Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng hợp tác xã Chương 2: Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam – Chi nhánh Bắc Ninh Chương 3: Quan điểm và một số giải pháp hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam – Chi nhánh Bắc Ninh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG HỢP TÁC XÃ 1.1 Cho vay khách hàng cá nhân của Ngân hàng hợp tác xã 1.1 Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân của NHHTX Ngân hàng hợp tác xã là ngân hàng của tất cả các quỹ tín dụng nhân dân do các quỹ tín dụng nhân dân và một số pháp nhân góp vốn thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục tiêu chủ yếu là liên kết hệ thống, hỗ trợ tài chính, điều hòa vốn trong hệ thống các quỹ tín dụng nhân dân. Trong quá trình hoạt động, ngân hàng HTX được phép thực hiện cho vay đối với khách hàng không phải là quỹ tín dụng nhân dân thành viên khi đã ưu tiêu đáp ứng nhu cầu điều hòa vốn của quỹ tín dụng nhân dân thành viên. Như vậy, c ng giống như các NHTM, ngân hàng hợp tác xã trong quá trình hoạt động c ng cho các tổ chức và cá nhân vay vốn khi họ đáp ứng được đầy đủ các điều kiện cho vay.
Cùng với sự phát triển kinh tế - công nghệ và gia tăng vai trò quản lý của Nhà nước đối với các ngân hàng thì hoạt động ngân hàng đã có những bước tiến rất nhanh. Song song với sự phát triển mạnh về số lượng, loại hình ngân hàng thì những nghiệp vụ kinh doanh của ngân hàng c ng tăng nhanh cả về mặt số lượng và chất lượng. Từ chỗ cho vay đối với khách hàng cá nhân bị hạn chế thì hiện nay khách hàng cá nhân là một trong những khách hàng chính của ngân hàng và mang lại cho ngân hàng lợi nhuận kinh doanh lớn. Tín dụng cá nhân không những là một khoản mục có mức sinh lời cao đối với ngân hàng thương mại mà nó còn đóng góp vai trò nâng cao chất lượng cuộc sống đối với người dân và thúc đẩy quá trình sản xuất phát triển LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Theo luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, ngày 16 tháng 06 năm 2010 Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
Theo QĐ 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc NHNN về việc ban hành quy chế cho vay của TCTD với khách hàng thì “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó, TCTD giao cho KH một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi”. Như vậy, có thể hiểu, cho vay khách hàng cá nhân của NH HTX VN là một bộ phận của tín dụng NH HTX VN, trong đó, khách hàng vay vốn là các cá nhân, hộ gia đình nhằm phục vụ việc sản xuất kinh doanh, tiêu dùng của cá nhân trong một khoảng thời gian nhất định dựa trên nguyên tắc hoàn trả đúng thời hạn. Hoạt động cho vay đối với khách hàng cá nhân của NH HTX VN chủ yếu để giúp tài trợ cho việc mua ô tô, nhà ở, trang thiết bị gia đình, vật liệu xây dựng để sửa chữa, hiện đại hóa nhà cửa hang trang trải các khoản viện phí, đầu tư sản xuất kinh doanh hộ gia đình và các chi phí cá nhân. Các hình thức cho vay khách hàng cá nhân của NHHTX 1.1 Căn cứ vào thời hạn sử dụng vốn vay Cho vay ngắn hạn: là khoản cho vay có thời hạn không quá một năm, dùng để bổ sung phần vốn lưu động còn thiếu trong quá trình kinh doanh của các cá nhân, hộ gia đình hoặc được sử dụng để mua sắm đồ dùng phục vụ nhu cầu cá nhân Cho vay trung hạn: là khoản cho vay có thời hạn từ trên một năm đến dưới năm năm và sử dụng chủ yếu để đầu tư mua sắm tài sản, cải tiến và đổi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 mới trang thiết bị, mở rộng sản xuất kinh doanh hoặc sửa chữa nhà cửa Cho vay dài hạn: là khoản cho vay có thời hạn trên 5 năm, thường áp dụng đối với các khoản vay cá nhân mua nhà đất, nhà chung cư.
Nhìn chung, tín dụng dài hạn chịu rủi ro rất lớn bởi thời hạn càng dài thì những biến động không thể dự tính có thể xảy ra càng lớn. Căn cứ vào tính chất bảo đảm của các khoản cho vay Cho vay có bảo đảm: là loại hình cho vay mà các khoản vay đều có tài sản giá trị tương đương thế chấp tại ngân hàng, có các hình thức như cầm cố, thế chấp và bảo lãnh. Tài sản bảo đảm hoặc bảo lãnh của bên thứ 3 là căn cứ pháp lý để ngân hàng có thêm nguồn dự phòng khi nguồn thu chính (dòng tiền) của con nợ thiếu hụt, tạo áp lực buộc con nợ phải trả nợ, giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. Cho vay không có bảo đảm: là khoản vay không cần tài sản thế chấp mà chỉ dựa vào tín chấp.
Khoản cho vay này thường áp dụng cho những khách hàng truyền thống, có hệ số tín nhiệm cao. Giá trị của những khoản vay không có bảo đảm đối với khách hàng cá nhân thường không cao.3 Căn cứ vào mục đích vay vốn Cho vay tiêu dùng: là hình thức tài trợ cho mục đích chi tiêu của cá nhân, hộ gia đình. Các khoản cho vay là nguồn tài chính quan trọng giúp người tiêu dùng có thể trang trải các nhu cầu trong cuộc sống như mua nhà, mua sắm các phương tiện đi lại, tiện nghi sinh hoạt, học tập … trước khi họ có đủ năng lực tài chính để hưởng thụ. Hình thức cho vay này ngày càng có xu hướng mở rộng.
Cho vay sản xuất kinh doanh: là loại hình cho vay được cấp cho các cá nhân, hộ gia đình để bổ sung vốn lưu động phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Như vậy, người đi vay sau khi nhận được quyền sử dụng vốn vay, sẽ sử LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 dụng cho các mục đích khác nhau như tiêu dùng hay sản xuất kinh doanh. Mục đích sử dụng vốn vay khác nhau sẽ đưa đến những nội dung quản lý rủi ro tín dụng khác nhau. Việc phân loại cho vay theo mục đích vay là rất quan trọng, bởi lẽ mục đích vay vốn là yếu tố hàng đầu quyết định đến việc sử dụng vốn vay của khách hàng và khả năng thu hồi vốn vay của ngân hàng.
Tùy theo mục đích vay, khách hàng và ngân hàng xác định nguồn trả nợ ngân hàng. Đối với khoản vay tài trợ cho mục đích sản xuất, kinh doanh, nguồn trả nợ chính là từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh đó. Đối với những khoản vay tiêu dùng, nguồn trả nợ là nguồn thu nhập của người vay. Từ đó cho thấy, với mỗi mục đích vay khác nhau sẽ dẫn đến nguồn trả nợ khác nhau, mỗi nguồn này lại chịu sự tác động của các yếu tố không giống nhau và chứa đựng những rủi ro tiềm tàng khác nhau.
Vì lý do này, mỗi NH lại phải xây dựng một chiến lược quản lý rủi ro tín dụng cho mỗi loại hình mục đích vay vốn.2 Rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân của NHHTX 1.1 Khái niệm về rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân Trong tài liệu “Financial Institutions Management – A Modern Perpective”, A.Lange (2002) định nghĩa rủi ro tín dụng là khoản lỗ tiềm tàng khi ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là khả năng các nguồn thu nhập dự tính mang lại từ khoản cho vay của ngân hàng không thể được thực hiện đầy đủ cả về số lượng và thời hạn. Còn theo Henie Van Greuning … Sonja Brajovic Bratanovic (1999, analyzing bank risk, the World Bank): Rủi ro tín dụng được định nghĩa là nguy cơ mà người đi vay không thể chi trả tiền lãi hoặc hoàn trả gốc so với thời hạn đã ấn định trong hợp đồng tín dụng. Đây là thuộc tính vốn có của hoạt động ngân hàng. Rủi ro tín dụng tức là việc chi trả bị trì hoãn, hoặc tồi tệ hơn là không chi trả được toàn bộ.
Điều này gây ra sự cố đối với dòng chu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 chuyển tiền tệ và ảnh hưởng tới khả năng thanh khoản của ngân hàng (The World Bank) Theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của Thống đốc ngân hàng Nhà Nước Việt Nam thì “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết” (Điều 3, khoản 1) Có nhiều quan niệm về rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng. Tuy nhiên hiện nay vẫn chưa có khái niệm cụ thể về rủi ro tín dụng cho vay khách hàng cá nhân, đặc biệt là đối với NH HTX. Rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân là một bộ phận trong rủi ro tín dụng. Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam cho vay đối với các nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đầu tư phát triển, … trừ những đối tượng mà pháp luật cấm.
Tất cả các cá nhâncó nhu cầu vốn hợp lý đều có thể được Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam đáp ứng với nhiều hình thức vay vốn để lựa chọn, chi phí vốn hợp lý, thủ tục vay vốn nhanh chóng thuận tiện, được tư vấn, hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo và chuyên nghiệp mà không cần trả thêm bất cứ một khoản chi phí nào.