chiếm hữu và sử dụng tài sản chung của hộ theo phương thức thỏa thuận.” Trong đó, “ Việc định đoạt tài sản là tư liệu sản xuất, tài sản chung có giá trị lớn của hộ gia đình phải được các thành 8 viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên đồng ý, đối với các loại tài sản chung khác phải được đa số thành viên từ đủ mười lăm tuổi trở lên đồng ý.” Xét về trách nhiệm dân sự, “ Hộ sản xuất phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự do người đại diện xác lập, thực hiện nhân danh hộ sản xuất. Hộ chịu trách nhiệm bằng tài sản chung của hộ. Nếu tài sản chung của hộ không đủ để thực hiện nghĩa vụ chung của hộ thì các thành viên trong hộ phải thực hiện trách nhiệm liên đới bằng tài sản riêng của mình”. Vì thế, các thành viên trong hộ chịu trách nhiệm vô hạn đối với nghĩa vụ của họ.2 Đặc điểm hộ sản xuất Sự chuyển dịch cơ cấu trong kinh tế hộ sản xuất diễn ra còn chậm chạp, chủ yếu tập trung trong các lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản.
Tùy theo đặc điểm địa phương, hình thức sinh hoạt, truyển thống sản xuất kinh doanh mà hộ sản xuất hình thành rất đa dạng, có cách thức sản xuất, tổ chức riêng biệt. Các thành viên trong hộ cùng tham gia vào quá trình giám sát, cũng như sản xuất, tạo ra tính tự giác cao trong tất cả các công đoạn. Trình độ sản xuất trong hộ sản xuất ở mức thấp, công cụ sản xuất còn lạc hậu, năng suất lao động thấp, ít có máy móc, chủ yếu sản xuất thủ công. Vốn kinh doanh thường nhỏ bé, cho nên quy mô của hộ thường không lớn, chỉ đơn giản, mang tính tự phát, nhỏ lẻ, manh mún.
Tuy nhiên, với quy mô bé, chi phí bỏ ra thấp, hộ sản xuất lại có khả năng linh hoạt, đổi mới, thích ứng nhanh chóng với thị trường. Bởi họ có thể thay đổi mục đích sản xuất của mình mà không tốn quá nhiều thời gian, cũng như chi phí. Điều này làm tăng khả năng cạnh tranh của hộ sản xuất. Trình độ dân trí trong nông thôn còn thấp, do đó, hộ sản xuất thường thiếu hiểu biết về khoa học, kỹ thuật, công nghệ, thiếu kiến thức về kinh tế, về thị trường, dẫn đến việc không nhận thức được đầy đủ về sản xuất kinh doanh.
9 Họ phụ thuộc nhiều vào những điều kiện tự nhiên, dẫn đến rủi ro lớn. Việc tiếp cận với cơ chế hàng hóa thị trường đối với hộ sản xuất sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu không có sự giúp đỡ của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Vai trò của hộ sản xuất Mô hình hộ sản xuất góp phần giảm tỉ lệ thất nghiệp tại nông thôn, góp phần cải thiện đời sống của người dân Hiện nay, đại đa số người dân Việt Nam chủ yếu sinh sống tại vùng nông thôn. Do đó, vấn đề việc làm tại khu vực này luôn được chú trọng trong nhiều năm nay.
Việc mở các khu công nghiệp, nhà máy sản xuất chỉ giải quyết một phần nhỏ số lao dộng tại nông thôn, bởi họ chủ yếu lao động trong nông nghiệp, do đó, trình độ vẫn chưa đủ để đáp ứng ngay lập tức các kỹ thuật công nghệ trong công nghiệp. Vì thế, mô hình hộ sản xuất, cùng với những chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước, đã mở ra một hướng mới cho việc giải quyết vấn đề thất nghiệp tại nông thôn. Việc cùng nhau tập hợp lại, tạo điều kiện cho bản thân hộ sản xuất sử dụng nguồn lao động một cách hiệu quả và hợp lý nhất. Từ một mô hình nhỏ, khi làm ăn có hiệu quả, hộ sản xuất có thể phát triển, mở rộng hơn nữa quy mô kinh doanh, thu hút lao động đang dư thừa tại địa phương, tạo ra nhiều công ăn việc làm, tăng thu nhập cho mỗi người, từ đó cải thiện dân trí, sức khỏe cũng như đời sống của chính bản thân họ.