Chương 1: Lý luận và thực tiễn về quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Tiên Sơn. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Tiên” Sơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm về rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân Dù đã có nhiều cải cách trong lĩnh vực tài chính, rủi ro tín dụng vẫn là nguyên nhân chủ yếu gây ra thất thoát và dẫn đến nguy cơ phá sản ngân hàng. Có rất nhiều khái niệm khác nhau về rủi ro tín dụng như sau: Theo Thomas P.Fitch trong cuốn Dictionary of Banking Systems định nghĩa: Rủi ro tín dụng là loại rủi ro xảy ra khi người vay không thanh toán được nợ theo thỏa thuận hợp đồng dẫn đến sai hẹn trong nghĩa vụ trả nợ. Cùng với rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro chủ yếu trong hoạt động cho vay của ngân hàng.
Theo Hennie Van Greuning - Sonja B Rejovic Bratanovic trong cuốn: The World Bank định nghĩa: Rủi ro tín dụng được định nghĩa là nguy cơ mà người đi vay không thể chi trả tiền lãi, hoặc hoàn trả vốn gốc so với thời hạn đã ấn định trong hợp đồng tín dụng. Điều này gây ra sự cố đối với dòng chu chuyển tiền tệ và gây ảnh hưởng tới khả năng thanh toán của ngân hàng. Tại Điều 3, Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/1/2013 của NHNN nêu rõ: Rủi ro tín dụng trong hoạt động NH (sau đây gọi tắt là rủi ro) là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện, hoặc không có khả năng thực hiện một phần hay toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. Từ các định nghĩa, chúng ta có thể rút ra các nội dung cơ bản về rủi ro tín dụng như sau: - Rủi ro tín dụng xảy ra khi người đi vay trễ hẹn hoặc tồi tệ hơn là không thanh toán trong nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng, bao gồm vốn gốc và/hoặc lãi phát sinh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Rủi ro tín dụng sẽ dẫn đến tổn thất tài chính, tức là giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn.
Trong trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến phá sản Căn cứ theo định nghĩa đã nêu trên, rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân là khả năng mà các khách hàng vay hoặc bên đối tác (với chủ thể mang tư cách thể nhân) không thực hiện được các nghĩa vụ của mình theo những điều khoản đã cam kết. Rủi ro thất thoát đối với ngân hàng là sự vỡ nợ của người giao ước trong hợp đồng, trong đó sự vỡ nợ được xác định là bất kỳ sự vi phạm nghiêm trọng nào đối với nghĩa vụ hợp đồng khi hoàn trả nợ và lãi. Phân loại rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân * Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng trong cho vay KHCN được chia thành: rủi ro danh mục và rủi ro giao dịch - Rủi ro danh mục: Là loại rủi ro tín dụng phát sinh trong việc quản lý danh mục cho vay của ngân hàng. Đây là loại rủi ro vừa mang tính chủ quan, lại vừa tác động của các yếu tố khách quan, bao gồm: rủi ro nội tại và rủi ro tập trung.
+ Rủi ro nội tại: Xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động, hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn, ngành nghề kinh doanh, lĩnh vực hoạt động + Rủi ro tập trung: Rủi ro tập trung là rủi ro phát sinh trong trường hợp ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều khách hàng hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế; hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định, hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao - Rủi ro giao dịch: là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch có ba bộ phận chính là: Rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ + Rủi ro lựa chọn: Rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, phương án vay vốn để quyết định tài trợ của ngân hàng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 + Rủi ro bảo đảm: Rủi ro phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như mức cho vay, loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo,… + Rủi ro nghiệp vụ: Rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề * Căn cứ vào tính chất tác động, rủi ro tín dụng được chia thành: rủi ro khách quan và rủi ro chủ quan. - Rủi ro khách quan: Là rủi ro do các nguyên nhân khách quan như thiên tai, địch họa, người vay bị chết, mất tích và các biến động ngoài dự kiến khác, làm thất thoát vốn vay trong khi người vay đã thực hiện nghiêm túc các chế độ chính sách - Rủi ro chủ quan: Là rủi ro do nguyên nhân chủ quan thuộc về người vay và người cho vay vô tình hoặc cố ý làm thất thoát vốn vay, hay vì những lý do chủ quan khác 1.
Tác động của rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân Khi rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân xảy ra, ngân hàng không thu được vốn và lãi vay đầy đủ đúng hạn, ảnh hưởng xấu đến khả năng luân chuyển vốn của ngân hàng, làm giảm hiệu quả sinh lời của ngân hàng: giảm thu nhập do không thu hồi được lãi, tăng chi phí do tăng trích lập dự phòng rủi ro. Nếu rủi ro tín dụng ở mức độ nghiêm trọng, nguy cơ phá sản của ngân hàng là rất lớn. Trường hợp rủi ro xảy ra mang tính hệ thống, hàng loạt các khoản vay đến hạn không có khả năng hoàn trả, nếu ngân hàng không có biện pháp dự phòng sẽ dẫn đến suy giảm khả năng thanh toán, năng lực tài chính, thu hẹp quy mô kinh doanh. Điều đó làm cho uy tín của ngân hàng giảm sút, nhà đầu tư không lựa chọn ngân hàng làm nơi bảo quản tài sản của mình và đồng loạt rút tiền khỏi ngân” hàng.
Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại Khi rủi ro xảy ra trong hoạt động kinh doanh sẽ kéo theo nó những ảnh hưởng và hậu quả không dễ dàng khắc phục, với rủi ro trong hoạt động tín dụng cũng vậy. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Chính vì thế, quản trị rủi ro được coi là hoạt động trọng tâm trong các tổ chức tài chính - ngân hàng, bởi kiểm soát và quản lý rủi ro chặt chẽ đồng nghĩa với việc sử dụng một cách có hiệu quả nguồn vốn huy động. Mặt khác, nền kinh tế thị trường nếu không chấp nhận rủi ro thì không thể tạo ra các cơ hội đầu tư và kinh doanh mới.
Vậy quản trị rủi ro là một nhu cầu tất yếu đặt ra trong quá trình tồn tại và phát triển của NHTM. Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân là hoạt động trong đó những nghĩa vụ, biện pháp, phương pháp quản trị có quan hệ lẫn nhau được thực hiện nhằm đảm bảo rủi ro tín dụng trong phạm vi ngân hàng có thể chấp nhận được. Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân là quá trình xây dựng và thực thi các chính sách và biện pháp quản lý tín dụng nhằm đạt mục tiêu an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững, tuy nhiên đó cũng là công việc rất khó khăn và phức tạp. Mục đích chung nhất của Quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân là đảm bảo rủi ro tín dụng trong phạm vi ngân hàng có thể chấp nhận được thông qua các chính sách, biện pháp quản lý, giám sát hoạt động tín dụng hiệu quả, khoa học.
Mục tiêu, nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân bao gồm những hoạt động nhằm mục đích xây dựng hệ thống định mức để xác định rủi ro tín dụng và đưa ra các biện pháp cần thiết để khắc phục, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Hiệp ước vốn Basel II ra đời đã giúp các ngân hàng có được nguyên tắc, tiêu chuẩn và phương pháp xác định, đo lường rủi ro, làm cơ sở để thực hiện tốt hoạt động quản lý rủi ro, hướng tới phát triển ổn định và bền vững Qua đó, các Ngân hàng có thể xây dựng nguyên tắc nhận diện rủi ro, từ đó đo lường được những rủi ro có thể mang lại khi xác định cho vay, tiếp đó Ngân hàng có thể có những biện pháp ứng xử, kiểm soát được hoạt động cho vay của mình, kịp thời xử lý những phát sinh không mong muốn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Khái quát hoạt động quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định như: Nhận diện và đưa ra các công cụ: xác định được rủi ro có thể xảy ra, khung giải pháp đối với các rủi ro trong hoạt động cho vay. Thiết lập môi trường tín dụng có mức rủi ro hợp lý.
Nguyên tắc này yêu cầu ngân hàng định kỳ phải đưa ra chính sách rủi ro tín dụng như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ cơ cấu,. Thực hiện cho vay lành mạnh.