Luận văn: Vận dụng phương pháp tính giá thành ABC tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh phân tích phương pháp tính giá thành tại ACB, công ty nguồn lực Quảng Nam, mang lại cái nhìn sâu sắc về quản lý chi phí.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Quản Trị Kinh Doanh Vận Dụng Phương Pháp Tính Giá Thành Dựa Trên Cơ Sở Hoạt Động ACB Tại Công Ty Nguồn Lực Quảng Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Quảng Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC)
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC)
• 1.1.1. Sự hình thành phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC)
• 1.1.2. Khái niệm phương pháp ABC
• 1.1.3. Đặc điểm của phương pháp ABC
• 1.1.4. Trình tự thực hiện phương pháp ABC trong doanh nghiệp sản xuất
• 1.2. SO SÁNH PHƯƠNG PHÁP ABC VỚI PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ TRUYỀN THỐNG VÀ NHỮNG ƯU, NHƯỢC ĐIỂM
• 1.2.1. So sánh phương pháp ABC với phương pháp tính giá truyền thống
• 1.2.2. Ưu và nhược điểm của phương pháp ABC
• 1.3. NHỮNG ĐIỀU KIỆN VẬN DỤNG, THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN KHI ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP ABC VÀO CÁC DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
• 1.3.1. Những điều kiện để vận dụng phương pháp ABC
• 1.3.2. Những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng phương pháp ABC
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ VỚI VIỆC QUẢN TRỊ DỰA TRÊN HOẠT ĐỘNG (ABM - ACTIVITY BASE MANAGEMENT)
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY NGUỒN LỰC QUẢNG NAM
• 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TY NGUỒN LỰC QUẢNG NAM
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• 2.1.2. Đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• 2.1.3. Đặc điểm tổ chức quản lý, kế toán tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• 2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY NGUỒN LỰC QUẢNG NAM
• 2.2.1. Đặc điểm chi phí sản xuất
• 2.2.2. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất
• 2.2.3. Kế toán tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất
• 2.2.4. Kế toán tổng hợp chi phí sản xuất, đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và tính giá thành sản phẩm
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY NGUỒN LỰC QUẢNG NAM
• 2.3.1. Nhược điểm
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC) TẠI CÔNG TY NGUỒN LỰC QUẢNG NAM
• 3.1. CƠ SỞ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ABC TẠI CÔNG TY NGUỒN LỰC QUẢNG NAM
• 3.1.1. Sự cần thiết của việc vận dụng phương pháp ABC tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• 3.1.2. Khả năng vận dụng phương pháp ABC tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• 3.2. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC) TẠI CÔNG TY NGUỒN LỰC QUẢNG NAM
• 3.2.1. Trình tự vận dụng phương pháp tính giá ABC tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• 3.2.2. So sánh kết quả giá thành của phương pháp tính giá ABC với phương pháp truyền thống tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• 3.3. CÁC PHƯƠNG ÁN ĐỀ XUẤT NHẰM VẬN DỤNG TỐT HƠN PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DỰA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC) TẠI CÔNG TY NGUỒN LỰC QUẢNG NAM
• 3.3.1. Những khó khăn khi vận dụng phương pháp ABC tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• 3.3.2. Các phương án đề xuất nhằm vận dụng tốt hơn phương pháp ABC tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Bí quyết hoàn thiện hệ thống tính giá từ luận văn ABC

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, việc xác định chính xác giá thành sản phẩm là yếu tố sống còn của doanh nghiệp. Một đề tài thạc sĩ quản trị kinh doanh nổi bật đã nghiên cứu sâu về vấn đề này, đó là luận văn "Vận dụng phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam". Công trình này không chỉ là một luận văn tốt nghiệp thông thường mà còn là một nghiên cứu điển hình cung cấp cái nhìn thực tiễn về việc chuyển đổi từ hệ thống kế toán chi phí truyền thống sang một mô hình hiện đại hơn. Luận văn tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống tính giá thành, một nhiệm vụ cấp thiết đối với các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là trong ngành may mặc nơi chi phí sản xuất chung chiếm tỷ trọng lớn. Việc áp dụng phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) được xem là giải pháp đột phá, giúp các nhà quản trị có được thông tin chi phí chính xác, từ đó đưa ra quyết định kinh doanh hiệu quả. Nội dung của luận văn đi từ cơ sở lý luận vững chắc về mô hình ABC đến việc phân tích thực trạng và đề xuất quy trình áp dụng cụ thể. Đây là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà quản lý, kế toán trưởng và sinh viên chuyên ngành kế toán quản trị, những người đang tìm kiếm giải pháp để nâng cao hiệu quả quản trị và tối ưu hóa chi phí trong tổ chức của mình. Nghiên cứu này chứng minh rằng việc vận dụng phương pháp ABC không chỉ là một lý thuyết học thuật mà hoàn toàn khả thi và mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

1.1. Giới thiệu đề tài thạc sĩ quản trị kinh doanh điển hình

Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Thị Thu Bình tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp ứng dụng phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam. Bối cảnh nghiên cứu cho thấy công ty đang sử dụng phương pháp tính giá thành truyền thống, vốn bộc lộ nhiều hạn chế trong môi trường sản xuất hiện đại. Mục tiêu của luận văn là hệ thống hóa lý luận về ABC, phân tích thực trạng tại công ty, và xây dựng một quy trình áp dụng thực tiễn. Nghiên cứu này được xem là một case study áp dụng ABC chi tiết, cung cấp thông tin hữu ích cho việc ra quyết định của nhà quản trị và là một tài liệu tham khảo giá trị cho các doanh nghiệp cùng ngành.

1.2. Tổng quan về phương pháp tính giá thành dựa trên hoạt động

Phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) là một phương pháp của kế toán quản trị nhằm khắc phục nhược điểm của các hệ thống tính giá truyền thống. Thay vì phân bổ chi phí gián tiếp dựa trên một tiêu thức duy nhất (như giờ công lao động trực tiếp), ABC xác định các hoạt động chính trong doanh nghiệp, tập hợp chi phí cho từng hoạt động, sau đó phân bổ chi phí đó cho sản phẩm dựa trên mức độ tiêu thụ hoạt động của sản phẩm. Cách tiếp cận này giúp xác định giá thành sản phẩm chính xác hơn, phản ánh đúng mức tiêu hao nguồn lực, từ đó hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý chi phí.

II. Thách thức của phương pháp tính giá thành truyền thống

Hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam, bao gồm cả Công ty Nguồn Lực Quảng Nam tại thời điểm nghiên cứu, vẫn đang áp dụng phương pháp tính giá thành truyền thống. Phương pháp này, dù đơn giản và dễ thực hiện, lại ẩn chứa nhiều bất cập nghiêm trọng. Hạn chế lớn nhất nằm ở khâu phân bổ chi phí sản xuất chung. Theo tài liệu gốc, các hệ thống truyền thống thường sử dụng một tiêu thức phân bổ duy nhất, phổ biến là chi phí nhân công trực tiếp hoặc số giờ máy chạy. Tuy nhiên, trong môi trường sản xuất tự động hóa cao và đa dạng hóa sản phẩm, chi phí nhân công trực tiếp ngày càng chiếm tỷ trọng nhỏ, trong khi chi phí sản xuất chung (khấu hao máy móc, quản lý phân xưởng, kiểm tra chất lượng) lại tăng lên đáng kể. Việc dùng một tiêu thức không còn đại diện sẽ dẫn đến việc phân bổ chi phí một cách tùy tiện và thiếu chính xác. Điều này tạo ra sự sai lệch lớn trong giá thành sản phẩm: những sản phẩm sử dụng nhiều lao động nhưng ít hoạt động máy móc phức tạp có thể bị tính giá thành quá cao, trong khi những sản phẩm phức tạp, đòi hỏi nhiều hoạt động hỗ trợ lại bị tính giá thành quá thấp. Thông tin chi phí sai lệch này ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định chiến lược như định giá bán, xác định cơ cấu sản phẩm và đánh giá hiệu quả kinh doanh, làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

2.1. Hạn chế trong việc phân bổ chi phí sản xuất chung

Luận văn chỉ rõ, vấn đề cốt lõi của phương pháp truyền thống là việc xem toàn bộ chi phí sản xuất chung như một khối đồng nhất và phân bổ chúng một cách "cào bằng". Nó không nhận diện được mối quan hệ nhân quả thực sự giữa chi phí phát sinh và các hoạt động tạo ra sản phẩm. Ví dụ, chi phí cho hoạt động thiết lập máy móc không phụ thuộc vào số giờ lao động, mà phụ thuộc vào số lần thiết lập. Việc sử dụng tiêu thức giờ lao động để phân bổ chi phí này là hoàn toàn không hợp lý, dẫn đến kết quả hệ thống kế toán chi phí cung cấp thông tin kém tin cậy.

2.2. Sai lệch giá thành sản phẩm và ảnh hưởng đến quyết định

Khi giá thành sản phẩm bị tính sai, nhà quản trị có thể đưa ra những quyết định sai lầm. Họ có thể ngừng sản xuất một dòng sản phẩm tưởng như không có lãi (nhưng thực chất bị đội giá thành một cách vô lý) hoặc đẩy mạnh một sản phẩm tưởng như rất lãi (nhưng thực tế đang được "trợ giá" bởi các sản phẩm khác). Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm trong môi trường cạnh tranh, nơi việc định giá thấp hơn chi phí thực có thể dẫn đến thua lỗ, còn định giá quá cao sẽ làm mất khách hàng. Đây chính là động lực cấp thiết để hoàn thiện hệ thống tính giá thành.

III. Giải pháp tối ưu Mô hình ABC trong kế toán quản trị

Để giải quyết những thách thức của phương pháp cũ, luận văn đã đề xuất và phân tích sâu về mô hình ABC như một giải pháp toàn diện. Phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động là một cuộc cách mạng trong kế toán quản trị, chuyển trọng tâm từ việc phân bổ chi phí sang quản lý hoạt động. Nguyên tắc cơ bản của ABC là: sản phẩm không tiêu thụ chi phí, mà sản phẩm tiêu thụ các hoạt động, và chính các hoạt động này mới tiêu thụ nguồn lực (chi phí). Do đó, để tính giá thành chính xác, cần phải xác định chi phí của từng hoạt động rồi mới phân bổ vào sản phẩm. Mô hình ABC cung cấp một bức tranh chi tiết và minh bạch về cấu trúc chi phí. Nó giúp nhà quản lý hiểu rõ chi phí nào phát sinh từ hoạt động nào và hoạt động nào thực sự tạo ra giá trị. Thông tin này không chỉ giúp tính toán giá thành sản phẩm chính xác hơn mà còn là nền tảng vững chắc cho việc quản lý chi phí và tối ưu hóa chi phí. So với phương pháp truyền thống, lợi ích của phương pháp ABC là vượt trội trong việc cung cấp thông tin hỗ trợ ra quyết định, từ định giá, phân tích lợi nhuận khách hàng đến cải tiến quy trình và loại bỏ lãng phí, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị một cách bền vững.

3.1. Nguyên tắc cốt lõi của phương pháp tính giá thành ABC

Nguyên tắc của ABC được thực hiện qua hai giai đoạn. Giai đoạn một, truy tìm và phân bổ chi phí từ các nguồn lực (như lương nhân viên gián tiếp, khấu hao) vào các hoạt động cụ thể (như chuẩn bị sản xuất, kiểm tra chất lượng, xử lý đơn hàng). Giai đoạn hai, phân bổ chi phí của các hoạt động đó vào các đối tượng chịu chi phí (sản phẩm, dịch vụ, khách hàng) dựa trên mức độ tiêu dùng hoạt động của từng đối tượng. Mối liên kết này được thiết lập thông qua các tiêu thức phân bổ chi phí (cost driver).

3.2. So sánh ưu điểm của mô hình ABC so với phương pháp cũ

Luận văn đã thực hiện so sánh chi tiết (Bảng 1.1 trong tài liệu gốc) giữa hai phương pháp. Trong khi phương pháp truyền thống chỉ dùng một tiêu thức phân bổ cho toàn bộ chi phí chung, mô hình ABC sử dụng nhiều tiêu thức khác nhau, mỗi tiêu thức phản ánh đúng nguyên nhân phát sinh chi phí của một hoạt động. Kết quả là ABC cung cấp giá thành sản phẩm chính xác hơn, giúp kiểm soát chi phí theo từng hoạt động và xác định được các hoạt động không tạo ra giá trị để loại bỏ, điều mà phương pháp truyền thống không thể làm được.

IV. Hướng dẫn quy trình áp dụng ABC để tối ưu hóa chi phí

Việc vận dụng phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động đòi hỏi một quy trình bài bản và khoa học. Luận văn đã mô tả chi tiết các bước cần thực hiện, đây được xem là một phần cốt lõi của nghiên cứu điển hình này. Quy trình áp dụng ABC không chỉ là công việc của phòng kế toán mà cần sự phối hợp của nhiều bộ phận. Bước đầu tiên và quan trọng nhất là nhận diện và phân loại các hoạt động chính trong quy trình sản xuất kinh doanh, từ khâu nhận đơn hàng, mua vật tư, chuẩn bị máy móc, sản xuất, kiểm tra chất lượng cho đến giao hàng. Sau khi có danh sách hoạt động, bước tiếp theo là xác định các trung tâm chi phí (cost pool), nơi tập hợp các chi phí liên quan đến một nhóm hoạt động tương tự. Bước ba là lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí (cost driver) cho từng hoạt động. Đây là yếu tố quyết định sự thành công của mô hình ABC, vì nó phải phản ánh chính xác mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động và việc tiêu hao nguồn lực. Cuối cùng, hệ thống sẽ tính toán đơn giá cho mỗi hoạt động và phân bổ tổng chi phí vào từng sản phẩm dựa trên số lượng "đơn vị hoạt động" mà sản phẩm đó đã sử dụng. Quy trình này giúp doanh nghiệp không chỉ có được giá thành sản phẩm chính xác mà còn tạo ra một cơ sở dữ liệu quý giá cho việc tối ưu hóa chi phí.

4.1. Xác định trung tâm chi phí cost pool và hoạt động

Trong luận văn, các hoạt động tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam được xác định thông qua phỏng vấn và quan sát trực tiếp, bao gồm các hoạt động như: hoạt động liên quan đến lô sản phẩm (chuẩn bị máy), hoạt động liên quan đến đơn vị sản phẩm (vận hành máy), và hoạt động hỗ trợ chung. Mỗi nhóm hoạt động này hình thành một trung tâm chi phí (cost pool) riêng biệt, cho phép tập hợp chi phí một cách logic và có hệ thống, thay vì gộp chung vào một tài khoản chi phí sản xuất chung duy nhất.

4.2. Lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí cost driver phù hợp

Việc lựa chọn tiêu thức phân bổ chi phí (cost driver) là điểm khác biệt mấu chốt. Thay vì dùng giờ công, luận văn đề xuất các tiêu thức phù hợp hơn. Ví dụ, chi phí chuẩn bị máy được phân bổ theo "số lần chuẩn bị", chi phí kiểm tra chất lượng phân bổ theo "số lần kiểm tra", chi phí vận chuyển vật liệu phân bổ theo "số lần vận chuyển". Việc lựa chọn đúng cost driver đảm bảo chi phí được phân bổ một cách công bằng và chính xác, phản ánh đúng thực tế tiêu hao nguồn lực của từng sản phẩm.

V. Case study Áp dụng ABC tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam

Phần hấp dẫn nhất của luận văn chính là case study áp dụng ABC vào thực tế tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam. Nghiên cứu đã tiến hành thu thập số liệu thực tế của hai sản phẩm cụ thể: Quần không túi MQ#1927 và Quần túi hông MQ#1928 để so sánh kết quả. Bằng cách áp dụng quy trình áp dụng ABC đã xây dựng, luận văn đã tính toán lại giá thành sản phẩm và đối chiếu với kết quả từ phương pháp tính giá thành truyền thống. Kết quả so sánh (được trình bày trong Bảng 3.20 của luận văn) đã cho thấy sự khác biệt đáng kể. Cụ thể, sản phẩm phức tạp hơn (Quần túi hông) có giá thành theo ABC cao hơn so với phương pháp truyền thống, trong khi sản phẩm đơn giản hơn lại có giá thành thấp hơn. Điều này chứng tỏ phương pháp truyền thống đã "trợ giá chéo" giữa các sản phẩm. Lợi ích của phương pháp ABC được thể hiện rõ rệt: cung cấp thông tin chi phí chính xác, giúp nhà quản trị nhận diện đúng sản phẩm nào mang lại lợi nhuận cao, từ đó có chiến lược giá và sản xuất phù hợp. Đây là một minh chứng thuyết phục về tính ưu việt và khả năng ứng dụng của phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động trong việc nâng cao hiệu quả quản trị tại các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam.

5.1. Phân tích kết quả tính giá thành sản phẩm trước và sau ABC

Bảng so sánh chi phí sản xuất trong luận văn là bằng chứng không thể chối cãi. Nó chỉ ra rằng phương pháp truyền thống đã phân bổ chi phí chung không hợp lý, làm sai lệch chi phí đơn vị của từng loại quần. Sau khi áp dụng mô hình ABC, chi phí được phân bổ lại dựa trên các hoạt động thực tế mà mỗi sản phẩm yêu cầu (như số lần may túi, số lần kiểm tra chi tiết phức tạp). Kết quả tính lại giá thành sản phẩm đã phản ánh đúng bản chất tiêu hao nguồn lực, mang lại cơ sở đáng tin cậy cho việc định giá bán và phân tích lợi nhuận.

5.2. Lợi ích của phương pháp ABC trong quản lý chi phí thực tế

Ngoài việc tính giá thành chính xác, việc áp dụng ABC còn mang lại nhiều lợi ích quản trị khác. Các nhà quản lý tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam có thể thấy rõ chi phí của từng hoạt động (như chi phí cho mỗi lần cài đặt máy, chi phí cho mỗi lần kiểm tra). Thông tin này giúp họ tập trung vào việc cải tiến các hoạt động tốn kém, qua đó thực hiện tối ưu hóa chi phí một cách hiệu quả. Đây chính là bước chuyển từ kế toán chi phí đơn thuần sang quản lý chi phí chiến lược.

VI. Tương lai của việc hoàn thiện hệ thống tính giá thành

Công trình luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh này không chỉ dừng lại ở một công ty cụ thể mà còn mở ra định hướng cho tương lai. Việc hoàn thiện hệ thống tính giá thành bằng cách chuyển đổi sang mô hình ABC là một xu hướng tất yếu đối với các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển. Trong tương lai, hệ thống kế toán chi phí không chỉ phục vụ cho mục đích báo cáo tài chính mà phải trở thành công cụ đắc lực để nâng cao hiệu quả quản trị. Các đề xuất được đưa ra trong luận văn, như việc xây dựng quy trình thu thập dữ liệu về hoạt động, đào tạo nhân sự và ứng dụng công nghệ thông tin, là những gợi ý thiết thực cho bất kỳ doanh nghiệp nào muốn triển khai ABC. Hơn nữa, dữ liệu chi phí chính xác từ ABC còn là đầu vào quan trọng cho các phương pháp quản trị hiện đại khác như Quản trị dựa trên hoạt động (ABM), giúp doanh nghiệp liên tục cải tiến quy trình và loại bỏ lãng phí. Việc áp dụng thành công phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động sẽ là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững thông qua việc quản lý chi phí hiệu quả và ra quyết định dựa trên dữ liệu chính xác.

6.1. Đề xuất hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí cho doanh nghiệp

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất một lộ trình để hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí. Lộ trình này bao gồm việc chuẩn hóa quy trình ghi nhận hoạt động, xây dựng từ điển hoạt động, và thiết lập hệ thống báo cáo quản trị nội bộ dựa trên dữ liệu ABC. Các đề xuất này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự cam kết từ ban lãnh đạo và sự tham gia của toàn bộ tổ chức để đảm bảo quá trình chuyển đổi thành công.

6.2. Xu hướng nâng cao hiệu quả quản trị nhờ dữ liệu chi phí

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu là tài sản. Dữ liệu chi phí chính xác do ABC cung cấp là nền tảng để phân tích sâu hơn về hiệu quả hoạt động, lợi nhuận của từng dòng sản phẩm, từng khách hàng, và từng kênh phân phối. Xu hướng trong tương lai là tích hợp hệ thống ABC với các công cụ phân tích kinh doanh (Business Intelligence) để tự động hóa việc báo cáo và cung cấp các góc nhìn đa chiều, giúp nâng cao hiệu quả quản trị lên một tầm cao mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh gay gắt của ngành dệt may, việc xác định chính xác giá thành sản phẩm đóng vai trò sống còn đối với các doanh nghiệp gia công xuất khẩu. Công ty Nguồn Lực Quảng Nam trải qua quá trình phát triển mạnh mẽ từ quy mô ban đầu với số vốn 9 tỷ đồng (trong đó vốn vay chiếm 7 tỷ đồng), 4 chuyền may và gần 300 công nhân, đến giai đoạn năm 2012 - 2013 đã đạt tổng nguồn vốn đầu tư vượt 27 tỷ đồng, mặt bằng sản xuất rộng 7.580 m² cùng đội ngũ hơn 1.000 lao động. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn đang áp dụng phương pháp kế toán chi phí truyền thống, phân bổ toàn bộ chi phí sản xuất chung dựa trên một tiêu thức duy nhất là chi phí nhân công trực tiếp. Cách tính này bộc lộ hạn chế nghiêm trọng khi chi phí máy móc, kỹ thuật và quản lý gián tiếp ngày càng tăng cao, khiến giá thành bị bóp méo, làm giảm hiệu quả đàm phán hợp đồng với các đối tác lớn như Marubeni hay Blue-Exchange.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Kế toán của tác giả Lê Thị Thu Bình, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Phùng tại Đại học Đà Nẵng năm 2013, tập trung giải quyết bài toán cấp thiết trên. Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (Activity-Based Costing - ABC), phân tích thực trạng công tác kế toán chi phí tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam, thiết kế quy trình phân bổ chi phí theo phương pháp ABC và so sánh đối chiếu kết quả giá thành giữa hai phương pháp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chu kỳ sản xuất thực tế tháng 12 năm 2012 với hai mặt hàng chủ lực là Quần không túi MQ#1927 và Quần túi hông MQ#1928. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp doanh nghiệp nâng cao độ tin cậy của thông tin giá thành lên 15% đến 25%, tạo nền tảng vững chắc cho việc định giá bán và quản trị chi phí chiến lược.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết kế toán quản trị hiện đại, tiêu biểu là công trình nghiên cứu về phương pháp ABC của Robert S. Kaplan và Robin Cooper, kết hợp với mô hình quản trị chi phí dựa trên hoạt động (Activity-Based Management - ABM) do Peter Turney phát triển năm 1992 và khung phân tích hai chiều dọc - ngang của Hansen và Mowen năm 2001.

Khung lý thuyết vận dụng tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi:

• Nguồn lực (Resources): Các yếu tố kinh tế đầu vào như nhân công, máy móc thiết bị, nhà xưởng, điện năng tiêu hao.
• Hoạt động (Activities): Chuỗi các hành vi, nghiệp vụ cụ thể làm phát sinh chi phí trong doanh nghiệp.
• Đối tượng chịu chi phí (Cost Objects): Sản phẩm, đơn hàng, khách hàng hoặc kênh phân phối cần tính giá.
• Tiêu thức phân bổ chi phí (Cost Drivers): Cầu nối định lượng mức độ tiêu hao nguồn lực của hoạt động và mức độ tiêu thụ hoạt động của sản phẩm, gồm 3 nhóm chính: tiêu thức theo số lần thực hiện (Transaction drivers), tiêu thức theo thời gian thực hiện (Duration drivers) và tiêu thức theo cường độ thực hiện (Intensity drivers).
• Cấu trúc thứ bậc hoạt động gồm 5 cấp độ: cấp đơn vị sản phẩm (Unit-level), cấp lô sản phẩm (Batch-level), cấp sản phẩm (Product-level), cấp khách hàng (Customer-level) và cấp hỗ trợ cơ sở vật chất (Facility-level).

Mô hình tính giá ABC vận hành thông qua quy trình hai giai đoạn kết hợp hai công cụ định lượng trung tâm là Ma trận chi phí hoạt động (Expense-Activity-Dependence - EAD) và Ma trận hoạt động sản phẩm (Activity-Product-Dependence - APD), tuân thủ khuyến nghị của Kaplan về việc duy trì dưới 50 tiêu thức phân bổ để đảm bảo tính khả thi kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp thông qua quan sát hiện trường quy trình công nghệ 6 công đoạn may và tiến hành phỏng vấn sâu 15 cán bộ phụ trách quản lý phân xưởng, tổ trưởng chuyền may, kỹ sư kỹ thuật và chuyên viên KCS. Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ 20 bảng biểu kế toán, sổ sách chi tiết tài khoản chi phí và chứng từ ghi sổ thực tế trong tháng 12 năm 2012 tại công ty.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) với toàn bộ dữ liệu sản xuất của 2 dòng sản phẩm may mặc đặc thù là Quần không túi MQ#1927 (đại diện cho sản phẩm có quy trình đơn giản) và Quần túi hông MQ#1928 (đại diện cho sản phẩm có độ phức tạp cao, nhiều chi tiết kỹ thuật). Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định lượng kết hợp ma trận EAD và APD là vì phương pháp này cho phép truy nguyên chính xác mối quan hệ nhân quả giữa chi phí phát sinh và đối tượng tiêu dùng chi phí, giúp khắc phục hoàn toàn hiện tượng phân bổ bình quân của kế toán truyền thống. Toàn bộ quá trình tổng hợp, xử lý dữ liệu và xây dựng mô hình thực nghiệm được thực hiện xuyên suốt trong giai đoạn 2012 - 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng và vận dụng thực nghiệm phương pháp ABC tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam đã chỉ ra 3 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, phương pháp kế toán truyền thống tạo ra hiện tượng trợ giá chéo (cross-subsidization) nghiêm trọng giữa các dòng sản phẩm. Do phân bổ chi phí sản xuất chung theo tỷ lệ tiền lương nhân công trực tiếp, sản phẩm đơn giản Quần không túi MQ#1927 bị gánh chịu chi phí cao hơn thực tế (overcosting) khoảng 6,8%. Ngược lại, sản phẩm phức tạp Quần túi hông MQ#1928, vốn tiêu tốn nhiều thời gian cài đặt máy và kiểm tra kỹ thuật hơn 22% so với sản phẩm chuẩn, lại bị tính giá thành thấp hơn thực tế (undercosting) khoảng 8,4%.

Thứ hai, cơ cấu chi phí gián tiếp sản xuất chung chiếm tỷ trọng lớn, vượt trên 35% tổng chi phí gia công tại công ty. Khi áp dụng phương pháp ABC, chi phí này được bóc tách và phân loại chính xác vào 8 trung tâm hoạt động cốt lõi: cắt vải, may ráp, kiểm hóa KCS, hoàn thiện đóng gói, bảo trì thiết bị cơ điện, chuẩn bị đơn hàng, vận chuyển nội bộ và quản lý điều hành phân xưởng.

Thứ ba, việc phân tích qua ma trận EAD và APD cho thấy 2 hoạt động chuẩn bị máy móc và kiểm tra chất lượng KCS tiêu tốn tới 28% tổng chi phí sản xuất chung nhưng lại bị che khuất hoàn toàn trong các báo cáo chi phí truyền thống, làm mất đi cơ sở dữ liệu để kiểm soát hao phí.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự sai lệch giá thành trong hệ thống cũ là do công ty gia công các đơn hàng xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật rất nghiêm ngặt. Thị trường này yêu cầu kiểm soát gắt gao từng đường may và tần suất kiểm tra chất lượng dày đặc, khiến nguồn lực gián tiếp tiêu hao không tỷ lệ thuận với số giờ công may trực tiếp.

Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các công trình thực nghiệm trước đây trong ngành may mặc và cơ khí chế tạo tại Việt Nam, khẳng định phương pháp tính giá truyền thống chỉ phù hợp khi doanh nghiệp sản xuất đơn sản phẩm với mức độ cơ giới hóa thấp. Để trình bày dữ liệu trực quan cho nhà quản trị, toàn bộ kết quả chênh lệch chi phí giữa hai phương pháp có thể được hiển thị qua biểu đồ cột chồng (stacked bar chart) so sánh ba cấu phần: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Đồng thời, bảng ma trận đối chiếu giá thành đơn vị chi tiết từng mã hàng giúp ban giám đốc nhận diện ngay mức chênh lệch từ 5% đến 10%, từ đó đưa ra quyết định thương lượng giá gia công chuẩn xác với khách hàng quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao nhằm hoàn thiện công tác tính giá thành và quản trị chi phí:

Thứ nhất, chuẩn hóa hệ thống nhận diện hoạt động và ban hành danh mục 8 trung tâm chi phí hoạt động chuẩn trong toàn nhà máy. Mục tiêu hướng tới là kiểm soát 100% chi phí phát sinh theo đúng nguồn gốc nghiệp vụ, loại bỏ hoàn toàn các khoản chi phí không rõ nguyên nhân. Thời gian triển khai thực hiện trong Quý 1 năm 2014, do Phòng Kế toán chủ trì phối hợp cùng Phòng Kỹ thuật công nghệ.

Thứ hai, nâng cấp phần mềm kế toán và số hóa việc lập ma trận chi phí EAD và ma trận hoạt động APD tự động trên hệ thống dữ liệu nội bộ. Giải pháp này đặt mục tiêu rút ngắn 40% thời gian tổng hợp giá thành cuối kỳ, giảm chu kỳ tính giá từ 5 ngày xuống còn 3 ngày làm việc. Thời gian hoàn thành trong vòng 6 tháng (từ Quý 2 đến Quý 3 năm 2014), do Ban Giám đốc chỉ đạo Phòng Công nghệ thông tin và Bộ phận Kế toán triển khai.

Thứ ba, tái cấu trúc quy trình sản xuất theo mô hình quản trị ABM, rà soát và loại bỏ các thao tác thừa trong khâu vận chuyển bán thành phẩm và chuẩn bị vật liệu may. Mục tiêu cụ thể là cắt giảm 12% chi phí thuộc nhóm hoạt động không tạo ra giá trị gia tăng (Non-value adding). Lộ trình thực hiện liên tục trong giai đoạn 2014 - 2015, do Quản đốc phân xưởng may và Phòng Kế hoạch sản xuất trực tiếp đảm trách.

Thứ tư, tổ chức chương trình đào tạo nghiệp vụ kế toán quản trị ABC và kỹ năng ghi chép phiếu theo dõi hoạt động cho 100% kế toán viên, thống kê phân xưởng và chuyền trưởng. Mục tiêu đạt 95% tỷ lệ ghi nhận dữ liệu nguồn sinh phí chính xác ngay tại hiện trường sản xuất. Thời gian đào tạo định kỳ hàng quý trong 12 tháng, do Phòng Tổ chức Nhân sự phối hợp cùng các chuyên gia tư vấn quản trị thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu học thuật và cẩm nang ứng dụng thực tế có giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng:

Nhóm 1: Ban Giám đốc và các nhà quản trị doanh nghiệp dệt may, gia công xuất khẩu. Luận văn cung cấp phương pháp luận chuẩn xác để định giá thành sản phẩm, hỗ trợ xây dựng chính sách giá bán linh hoạt và nâng cao năng lực đàm phán hợp đồng với các đối tác nước ngoài nhằm duy trì biên lợi nhuận mục tiêu trên 15%.

Nhóm 2: Kế toán trưởng và chuyên viên kế toán quản trị tại các doanh nghiệp sản xuất. Người đọc có thể tiếp cận bộ công cụ thực hành chi tiết, từ bảng định mức giờ công, bảng phân bổ chi phí dịch vụ mua ngoài, đến quy trình lập ma trận EAD và APD để ứng dụng trực tiếp vào đơn vị mình.

Nhóm 3: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán và Quản trị kinh doanh. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo phong phú về phương pháp nghiên cứu tình huống (case study), cung cấp dữ liệu thực chứng sống động về việc chuyển đổi từ kế toán chi phí truyền thống sang ABC tại Việt Nam.

Nhóm 4: Các chuyên gia tư vấn tái cấu trúc doanh nghiệp và tối ưu hóa vận hành sản xuất. Tài liệu mang lại góc nhìn sâu sắc về phương pháp phân tích chuỗi giá trị và 5 cấp độ hoạt động, giúp chuyên gia thiết kế các giải pháp tinh gọn quy trình và nâng cao hiệu suất sử dụng nguồn lực lên trên 20%.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp tính giá ABC khác biệt căn bản như thế nào so với phương pháp truyền thống? Phương pháp truyền thống tập hợp chi phí theo phân xưởng và phân bổ chi phí chung theo một tiêu thức số lượng duy nhất như giờ công trực tiếp. Ngược lại, phương pháp ABC sử dụng quy trình hai giai đoạn: phân bổ chi phí nguồn lực vào các hoạt động dựa trên nguyên nhân phát sinh phí, sau đó phân bổ chi phí hoạt động vào từng sản phẩm theo mức độ tiêu dùng hoạt động thực tế qua nhiều tiêu thức đa dạng.

Tại sao doanh nghiệp may mặc quy mô lớn cần áp dụng phương pháp ABC? Khi doanh nghiệp mở rộng quy mô từ 300 lên hơn 1.000 lao động và sản xuất nhiều mã hàng đa dạng, chi phí máy móc, kiểm định chất lượng và điều hành gián tiếp tăng mạnh, chiếm trên 35% giá thành. Phương pháp ABC giúp loại bỏ sai lệch trợ giá chéo, xác định chính xác chi phí của từng mã hàng phức tạp hay đơn giản để bảo vệ biên lợi nhuận.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị những điều kiện gì để áp dụng thành công mô hình ABC? Doanh nghiệp cần sự cam kết mạnh mẽ từ ban giám đốc, hệ thống quy trình sản xuất được văn bản hóa rõ ràng và sự phối hợp đồng bộ giữa các phòng kỹ thuật, kế hoạch, KCS và kế toán. Đồng thời, trình độ nhân sự kế toán phải được chuẩn hóa và hạ tầng công nghệ thông tin cần đủ mạnh để xử lý khối lượng lớn dữ liệu phân bổ.

Khó khăn lớn nhất khi vận dụng ABC tại doanh nghiệp Việt Nam là gì và cách xử lý? Trở ngại lớn nhất là chi phí thu thập dữ liệu cao và tâm lý ngại thay đổi thói quen làm việc của nhân viên. Để khắc phục, doanh nghiệp nên tinh gọn số lượng tiêu thức phân bổ dưới 50 tiêu thức theo khuyến nghị của Kaplan, đồng thời triển khai thử nghiệm trên một vài dòng sản phẩm đại diện trước khi nhân rộng toàn diện.

Mối quan hệ tương hỗ giữa phương pháp ABC và quản trị dựa trên hoạt động ABM là gì? ABC đóng vai trò cung cấp thông tin chi phí chính xác theo chiều dọc, phản ánh sản phẩm nào tiêu tốn nguồn lực gì. ABM sử dụng dữ liệu từ ABC theo chiều ngang để phân tích giá trị quy trình, xác định nguyên nhân gốc rễ của chi phí, từ đó giúp nhà quản lý loại bỏ các hoạt động không tạo ra giá trị gia tăng và hoàn thiện quy trình sản xuất.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp ABC và mối quan hệ hữu cơ với mô hình quản trị chi phí hiện đại ABM trong doanh nghiệp sản xuất.
• Công trình phản ánh trung thực bức tranh kế toán chi phí tại Công ty Nguồn Lực Quảng Nam, chỉ rõ khiếm khuyết làm sai lệch giá thành từ 6,8% đến 8,4% của phương pháp truyền thống.
• Tác giả đã xây dựng thành công mô hình tính giá ABC thực nghiệm với 8 trung tâm hoạt động và hệ thống ma trận EAD, APD hoàn chỉnh cho 2 mã sản phẩm may mặc đại diện.
• Đóng góp khoa học lớn nhất của đề tài là chứng minh tính khả thi và hiệu quả vượt trội của phương pháp ABC trong việc cung cấp thông tin chi phí minh bạch phục vụ ra quyết định quản trị.
• Doanh nghiệp nên thực hiện lộ trình chuyển đổi 3 giai đoạn: thử nghiệm mô hình trong 3 tháng đầu, số hóa phần mềm trong 6 tháng tiếp theo và vận hành toàn diện hệ thống quản trị chi phí ABC trong vòng 12 tháng.
• Các nhà quản lý và chuyên gia tài chính hãy chủ động nghiên cứu, vận dụng mô hình ABC của luận văn để nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa chuỗi giá trị doanh nghiệp ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DUA TREN CO SO HOAT DONG (ABC) 1. TONG QUAN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ DƯA TRÊN CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG (ABC) 1. Sự hình thành phương pháp tính giá dựa trên cơ sở hoạt động (ABC) Trong những năm của thập niên 1980, nhiều nhà quản trị cũng như kế toán đã không hài lòng với hệ thống tính giá truyền thống. Bên cạnh những ưu.

i , các hệ thông tính giá đó đã bộc lộ một số hạn chế dẫn đến những bắt lợi trong việc ra quyết định. Có thể bàn đến hai hạn chế lớn nhất là cách lựa chọn. đối tượng tập hợp chỉ phí và kỹ thuật phân bô chỉ phí. Một là: trong phương pháp tính giá truyền thống, đối tượng tập hợp chỉ phí chủ yếu là theo đơn đặt hàng (hệ thống tính giá theo công việc) hoặc theo.

phân xưởng, nơi sản xuất (hệ thống tính giá theo quá trình sản xuất). Với đối tượng đó, hệ thống tính giá chỉ mới nhằm mục đích tính giá thành sản phẩm, không chỉ ra mỗi quan hệ qua lại giữa các hoạt động ở các bộ phận chức năng, khác nhau. Những vấn đẻ như: chi phí gia tăng ở khâu nào, do nguyên nhân. nào trong quá trình sản xuất luôn được các nhà quản trị đặt ra trong quá trình hoàn thiện và thiết kế lại quá trình sản xuất nhằm cắt giảm chỉ phí.

Thực tế cho thấy, chỉ phí phát sinh ở nhiều hoạt động khác nhau trong quá trình sản xuất, nhưng nếu chỉ tập hợp chỉ phí ở góc độ chung thì không thể kiểm soát chỉ phí ở doanh nghiệp. Nói cách khác, mục tiêu kiểm soát và hoạch định ở doanh nghiệp trong điều kiện cạnh tranh gia tăng chưa được đáp ứng. Hai là, các phương pháp tính giá truyền thống thường lựa chọn một hay. một vị thức để phân bỗ chi phí sản xuất chung.

Do vậy, giá thành sản phẩm thường không phản ánh đúng giá phí của nó, nhất là khi mức độ tự động hóa trong các doanh nghiệp có xu hướng ngảy cảng gia tăng. Kết quả là việc ra quyết định giá bán cạnh tranh bị ảnh hưởng đối với những sản phẩm được tính giá quá cao hoặc quá thấp. Để khắc phục những hạn chế đó, người ta bắt đầu nghiên cứu và ứng dụng một phương pháp tính giá thành sản phẩm mới gọi là phương pháp tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động (ABC), 1. Khái niệm phương pháp ABC.

Từ trước đến nay, có khá nhiều khái niệm về phương pháp ABC, mỗi học giả trên thế giới có mỗi khái niệm khác nhau: Judith J Baker đã đưa ra khái niệm về ABC: ABC gom hai yé thính là đo lường chỉ phí và đo lường mức độ thực hiện của các hoạt động và nguồn. lực cho từng đối tượng chịu phí. Chỉ phí các nguồn lực được phân bổ đến các. hoạt động, sau đó chỉ phí các hoạt động được phân bổ đến các đối tượng chịu.

phí đựa trên mức độ sử dụng của chúng. Theo hai nhà kinh tế lớn Robert S.Kaplan và Robin Cooper thì ABC được sử dụng như là cách để đo lường những hoạt động của công ty, nguồn. tiêu hao bởi những hoạt động, sản phẩm và dịch vụ được sinh ra từ những hoạt động đó. ABC ra đời nhằm đáp ứng sự cần thiết về thông tin chính xác của nhữngnguồn lực bị tiêu tốn bởi những sản phẩm, dịch vụ, khách hàng, kênh phân phối.

ABC cho phép những chỉ phí gián tiếp và chỉ phí hỗ trợ được phân bổ, trước tiên tới các hoạt động, sau đó tới sản phẩm, dịch vụ khách hàng. ABC cho người quản lý thấy rõ ràng về tình hình kinh doanh của doanh nghiệp. ABC không chỉ theo dõi cách tính chỉ phí mà nó còn là phương pháp quản lý hoạt động đáng tin cây cho phép đưa ra những quyết định chính xác nhất Riêng Blocher thì cũng mô tả về ABC như sau: “Để sản xuất sản phẩm, cần thiết phải thực hiện một số hoạt động. Những hoạt động này làm tiêu tốn.

10 các nguồn lực ciia doanh nghiệp, vì vậy làm phát sinh chi phí. Thông qua việc xác định mức tiêu tốn các nguồn lực của mỗi hoạt động và số đơn vị cần thiể để sản xuất một sản phẩm, mỗi doanh nghiệp có thể theo dõi chỉ phí sản xuất một cách trực tiếp hơn”. Theo Krumwiede và Roth phương pháp ABC là một hệ thống kế toán quản trị tập trung đo lường chỉ phí, các hoạt động, sản phẩm, khách hàng và các đối tượng chỉ phí. Phương pháp này phân bổ chỉ phí ‘ho các đối tượng chỉ phí dựa trên số lượng hoạt động sử dụng bởi đối tượng chỉ phí đó.

Theo Kaplan, cho rằng ABC được thiết kế nhằm cung cấp một cách thức phân bổ chính xác chỉ phí gián tiếp và nguồn lực cho các hoạt động, quá trình kinh doanh, các sản phẩm và dịch vụ. Mục tiêu của phương pháp ABC không phải là phân bổ chỉ phí chung cho các sản phẩm mà mục tiêu của ABC là đo lường và tính giá tắt cảcác nguồn lực sử dụng cho các hoạt động mà có. thể hỗ trợ cho việc sản xuất và phân phối sản phẩm, dịch vụ đến với khách hàng. Theo Horngren phương pháp ABC là sự cải tiến của phương pháp tính giá truyền thống bằng việc tập trung vào các hoạt động cụ thể như là các đối tượng chỉ phí cơ bản.

Hệ thống ABC tập hợp chỉ phí cho từng hoạt động và phân bổ chỉ phí cho từng sản phẩm hoặc dịch vụ dựa trên hoạt động được. tiêu dùng bởi sản phẩm hay dịch vụ đó. ‘Theo Maher cho rằng ABC là công cụ quản trị dựa trên hoạt động, trước hết, chỉ phí được phân bổ cho các hoạt động, sau đó sẽ phân bổ cho từng sản phẩm, dịch vụ dựa trên các hoạt động mà sản phẩm hay dịch vụ đã tiêu dùng. Quản trị dựa trên hoạt động sẽ tìm kiếm sự cải tiến không ngừng.

ABC cung cấp thông tin về hoạt động và nguồn lực cẩn thiết để thực hiện chúng. Vì thể, ABC không chỉ đơn thuần là quá trình phân bổ chỉ phí. Tổ chức liên biệp thể giới về tiến bộ trong sản xuất (CAM-I) đã đưa ra định nghĩa về ABC như sau: - Là một phương pháp đo lường chỉ phí và mức độ thực hiện của các hoạt động có liên quan đến chu trình và đối tượng chịu phí ~ Phân bổ các chỉ phí hoạt động dựa trên việc sử dụng các nguồn lực của chúng, phân bổ chỉ phí đến các đối tượng chịu phí như là các khách hang, sản phẩm, quá trình dựa trên mức độ sử dụng của chúng ~ Tìm ra các mối quan hệ nhân quả để xác định được các tiêu thức phân bổ hoạt động. Nhu vậy, tuy có nhiều quan điểm khác nhau về phương pháp tính giádựa trên cơ sở hoạt động (Activity Based Costing) nhưng nhìn chung đều.

thống nhau ở điểm là phương pháp tính giá thành mà việc phân bổ các chỉ phí gián tiếp cho sản phẩm, dịch vụ dựa trên cơ sở mức độ hoạt động của chúng. Phương pháp ABC là tập hợp toàn bộ chỉ phí gián tiếp trong quá trình sản xuất theo từng loại hoạt động hoặc các nhóm hoạt động tương tự nhau, sau đó phân bổ các chỉ phí gián tiếp đó cho từng sản phẩm theo mức độ sử dụng hoạt động của sản phẩm, phương pháp này tính giá khắc phục được những nhược điểm của phương pháp tính giá truyền thống. Từ những khái niệm trên, có thể khái quát khái niệm về phương pháp ABC như sau “Hệ thống kế toán tính giá thành trên cơ sở hoạt động là phương. phápxác định chỉ phí cho các đối tượng chịu chỉ phí trên cơ sở các hoạt động.

chức năng đã thực hiện cho các đối tượng chịu chỉ phí như số giờ lao động trực tiếp, số lần máy chạy, số lần cài đặt máy, số giờ kiểm tra kỹ thuật, số giờ. kiểm tra chất lượng sản phẩm, số lệnh sản xuất. Tính giá thành trên cơ sở hoạt động là sự tập trung chỉ phí vào những trung tâm hoạt động. Mỗi trung tâm được xem như là một phần của quy trình sản xuất.

Những chỉ phí theo hoạt ụ động này sau đó sẽ được phân bổ cho các đối tượng tính giá thành như. sản phẩm, địch vụ theo số lượng hoạt động mà các đối tượng này sử dụng. Đặc điểm của phương pháp ABC Đặc điểm của phương pháp này là giá thành sản phẩm theo phương pháp ABC bao gồm toàn bộ các chỉ phí phát sinh trong ky. “Theo phương pháp này thực hiện việc phân bé chi phí sản xuất chung, gắn liễn với mức độ hoạt động của đối tượng được phân bổ.

Dựa vào những. nguyên nhân gây ra chỉ phí như số giờ máy chạy, số lần máy chạy, đơn vị nhiên liêu tiêu hao, số lượng nhân công trực tiếp, số giờ lao động trực tiếp dé tiến hành phân bổ những khoản thuộc chỉ phí cho từng tượng tính giá thành Tính giá thành theo phương pháp ABC gia tăng lượng tiêu thức để phân bổ chỉ phí sản xuất chung, tiêu thức được lựa chọn thực sự là nguồn sinh. phí ở mỗi hoạt động dẫn đến kết quả giá thành chính xác hơn, tin cậy trong, việc ra quyết định giá bán. Phương pháp này làm thay đổi bản chất của chỉ phí sản xuất chung.

Nếu trước đây chỉ phí sản xuất chung được xem là chỉ phí gián tiếp thì tính giá thành dựa trên cơ sở hoạt động sé ghi nhận chỉ phí sản xuất chung như là chỉ phí trực tiếp theo từng hoạt động. Gia tăng phạm vi tập hợp chỉ phí sản xuất chung. Mỗi phạm vi tập hợp. chỉ phí đều liên quan đến những hoạt động nhất định tạo ra sự thay đổi chỉ phí, chỉ ra được mỗi quan hệ nhân quả giữa chỉ phí - hoạt động - sản phẩm.

Kết quả là giá thành sản phẩm phản ánh chính xác hơn mức chỉ phí thực tế kết tinh trong mdi đơn vị sản phẩm. Trình tự thực hiện phương pháp ABC trong doanh nghiệp sản xuất Hệ thống tính giá thành trên cơ sở hoạt động (ABC) sử dụng cách tiếp. cân hai giai đoạn đơn giản, tương tự như hệ thống tính giá thành truyền thống. nhưng mang tính tổng quát hơn.

Thủ tục phân bổ chí phí hai giai đoạn là xác định chỉ phí sản xuất chung cho các trung tâm hoạt động chức năng hay các nhóm chỉ phí, rồi sau đó xác định chỉ phí sản xuất chung cho các đối tượng. chịu chỉ phí Giai đoạn 1: Xác định những trung tâm hoạt động quan trong liên quan đến chỉ phí sản xuất chung và ghi nhận chỉ phí sản xuất chung cho mỗi trung.