chương 1: Tổng quan tài liệu (16 trang), chương 2: Đồtượng, và phương pháp nghiên cứu (7 trang), chương 3: Kết quả nghiên cứu và biện luận (29 trang), kết luận và kiến nghị (1 trang). Tham khảo 40 tham khảo. Trong 46 25 tải liêu tiếng Việt, 15 tài liệu tiếng nước ngoài. CHUONG 1 TONG QUAN TAI LIEU 1.
Vai trồ của thực vật trong cung cấp hạt và như cầu sử đụng hạt "Từ ngàn xưa, con người chỉ biết săn bắn hai lượm, hạt cây là nguồn đỉnh dưỡng, thiết yếu cho đời sống con người. Hiểu biết vai trò lớn lao đó, những người phụ nữ đầu tiên đã mang hạt vẻ trồng và tạo nên biết bao nhiêu loại cây trồng lấy hạt như ngày nay. 'Từ đó, nền nông nghiệp ra đời. "Nông nghiệp ra đời và trải qua biết bao cuộc cách mạng nông nghiệpđi mục đích sản xuất ngày càng nhiều, ngày cảng chất lượng để phụ vụ nhu cầu thị hiểu con người.
Ngày nay, nông nghiệp góp phan phat triển kinh tế của rất nhiều quốc gia, góp phan dam bảo an ninh lương thực, tạo sản phẩm xuất khâu 'Việt Nam có điều kiện tự nhiên da dang và là quốc gia có truyền thống nông nghiệp lâu đời, cơ cầu giống cây trồng tương đối đa dạng. Trong những năm gẵn đây, việc phát triển các giống cây trồng mới được sự quan tâm rất lớn của các bộ, ngành. Tuy nhiên, các giống cây trồng mới- các loài thực vật ngoại lai đều cần phải nghiên cứu kỹ càng. trước khi đưa vào sản xuất.
Một trong những cây trồng mới đó là cây Sachi ~*Vua của các loại hạt” [22] 1. Tổng quan về cây Sachi Giới thiêu cây Sachi Bộ: Malpighiales (hai lá mắm). Ho: Euphorbiaceae Chỉ: Plukenetia Loài: P. Lá và quá cây Sachi 'Tên thông dụng: Cây Sachi, đậu Sao, đậu La Mát, cây Đâu núi,.
[25] Cay Sachi xuất xứ rừng mưa nhiệt đới Amazon, vùng nhiệt đới Nam Mỹ phân bối từ Bolivia tới Mexico, Eeuador và Colombia nhưng phổ biến nhất là ở Peru và một số. hoang đảo thuộc vùng Caribbean. Loài cây nay được các dân tộc bản xứ Peru trồng từ nhiều thể kỹ trước|23]. Ở Việt Nam, Sachi (còn gọi là đậu sao vì quá có hình dáng giống ngôi sao) được đem từ nước ngoài về trồng thử nghiệm từ năm 2012 [25].
Phân bồ sinh thái Cây Sachi (Plu&enetia Volubilis L.) là loại cây trồng khá phổ biến ở vùng cao nguyên Peru. Sachi là một loài thực vật có hoa trong ho Thiu Diu (Euphorbiaceae). Loài này được Carl Linnaeus migu tả khoa học đầu tiên năm 1753. Sachi (Sacha Inchi) còn được gọi là: "Sacha Peanut", "đậu phông Inca", Peanuts del Monte’ Peanuts Jibaro", "Inca Peanuts".
Né được tìm thấy từ các khu rừng nhiệt đới Amazon bao gồm. các nước Venezuela, Bolivia, Feuador, Peru, Tây bắc Brazil và đã được người dân bản địa sử dụng từ thời xa xưa [18]. Pera là một trong mười quốc gia có nhiều vùng khí hậu, nhiều hệ sinh thái khác nhau và có đa dạng sinh học giàu nhất thể giới. Dân Peru từ xa xưa đã sử dụng loại đậu này làm thức ăn vả gọi tên la: Sacha inchi (Sachi), Inca inchi (ac núi) hoặc Inca nut (lac Inea) |8] Nhờ những phẩm chất tuyệt vời về giá trị đinh dưỡng, Sachi đang góp phần thoát nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân bản địa.
Nhờ đó, hiện nay, cây. Sachi ngày cảng được nhiều quốc gia quan tâm. So với các hạt lấy dầu khác được người sử đụng trên toàn thể giới, Sachi chita hảm lượng axit béo không bão hòa cao nhất (chiếm khoảng 93,6) 1. Đặc điểm thực vật học Cay Sachi là loại cây lâu năm, rễ chùm, phân nhánh ở lớp đắt mặt từ 5 - 70 em là chủ yếu.
Thân leo, cao 2 - 3 m, phân cảnh cách mặt đắt 20 - 30 cm, thân chính và cảnh bám vào cọc hoặc dàn để leo. Hai lá mầm mọc đối nhau, lá thật mọc cách, phiến lá hình. trái tìm có răng cưa, bản lá đãi 10 - 12 em, rộng 8 - 10 em, cuống lá dai 2 - 6 em, Sau khi trồng 5 tháng cây bắt đầu ra hoa, hoa đực nhỏ kết thành chùm màu trắng ngà mọc ở. nách lá, trục hoa đực đài từ 10 - 15 em tủy vị trí ra hoa khác nhau, trục hoa có hoặc không phân cảnh.
Hoa đực có 4 cánh và 6 bao phẫn nhỏ bằng hạt vừng chứa các hạt ph inh tam giác, số lượng hat phan ít lẫn cả phan bat duc và hữu dục. Tại vị trí gần sốc trục hoa đực thường mọc | - 2 hoa cái, ở một số chùm hoa đực còn xuất hiện 1 - 2 hoa lưỡng tính. Quả Sachi hình ngôi sao có 4 ~ 7 thủy, vỏ màu xanh lá cây, khi chín vỏ quả chuyển từ xanh sang màu nâu xám, treo trên cảnh. Quả có 3 lớp vỏ: lớp ngoài mềm, khi chín khô nút để lộ lớp võ giữa trắng xám, lớp trong cứng mẫu nâu bọc kín nhân.
Mỗi thủy chứa 1 bạt, kích thước hạt rộng 15 - 20 mm, đầy 7 - 8 mm, khổ lượng trung bình 07 - Ì g/hạt. Tỉ lệ nhân của hạt khô chiếm khoảng 50% khối lượng quả. Sachi thuộc loại 6 cây lâu năm, ưa khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, không kén đắt nên có thể trồng trên dat chua phén, dit phi sa ven sông, phủ hợp với điều kiện khí hậu ở nước ta [8] Cay phát triển tốt trên nhiễu vùng thổ nhưỡng đa dạng và khí hậu khác nhau, ưa khí hậu nóng âm, mưa nhiều, không kén đắt nên có thể trồng trên đất chua phèn, đất phù sa ven sông hoặc đổi núi cao đến 1700 m so với mức nước biển, các loại đất nghèo hoặc. giàu định đưỡng, thoát nước tố đều u có thể trồng.
Cây sinh trưởng và phát triển ở nhiệt độ từ 7 - 48°C, nhiệt độ thích hợp nhất từ 10 - 36°C, lượng mưa 800- 1500 ml/năm. ít bị sâu bệnh gây bai, hiện tại chưa có thông tin về sâu bệnh hại trên loại cây này |7] Sau 25 - 30 ngày gieo hạt, hạt nảy mầm cao khoảng 11 - 13 em. Hai lá mắm moc đối nhau, lá thật mọc cách, phiễn lá hình trái tìm có răng cưa, bản lá dài 10 - 12 em, rộng, 8 — 10 em, cuống lá dài 2 - 6 cm. Cây bắt đầu ra hoa sau năm thắng và có thể cho hạt trong khoảng tắm tháng.
Hoa đực nhỏ kết thành chùm màu trắng ngà mọc ở nách lá, trục hoa đực dai tir 10 - 15 em tủy vị tr ra hoa khác nhau, trục hoa có hoặc không phân cảnh. Hoa đực có 4 cánh và 6 bao phấn nhỏ bằng hạt vừng chứa các hạt phấn hình tam giác, số lượng hạt phần ít lẫn cä phắn bắt dục và hữu dục. Tại vị trí gần gốc trục hoa đực. thường mọc 1 - 2 hoa cái, ở một số chùm hoa đực còn xuất hiện 1 - 2 hoa lưỡng tính 'Nhụy cái gồm bầu nhụy nằm sát dé hoa, vòi nhụy đài 1 - 2 cm, màu xanh nhạt, đầu nhụy.
phân thành 4 - 5 thủy mẫu vàng chanh có lớp nhay bám dinh để hứng phẩn hoa. Quả hình ngôi sao có 4 - 7 thủy, vỏ mẫu xanh lá cây, khi chín vỏ quả chuyển từ xanh sang mẫu nâu xám, treo trên cảnh. Quả có 3 lớp vỏ: Lớp ngoài mềm, khi chín khô nứt để lộ ớp vỏ giữa trắng xám, lớp trong cứng màu nâu bọc kín nhân. Mỗi thủy chứa 1 hạt, kích thước hạt rộng 15 - 20 mm, đây 7 - 8 mm, khối lượng trung bình 0,7 - 1 gam/hạt.
Tỷ lệ nhân của hạt khô chiếm khoảng 50% khối lượng quả. Sachi thuộc loại cây lâu năm, thu. hoạch ri rác quanh năm, khi cây đạt 2 năm tuổi, cho thu hoạch cao (có tới trên 100 quả/ lần thu với 400 - 500 hạt), mỗi năm có 2 - 3 lần thu cho năng suất cao như vậy. Năng suất tiềm năng khoảng 4000 kg/ha (Peru) hoặc 500 - 1000 kg/ha (Thai Lan) [8].
Thành phần đỉnh dưỡng Sachi đã được trồng và khai thác để phục vụ cho các ngành công nghiệp hóa được ở Nam Mĩ. Dầu Sachi được người dân sử dụng làm thực phẩm ngay sau khi ép thủ công, (dầu ăn), không cần qua chế biến. Theo các tài liệu công bố tai Peru thì tỉ lệ nhân của hạt Sachi khô chiém khoảng 50%. Nhân đã bóc võ có thành phần chính là đầu (30 - 60%.
khối lượng), protein (khoảng 279% khối lượng), còn lại là chất xơ và một số chất khi 'Các nghiên cứu này cũng cho rằng giá trị tỉnh dầu của hạt Sachi rất cao vì chứa nhiều omega 3 - 6 - 9 hơn tất cả các loại hạt thực vật khác. Trong hạt còn chứa nhiều iod, vitamin A, vitamin E và các chất chống oxy hóa tự nhiên đem lại nhiều lợi ích cho sire khỏe và vẻ đẹp của con người [31] Dầu Sachi 100% tự nhiên nguyên chất là một trong những nguồn giàu dưỡng chất Omega 3 thực vật trên thể giới là nguồn phong phú tổng hợp các axid béo thiết yếu (EFAs), là nguồn phong phú của các chất chống oxy hóa tự nhiên Vitamin A và E. ‘Omega 3: Hat Sacha Inchi giàu Omega 3 nhất trong các loại thực vật. Hàm lượng Omega.
3 gấp 17 lần so với cá hồi hoang đã và không có vị tanh [6]. Hạt Sachi chứa bộ 3 hoàn. hảo axit béo không bio hia: Omega 3: 49,16%; Omega 6: 36. Các loại axit béo không no giúp cho não hoạt động một cách tối đa; giúp thị lực vận hành một cách hoàn hảo; giúp phòng chống các bệnh tìm mạch; giúp ngăn chặn vết nhãn, giảm quá trình lão hóa.
Protein: Hat Sacha Inchi cung cấp nguồn Protein thực vật đặc biệt, nhiều hơn so. với hầu hết các loại thực vật khác. Hàm lượng protein ở Sachi lên tới 24 — 33%. Co ca ai loại axit amin thiết yếu và không thiết yếu thúc đẩy quá trình tiêu hóa, không gây kích ứng [34] các Vitamin cân thiết cho các phân ứng chuyển đổi trong cơ thể, Tăng cường thư giãn, giúp làm dịu thân kinh, giảm căng thẳng [34] Chất chống oxy hóa: Hạt Sachi chứa 8% Vitamin A, E, acid amin và các chất chống.
oxy hóa tự nhiên giúp tăng khả năng miễn dịch của cơ thể, giúp bảo vệ tế bảo khỏi tác hại của các gốc tự do [34], Gluten — free: Hat Sachi có thể dành cho tit cả những người không dung nạp gluten, đảm bảo an toàn các vin đề vẻ tiêu hóa [39]. Chất xơ: Hạt Sachi cung cắp đủ 20% lượng chất xơ cho cơ thể trong Ï ngày. 'Ngoài ra, Sachi còn chứa một số loại khoáng chit chinh: kali (5.563,Sppm), magié (3210ppm) và canxi (2406ppm) [34] Hạt Sachi thường được chế biến thành nhiều sản phẩm có các hương vị đa dạng. như rang muối, tiêu, tâm mật ong, boc socola.