CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIÊN NGUÒN NHÂN LỰC 1.TÔNG QUAN VỀ PHÁT TRIÊN NGUON NHÂN LỰC 1. Khái niệm về nguồn nhân lực Nhân lực là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công hay không thành công trong phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia, do. vậy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao luôn là mối quan tâm hàng đầu của tất cả các nước trên thế giới [8] Hiện nay, có khá nhiều cách tiếp cận cũng như cách hiểu khác nhau về nguồn nhân lực: Nguồn nhân lực là tổng hợp những tiềm năng của con người bao gồm: “Thể lực, trí lực, nhân cách của con người nhằm đáp ứng yêu cầu của một tổ chức nhất định của con người nhằm đáp ứng nhiệm vụ của tô chức, doanh nghiệp. Nguồn nhân lực là tông thê những tiềm năng của con người (trước hết và cơ bản nhất là tiềm năng lao động), gồm: thể lực, trí lực, nhân cách của con người nhằm đáp ứng yêu cầu của một tổ chức hoặc một cơ cấu kinh tế - xã hội nhất định (Nguyễn Ngọc Quân, 2013).
Theo cách hiểu này thì nguồn nhân lực cũng là yếu tố nội tại trong con người nhưng được đặt trong mối quan hệ với chủ thể khác là tổ chức hay cơ cấu kinh tế - xã hội Nguồn nhân lực với tư cách là sự phát triển của kinh tế xã hội, cũng có thể hiểu là tổng hợp các cá nhân những người cụ thể tham gia vào lao động, là tổng thê các yếu tố về thể chất và tinh thần được huy đông vào quá trình lao. Với cách hiểu này nguồn nhân lực bao gồm những người trong độ tuổi lao động. Nguồn nhân lực là tắt cả các hoạt động của một tổ chức đề thu hút, xây dựng, phát triển, sử dụng, đánh giá, bảo toàn và giữ gìn một lực lượng lao động phù hợp với yêu cầu công việc của tổ chức cả về mặt số lượng và chất lượng (Nguyễn Lộc, 2010). Nhu vay, có rất nhiều khái niệm về nguồn nhân lực nhưng ta có thể xem khái niệm nguồn nhân lực trên hai góc độ: ~ Nguồn nhân lực xã hội: nguồn nhân lực xã hội là dân số trong độ tuổi lao động có khả năng lao động.
~ Nguồn nhân lực doanh nghiệp: là lực lượng lao động của doanh nghiệp, chính là số người có tên trong danh sách của doanh nghiệp và được doanh nghiệp trả lương. Phát triển nguồn nhân lực Phát triển nguồn nhân lực là một tổng hợp các cách thức, biện pháp làm gia tăng đáng kế chất lượng nguồn nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng. cao của tô chức và nhu cầu của người lao động. Theo tổ chức phát triển công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO): Phát triển con người một cách hệ thống vừa là mục tiêu, vừa là đối tượng của sự phát triển một quốc gia.
Nó bao gồm một khía cạnh kinh tế và khía cạnh xã hội như khả năng cá nhân, tăng năng lực sản xuất và khả năng sáng tạo, bồi dưỡng chức năng chỉ đạo thông qua giáo dục, đào tao và hoạt động thực tiễn. Theo tổ chức lao động thể giới: Phát triển nguồn nhân lực không chỉ là sự phát triển vẻ trình độ lành nghề thông qua đào tạo nói chung mà còn phát triển năng lực để tiến tới có việc làm hiệu quả, cũng như thoả mãn nghề nghiệp và cuộc sống cá nhân. Trên thực tế thuật ngữ phát triển nguồn nhân lực được nhiều học giả bàn đến với các khái niệm và cách tiếp cận khác nhau, như. Phát triển nguồn nhân lực là việc nghiên cứu các cá nhân và nhóm thay đổi tổ chức như thế nào thông qua học tập (Chalofsky va Lioncoln, 1983) Phát triển nguồn nhân lực tập trung và mục tiêu trung tâm phát triển tiềm năng con người trong mỗi khía cạnh của học tập (Robert L.
Craig, 1987) Phát triển nguồn nhân lực là quá trình tạo điều kiện cho việc học hỏi, thực hiện và thay đổi hoạt đông tổ chức thông qua can thiệp chính thức và phi chính thức vào hoạt động này, cùng những sáng kiến và hoạt động quản lý với mục tiêu nâng cao khả năng, năng lực, mức độ cạnh tranh và đổi mới trong, hoạt động của doanh nghiệp (Gilley và MayCunich, 2000). Phát triển nguồn nhân lực là một quy trình cải thiện kết quả của tổ chức thông qua khả năng nhân viên của họ (Rachard A. Swanson, 2001); bên cạnh đó ông cũng cho rằng phát triển nguồn nhân lực là quá trình phát triển sự thành thạo của con người thông qua đào tạo và phát triển, và phát triển tổ chức với mục đích cải thiện kết quả. Phát triển nguồn nhân lực là tông thẻ các hình thức, phương pháp, chính sách và biện pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng cho nguồn nhân lực (trí tuệ, thể chất, và phẩm chất tâm lý xã hội) nhằm đáp ứng đòi hỏi về nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn phát triển” (theo GS.
Bùi Văn Nhơn trong sách Quản lý và phát triển nguồn nhân lực xã hội xuất bản năm 2006). Phát triển nguồn nhân lực là quá trình phát triển thể lực, trí lực, khả năng nhận thức và tiếp thu kiến thức tay nghẻ, tính năng động xã hội và sức sáng tạo của con người; lên văn hị truyền thống lịch sử. Với cách tiếp cận phát triển từ góc độ xã hội, phát triển nguồn nhân lực là quá trình tăng lên về mặt số lượng (quy mô) nguồn nhân lực và nâng cao về mặt chất lượng nguồn nhân lực, tạo ra cơ cấu nguồn nhân lực ngày càng hợp lý. Với cách tiếp cận phát triển từ góc độ cá nhân, phát triển nguồn nhân lực là quá trình làm cho con người trưởng thành, có năng lực xã hội (thể lực, trí lực, nhân cách) và tính năng động xã hội cao (theo PGS.
Trần Xuân Cầu trong giáo trình Kinh tế nguồn nhân lực, trường đại học Kinh tế Quốc dân, xuất bản năm 2008) Phát triển nguồn nhân lực là gia tăng giá trị cho con người trên các mặt đạo đức, trí tuệ, kỹ năng lao động, thể lực, tâm hồn. Để họ có thể tham gia 10 vào lực lượng lao động, thực hiện tốt quá trình sản xuất và tái sản xuất tạo ra nhiều sản phẩm, góp phần làm giảu cho hức, làm giàu cho xã hội Ở góc độ vi mô, phát triển nguồn nhân lực là hoạt động đào tạo, nhưng trên thực tế, phát triển nguồn nhân lực có nghĩa rộng hơn. Ở góc độ vĩ mô, phát triển nguồn nhân lực là các hoạt động đầu tư nhằm tạo ra nguồn nhân lực xã hội với số lượng và chất lượng đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội của đất nước. đồng thời đảm bảo sự phát triển của mỗi cá nhân phù hợp với yêu cầu của môi trường.
Phát triển nguồn nhân lực được xem xét trên hai mặt chất và lượng. Phát triển về số lượng: là sự gia tăng về số lượng và thay đồi cơ cấu của đội ngũ nhân lực theo hướng phù hợp với môi trường và điều kiện hoạt động. Sự thay đôi về cơ cầu nhân lực của quốc gia diễn ra theo cơ cấu độ tuổi, cơ cấu khu vực phân bổ nhân lực và cơ cấu về giới. Phát triển về chất lượng: Là sự gia tăng mức sống, trịnh độ học vấn, trình độ chuyên môn kỹ thuật và sức khỏe của các thành viên trong xã hội hoặc tổ chức.
Thước đo để so sánh sự phát triển nguồn nhân lực qua các thời kỳ phát triển của một quốc gia hoặc giữa các quốc gia với nhau là chỉ số phát triển con người, do Liên hợp quốc sử dụng. Trong mỗi tô chức, phát triển nguồn nhân lực là việc phát triển về số lượng và chất lượng thông qua thực hiện các chức năng của công tác phát triển nguồn nhân lực, nhằm có được một đội ngũ nhân lực phù hợp với mục. tiêu và định hướng phát triển của tổ chức trong từng thời gian nhất định. Tom lai, Phát triển nguôn nhân lực là việc sử dụng tích hợp các nỗ lực đào tạo, tổ chức và phát triển nghề nghiệp để nâng cao hiệu quả của cá nhân, nhóm và tổ chức.
Nhiệm vụ và mục đích của phát triển nguồn nhân lực a. Nhiệm vụ của phát triển nguồn nhân lực i Phát triển nguồn nhân lực với các nhiệm vụ chính sau 'Thứ nhất, phát triển cá nhân chú trọng vào công việc hiện tại Thứ hai, phát triển sự nghiệp chú trọng vào công việc sẽ được phân công trong tương lai. 'Thứ ba, phát triển hệ thống quản trị hiệu suất dé nang cao hiệu suất lao động của tổ chức. Thứ tư, phát triển tô chức thông qua việc tối ưu hóa sử dụng nguồn lực và cải thiện hiệu suất lao động để nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức.
'Và hiệu quả hoạt động của tổ chức sẽ được đo lường bằng việc tăng khả năng, cạnh tranh, lợi nhuận và khả năng đổi mới b. Mục đích của phát triễn nguồn nhân lực Mục tiêu chung của việc phát triên nhân lực là nhằm sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có và nâng cao tính hiệu quả của doanh nghiệp, tổ chức. thông qua việc giúp người lao động hiểu rõ hơn về công việc, nắm vững hơn nghề nghiệp của mình và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình một cách tự giác hơn, động cơ làm việc tốt hơn, cũng như nâng cao khả năng thích ứng của họ trong tương lai. Phát triển nguồn nhân lực nhằm nâng cao hiệu suất lao động, giảm thiểu chỉ phí, nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của tổ chức, doanh nghiệp.
Phát triển nguồn nhân lực tập trung vào nguồn lực về con người nhằm mang lại thành công cân bằng cho cá nhân và tổ chức, nhằm sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức, tổ chức thông, qua việc giúp người lao động hiểu rõ hơn về công việc, nắm vững hơn nghề nghiệp của mình, và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình một cách tự giác hơn, động cơ làm việc tốt hơn, cũng như nâng cao khả năng thích ứng của họ trong tương lai. 12 Theo Nadler and Wiggs (1986) cho rằng, mục đích của phát triển nguồn nhân lực là tạo nên sự khác biệt. Các hoạt động đào tạo, hệ thống phát triển sự nghiệp, những can thiệp và hiệu suất lao động, giảm thiểu chi phi, nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của tô chức. NOL DUNG PHAT TRIEN NGUON NHAN LUC TRONG TO CHỨC 1.
Phát triển cá nhân Phát triển cá nhân là việc phát triển về kiến thức, kỹ năng và cải thiện hành vi nhằm nâng cao hiệu suất công việc của cá nhân đó thông qua hoạt động đào tạo và phát triển.