CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ “TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHÁM PHỤC VỤ QUẢN TRỊ CHI PHÍ 1. VAI TRÒ CỦA KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ 'THÀNH SÁN PHÁM DOI VOI QUAN TR] CHI PHE 1. Bản chất và chức năng của chi phí sản xuất và tính giá thành. Ban chất của chi phí sản xuất Đề quá trình sản xuất được tiến hành một các bình thưởng, doanh nghiệp phải có đủ ba yếu tố cơ bản đó là: Tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động.
Sự tham gia của ba yếu tổ này vào vào quá tình sản xuất cũng như cầu thành nên thực thể sản phẩm có sự khác nhan, từ đó hình thành nên các chỉ phí tương ứng là: Chỉ phí khấu hao tư liệu lao động, chỉ phí tiêu hao ngyên vật l chỉ phí tiền c trả cho người lao động. Ba yếu tổ này là ba yí 16 cơ bản cầu thành nên sản phẩm mới, trong đó khẩu hao tr liệu lao động và chỉ phí khấu hao nguyên vật liệu đóng vai tr là chỉ phí lao động vật hóa Như vậy trong quá trình sản xuất của doanh nghiệp bao gồm chỉ phí lao đông sống và chỉ phí lao động vật hóa. Để biết được số chỉ phí mà doanh nghiệp đã chỉ ra trong thời kỳ đó là "bao nhiêu để tính các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phục vụ cho yêu cầu quản lý thì trong điều kiện tồn tại quan hệ hàng hóa bằng tiễn, mọi chỉ phí về lao động sống và lao động vật hóa đều biểu hiện thước do tiền tệ và gọi là chỉ phí sản xuất kinh đoanh. “Thục chất chỉ phí sản xuất ở các doanh nghiệp là sự chuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá nhất định, nó là vốn doanh nghiệp bo ‘vao qua trình sân xuất kinh danh.
'Về mặt lượng, độ lớn của chỉ phí sản xuất phụ thuộc vào bai yếu tổ chủ Hai yéu tổ này luôn biển động do nhiều nguyên nhân khác nhau nên phải thường xuyên xem xét, đánh giá lại các tư liệu sản xuất và x; e định chính xác mức tiêu hao vật chất. Có như vậy mới đảm bảo cho sự vận động các yêu tổ cơ bản trong quá trình sân xuất, ăn khớp cả về mặt hiện vật và giá trì tạo điều kiện giám sát chất chế tình hình thực hiện các định mức kinh tế ~ kỹ thuật. Bản chất của giá thành sẵn phẩm Mục đích sản xuất kinh doanh hay nói cách khác là mục đích bỏ ra chỉ phí của doanh nghiệp là tạo nên các giá trị sử dụng cho xã hội. Trong điều kiện kinh tế thị trường các doanh nghiệp luôn quan tâm đến hiệu quả của các chỉ phí đã bỏ ra nhằm mục đích với một chỉ phí bỏ ra thấp nhất nhưng lại mang lại giá trị sử dụng cao nhất hay để tạo ra một giá tị sử dụng nào đó nhưng với chỉ phí bỏ ra thấp nhất để có thể thu được lợi nhuận tối đa.
Trong hệ thống các chỉ tiêu kinh té phục vụ công tác quản lý, giá thành sản phẩm là là chỉ tiêu phản ánh được nội dung thông tin trên. “Giá thành sản phẩm luôn chứa đựng hai mặt khác nhau vốn có của nó là chỉ pl sản xuất đã chỉ ra và lượng giá trị sử dụng thu được cấu thành trong. khối lượng sản phẩm, công việc, lao vụ đã hoàn thành. Như vậy, bản chất của giá thành sản phẩm là sự chuyển dịch các yếu tổ cho chỉ phí vào những sản phẩm, công việc, lao vụ nhất định đã hoàn thành.
Giá thành sản phẩm có hai chức năng chủ yếu: bù đắp chỉ phí và lập giá “Toàn bộ chỉ p tà doanh nghiệp đã bộ ra để hoần thành những sản phẩm. công việc, lao vụ. phải được bù đắp mà doanh nghiệp thu về do quyết toán các sản phẩm, công việc, lao vụ.việc bù dip đó mới có thê đảm bảo. cquá tình tái sản xuất giản đơn.
Mục đích sản xuất và nguyên tắc kinh doanh trong cơ chế thị trường đồi hi các doanh nghiệp phải bù đắp được các chỉ phí đã bỏ ra và đảm bảo có lãi. Trong cơ chế thị trường, giá bán của các sản phẩm, lao vụ phụ thuộc vào rất nhiều quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh.cho nên các doanh nghiệp phải dựa vào giá thành dự toán để xác định. ‘Mat khác giá thành là một tong những phạm trà kinh tế quan trọng đồng thời mang tính chủ quan. Với tư cách là một phạm trù kinh tế, giá thành là một bộ phận kinh tế chuyển dịch vào giá trị sản phẩm.
Còn đứng trên góc độ doanh nghiệp, giá thành bao gồm các khoản mục chỉ phí doanh nghiệp đã sử dụng nên nó là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh toàn bộ chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh va quan lý kinh tế của doanh nghiệp nên giá thành mang tính chủ quan. Đặc điểm quản trị chỉ phí sản xuất ‘Quin trị chỉ phí sản xuất là phương pháp, cách thức của nhà quản lí trong hoạch định kế hoạch đài hạn, ngắn hạn và những quyết định mang tính chất quản lí để vừa làm tăng giá trị đồng thời giảm giá thành sản phẩm, dịch vụ. “Theo tác giả Nguyễn Văn Hải [2, tr42]. quản tị chỉ phí thực hiện các công việc sau: Một là, tiến hành phân tích và đưa ra một cơ cấu chỉ phí và nguồn vốn huy động tối ưu cho công ty trong từng thời kỳ Hai là, thiết lap mot chính sách phan chia chi phí cùng các mức lợi nhuận một cách hợp lý đối với công ty, vừa bảo vệ được quyền lợi của chủ công ty ị c cỗ đồng, vit dim bảo được lợi ích hợp pháp, hợp lý cho người lao động, xác định phần lợi nhuận còn lại từ sự phân phối này để đưa ra các quyết định về mở rộng sản xuất tạo điều kiện cho công ty có mức độ tăng trưởng cao và bền vững.
Ba là, kiểm soát việc sử dụng tt cả tài sin trong công ty, tránh tình trạng sử dụng lãng phí sai mục đích. “Công tác quản tị chỉ phí và giá thành sản phẩm dịch vụ là những chỉ tiêu quan trọng được các nhà doanh nghiệp quan tâm vì chúng gắn liên với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tính đúng, inh đủ chỉ phí và giá thành dịch vụ là tiền đề để tiến hành hạch toán kinh doanh, xác định kết quả "hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Mặc khác, thông qua số liệu do bộ phận kế toán tập hợp chỉ phí và tính giá thành dịch vụ để ban quân trị biết được chỉ phí và giá thành thực tẾ của từng loại hoạt đông, từng loại địch vụ cũng như toàn bộ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để phân tích tình hình sử dụng lao động, vật tư, tiền vốn có.
šu quả, tiết kiệm hay lãng phí, nh hình thực hiện kế hoạch chỉ phí. ử đó để ra các quyết định phù hợp cho sự phát triển sản xuất kinh doanh, yêu cầu quản tị doanh nghiệp nhằm tăng cường công tác hạch toán kinh tế nội bộ doanh nghiệp. Việc phân tích, đánh giá đúng din kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh chỉ có thể dựa trên giá thành sản phâm chính xác, mà tính chính xác này lại chịu ảnh hưởng của kết quả tập hợp chỉ phí kinh doanh, (Cũng theo tác giả Nguyễn Văn Hải [2, 1065 quản trị chỉ phí trong doanh nghiệp dịch vụ bao gồm bốn chức năng: lập kế hoạch chỉ phí: tổ chức thực hiện chỉ phi; kid soit chỉ phí ra quyết định. Lập kế hoạch chi phí Là việc xác định toàn bộ mọi ch phí đoanh nghiệp chỉ ra đ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của kỳ kế hoạch.
Thông qua việc lập kế hoạch, doanh "nghiệp có thể kiếm tra tình hình sử dụng chỉ phí, phát hiện kh năng tết kiệm chỉ phí để thúc đây cải tiến biện pháp quản lý kinh doanh. Lập kế hoạch chỉ phí sản xuất kinh doanh phục vụ đắc lực cho việc hoàn thành nhiệm vụ tết kiệm chỉ phí của doanh nghiệp. Kế hoạch chỉ phí sản xuất phải thể hiện đầy đủ ba loại chỉ phí: chỉ phí NVLTT, chỉ phí NCTT; chi phi SXC. Nhigm vu dit ra trong phần này là không chỉ xác định chỉ phí sản xuất cụ thể cho từng loại mà còn phái chứ ý cđến nhiệm vụ quản trị chỉ phí.
Kế hoạch chỉ phí NVLTT phản ánh tắt cả chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp cần thiết để đáp ứng yêu cầu sản xuất đã được thể hiện trên dự toán khối lượng sản phẩm mũ khai thác và diện ích vườn cây, lập kế hoach NVLTT cần xác định định mức tiêu hao nguyên vật liệu để cung cắp. Kế hoạch chỉ phí NCTT cung cắp những thông tin quan trong lign quan đến quy mô cũa lực lượng lao độ cẩn thết cho kỳ kế hoạch. Mục tí bản của kế hoạch này là duy tr lực lượng lao động vừa đủ đ đáp ứng cầu sản xuất, tránh tình trạng lãng phí sử dụng lao động. Đối với biến phí NCT, để lập kế hoạch, doanh nghiệp cần xây dựng, định mức lao động từng công đoạn trong dây chuyển sản xuất sản phẩm: tiền công cho từng giờ lao động hoặc từng sản phẩm nếu doanh nghiệp trả lương theo sản phẩm.
Lập kế hoạch chỉ phí SXC là lập kế hoạch các chi phí liên quan đến phục vụ và quản lý hoạt động sản xuất, phát sinh trong phân xưởng. Lập kế hoạch chỉ phí SXC ở các doanh nghiệp thường được xem là nhiệm vụ cơ bản nhằm giảm thấp chỉ phí và giá thành. Các chỉ phí chung thường không liên quan trực tiếp đến dịch vụ cụ thể, Do vậy, việc tăng giảm các chỉ phí này phụ thuộc trách nhiệm của các nhà quản trị từng khu vực, từng trung tâm. Các chỉ phí này thường độc lập tương dối với mức hoạt động, nó liên quan chủ yêu với cấu trúc của đơn vị sản xuất.
Lập kế hoạch chỉ phí SXC đòi hỏi công tác kế toán tập hợp chỉ phí và tính giá thành phải đầy đủ, chỉ tiết theo từng khoản mục, bộ phận, đổi tượng chỉ phí,.có như vậy việc lập kế hoạch mới xác với thực tế, chỉ tiết, dễ dang đối chiếu kiểm tra khi thực hiện. Quản lý chỉ phí thực hiện 'Với chức năng tổ chức thực hiện, nhà quản trị phải biết cách liên kết tốt giữa con ngườ và các nguồn lực lại với nhau sao cho kế hoạch được thực hiện có hiệu quả nhất. Để thực hiện tốt chức năng này, nhà quản trị có nhu cầu rắt lớn đối với thong tin kế toán, nhất là thông tin KTQT.