Luận văn thạc sĩ quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Đặng Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Hữu Đạt
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.1.1. Đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.1.2. Vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 1.1.3. Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.1.4. Nội dung quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.2. Cơ sở thực tiễn
• 1.2.1. Kinh nghiệm quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
• 1.2.2. Kinh nghiệm quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
• 1.2.3. Một số bài học kinh nghiệm cho huyện Đại Từ
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.2.2. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.2.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.3.1. Nhóm chỉ tiêu về kinh tế
• 2.3.2. Hệ số thực hiện vốn đầu tư
• 2.3.3. Nhóm các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả kinh tế, xã hội
• 2.3.4. Nhóm các tiêu chí xác định thất thoát, lãng phí
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên, vị trí địa lý
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 3.2. Thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Lập kế hoạch vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 3.2.2. Công tác lập, thẩm định đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước
• 3.2.3. Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu
• 3.2.4. Kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.2.5. Quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành
• 3.2.6. Thanh tra, kiểm tra việc sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Các nhân tố chủ quan
• 3.3.2. Các nhân tố khách quan
• 3.4. Đánh giá chung về công tác sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.1. Những kết quả đã đạt được
• 3.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.1. Quan điểm, định hướng và mục tiêu hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Hoàn thiện công tác lập dự án, lập kế hoạch vốn đầu tư
• 4.2.2. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư
• 4.2.3. Hoàn thiện công tác quản lý, lựa chọn nhà thầu
• 4.2.4. Nâng cao chất lượng kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 4.2.5. Hoàn thiện công tác quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành
• 4.2.6. Tăng cường công tác thanh tra, giám sát
• 4.2.7. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý đầu tư XDCB
• 4.2.8. Công khai, minh bạch trong hoạt động đầu tư XDCB

Tóm tắt

I. Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Vốn Đầu Tư Xây Dựng Từ Ngân Sách Nhà Nước Tại Huyện Đại Từ Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Đại Từ, Thái Nguyên. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Quản lý tài chính và kiểm soát ngân sách là những yếu tố then chốt được phân tích sâu trong luận văn.

1.1. Cơ Sở Lý Luận Về Quản Lý Vốn Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản là quá trình sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, vật chất để xây dựng cơ sở hạ tầng. Đầu tư công từ ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Luận văn phân tích các khái niệm, đặc điểm, và vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc quản lý dự án và phân bổ ngân sách hợp lý.

1.2. Thực Trạng Quản Lý Vốn Đầu Tư Tại Huyện Đại Từ

Tại huyện Đại Từ, việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn nhà nước còn nhiều hạn chế. Các dự án thường chậm tiến độ, thủ tục rườm rà, và hiệu quả đầu tư thấp. Luận văn chỉ ra các nguyên nhân như thiếu đồng bộ trong kế hoạch đầu tư, chất lượng quản lý chi tiêu chưa cao, và sự thiếu minh bạch trong kiểm soát ngân sách. Những vấn đề này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả đầu tư.

II. Phương Pháp Nghiên Cứu Và Đánh Giá

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Đại Từ. Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm hệ số thực hiện vốn đầu tư, hiệu quả kinh tế - xã hội, và mức độ thất thoát, lãng phí. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn thứ cấp và sơ cấp, phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

2.1. Phương Pháp Thu Thập Và Xử Lý Thông Tin

Luận văn sử dụng phương pháp thu thập thông tin từ các báo cáo tài chính, dự án đầu tư, và khảo sát thực địa. Dữ liệu được xử lý bằng các công cụ phân tích thống kê, giúp đánh giá khách quan hiệu quả quản lý vốn đầu tư. Các chỉ tiêu như phân bổ ngân sách, kiểm soát chi tiêu, và hiệu quả đầu tư được phân tích chi tiết.

2.2. Hệ Thống Chỉ Tiêu Nghiên Cứu

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm các nhóm chỉ tiêu về kinh tế, xã hội, và quản lý. Các chỉ tiêu như hệ số thực hiện vốn đầu tư, tỷ lệ thất thoát, và hiệu quả sử dụng vốn được sử dụng để đánh giá thực trạng. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quản lý dự án và kiểm soát ngân sách.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Vốn Đầu Tư

Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Đại Từ. Các giải pháp bao gồm nâng cao chất lượng lập kế hoạch đầu tư, cải thiện công tác thẩm định dự án, và tăng cường kiểm soát ngân sách. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

3.1. Hoàn Thiện Công Tác Lập Kế Hoạch Và Thẩm Định Dự Án

Giải pháp đầu tiên là hoàn thiện công tác lập kế hoạch đầu tư và thẩm định dự án. Cần xây dựng quy trình thẩm định chặt chẽ, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các dự án. Việc này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.

3.2. Tăng Cường Kiểm Soát Ngân Sách Và Quản Lý Chi Tiêu

Giải pháp thứ hai là tăng cường kiểm soát ngân sách và quản lý chi tiêu. Cần áp dụng các biện pháp giám sát chặt chẽ, đảm bảo việc sử dụng vốn đúng mục đích và hiệu quả. Việc này sẽ giúp giảm thiểu thất thoát, lãng phí và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2017 - 2019, công tác huy động và quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên ghi nhận tổng kế hoạch vốn hàng năm dao động từ 131.300 triệu đồng đến 159.735 triệu đồng, phân bổ cho 68 đến 87 dự án công trình. Là một huyện miền núi, trung du có diện tích tự nhiên 57.417,1 ha với dân số 164.730 người (trong đó 89,3% sinh sống tại khu vực nông thôn), nhu cầu hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi và trường học phục vụ phát triển kinh tế là vô cùng cấp thiết. Tuy nhiên, hoạt động quản lý nguồn vốn công tại địa phương bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: tình trạng bố trí vốn còn dàn trải, nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài, và có tới 37 dự án phải điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư với giá trị chênh lệch lên đến 17.041 triệu đồng.

Luận văn tập trung đánh giá toàn diện thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Đại Từ giai đoạn 2017 - 2019, nhận diện các nhân tố chủ quan và khách quan chi phối chu trình quản lý, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả giải ngân, siết chặt kỷ luật tài chính và hạn chế thất thoát lãng phí đến năm 2025. Kết quả nghiên cứu đóng góp hệ thống số liệu thực chứng qua hệ số thực hiện vốn đầu tư, tỷ lệ giải ngân qua Kho bạc Nhà nước và mức độ hài lòng của 85 cán bộ, doanh nghiệp cùng người dân thụ hưởng, tạo cơ sở khoa học tin cậy giúp chính quyền địa phương tối ưu hóa từ 15% đến 20% hiệu quả phân bổ ngân sách trong các chu kỳ đầu tư trung hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và mô hình chu trình quản lý dự án đầu tư xây dựng theo quy định của pháp luật Việt Nam. Nghiên cứu vận dụng đồng thời các lý thuyết phân bổ nguồn lực công và kiểm soát chi ngân sách nhà nước thông qua hệ thống Kho bạc Nhà nước nhằm đảm bảo tính minh bạch và tối đa hóa lợi ích xã hội.

Hệ thống khái niệm và chỉ tiêu cốt lõi được chuẩn hóa bao gồm:

1. Đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước: Quá trình chi dùng nguồn vốn tích lũy công và các nguồn thu hợp pháp nhằm tạo lập tài sản cố định hạ tầng kinh tế - xã hội.
2. Quản lý vốn đầu tư công: Chuỗi tác động có tổ chức của cơ quan nhà nước từ khâu lập kế hoạch, thẩm định phê duyệt dự án, đấu thầu lựa chọn nhà thầu, kiểm soát thanh toán đến quyết toán công trình hoàn thành theo Luật Ngân sách Nhà nước số 83/2015/QH13 và Luật Đấu thầu 2013.
3. Hệ số thực hiện vốn đầu tư: Đo lường qua tỷ số giữa giá trị tài sản cố định hoàn thành đưa vào sử dụng trong kỳ so với tổng vốn đầu tư thực hiện.
4. Nhóm chỉ tiêu thất thoát, lãng phí: Đánh giá sai lệch dự toán, chi phí điều chỉnh phát sinh và tổn thất trong khâu bồi thường giải phóng mặt bằng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khung thời gian từ năm 2017 đến năm 2020. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo quyết toán, kế hoạch vốn đầu tư của Phòng Tài chính - Kế hoạch và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Đại Từ giai đoạn 2017 - 2019.

Đối với dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2020, nghiên cứu xác định quy mô mẫu khảo sát gồm N = 85 đối tượng. Phương pháp chọn mẫu kết hợp điều tra toàn bộ đối với 25 cán bộ quản lý chuyên trách (gồm 4 lãnh đạo Ủy ban nhân dân huyện, 7 cán bộ Phòng Kinh tế - Hạ tầng, 9 cán bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch, 5 cán bộ Ban Quản lý dự án) và phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đối với 30 đại diện doanh nghiệp xây dựng cùng 30 người dân thụ hưởng công trình. Cỡ mẫu 30 cho mỗi nhóm đối tượng ngoài cơ quan nhà nước đáp ứng dung lượng tối thiểu để đảm bảo ý nghĩa thống kê.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả thang đo Likert 5 mức độ với khoảng cách giá trị 0,8 điểm, phương pháp so sánh số tuyệt đối và tương đối để xác định tốc độ tăng trưởng vốn, cùng kỹ thuật phân tích ma trận SWOT. Việc lựa chọn phương pháp này giúp đối chứng khách quan giữa các chỉ tiêu định lượng tài chính và nhận định định tính của các chủ thể tham gia chu trình đầu tư.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tổng quy mô vốn đầu tư có sự gia tăng nhưng phân bổ bình quân trên mỗi dự án có xu hướng suy giảm rõ rệt. Năm 2017, tổng kế hoạch vốn đạt 131.300 triệu đồng bố trí cho 68 dự án (bình quân 1.930,88 triệu đồng/dự án); năm 2018 vốn tăng lên 159.735 triệu đồng cho 76 dự án (bình quân 2.101,78 triệu đồng/dự án). Tuy nhiên, đến năm 2019, dù tổng vốn duy trì ở mức 158.557 triệu đồng nhưng số lượng dự án tăng vọt lên 87 dự án, kéo mức vốn bình quân/dự án giảm xuống 1.822,49 triệu đồng (giảm 13,3% so với năm 2018), phản ánh tình trạng phân tán nguồn lực ngân sách.

Thứ hai, cơ cấu vốn đầu tư xây dựng cơ bản của huyện phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ cấp quyền sử dụng đất và bổ sung ngân sách tỉnh. Cụ thể, số thu từ đấu giá đất tăng đều qua các năm: đạt 29.924 triệu đồng năm 2017, tăng lên 32.924 triệu đồng năm 2018 và đạt 35.872 triệu đồng năm 2019 (tăng trưởng 19,8% sau 3 năm). Bên cạnh đó, nguồn trợ cấp từ ngân sách tỉnh năm 2017 chiếm tới 36.530 triệu đồng, giữ vị trí then chốt trong việc tạo nguồn vốn phát triển hạ tầng.

Thứ ba, công tác lập dự toán và thẩm định dự án bộc lộ nhiều sai số dẫn đến tỷ lệ điều chỉnh tổng mức đầu tư cao. Trong giai đoạn 2017 - 2019, toàn huyện có tới 37 dự án phải phê duyệt điều chỉnh vốn với tổng giá trị tăng thêm 17.041 triệu đồng. Trong đó, năm 2017 có 12 dự án điều chỉnh tăng 3.015 triệu đồng, năm 2018 có 10 dự án điều chỉnh tăng 8.841 triệu đồng, và năm 2019 có 15 dự án điều chỉnh tăng 5.185 triệu đồng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng biến động vốn và tỷ lệ dự án điều chỉnh bắt nguồn từ hai nhóm nguyên nhân. Về mặt khách quan, biến động giá vật liệu xây dựng và sự thay đổi chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng khiến chi phí thực tế vượt xa dự toán ban đầu. Về mặt chủ quan, năng lực khảo sát địa chất, đo đạc hiện trạng của các tổ chức tư vấn thiết kế trên địa bàn còn nhiều hạn chế, trang thiết bị kỹ thuật thiếu đồng bộ dẫn đến việc lập hồ sơ dự toán thiếu chính xác, buộc chủ đầu tư phải bổ sung hạng mục trong quá trình thi công.

Khi đối chiếu với mô hình quản lý của huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc) trong áp dụng cơ chế "Nhà nước và nhân dân cùng làm" và bài học của thị xã Phổ Yên (Thái Nguyên) về chuẩn hóa quy trình phân cấp gắn với trách nhiệm cá nhân người đứng đầu, huyện Đại Từ còn thiếu cơ chế phối hợp liên ngành nhịp nhàng. Trong báo cáo trình bày, bức tranh dữ liệu này có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột kết hợp đường biểu diễn tương quan giữa số lượng dự án và mức vốn bình quân, cùng bảng ma trận phân loại nguyên nhân đội vốn nhằm giúp các cấp quản lý dễ dàng nhận diện điểm nóng cần can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu và nâng cao chất lượng lập kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn: Phòng Tài chính - Kế hoạch chủ trì rà soát danh mục dự án, kiên quyết loại bỏ các công trình manh mún, không nằm trong quy hoạch; đặt mục tiêu nâng mức vốn bố trí bình quân lên trên 2.500 triệu đồng/dự án trong giai đoạn 2021 - 2023 và giải quyết dứt điểm 100% nợ đọng xây dựng cơ bản chuyển tiếp.

Thứ hai, nâng cao chất lượng công tác khảo sát, thẩm định và phê duyệt dự toán: Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện phối hợp chặt chẽ với Phòng Kinh tế - Hạ tầng thiết lập quy trình kiểm định năng lực nhà thầu tư vấn thiết kế; phấn đấu kéo giảm tỷ lệ dự án phải điều chỉnh tổng mức đầu tư xuống dưới 5% tổng số dự án được phê duyệt hàng năm kể từ năm 2022.

Thứ ba, chuẩn hóa công tác đấu thầu và siết chặt kiểm soát thanh toán qua Kho bạc Nhà nước: Đơn vị mời thầu mở rộng tỷ lệ áp dụng đấu thầu qua mạng đạt 100% đối với các gói thầu xây lắp trong hạn mức quy định; Kho bạc Nhà nước Đại Từ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ tạm ứng, thanh toán khối lượng hoàn thành, đảm bảo tỷ lệ giải ngân đạt trên 95% kế hoạch vốn giao trước ngày 31 tháng 12 hàng năm.

Thứ tư, tăng cường kiểm tra, thanh tra độc lập và mở rộng giám sát cộng đồng: Thanh tra huyện xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ 100% các công trình trọng điểm giai đoạn 2021 - 2025; Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn củng cố Ban giám sát đầu tư của cộng đồng nhằm ngăn chặn thất thoát định mức và nâng cao chất lượng thi công tại hiện trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tại Ủy ban nhân dân, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện: Cung cấp khung phương pháp luận và số liệu thực chứng để xây dựng phương án phân bổ 158.557 triệu đồng vốn hàng năm khoa học, tránh dàn trải và chủ động cân đối nguồn thu từ quỹ đất.

Thứ hai, ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các địa phương: Tham khảo quy trình quản lý 8 bước của vòng đời dự án, nâng cao kỹ năng thẩm định dự toán thiết kế và kiểm soát việc phát sinh chi phí điều chỉnh cho các công trình hạ tầng kỹ thuật.

Thứ ba, các doanh nghiệp nhà thầu thi công và đơn vị tư vấn xây dựng: Nắm vững hệ thống quy định pháp lý về thanh quyết toán vốn qua Kho bạc Nhà nước, định mức kỹ thuật xây dựng và các tiêu chí chấm thầu để nâng cao tính cạnh tranh trong đấu thầu công khai.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công: Khai thác làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị với bộ mẫu khảo sát thực địa N = 85 đối tượng, minh họa sinh động cho mối quan hệ giữa chính sách tài khóa địa phương và hiệu quả đầu tư xây dựng cơ bản.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân trọng yếu nào khiến 37 dự án tại huyện Đại Từ phải điều chỉnh tổng mức đầu tư trong giai đoạn 2017 - 2019? Nguyên nhân chủ yếu do chất lượng công tác khảo sát địa hình, lập hồ sơ dự toán của các đơn vị tư vấn chưa đạt yêu cầu, kết hợp biến động giá nguyên vật liệu và vướng mắc trong khâu bồi thường giải phóng mặt bằng, khiến tổng vốn đội thêm 17.041 triệu đồng.

Cơ cấu nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản của huyện Đại Từ phụ thuộc chủ yếu vào nguồn nào? Nguồn vốn phụ thuộc lớn vào tiền thu từ đấu giá cấp quyền sử dụng đất (chiếm 35.872 triệu đồng năm 2019) và nguồn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách cấp tỉnh (đạt 36.530 triệu đồng năm 2017), trong khi các nguồn huy động xã hội hóa còn hạn chế.

Việc suy giảm mức vốn bình quân/dự án năm 2019 xuống 1.822,49 triệu đồng phản ánh vấn đề gì trong quản lý? Điều này phản ánh sự gia tăng nhanh về số lượng công trình (tăng từ 68 lên 87 dự án) trong khi quy mô ngân sách không đổi (khoảng 158.557 triệu đồng), dẫn đến tình trạng phân tán nguồn lực, thi công kéo dài và gia tăng nguy cơ nợ đọng xây dựng cơ bản.

Nghiên cứu áp dụng quy mô mẫu khảo sát như thế nào để đảm bảo tính đại diện và khách quan? Tác giả đã tiến hành khảo sát toàn diện 85 đối tượng, gồm 25 cán bộ thuộc các cơ quan quản lý nhà nước của huyện kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên 30 đại diện doanh nghiệp xây dựng và 30 người dân thụ hưởng, sử dụng thang đo Likert 5 mức độ để đánh giá.

Huyện Đại Từ có thể học tập kinh nghiệm cụ thể nào từ các địa phương lân cận? Đại Từ có thể vận dụng kinh nghiệm của huyện Vĩnh Tường về cơ chế đền bù giải phóng mặt bằng gắn với quy chế dân chủ cơ sở, và bài học của thị xã Phổ Yên về siết chặt trách nhiệm cá nhân lãnh đạo trong từng khâu nghiệm thu, quyết toán công trình.

Kết luận

• Phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Đại Từ giai đoạn 2017 - 2019 với quy mô vốn trung bình hàng năm đạt xấp xỉ 150.000 triệu đồng cho gần 80 dự án.
• Làm rõ các hạn chế cốt lõi về việc phân bổ vốn dàn trải, mức vốn bình quân/dự án giảm xuống 1.822,49 triệu đồng và 37 dự án bị đội vốn tổng cộng 17.041 triệu đồng.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, tập trung vào nâng cao chất lượng thẩm định dự toán, mở rộng 100% đấu thầu qua mạng và tăng cường vai trò của Kho bạc Nhà nước.
• Xác định lộ trình triển khai cụ thể giai đoạn 2021 - 2025 nhằm đảm bảo tỷ lệ giải ngân vốn hàng năm đạt trên 95% và hạ tỷ lệ dự án điều chỉnh xuống dưới 5%.
• Kêu góp chính quyền huyện Đại Từ và các chủ đầu tư nhanh chóng chuyển đổi số quy trình quản lý dự án, nâng cao kỷ luật tài chính vì mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của mọi quá trình sản xuất và tái sản xuất nhằm tạo ra năng lực sản xuất cho nền kinh tế. Đầu tư XDCB chính là một phần tiết kiệm những tiêu dùng của xã hội thay vì những tiêu dùng lớn hơn trong tương lai. 5 Thứ hai: quá trình đầu tư XDCB phải trải qua một thời gian lao động rất dài mới có thể đưa vào sử dụng được, thời gian hoàn vốn lâu vì sản phẩm XDCB mang tính chất đặc biệt và tổng hợp. Sản xuất không theo dây chuyền hàng loạt mà mỗi công trình, dự án có kiểu cách, tính chất khác nhau lại phụ thuộc nhiều vào yếu tố tự nhiên, địa điểm hoạt động lại thay đổi liên tục và phân tán.

Thời gian khai thác và sử dụng lâu dài, thường là 10 năm, 20 năm, 50 năm hoặc lâu hơn tuỳ thuộc vào tính chất dự án. Thứ ba: đầu tư là lĩnh vực có mức độ rủi ro lớn và mạo hiểm; đầu tư chính là việc đánh đổi những tiêu dùng chắc chắn của hiện tại để mong nhận được những tiêu dùng lớn hơn nhưng chưa thật chắc chắn trong tương lai, “Chưa thật chắc chắn” chính là yếu tố rủi ro mạo hiểm. Vì vậy có nhà kinh tế đã nói rằng đầu tư là đánh bạc với tương lai. Thứ tư: sản phẩm của đầu tư XDCB là những công trình xây dựng như nhà máy, công trình công cộng, nhà ở, cầu cống, sân bay, cảng biển… có tính cố định gắn liền với đất đai.Vì thế nên trước khi đầu tư các công trình phải được quy hoạch cụ thể; khi thi công xây lắp thường gặp phải khó khăn trong đền bù giải phóng mặt bằng; khi đã hoàn thành công trình thì sản phẩm đầu tư khó di chuyển đi nơi khác.

Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản đối với tăng trưởng nền kinh tế. Là một loại hình đầu tư không mấy xa lạ, đầu tư xây dựng ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội, cụ thể như sau: a. Cung cấp cơ sở hạ tầng phục vụ nhu cầu xã hội Trên thực tế, đầu tư xây dựng là một nhân tố cốt lõi trong việc hình thành mới, cải tạo hoặc mở rộng các công trình xây dựng, cung cấp cơ sở hạ tầng phục vụ nhu cầu xã hội. Tác động hai mặt đến kinh tế – xã hội Đầu tư nói chung là động lực cơ bản của sự phát triển kinh tế, còn đối với đầu tư xây dựng, mỗi hoạt động đầu tư là sự phối hợp nhiều nguồn lực của nhà đầu tư, phát huy lợi thế sẵn có của xã hội nói chung và nhà đầu tư nói riêng.

Đối với các công trình xây dựng được đầu tư phù hợp về vốn và công nghệ, 6 có thành quả như kế hoạch đặt ra sẽ tạo thuận lợi cho quá trình khai thác công dụng, đáp ứng nhu cầu cấp thiết về tư liệu sản xuất hoặc nơi lưu trú, từ đó kích thích hoạt động sản xuất phát triển, mở rộng quy mô, thu hút thêm lao động, giảm tình trạng thất nghiệp, nâng cao đời sống cho người lao động hay nói cách khác là nguồn lực tác động tích cực đến sự phát triển kinh tế, xã hội.Ngược lại, đầu tư xây dựng không thuận lợi, dự án bị “treo”, hiệu quả sử dụng không cao hoặc không có sẽ tác động tiêu cực đến kinh tế, xã hội. Tình trạng này không những không tạo ra vốn để sản xuất mà còn làm lãng phí tiền vốn, vật liệu, bất động sản, thậm chí, tác hại lớn tới môi trường và hệ sinh thái. Góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế Đầu tư xây dựng tạo ra hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp- dịch vụ nhằm đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh của toàn bộ nền kinh tế. Hệ thống sản phẩm của quá trình đầu tư xây dựng là tư liệu sản xuất cốt yếu đối với sự phát triển công nghiệp với hệ thống giao thông, nhà xưởng, cảng biển, trung tâm thương mại,… Ngoài ra, các công trình xây dựng còn mang lại hiệu quả tích cực trong việc kết nối sự phát triển giữa thành thị và nông thôn, miền núi, phát huy tối đa những lợi thế so sánh về tài nguyên – vị trí địa lý – kinh tế – chính trị – xã hội của các vùng, tạo cơ chế lan truyền thúc đẩy các vùng khác cùng phát triển.

Nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học kỹ thuật Đầu tư xây dựng là cơ hội ứng dụng và phát huy hiệu quả của thành tựu khoa học kỹ thuật, bởi lẽ trong quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng các giai đoạn trong dự án đều giữ vai trò quan trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu của từng công việc cụ thể tất yếu phải nhờ đến sự hỗ trợ của máy móc, thiết bị – thành quả khoa học công nghệ hiện đại. Sự hỗ trợ này sẽ làm giảm thiểu sự can thiệp của con người đối với các công việc nặng nhọc và độc hại, tăng năng suất lao động, đồng thời giảm chi phí và đảm bảo tốt hơn chất lượng công trình. Các giai đoạn đầu tư XDCB Dự án đầu tư được hình thành và phát triển với nhiều giai đoạn riêng biệt, nhưng gắn kết chặt chẽ với nhau, thậm chí đan xen nhau theo một tiến trình lôgic. 7 Mặc dù vậy, có thể nghiên cứu chúng một cách tương đối độc lập và trên các góc độ khác nhau để hiểu chúng một cách hệ thống hơn, toàn diện hơn.

Trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt, trình tự thực hiện dự án đầu tư bao gồm 8 bước công việc, phân thành hai giai đoạn theo sơ đồ 1.1: Giai đoạn I Chuẩn bị đầu tư Nghiên cứu cơ Lập dự án, lập BCKT Thẩm định và phê hội đầu tư - KT duyệt dự án Giai đoạn II Thực hiện đầu tư Thiết kế, lập tổng Thi công xây dựng, Chạy thử nghiệm Ký kết HĐ; xây dự toán, dự toán đào tạo CN, CNKT, thu, quyết toán dựng, thiết bị QL Bàn giao, đưa vào khai thác sử dụng Sơ đồ 1.1: Các giai đoạn đầu tư của một dự án 1. Phân loại đầu tư xây dựng cơ bản Phân loại đầu tư XDCB có ý nghĩa rất quan trọng trong công tác quản lý. Mỗi hình thức đầu tư có vị trí, đặc điểm khác nhau, đòi hỏi phải có cách quản lý khác nhau. Theo các tiêu chí khác nhau, hoạt động đầu tư có thể chia thành các loại sau: Theo mối quan hệ với sự gia tăng của cải vật chất xã hội, đầu tư được chia thành hai loại: + Đầu tư phát triển: là hoạt động đầu tư mà kết quả của nó tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế; làm thay đổi cơ cấu kinh tế - xã hội; làm gia tăng của cải vật chất 8 và nâng cao đời sống tinh thần của xã hội.

Loại đầu tư này thường là các hoạt động đầu tư XDCB như xây dựng nhà máy, đường xá, trường học, bệnh viện… + Đầu tư chuyển dịch: là hoạt động đầu tư không làm tăng thêm của cải xã hội mà chỉ là sự chuyển dịch giá trị giữa các nhà đầu tư như các hoạt động mua cổ phiếu, trái phiếu… Theo quan hệ quản lý, đầu tư được chia thành hai loại: + Đầu tư trực tiếp: là hoạt động đầu tư mà trong đó người bỏ vốn trực tiếp tham gia quản lý vốn đầu tư. + Đầu tư gián tiếp: là hoạt động đầu tư mà người bỏ vốn tách biệt khỏi người quản lý (đầu tư tài chính, gửi tiết kiệm mua trái phiếu, cổ phiếu.) Theo cơ cấu nguồn vốn, hoạt động đầu tư XDCB có thể được chia thành hai loại: + Hoạt động đầu tư XDCB từ các nguồn ngoài NSNN: là hoạt động đầu tư sử dụng các nguồn vốn ngoài NSNN như: vốn tín dụng ĐTPT, vốn vay các ngân hàng thương mại, vốn đầu tư từ các doanh nghiệp Nhà nước, vốn đầu tư của các khu vực dân doanh và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)… Tuy hoạt động đầu tư XDCB ngoài NSNN được sử dụng các nguồn vốn khác nhau về tính chất, về quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng. Song các hoạt động đầu tư có các đặc điểm chung: Một là, các hoạt động đầu tư này đều hướng vào mục tiêu kinh tế, có khả năng thu hồi vốn trực tiếp. Do vậy, các dự án thuộc loại hình vốn đầu tư này được xác định hiệu quả kinh tế là hàng đầu (tất nhiên hiệu quả kinh tế phải gắn liền với hiệu quả xã hội).

Hai là, để quản lý vốn đầu tư trên, thường sử dụng các công cụ gián tiếp là chủ yếu (quy hoạch, các đòn bẩy kinh tế như: thuế, lãi suất, các chính sách ưu đãi đầu tư…). Do đó các thủ tục hành chính cần được đơn giản đến mức tối đa để tạo môi trường khuyến khích đầu tư. + Hoạt động đầu tư XDCB từ nguồn NSNN: là hoạt động đầu tư chỉ sử dụng vốn NSNN, hoặc chủ yếu bằng nguồn vốn NSNN. Nội dung và phạm vi sử dụng nguồn vốn này là: 9 Thứ nhất: Xét trên phương diện tổng thể nền kinh tế, nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN được hình thành qua hai kênh: từ khoản tích luỹ của NSNN (phần còn lại của tổng thu NSNN sau khi trừ chi thường xuyên, chi trả nợ, chi lập quỹ dự trữ tài chính…) và khoản đi vay: trong nước (tín phiếu, công trái, trái phiếu chính phủ…) và vay nước ngoài (thông qua các dự án từ nguồn ODA được đưa vào cân đối NSNN).

Thứ hai: Trên phương diện phân cấp quản lý theo luật NSNN. Vốn đầu tư XDCB từ NSNN bao gồm: vốn đầu tư XDCB do trung ương quản lý và vốn đầu tư XDCB do địa phương quản lý. Vốn đầu tư XDCB do trung ương quản lý là số vốn đầu tư từ ngân sách trung ương được cân đối cho các chương trình, dự án đầu tư của các bộ, ngành trung ương theo kế hoạch đầu tư XDCB hàng năm, nằm trong quy hoạch và kế hoạch được Quốc hội thông qua. Vốn đầu tư XDCB do địa phương quản lý bao gồm: vốn đầu tư được cân đối từ tổng chi ngân sách địa phương dành cho đầu tư phát triển; vốn được hỗ trợ, bổ sung từ nguồn vốn XDCB tập trung của ngân sách trung ương và vốn đầu tư XDCB từ nguồn để lại theo Nghị quyết của Quốc hội.