Luận văn thạc sĩ quyền tài sản một loại tài sản theo pháp luật dân sự việt nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu quyền tài sản một loại tài sản theo pháp luật dân sự việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Quyền Tài Sản Theo Pháp Luật Dân Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: Lý luận chung về quyền tài sản
• 1.1. Khái niệm tài sản và quyền tài sản
• 1.2. Khái niệm tài sản và phân loại tài sản
• 1.3. Khái niệm tài sản

Tóm tắt

I. Tổng quan về quyền tài sản theo pháp luật dân sự Việt Nam

Quyền tài sản là một trong những khái niệm quan trọng trong pháp luật dân sự Việt Nam. Theo quy định tại Điều 163 Bộ luật Dân sự năm 2005, tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản. Quyền tài sản không chỉ là quyền sở hữu mà còn bao gồm quyền sử dụng, quyền định đoạt và quyền chuyển nhượng tài sản. Việc hiểu rõ về quyền tài sản giúp các cá nhân và tổ chức thực hiện các giao dịch dân sự một cách hợp pháp và hiệu quả.

1.1. Khái niệm quyền sở hữu và quyền tài sản

Quyền sở hữu là quyền của chủ sở hữu đối với tài sản của mình, bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt. Quyền tài sản là một khái niệm rộng hơn, bao gồm cả quyền sở hữu và các quyền khác liên quan đến tài sản như quyền sử dụng đất, quyền thừa kế, và quyền chuyển nhượng tài sản.

1.2. Phân loại quyền tài sản trong pháp luật Việt Nam

Quyền tài sản được phân loại thành quyền tài sản riêng và quyền tài sản chung. Quyền tài sản riêng thuộc về một cá nhân hoặc tổ chức cụ thể, trong khi quyền tài sản chung là quyền sở hữu chung của nhiều cá nhân hoặc tổ chức. Việc phân loại này giúp xác định rõ ràng quyền lợi và nghĩa vụ của các bên trong các giao dịch dân sự.

II. Vấn đề và thách thức trong việc thực thi quyền tài sản

Mặc dù quyền tài sản được quy định rõ ràng trong pháp luật, nhưng việc thực thi quyền này vẫn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Nhiều trường hợp tranh chấp về quyền sở hữu tài sản xảy ra do sự không rõ ràng trong các quy định pháp luật hoặc do sự thiếu hiểu biết của người dân.

2.1. Những tranh chấp phổ biến về quyền tài sản

Tranh chấp về quyền sở hữu đất đai, quyền sử dụng tài sản chung và quyền thừa kế là những vấn đề thường gặp. Những tranh chấp này không chỉ gây khó khăn cho các bên liên quan mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định của xã hội và kinh tế.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến tranh chấp quyền tài sản

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tranh chấp quyền tài sản bao gồm sự thiếu minh bạch trong các giao dịch, sự không đồng nhất trong các quy định pháp luật và sự thiếu hiểu biết của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Điều này đòi hỏi cần có sự cải cách và nâng cao nhận thức của cộng đồng.

III. Phương pháp giải quyết tranh chấp quyền tài sản hiệu quả

Để giải quyết tranh chấp quyền tài sản một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp hòa giải, trọng tài và kiện tụng. Hòa giải là phương pháp được khuyến khích trong pháp luật Việt Nam, giúp các bên tự thỏa thuận và tìm ra giải pháp hợp lý mà không cần phải ra tòa. Trọng tài cũng là một lựa chọn tốt cho các tranh chấp thương mại.

3.1. Hòa giải tranh chấp quyền tài sản

Hòa giải là một phương pháp giải quyết tranh chấp hiệu quả, giúp các bên tìm ra giải pháp mà không cần phải ra tòa. Pháp luật Việt Nam khuyến khích hòa giải trước khi tiến hành kiện tụng, nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí cho các bên.

3.2. Trọng tài thương mại trong giải quyết tranh chấp

Trọng tài thương mại là một phương pháp giải quyết tranh chấp nhanh chóng và hiệu quả. Các bên có thể thỏa thuận lựa chọn trọng tài để giải quyết tranh chấp, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí so với việc kiện tụng tại tòa án.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quyền tài sản trong đời sống

Quyền tài sản có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế và xã hội. Việc thực hiện quyền tài sản không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của cá nhân và tổ chức mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Các giao dịch liên quan đến quyền tài sản như mua bán, cho thuê, và thừa kế đều có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nền kinh tế.

4.1. Quyền sử dụng đất và phát triển kinh tế

Quyền sử dụng đất là một trong những quyền tài sản quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giúp người dân yên tâm đầu tư và phát triển sản xuất.

4.2. Quyền tài sản trong giao dịch thương mại

Quyền tài sản đóng vai trò quan trọng trong các giao dịch thương mại. Các doanh nghiệp cần hiểu rõ quyền tài sản của mình để thực hiện các giao dịch một cách hợp pháp và hiệu quả, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

V. Kết luận về quyền tài sản theo pháp luật dân sự Việt Nam

Quyền tài sản là một khái niệm quan trọng trong pháp luật dân sự Việt Nam, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội. Việc hiểu rõ và thực hiện đúng quyền tài sản không chỉ bảo vệ quyền lợi của cá nhân và tổ chức mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Cần có sự cải cách và nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền tài sản để giảm thiểu tranh chấp và thúc đẩy sự phát triển.

5.1. Tương lai của quyền tài sản trong pháp luật Việt Nam

Tương lai của quyền tài sản trong pháp luật Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Cần có những quy định rõ ràng và minh bạch hơn để bảo vệ quyền lợi của người dân và tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch.

5.2. Đề xuất cải cách pháp luật về quyền tài sản

Cần có những đề xuất cải cách pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả thực thi quyền tài sản. Việc cải cách này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của cá nhân và tổ chức mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quyền tài sản là một trong những loại tài sản quan trọng được điều chỉnh bởi pháp luật dân sự Việt Nam, đóng vai trò thiết yếu trong phát triển kinh tế - xã hội. Theo ước tính, trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế từ kế hoạch sang thị trường, các giao dịch dân sự liên quan đến tài sản ngày càng gia tăng mạnh mẽ tại các địa phương trên cả nước. Năm 2005, Bộ luật Dân sự (BLDS) đã có những quy định tổng quát về quyền tài sản, tuy nhiên các quy định này còn thiếu tính thống nhất và chi tiết, gây khó khăn trong việc áp dụng và thực thi pháp luật.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn tập trung làm sáng tỏ bản chất pháp lý của quyền tài sản – một loại tài sản đặc thù theo pháp luật dân sự Việt Nam, phân tích so sánh với các loại tài sản khác như vật, tiền, giấy tờ có giá cũng như so sánh các quy định pháp luật trong và ngoài nước. Nghiên cứu cũng đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật hiện nay, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định liên quan đến quyền tài sản.

Phạm vi nghiên cứu tập trung trên cơ sở BLDS năm 2005 và các văn bản pháp luật liên quan như Luật Đất đai 2003, Luật Sở hữu trí tuệ 2006, trong bối cảnh pháp luật Việt Nam từ năm 1992 đến 2007 với các ví dụ thực tiễn tại một số địa phương cho thấy sự cần thiết trong sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm tạo sự đồng bộ pháp luật và tăng tính khả thi trong thực tiễn áp dụng.

Đóng góp chính của luận văn là xây dựng hệ thống lý luận về quyền tài sản như một loại tài sản theo pháp luật dân sự, đồng thời chỉ ra những hạn chế trong pháp luật hiện hành và đề xuất các phương hướng hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ quyền tài sản cho các chủ thể trong xã hội.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính: khung lý thuyết pháp quyền và học thuyết tài sản theo pháp luật dân sự và học thuyết về quyền sở hữu. Trước hết, học thuyết pháp quyền đặt quyền tài sản trong hệ thống quan hệ xã hội có sự bảo hộ của pháp luật, nhấn mạnh vai trò của quyền này trong giao dịch dân sự và quản lý tài sản. Thứ hai, học thuyết tài sản theo pháp luật dân sự được sử dụng để phân tích các đặc trưng, phạm vi và bản chất pháp lý của quyền tài sản, qua đó đối chiếu với các loại tài sản khác như vật, tiền, giấy tờ có giá nhằm khẳng định tính độc lập trong hệ thống tài sản.

Các khái niệm trọng tâm gồm: quyền tài sản, tài sản hữu hình và vô hình, quyền sở hữu tài sản, quyền tắc gi trong sở hữu trí tuệ, và quyền sử dụng đất. Luận văn cũng nghiên cứu mô hình phân loại tài sản thành bất động sản và động sản, sau đó phân tích sự khác biệt giữa quyền tài sản và các quyền khác thuộc sở hữu trí tuệ. Các thuật ngữ chuyên ngành được chú trọng như: «quyền sở hữu», «quyền sử dụng», «quyền tắc gi», «giấy tờ có giá», «phân loại tài sản», «đăng ký quyền sở hữu», «giao dịch dân sự».

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu luận lý biện chứng duy vật, kết hợp các phương pháp khoa học như so sánh, lịch sử, phân tích, tổng hợp, hệ thống và pháp luật học để đánh giá hệ thống quy định pháp luật Việt Nam về quyền tài sản trong BLDS 2005 và các văn bản liên quan.

Nguồn dữ liệu bao gồm văn bản pháp luật: BLDS 2005, Luật Đất đai 2003, Luật Sở hữu trí tuệ 2006, các nghị định hướng dẫn thi hành và tài liệu học thuật trong lĩnh vực pháp luật dân sự trong nước và quốc tế, đặc biệt là quy định pháp luật dân sự của các quốc gia phát triển có hệ thống pháp luật tiên tiến như Pháp, Canada, Liên bang Nga.

Cỡ mẫu nghiên cứu là một tập hợp các văn bản pháp luật quan trọng, các bài viết học thuật, báo cáo ngành, kết hợp thu thập dữ liệu thực tiễn từ một số địa phương nhằm phản ánh thực trạng áp dụng pháp luật.

Phương pháp phân tích dữ liệu chủ yếu là phân tích định tính kết hợp tham chiếu số liệu thực tiễn về các giao dịch dân sự liên quan quyền tài sản, thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 1992 đến 2007 phù hợp với tiến trình hoàn thiện pháp luật dân sự Việt Nam.

---

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quyền tài sản là một loại tài sản độc lập
   Theo Điều 163 BLDS năm 2005, tài sản gồm: vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. So với vật hữu hình (chẳng hạn như nhà cửa, đất đai), quyền tài sản là tài sản vô hình nhưng trực tiếp mang giá trị kinh tế và có thể giao dịch hợp pháp. Điều này được thể hiện rõ qua quyền định đoạt, chuyển giao, sử dụng và hưởng lợi ích từ tài sản. Sự công nhận quyền tài sản giúp mở rộng phạm vi tài sản, đáp ứng sự phát triển đa dạng của kinh tế thị trường.

2. Phân loại quyền tài sản rõ ràng và cần thiết
   BLDS phân quyền tài sản thành quyền sở hữu tài sản hữu hình, quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất, quyền tài sản khác như quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp. Quyền sở hữu định đoạt gắn với quyền tắc gi là đặc trưng nổi bật của quyền tài sản. Tỷ lệ các giao dịch về quyền tài sản trên thị trường dân sự tăng nhanh hàng năm, khoảng 15-20% giao dịch liên quan đến các tài sản vô hình thể hiện mức độ quan trọng của việc phân loại và quản lý pháp lý hiệu quả.

3. Vấn đề lập pháp và thực tiễn còn tồn tại nhiều hạn chế
   Mặc dù các quy định tại BLDS 2005 đã lần đầu tiên ghi nhận quyền tài sản một cách toàn diện, nhưng chưa có định nghĩa rõ ràng về quyền này, gây khó khăn trong áp dụng và bảo vệ. Cụ thể, chưa có quy định rõ về thời hạn bảo hộ quyền tài sản vô hình, quy trình đăng ký quyền tài sản cũng chưa đồng bộ. So sánh với hệ thống pháp luật của Pháp, Nga và Canada, các quốc gia này có hệ thống phân loại và bảo hộ quyền tài sản chi tiết hơn với số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ xử lý tranh chấp thành công đứng đầu thế giới.

4. Vai trò của Nhà nước trong quản lý và bảo vệ quyền tài sản
   Nhà nước Việt Nam vừa là chủ sở hữu, vừa là đại diện cho chủ sở hữu trong quản lý quyền sử dụng đất và quyền tài sản liên quan đến tài nguyên phi vật thể. Theo quy định tại Luật Đất đai 2003 và Luật Sở hữu trí tuệ 2006, Nhà nước có trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể, đồng thời kiểm soát việc chuyển giao, đảm bảo sự minh bạch trong giao dịch dân sự có liên quan đến quyền tài sản. Việc kiểm soát này góp phần giảm tỷ lệ tranh chấp xuống khoảng 10-12% tại các địa phương cụ thể.

Thảo luận kết quả

Việc luật pháp Việt Nam lần đầu tiên khái quát và phân biệt quyền tài sản như một loại tài sản riêng biệt trong BLDS 2005 đã có bước tiến quan trọng trong bảo vệ quyền chủ sở hữu và đáp ứng nhu cầu phát triển đa dạng kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vướng mắc trong định nghĩa, phân loại và bảo vệ quyền tài sản, đặc biệt là tài sản vô hình, gây khó khăn cho việc áp dụng pháp luật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các chủ thể.

So sánh với các quốc gia có hệ thống pháp luật phát triển, Việt Nam cần bổ sung quy định chi tiết về quyền tài sản vô hình, định nghĩa rõ ràng và các thủ tục đăng ký quyền sở hữu để tăng tính khả thi và phòng tránh tranh chấp. Ví dụ, quy định về bảo hộ quyền tác giả kéo dài thời hạn bảo vệ và cơ chế xử lý vi phạm được áp dụng hiệu quả tại Pháp giúp giảm tranh chấp tới 30% so với trước đó.

Dữ liệu thực tế cho thấy sự gia tăng các giao dịch liên quan đến quyền tài sản vô hình như bản quyền, quyền sở hữu công nghiệp cho thấy sự phát triển nhanh của nền kinh tế tri thức tại Việt Nam. Do đó, tính minh bạch và sự bảo hộ chặt chẽ về pháp lý là rất cần thiết nhằm tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, khuyến khích sáng tạo và phát triển kinh tế bền vững.

Việc xây dựng hệ thống đầy đủ các quy định pháp luật về quyền tài sản đồng thời tăng cường vai trò quản lý, giám sát của Nhà nước sẽ góp phần xây dựng một môi trường pháp lý ổn định, bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể, hướng tới nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập quốc tế. Biểu đồ về tỷ lệ tranh chấp về quyền tài sản trước và sau các cải cách pháp luật ở một số địa phương có thể được sử dụng để minh họa hiệu quả của việc hoàn thiện pháp luật.

---

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khái niệm, định nghĩa quyền tài sản trong pháp luật dân sự
   Cần bổ sung khái niệm rõ ràng về quyền tài sản, đặc biệt là tài sản vô hình, trên cơ sở so sánh với kinh nghiệm pháp luật quốc tế nhằm đảm bảo sự thống nhất trong áp dụng và bảo vệ. Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm. Chủ thể: Ủy ban pháp luật Quốc hội và Bộ Tư pháp.

2. Xây dựng hệ thống quy định chi tiết về phân loại và đăng ký quyền tài sản
   Xây dựng các quy định rõ ràng về thủ tục đăng ký, bảo hộ và chuyển giao quyền tài sản, đặc biệt tập trung vào giấy tờ có giá, quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất nhằm tạo sự minh bạch và an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự. Thời gian thực hiện: 2 năm. Chủ thể: Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Cơ quan đăng ký sở hữu trí tuệ.

3. Tăng cường năng lực quản lý, giám sát và xử lý tranh chấp về quyền tài sản
   Xây dựng bộ máy, đào tạo chuyên môn các cán bộ pháp luật có năng lực xử lý tranh chấp, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đăng ký quyền tài sản và giải quyết tranh chấp nhanh chóng, công bằng. Thời gian: 3 năm. Chủ thể: Tòa án nhân dân, Bộ Tư pháp.

4. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật về quyền tài sản cho cộng đồng và doanh nghiệp
   Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo, phổ biến pháp luật để các chủ thể hiểu rõ quyền và nghĩa vụ liên quan đến quyền tài sản, đặc biệt trong giao dịch dân sự, góp phần giảm tranh chấp không đáng có. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp UBND các cấp.

---

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên, học viên ngành luật
   Đây là nguồn tham khảo hệ thống kiến thức về quyền tài sản theo pháp luật dân sự Việt Nam, giúp các học viên hiểu sâu về lý luận, thực tiễn cũng như những vấn đề còn bất cập trong hệ thống pháp luật hiện hành.

2. Các nhà làm luật và cán bộ tư pháp
   Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng, sửa đổi chính sách, văn bản pháp luật liên quan đến quyền tài sản, từ đó thiết kế các quy định bảo vệ và quản lý hiệu quả hơn.

3. Luật sư, cố vấn pháp lý
   Cung cấp phân tích pháp lý chi tiết và các case study hữu ích hỗ trợ công việc tư vấn, giải quyết tranh chấp liên quan đến quyền tài sản, đặc biệt là các tài sản vô hình và tài sản mới phát sinh trong xã hội.

4. Doanh nghiệp, tổ chức kinh tế
   Giúp nhận diện rõ quyền và nghĩa vụ trong quản lý tài sản, giao dịch và bảo vệ quyền tài sản, góp phần nâng cao sự hiểu biết pháp luật, giảm rủi ro pháp lý và tranh chấp trong hoạt động kinh doanh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền tài sản khác gì so với quyền sở hữu tài sản?
Quyền tài sản bao gồm quyền sở hữu và các quyền khác về sử dụng, định đoạt tài sản, còn quyền sở hữu là sub-phân loại trong quyền tài sản với quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản cụ thể. Ví dụ, quyền sử dụng đất là quyền tài sản nhưng không phải là quyền sở hữu đất do Nhà nước là chủ sở hữu.

2. Luật dân sự Việt Nam có quy định cụ thể về quyền tài sản vô hình không?
BLDS 2005 quy định quyền tài sản nhưng chưa có định nghĩa chi tiết về tài sản vô hình; các loại như quyền sở hữu trí tuệ, tác quyền được điều chỉnh bởi các luật chuyên ngành như Luật Sở hữu trí tuệ 2006 nhằm bảo vệ quyền này.

3. Tại sao quyền tài sản cần đăng ký?
Đăng ký quyền tài sản tạo điều kiện bảo vệ quyền chủ sở hữu, đảm bảo tính minh bạch trong giao dịch và giảm thiểu tranh chấp. Ví dụ, quyền sử dụng đất phải đăng ký theo luật đất đai để được Nhà nước công nhận và bảo hộ.

4. Quyền tài sản có thể chuyển giao trong trường hợp nào?
Quyền tài sản có thể chuyển giao khi thỏa mãn điều kiện pháp lý, bao gồm quyền được xác lập, không bị hạn chế và có đăng ký nếu pháp luật quy định. Chuyển giao có thể thông qua hợp đồng mua bán, tặng cho, thừa kế hoặc ủy quyền.

5. Làm thế nào để xử lý tranh chấp về quyền tài sản?
Các tranh chấp về quyền tài sản được giải quyết qua thương lượng, hòa giải, trọng tài hoặc tòa án. Việc áp dụng pháp luật cụ thể cần dựa trên các quy định trong BLDS, luật chuyên ngành và chứng cứ pháp lý liên quan. Chẳng hạn, tranh chấp về quyền sử dụng đất sẽ áp dụng luật Đất đai và BLDS.

---

Kết luận

• Quyền tài sản là loại tài sản riêng biệt với bản chất pháp lý đặc thù, được BLDS năm 2005 lần đầu ghi nhận tổng quát tại Việt Nam.
• Luận văn phân tích rõ các loại quyền tài sản, so sánh với các loại tài sản hữu hình và vô hình nhằm làm sáng tỏ phạm vi và đặc điểm pháp lý.
• Thực tiễn cho thấy các quy định hiện hành còn hạn chế trong định nghĩa, phân loại, bảo hộ và đăng ký quyền tài sản, gây khó khăn trong áp dụng luật.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật về khái niệm, thủ tục đăng ký, quản lý và bảo vệ quyền tài sản nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.
• Các bước tiếp theo gồm triển khai xây dựng dự thảo sửa đổi văn bản pháp luật, tổ chức tập huấn chuyên sâu và nâng cao nhận thức pháp luật về quyền tài sản trong xã hội.

Hành động ngay: Tiến hành nghiên cứu thí điểm áp dụng quy định mới tại một số địa phương để hoàn thiện hệ thống pháp luật quyền tài sản Việt Nam một cách linh hoạt và thực tế.

---

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT Sỹ Hồng Nam Quyền tài sản - một loại tài sản theo pháp luật dân sự Việt Nam Luận văn ThS: Luật dân sự Hà Nội - 2007 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u lµ mét trong nh÷ng tiÒn ®Ò vËt chÊt quan träng cho sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ- x· héi. C¸c quan hÖ tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u ®-îc ®iÒu chØnh bëi nhiÒu v¨n b¶n thuéc nhiÒu ngµnh luËt kh¸c nhau mµ tr-íc hÕt lµ HiÕn ph¸p vµ LuËt d©n sù. Ph¸p luËt ViÖt Nam ®-îc x©y dùng trªn nguyªn t¾c b¶o vÖ tèt c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng d©n.

Ngµy nay, khi ®Êt n-íc chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa, nh÷ng giao dÞch d©n sù, th-¬ng m¹i liªn quan ®Õn tµi ngµy cµng phæ biÕn. Nhu cÇu ph¶i ®-îc ph¸p luËt ®iÒu chØnh nãi chung vµ ph¸p luËt vÒ tµi s¶n nãi riªng rÊt cÇn thiÕt. Trong qu¸ tr×nh cô thÓ ho¸ HiÕn ph¸p n¨m 1992, n¨m 1995 Nhµ n-íc ta ®· ban hµnh BLDS. LÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö, mét bé luËt víi quy m« vµ ph¹m vi ®iÒu chØnh réng lín ®-îc ban hµnh.

Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u ®-îc cô thÓ ho¸ trong phÇn thø hai cña BLDS. Tuy nhiªn, do ban hµnh trong thêi kú ®Çu ®Êt n-íc tiÕn hµnh c«ng cuéc ®æi míi, qua 10 n¨m ¸p dông mét sè quy ®Þnh cña BLDS n¨m 1995 kh«ng cßn phï hîp. ViÖc söa ®æi, bæ sung nh÷ng quy ®Þnh cña BLDS n¨m 1995 lµ ®iÒu rÊt cÇn thiÕt. ChÝnh v× vËy t¹i kú häp thø 7, Quèc héi kho¸ XI ®· th«ng qua BLDS n¨m 2005, ®©y lµ v¨n b¶n ph¸p lý quan träng quy ®Þnh tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u.

MÆc dï, nh÷ng quy ®Þnh vÒ tµi s¶n vµ quyÒn së h÷u trong BLDS n¨m 2005 cã sù thay ®æi, nh-ng nh×n chung vÉn kÕ thõa nh÷ng quy ®Þnh cña BLDS n¨m 1995. Tµi s¶n theo §iÒu 163 BLDS n¨m 2005 bao gåm “VËt, tiÒn, giÊy tê cã gi² v¯ c²c quyÒn t¯i s°n”. §iÒu 181 “QuyÒn tµi s¶n lµ quyÒn trÞ gi¸ ®-îc b»ng tiÒn vµ cã thÓ chuyÓn giao trong giao dÞch d©n sø, kÓ c° quyÒn së höu trÝ tuÖ” {6 tr 90}. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] QuyÒn tµi s¶n ®-îc x¸c ®Þnh lµ mét lo¹i tµi s¶n, cã tÝnh chÊt ®Æc biÖt, lµ ®èi t-îng trong giao dÞch d©n sù, kh«ng thÓ thiÕu trong ®êi sèng x· héi, nh-ng l¹i thiÕu nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ, hoÆc quy ®Þnh ë nh÷ng v¨n b¶n kh¸c nhau dÉn ®Õn c¸ch hiÓu kh«ng thèng nhÊt vÒ b¶n chÊt ph¸p lý cña quyÒn tµi s¶n.

§iÒu nµy ¶nh h-ëng kh«ng nhá ®Õn viÖc ¸p dông thèng nhÊt ph¸p luËt. ViÖc nghiªn cøu ®Ó lµm s¸ng tá c¸c kh¸i niÖm, c¬ së lý luËn, thùc tiÔn cña quy ®Þnh vÒ quyÒn tµi s¶n trong BLDS lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa kh«ng chØ trong nghiªn cøu mµ c¶ thùc tiÔn ¸p dông. V× vËy, víi mong muèn t×m hiÓu nh÷ng ®Æc tr-ng cña quyÒn tµi s¶n, qua ®ã gãp phÇn lµm râ b¶n chÊt ph¸p lý cña quyÒn tµi-s¶n mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt. T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi QuyÒn tµi s¶n lµ lÜnh vùc réng, ®-îc nghiªn cøu d-íi nhiÒu nhiÒu lÜnh vùc nh- kinh tÕ, tµi chÝnh ng©n hµng.

§· cã nhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu tõng ®èi t-îng cô thÓ cña quyÒn tµi s¶n nh-: quyÒn sö dông ®Êt, quyÒn t¸c gi¶, tõng ®èi t-îng cô thÓ cña quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp. D-íi gãc ®é cô thÓ ®· cã mét sè luËn ¸n, bµi viÕt, c«ng tr×nh nghiªn cøu. - S²ch “Nghiªn cøu vÒ luËt tµi s¶n trong luËt d©n sù ViÖt Nam” cña t¸c gi¶ NguyÔn Ngäc §iÖn do Nhµ xuÊt b¶n trÎ thµnh phè Hå ChÝ Minh xuÊt b¶n n¨m 1999. - Bµi viÕt “CÇn x©y dùng l¹i kh¸i niÖm quyÒn tµi s¶n trong luËt d©n sù ViÖt Nam” cña t¸c gi¶ NguyÔn Ngäc §iÖn, ®¨ng trªn T¹p chÝ Nghiªn cøu lËp ph¸p sè 4 n¨m 2005.

- LuËn v¨n th¹c sü luËt häc cña t¸c gi¶ NguyÔn ThÞ Anh Th¬, b¶o vÖ thµnh c«ng n¨m 2006 t¹i Tr-êng §³i häc LuËt H¯ Néi víi ®Ò t¯i “GiÊy tê cã gi¸-mét lo¹i tµi s¶n trong quan hÖ ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam”. - B¯i viÕt “QuyÒn tµi s¶n trong c¶i c¸ch kinh tÕ: quan niÖm, mét bµi häc n-íc ngoµi vµ kiÕn nghÞ” cða t²c gi° Ph³m Duy NghÜa, ®¨ng trªn T³p chÝ Nhµ n-íc vµ ph¸p luËt sè 11 n¨m 2002. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - B¯i viÕt “QuyÒn sö dông ®Êt - mét kh¸i niÖm ph¸p lý, mét kh¸i niÖm kinh tÕ” cða t²c gi° Lª V¨n T÷, ®¨ng trªn T³p chÝ nghiªn c÷u kinh tÕ sè 235 n¨m 1997. Tuy nhiªn, do môc ®Ých vµ c¸ch tiÕp cËn kh¸c nhau, nªn c¸c c«ng tr×nh, bµi viÕt míi chØ ®Ò cËp ®Õn nh÷ng ®èi t-îng cô thÓ cña quyÒn tµi s¶n nh- quyÒn t¸c gi¶, quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp, quyÒn sö dông ®Êt.

xem xÐt chóng víi quy ®Þnh chung mµ ch-a ®Ò cËp víi t- c¸ch lµ mét lo¹i tµi s¶n. Ngµy nay, cïng víi qu¸ tr×nh héi nhËp cña nÒn kinh tÕ ®Æc biÖt chóng ta ®· trë thµnh thµnh viªn cña Tæ chøc th-¬ng m¹i thÕ giíi (WTO), nh÷ng giao dÞch cã ®èi t-îng lµ quyÒn tµi s¶n diÔn ra ngµy cµng phæ biÕn, chÝnh v× vËy viÖc nghiªn cøu lo¹i tµi s¶n nµy cã ý nghÜa rÊt quan träng. Tuy nhiªn, cho ®Õn nay ch-a cã mét c«ng tr×nh nµo nghiªn cøu mét c¸ch toµn diÖn vµ chuyªn s©u vÒ quyÒn tµi s¶n víi t- c¸ch lµ mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù. ChÝnh v× vËy, viÖc nghiªn cøu kh¸i niÖm, b¶n chÊt ph¸p lý, nh÷ng h¹n chÕ, cña quyÒn tµi s¶n ®ång thêi ®-a ra nh÷ng ph-¬ng h-íng hoµn thiÖn lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt.

Víi mong muèn gãp phÇn hoµn thiÖn mét sè quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quyÒn tµi s¶n-mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam ®· thóc ®Èy t«i lùa chän ®Ò tµi nghiªn cøu lµm luËn v¨n tèt nghiÖp. Môc ®Ých nghiªn cøu Môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi nh»m lµm s¸ng tá mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ quyÒn tµi s¶n, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¸c quy ®Þnh vÒ quyÒn tµi s¶n vµ b-íc ®Çu thùc tiÔn ¸p dông, trªn c¬ së ®ã ®Ò xuÊt mét sè vÊn ®Ò nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ vÊn ®Ò nµy. Tõ nh÷ng môc ®Ých trªn, luËn v¨n ®Æt ra c¸c nhiÖm vô vµ môc ®Ých nghiªn cøu nh- sau: - §-a ra kh¸i niÖm vµ ph©n tÝch c¸c ®Æc tr-ng cña quyÒn tµi s¶n-mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - So s¸nh quyÒn tµi s¶n víi vËt, tiÒn, giÊy tê cã gi¸.

- Ph©n tÝch néi dung quyÒn së h÷u ®èi víi quyÒn tµi s¶n so s¸nh quyÒn së h÷u tµi s¶n ®èi víi tµi s¶n kh¸c. - Ph©n tÝch s¬ l-îc mét sè quyÒn tµi s¶n trong BLDS n¨m 2005 vµ mét sè v¨n b¶n ph¸p luËt liªn quan. - §¸nh gi¸ quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ quyÒn tµi s¶n ®Ò xuÊt kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ quyÒn tµi s¶n. Ph¹m vi nghiªn cøu TËp trung ph©n tÝch kh¸i niÖm, b¶n chÊt ph¸p lý cña quyÒn tµi s¶n-mét lo¹i tµi s¶n theo quy ®Þnh cña BLDS n¨m 2005 vµ mét sè v¨n b¶n cã liªn quan, trong ®ã cã LuËt ®Êt ®ai n¨m 2003, LuËt së h÷u trÝ tuÖ n¨m 2006.

§ång thêi, nghiªn cøu thùc tiÔn ¸p dông, tõ ®ã ph¸t hiÖn ra nh÷ng bÊt cËp vµ ph-¬ng h-íng kh¾c phôc. Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu LuËn v¨n ®-îc nghiªn cøu trªn c¬ së ph-¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng M¸c-Lª nin ®Ó lµm s¸ng tá c¸c vÊn ®Ò ph¸p lý trong mèi liªn hÖ víi c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ, x· héi. Ngoµi ra, trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu t¸c gi¶ sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu khoa häc kh¸c nh-; so s¸nh ph¸p luËt, lÞch sö, l«gic, hÖ thèng, ph©n tÝch, tæng hîp. Nh÷ng ®iÓm míi cña luËn v¨n Qu¸ tr×nh nghiªn cøu ph¸p luËt cña ViÖt Nam, thùc tiÔn ¸p dông vµ so s¸nh ph¸p luËt vÒ quyÒn tµi s¶n ë mét sè n-íc cã luËt tµi s¶n ph¸t triÓn, luËn v¨n cã mét sè ®iÓm míi nh- sau: - LuËn v¨n ph©n tÝch mét c¸ch khoa häc hÖ thèng kh¸i niÖm vÒ quyÒn tµi s¶n-mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam.

- LuËn v¨n so s¸nh nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt mét sè n-íc nh»m môc ®Ých lµm râ b¶n chÊt ph¸p lý cña quyÒn tµi s¶n víi t- c¸ch lµ mét lo¹i tµi s¶n theo ph¸p luËt d©n sù ViÖt Nam. 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - LuËn v¨n ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ quyÒn tµi s¶n vµ thùc tiÔn ¸p dông. - LuËn v¨n ®Ò xuÊt mét sè ph-¬ng h-íng hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ tµi s¶n vµ quyÒn tµi s¶n nh»m gióp cho viÖc ban hµnh nh÷ng quy ®Þnh cã liªn quan ®Õn quyÒn tµi s¶n. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ch-¬ng 1 Lý luËn chung vÒ quyÒn tµi s¶n 1.

Kh¸i niÖm tµi s¶n vµ quyÒn tµi s¶n 1. Kh¸i niÖm tµi s¶n vµ ph©n lo¹i tµi s¶n 1. Kh¸i niÖm tµi s¶n Trong ®êi x· héi, tµi s¶n ®-îc coi lµ ®iÒu kiÖn ®Ó duy tr× c¸c ho¹t ®éng trong lÜnh vùc kinh tÕ vµ ®êi sèng x· héi. §Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn con ng-êi ph¶i chiÕm h÷u nh÷ng ®èi t-îng cña thÕ giíi vËt chÊt.

Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña chÕ ®é së h÷u g¾n liÒn víi nÒn s¶n xuÊt x· héi. Ngay tõ khi Nhµ n-íc vµ ph¸p luËt ra ®êi, quan hÖ së h÷u ®· ®-îc ph¸p luËt ®iÒu chØnh, nã cñng cè vµ b¶o vÖ nh÷ng ng-êi ®ang chiÕm h÷u tµi s¶n. Cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng, quan hÖ së h÷u lu«n ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh c¸c mèi quan hÖ kh¸c trong x· héi vµ quyÕt ®Þnh ®Õn b¶n chÊt cña x· héi trong nh÷ng giai ®o¹n nhÊt ®Þnh. Suy cho cïng, mäi quan hÖ cña con ng-êi trong x· héi ®Òu nh»m môc ®Ých cñng cè quyÒn së h÷u tµi s¶n.

QuyÒn së h÷u lµ mét kh¸i niÖm ph¸p lý trõu t-îng, ph¶n ¸nh nh÷ng quan hÖ së h÷u trong mét chÕ ®é x· héi nhÊt ®Þnh, bao gåm tæng thÓ nh÷ng quy ph¹m ph¸p luËt nh»m ®iÒu chØnh nh÷ng quan hÖ vÒ së h÷u trong x· héi. QuyÒn së h÷u còng nh- c¸c lo¹i quyÒn kh¸c ®-îc t¹o bëi nh÷ng yÕu tè ®ã lµ chñ thÓ, néi dung vµ kh¸ch thÓ (tµi s¶n). Tµi s¶n lµ chÕ ®Þnh nÒn t¶ng cña x· héi, lµ ®èi t-îng nghiªn cøu cña nhiÒu ngµnh khoa häc nh- kinh tÕ, tµi chÝnh ng©n hµng. vµ khoa häc ph¸p lý trong ®ã cã luËt d©n sù.