Luận Văn Thạc Sĩ: Quản Lý Nhà Nước Về Hợp Tác Xã Trên Địa Bàn Tỉnh Bình Định

Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước về hợp tác xã tại Bình Định phân tích hiệu quả, thách thức và giải pháp nâng cao hoạt động hợp tác xã trên địa bàn.

• Tác giả: Phạm Quang Đẩu
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Thị Thúy Hồng
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý nhà nước về hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ
• 1.1. Những vấn đề chung về hợp tác xã
• 1.2. Khái niệm hợp tác xã
• 1.3. Phân loại hợp tác xã
• 1.4. Đặc điểm hợp tác xã
• 1.5. Vai trò của hợp tác xã đối với phát triển kinh tế - xã hội
• 1.6. Quản lý nhà nước đối với hợp tác xã
• 1.6.1. Chủ thể quản lý nhà nước, trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước đối với hợp tác xã
• 1.6.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hợp tác xã tại một số địa phương
• 1.6.2.1. Kinh nghiệm tại các địa phương
• 1.6.2.2. Bài học kinh nghiệm về quản lý nhà nước đối với hợp tác xã tỉnh Bình Định
• 1.7. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC HỢP TÁC XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Bình Định
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2. Thực trạng quản lý nhà nước đối với hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 2.2.1. Thực trạng hợp tác xã tỉnh Bình Định giai đoạn (2016 – 2020)
• 2.2.2. Thực trạng ban hành, phổ biến và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về hợp tác xã
• 2.2.3. Thực trạng triển khai các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với hợp tác xã
• 2.2.4. Thực trạng quản lý nhà nước về nâng cao chất lượng hợp tác xã và hướng dẫn hợp tác xã đăng ký kinh doanh
• 2.2.5. Thực trạng công tác kiểm tra, thanh tra việc thực hiện pháp luật đối với hợp tác xã; xử lý hành vi vi phạm pháp luật của hợp tác xã
• 2.2.6. Thực trạng hợp tác quốc tế của hợp tác xã
• 2.3. Đánh giá quản lý nhà nước đối với hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định
• 2.3.1. Những mặt đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.4. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Quan điểm, định hướng của Đảng, Nhà nước về quản lý nhà nước đối với hợp tác xã
• 3.1.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về quản lý nhà nước đối với hợp tác xã
• 3.1.2. Định hướng về quản lý nhà nước đối với hợp tác xã
• 3.1.3. Một số chỉ tiêu chủ yếu đến năm 2025
• 3.2. Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2025, tầm nhìn 2030
• 3.2.1. Giải pháp về tuyên truyền
• 3.2.2. Giải pháp về chính sách
• 3.2.3. Xây dựng, nhân rộng các mô hình hợp tác xã điểm, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với các hợp tác xã
• 3.2.4. Giải thể, chuyển sang các loại hình khác đối với các hợp tác xã nhiều năm không hoạt động và hoạt động không hiệu quả, không đúng Luật Hợp tác xã năm 2012
• 3.2.5. Tổ chức hợp nhất, sáp nhập hợp tác xã
• 3.2.6. Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với hợp tác xã
• 3.2.7. Tăng cường kiểm tra, thanh tra, kiểm toán đối với hợp tác xã nông nghiệp
• 3.2.8. Tăng cường hợp tác quốc tế, lồng ghép nguồn vốn trong việc phát triển hợp tác xã nông nghiệp
• 3.2.9. Kiến nghị với Trung ương
• 3.2.10. Đối với Uỷ ban nhân dân tỉnh
• 3.3. Tóm tắt kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước về hợp tác xã tại Bình Định

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc nghiên cứu quản lý nhà nước về hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định. Tác giả Phạm Quang Đẩu đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học để phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước đối với các hợp tác xã trong giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2030. Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang tính thực tiễn cao, giúp các cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện chính sách và pháp luật liên quan đến hợp tác xã tại Bình Định.

1.1. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận văn thạc sĩ là hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với hợp tác xã. Nghiên cứu tập trung vào thực trạng quản lý nhà nước về hợp tác xã tại Bình Định, đánh giá những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các vấn đề liên quan đến chính sách hỗ trợ của Trung ương và địa phương, cũng như cách thức tác động của nhà nước đối với các hợp tác xã. Thời gian nghiên cứu từ năm 2016 đến năm 2020.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn thạc sĩ sử dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng, bao gồm khảo cứu tài liệu, thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và phỏng vấn chuyên gia. Các dữ liệu được thu thập từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bình Định, Liên hiệp các hợp tác xã tỉnh Bình Định, và các nguồn tài liệu hợp pháp khác. Phương pháp chuyên gia được áp dụng để thu thập ý kiến từ các nhà quản lý và nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với hợp tác xã.

II. Thực trạng quản lý nhà nước về hợp tác xã tại Bình Định

Chương 2 của luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, các hợp tác xã tại Bình Định vẫn gặp nhiều khó khăn như năng lực tự thân yếu, cơ sở vật chất xuống cấp, và trình độ công nghệ lạc hậu. Công tác quản lý nhà nước còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc triển khai các chính sách ưu đãi và hỗ trợ. Quản lý nhà nước tại Bình Định cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa.

2.1. Thực trạng hợp tác xã tại Bình Định

Giai đoạn 2016-2020, số lượng hợp tác xã tại Bình Định có sự biến động đáng kể. Nhiều hợp tác xã hoạt động không hiệu quả, không tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật Hợp tác xã năm 2012. Các chính sách ưu đãi và hỗ trợ từ nhà nước chưa được triển khai đồng bộ, dẫn đến tình trạng nhiều hợp tác xã gặp khó khăn trong việc duy trì và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh.

2.2. Đánh giá quản lý nhà nước

Nghiên cứu chỉ ra những mặt đạt được và hạn chế trong công tác quản lý nhà nước đối với hợp tác xã tại Bình Định. Một số chính sách hỗ trợ đã giúp các hợp tác xã phát triển, nhưng vẫn còn nhiều bất cập trong việc triển khai và giám sát. Nguyên nhân chính bao gồm thiếu nguồn lực, trình độ cán bộ quản lý còn hạn chế, và sự liên kết giữa các hợp tác xã chưa thực sự chặt chẽ.

III. Giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về hợp tác xã tại Bình Định

Chương 3 của luận văn thạc sĩ đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước đối với hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện chính sách, tăng cường công tác tuyên truyền, xây dựng mô hình hợp tác xã điểm, và kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý. Quản lý nhà nước về hợp tác xã tại Bình Định cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

3.1. Giải pháp về chính sách

Đề xuất hoàn thiện các chính sách hỗ trợ và ưu đãi đối với hợp tác xã, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước để triển khai hiệu quả các chính sách này. Quản lý nhà nước về hợp tác xã tại Bình Định cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

3.2. Giải pháp về tổ chức và quản lý

Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và giám sát việc thực hiện pháp luật đối với hợp tác xã. Đồng thời, cần xây dựng và nhân rộng các mô hình hợp tác xã điểm để tạo động lực phát triển cho các hợp tác xã khác trên địa bàn tỉnh Bình Định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016-2020, tỉnh Bình Định chứng kiến sự phát triển và biến động đáng kể của các hợp tác xã (HTX) với tổng số 240 HTX, tăng 36 HTX so với năm 2016. Tuy nhiên, số lượng thành viên giảm 38.063 người, còn 287.065 thành viên, phản ánh những thách thức trong việc duy trì và phát triển mô hình này. Hoạt động của HTX đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo và thúc đẩy phát triển bền vững địa phương. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với HTX, phân tích thực trạng quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh Bình Định, đánh giá kết quả và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước giai đoạn 2021-2025 với tầm nhìn đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các HTX trên địa bàn tỉnh Bình Định trong khoảng thời gian 2016-2020, với trọng tâm là các chính sách, cơ chế quản lý nhà nước và tác động của chúng đến hoạt động HTX. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần phát triển kinh tế tập thể, đồng thời hỗ trợ các cơ quan quản lý và HTX trong việc xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước và kinh tế hợp tác xã. Lý thuyết quản lý nhà nước được hiểu là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội theo định hướng chung. Lý thuyết về hợp tác xã nhấn mạnh HTX là tổ chức kinh tế tự chủ, do các thành viên tự nguyện góp vốn, quản lý dân chủ, nhằm phục vụ lợi ích chung hơn là lợi nhuận cá nhân. Mô hình hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới được áp dụng, trong đó thành viên không bắt buộc góp đất mà chủ yếu góp vốn, hoạt động theo cơ chế thị trường, tự chủ và tự chịu trách nhiệm. Các khái niệm chính bao gồm: quản lý nhà nước đối với HTX, mô hình HTX nông nghiệp kiểu mới, nguyên tắc tự nguyện và quản lý dân chủ trong HTX, vai trò của HTX trong phát triển kinh tế - xã hội, và các chính sách hỗ trợ phát triển HTX.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bình Định, Liên hiệp các hợp tác xã tỉnh, các văn bản pháp luật, báo chí và các tài liệu chuyên ngành liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các HTX trên địa bàn tỉnh Bình Định trong giai đoạn 2016-2020, với số liệu cụ thể về số lượng HTX, thành viên, vốn hoạt động, doanh thu và thu nhập lao động. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp khảo sát toàn diện nhằm đảm bảo tính đại diện và chính xác. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả để xây dựng bảng biểu, biểu đồ thể hiện sự biến động và xu hướng phát triển của HTX. Phương pháp phân tích, tổng hợp và đánh giá được áp dụng để nhận diện các mặt đạt được, hạn chế và nguyên nhân. Ngoài ra, phương pháp chuyên gia được sử dụng qua phỏng vấn các nhà quản lý, chuyên gia trong lĩnh vực quản lý nhà nước và phát triển HTX nhằm bổ sung thông tin định tính và đề xuất giải pháp thực tiễn. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2020, tập trung phân tích thực trạng và đề xuất phương hướng phát triển đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng HTX: Tổng số HTX trên địa bàn tỉnh Bình Định tăng từ 204 năm 2016 lên 240 năm 2020, tương đương mức tăng khoảng 17,6%. Trong đó, HTX nông nghiệp chiếm đa số với 184 HTX năm 2020, tăng 52 HTX so với năm 2016.

2. Giảm số lượng thành viên: Số thành viên HTX giảm từ khoảng 325.000 năm 2016 xuống còn 287.065 năm 2020, giảm khoảng 11,7%. Tuy nhiên, số lao động làm việc tại HTX tăng nhẹ từ 4.625 lên 4.650 người, cho thấy sự ổn định trong việc tạo việc làm.

3. Tăng vốn và doanh thu: Tổng vốn hoạt động của HTX tăng từ 2.356,8 tỷ đồng năm 2016 lên 3.099,8 tỷ đồng năm 2020, tăng khoảng 31,5%. Doanh thu bình quân HTX đạt 4,5 tỷ đồng, trong đó doanh thu từ thành viên chiếm 62%, thể hiện sự gắn kết giữa HTX và xã viên.

4. Hiệu quả hoạt động: Khoảng 31% HTX hoạt động khá giỏi, 68% hoạt động trung bình và 7% yếu kém. Thu nhập bình quân người lao động tăng từ 2,6 triệu đồng/tháng năm 2016 lên 3,1 triệu đồng/tháng năm 2020, tăng 19,2%.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng số lượng HTX phản ánh nỗ lực của tỉnh trong việc phát triển kinh tế tập thể, tuy nhiên sự giảm sút thành viên cho thấy thách thức trong việc thu hút và giữ chân xã viên. Nguyên nhân bao gồm quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng lực quản lý hạn chế và sự cạnh tranh từ các hình thức kinh tế khác. Việc tăng vốn và doanh thu cho thấy HTX đã từng bước cải thiện năng lực tài chính và mở rộng hoạt động kinh doanh, đặc biệt là các HTX tham gia chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ HTX yếu kém vẫn còn, chủ yếu do hạn chế về công nghệ, quản lý và liên kết thị trường. So sánh với các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi và Phú Yên, Bình Định có mức tăng trưởng tương đồng nhưng cần đẩy mạnh hơn nữa công tác đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và chính sách ưu đãi. Biểu đồ thể hiện sự biến động số lượng HTX và thành viên qua các năm sẽ minh họa rõ nét xu hướng phát triển và những điểm cần cải thiện. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò quan trọng của quản lý nhà nước trong việc tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ vốn, đào tạo và kiểm tra, thanh tra nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động HTX.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực quản lý: Tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu cho cán bộ quản lý HTX về kỹ năng quản trị, tài chính và ứng dụng công nghệ mới. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ quản lý đạt trình độ cao đẳng, đại học lên 50% trong giai đoạn 2021-2025. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Liên minh HTX tỉnh.

2. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ vốn và tín dụng: Xây dựng cơ chế ưu đãi tín dụng linh hoạt, giảm lãi suất vay cho HTX, đặc biệt HTX mới thành lập và HTX ứng dụng công nghệ cao. Mục tiêu tăng vốn hoạt động HTX thêm 20% mỗi năm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước, Sở Tài chính, Liên minh HTX.

3. Phát triển liên kết chuỗi giá trị sản phẩm: Khuyến khích HTX tham gia chuỗi giá trị nông sản chủ lực của tỉnh, hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu và ký kết hợp đồng tiêu thụ ổn định với doanh nghiệp. Mục tiêu đến năm 2025 có ít nhất 70% HTX nông nghiệp tham gia chuỗi giá trị. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp, Liên minh HTX, UBND các huyện.

4. Tăng cường kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm: Thiết lập hệ thống giám sát hoạt động HTX chặt chẽ, xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật, đặc biệt với HTX yếu kém hoặc hoạt động không hiệu quả. Mục tiêu giảm 50% số HTX yếu kém đến năm 2025. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Thanh tra tỉnh, Liên minh HTX.

5. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế và ứng dụng công nghệ: Thu hút nguồn lực quốc tế hỗ trợ đào tạo, chuyển giao công nghệ, thiết bị hiện đại cho HTX. Mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 30 HTX ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Ngoại vụ, Liên minh HTX.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Các sở, ban ngành, UBND các cấp có trách nhiệm quản lý và phát triển kinh tế tập thể sẽ nhận được thông tin chi tiết về thực trạng, chính sách và giải pháp quản lý HTX, giúp hoạch định chính sách hiệu quả.

2. Ban lãnh đạo và cán bộ HTX: Giúp nâng cao nhận thức về vai trò quản lý nhà nước, cải thiện năng lực quản trị, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý kinh tế, phát triển nông thôn: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phong phú để nghiên cứu sâu hơn về mô hình HTX và quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh tế tập thể.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ về môi trường hoạt động, chính sách hỗ trợ và tiềm năng hợp tác với HTX trên địa bàn tỉnh Bình Định, từ đó phát triển các mô hình liên kết kinh doanh hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước đối với HTX là gì?
   Quản lý nhà nước đối với HTX là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước nhằm phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX, thông qua các công cụ pháp luật, chính sách, quy hoạch và kế hoạch. Ví dụ, UBND tỉnh Bình Định ban hành nhiều quyết định hỗ trợ phát triển HTX.

2. Tại sao số lượng thành viên HTX giảm trong khi số HTX tăng?
   Nguyên nhân chính là do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, năng lực quản lý hạn chế và sự cạnh tranh từ các hình thức kinh tế khác khiến nhiều thành viên rời bỏ HTX. Tuy nhiên, số lao động làm việc tại HTX vẫn ổn định, cho thấy HTX vẫn tạo việc làm cho cộng đồng.

3. Các chính sách hỗ trợ HTX tại Bình Định gồm những gì?
   Bao gồm chính sách đào tạo cán bộ, hỗ trợ vốn, đầu tư kết cấu hạ tầng, xúc tiến thương mại, ứng dụng công nghệ cao và hỗ trợ liên kết chuỗi giá trị sản phẩm. Ví dụ, tỉnh đã hỗ trợ 70 HTX nông nghiệp mới thành lập năm 2020 với kinh phí 700 triệu đồng.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX?
   Cần nâng cao năng lực quản lý, đa dạng hóa ngành nghề, ứng dụng công nghệ mới, phát triển liên kết chuỗi giá trị và tăng cường kiểm tra, thanh tra. Các HTX ứng dụng công nghệ cao như HTX Phước Hiệp đã có bước tiến rõ rệt trong sản xuất.

5. Vai trò của hợp tác quốc tế trong phát triển HTX là gì?
   Hợp tác quốc tế giúp HTX tiếp cận nguồn vốn, công nghệ, đào tạo và mở rộng thị trường. Các dự án quốc tế đã hỗ trợ HTX về máy móc, kỹ thuật và nâng cao năng lực quản lý, góp phần phát triển bền vững.

Kết luận

• Hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định tăng trưởng về số lượng và vốn hoạt động trong giai đoạn 2016-2020, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
• Số lượng thành viên giảm và hiệu quả hoạt động chưa đồng đều, phản ánh những thách thức về năng lực quản lý và liên kết thị trường.
• Quản lý nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng chính sách, hỗ trợ vốn, đào tạo và kiểm tra nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động HTX.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm bao gồm nâng cao năng lực quản lý, hoàn thiện chính sách hỗ trợ, phát triển liên kết chuỗi giá trị và tăng cường hợp tác quốc tế.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các chính sách quản lý nhà nước hiệu quả trong giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2030 để phát huy tối đa vai trò của HTX trong phát triển kinh tế tập thể.

Các cơ quan quản lý và HTX cần phối hợp chặt chẽ triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo phát triển bền vững mô hình hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với hợp tác xã. Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định. Chương 3: Phương hướng, giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Bình Định. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỢP TÁC XÃ 1.

Những vấn đề chung về hợp tác xã 1. Khái niệm hợp tác xã Hợp tác xã (HTX) xuất hiện rất sớm ở Châu Âu khoảng giữa thế kỷ XIX, trong giai đoạn này nền kinh tế tự do cạnh tranh để có thể tồn tại và phát triển, những người sản xuất nhỏ cần phải hợp sức lao động, hợp vốn với nhau để chống lại sự chèn ép, khống chế và bần cùng hóa của tư bản. Trên thực tế, mỗi nước có những điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau nên sự ra đời và phát triển của các HTX có những đặc điểm khác nhau. Có nhiều định nghĩa về hợp tác xã, tiêu biểu là định nghĩa của Liên minh HTX quốc tế (ICA), của Tổ chức lao động quốc tế (ILO).

Theo Liên minh hợp tác xã (International Cooperative Alliancc-ICA): “Hợp tác xã là một tổ chức tự trị của những người tự nguyện liên hiệp lại để đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung của họ về kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua một xí nghiệp cùng sở hữu và quản lý dân chủ”. Định nghĩa này được hoàn thiện thông qua tuyên bố năm 1995: “Hợp tác xã dựa trên ý nghĩa tự cứu giúp mình, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng, công bằng và đoàn kết”. Theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO): “Hợp tác xã là sự liên kết của những người đang gặp phải những khó khăn kinh tế giống nhau, tự nguyện liên kết nhau lại trên cơ sở bình đẳng quyền lợi và nghĩa vụ, sử dụng tài sản mà họ đã chuyển giao vào hợp tác xã phù hợp với các nhu cầu chung và giải quyết những khó khăn đó chủ yếu bằng sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm và bằng cách sử dụng các chức năng kinh doanh trong tổ chức hợp tác, phục vụ cho lợi ích vật chất và tinh thần chung”. Theo một quan điểm khác, hợp tác xã là sự liên kết của những người, những nhà sản xuất nhỏ hoặc những người tiêu thụ cùng tự nguyện liên kết với nhau để nhằm đạt được một số mục tiêu bằng biện pháp trao đổi qua lại những dịch vụ thông qua một doanh nghiệp hoạt động tự chủ, tự chịu trách nhiệm bằng e 12 các nguồn lực do mọi thành viên đóng góp.

Ở nước ngoài, nhiều học giả đã đưa ra các khái niệm về hợp tác xã. Ví dụ, có quan điểm cho rằng, hợp tác xã là một dạng tổ chức gồm những người tự nguyện tham gia cùng nhau, nhằm thỏa mãn nhu cầu kinh tế chung và cố gắng đưa họ và những người khác thoát khỏi cảnh đói nghèo, trở nên khá giả, thông qua hoạt động của một tổ chức kinh doanh nhằm mang lại lợi ích chung cho tất cả những người tham gia hợp tác. Mặc dù có nhiều cách tiếp cận và định nghĩa khác nhau về hợp tác xã, song các nghiên cứu về hợp tác xã đều cho thấy: - Hợp tác xã là một tổ chức kinh tế tự chủ do các thành viên tự nguyện góp vốn, góp sức lập nên. Mục tiêu của hợp tác xã là phục vụ xã viên hơn là tìm kiếm lợi nhuận.

Phục vụ xã viên là nhiệm vụ hàng đầu của hợp tác xã. - Hợp tác xã là sự liên kết của những người tham gia, cùng góp vốn, trong đó nhấn mạnh yếu tố con người chứ không phải số vốn mà họ góp. - Nguyên tắc cơ bản của hợp tác xã là tự nguyện, quản lý dân chủ, bình đẳng, cộng đồng về trách nhiệm, cùng chia sẻ lợi ích và rủi ro. - Phương châm chủ đạo của HTX là giúp đỡ lẫn nhau và tự mình giúp mình.

- Mặc dù mục tiêu chính của HTX là phục vụ xã viên của mình, song hoạt động của hợp tác xã còn mang tính cộng đồng là tương trợ và giúp đỡ cộng đồng. Từ sự phân tích trên, có thể khẳng định hợp tác xã là một loại hình kinh tế hợp tác, đây là một hình thức tổ chức kinh tế đặc thù trong hệ thống các loại hình tổ chức kinh tế đa dạng, là tổ chức kinh tế tự chủ, có vốn, quỹ và tài sản chung, có cơ cấu tổ chức chặt chẽ, có tư cách pháp nhân. Hợp tác xã được thành lập trên nguyên tắc tự nguyện, tự trợ giúp, tự chịu trách nhiệm, dân chủ, bình đẳng và đoàn kết của các thành viên tham gia. Mặc dù hợp tác xã là một đơn vị kinh tế thực hiện chức năng sản xuất, kinh doanh, song mục tiêu cơ bản của các xã viên khi thành lập hoặc liên kết thành một hợp tác xã là để thực hiện những hoạt động mà từng cá nhân riêng lẻ không thể thực hiện được hoặc thực hiện kém hiệu quả nhằm nâng cao điều kiện kinh tế - xã hội của họ thông qua việc cùng hành động e 13 vì lợi ích của tất cả các xã viên chứ không chỉ đơn thuần vì lợi ích của từng cá nhân xã viên.

Ở Việt Nam khi bắt đầu công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, chúng ta thường dùng các khái niệm: tổ đổi công, tập đoàn sản xuất, HTX bậc thấp, HTX bậc cao. Khái niệm HTX ít được đề cập đến, nhiều nhận thức không đúng về kinh tế hợp tác cùng với những lúng túng trong việc tìm tòi, thử nghiệm mô hình hợp tác xã kiểu mới đã đặt ra yêu cầu phải đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động của hợp tác xã cho phù hợp với cơ chế kinh tế mới khi đất nước bước vào thời kỳ mới. Trước yêu cầu đó của thực tiễn, tháng 3 năm 1996 tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa IX đã ban hành Luật Hợp tác xã. Theo đó, hợp tác xã được định nghĩa: Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập thể và của từng xã viên nhằm giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống, góp phần phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Tổng kết 5 năm thực hiện chuyển đổi, thành lập hợp tác xã theo Luật HTX năm 1996, ngày 26/11/2003, tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật Hợp tác xã sửa đổi, bổ sung (Luật HTX năm 2003). Theo đó hợp tác xã được định nghĩa: Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể do cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân (sau đây gọi chung là xã viên) có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của luật này để phát huy sức mạnh tập thể của từng xã viên tham gia hợp tác xã, cùng giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật. Qua thời gian thực hiện Luật HTX năm 2003, đã bộc lộ những bấp cập, để e 14 xây dựng và phát triển hợp tác xã trong điều kiện tình hình kinh tế mới, ngày 20/11/2012 Quốc hội khóa XI đã ban hành Luật HTX mới.

Theo luật này, hợp tác xã được định nghĩa: hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 7 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã. Phân loại hợp tác xã 1. Mô hình hợp tác xã nông nghiệp Trong quá trình hình thành và phát triển HTXNN đã có những mô hình khác nhau, từ thấp đến cao. Tùy theo điều kiện kinh tế xã hội, Đảng và Nhà nước có những chủ trương, chính sách để xây dựng và phát triển HTXNN.

Qua thực tiễn của nước ta có thể nêu lên một số mô hình HTXNN như sau: Tập đoàn sản xuất nông nghiệp, HTXNN, liên HTX. Tập đoàn sản xuất nông nghiệp là mô hình hợp tác sản xuất trong nông nghiệp giai đoạn sau năm 1975 đến khoảng năm 1980. Tập đoàn được thành lập theo đơn vị xã tùy quy mô, số lượng dân số, diện tích đất. Tất cả nông dân lao động và người lao động làm thuê ở tại chỗ có sức lao động, nghề nghiệp, từ 16 tuổi trở lên tự nguyện xin vào Tập đoàn, thì đều có thể được xét kết nạp vào Tập đoàn.

Tập đoàn thực hiện tập thể hóa về đất đai, máy móc công cụ, trâu bò cày kéo, phân phối thu nhập theo nguyên tắc công bằng, hợp lý, quản lý dân chủ mỗi hộ, mỗi người lao động cần đăng ký lao động và tự nguyện thực hiện đúng và tốt việc đăng ký lao động đó. Tập đoàn tạo mọi điều kiện thực hiện đúng và tốt quản lý lao động có định mức, khoán việc đúng mức, hoạch toán công chính xác, kịp thời, đảm bảo ăn chia phân phối công bằng hợp lý. Về mô hình hợp tác xã nông nghiệp được chia làm 2 loại: HTXNN kiểu cũ và HTXNN kiểu mới. HTXNN kiểu cũ là mô hình HTXNN trước khi có Luật HTX hay nói cách e 15 khác đây là mô hình HTXNN trước khoán 10 của Bộ Chính trị.

Thành viên HTXNN theo mô hình này chỉ gồm các cá nhân, sở hữu cá nhân của người nông dân không được thừa nhận, sở hữu của các gia đình bị xóa bỏ, chỉ thừa nhận chế độ sở hữu tập thể về tư liệu sản xuất, người nông dân vào HTX phải góp ruộng đất, trâu bò, công cụ sản xuất chủ yếu. Quan hệ xã viên với HTX là quan hệ phụ thuộc, xã viên bị tách rời tư liệu sản xuất trở thành người lao động làm công theo sự điều hành của HTX, tính chất HTX đích thực trong HTX không còn, mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, hạch toán lỗ lãi, phân phối, giá cả của HTX đều theo sự chỉ huy của cơ quan quản lý cấp trên theo kế hoạch của Nhà nước.