CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÂN LỰC TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Nhiều học viên cao học đã chọn đề tài liên quan đến quản lý nhân lực tại các ngân hàng thương mại làm luận văn thạc sĩ như: Tác giả Hoàng Tuấn Sơn, đề tài Hoàn thiện công tác quản trị nguồn nhân lực tại Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Quảng Bình, Luận văn thạc sĩ năm 2018, Đại học Huế - Trường Đại học kinh tế. Tác giả đã phân tích thực trạng công tác quản lý nhân lực tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Quảng Bình giai đoạn 2015 -2017, với các ưu điểm như: (i) công tác đào tạo phát triển nhân lực được chú trọng và đẩy mạnh, đặc biệt là các cán bộ quản lý/lãnh đạo đã được rèn luyện và bồi dưỡng trong thời gian dài; (ii) bố trí sử dụng nhân lực hợp lý ở các khâu nghiệp vụ; (iii) động viên nhân lực ngày càng phong phú, đời sống cán bộ (cả vật chất và tinh thần) từng bước được cải thiện. Tuy nhiên tại Ngân hàng vẫn còn một số tồn tại hạn chế như: (i) công tác lập kế hoạch nhân lực còn phụ thuộc nhiều vào biên chế, chưa lập kế hoạch nhân lực sát với tình hình nhu cầu thực tế; (ii) trình độ nhân lực còn chưa đồng đều, thiếu cán bộ nghiệp vụ kinh doanh, thừa các cán bộ nghiệp vụ hành chính lễ tân; (iii) các hoạt động về đào tạo nâng cao trình độ nhân lực còn thiếu; (iv) chế độ lương thưởng còn nặng tính bình quân và khiến người lao động chưa phát huy được hết khả năng của mình.
Luận văn đã đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý nhân lực như: (i) thực hiện công tác dự báo nhu cầu và nguồn cung nhân lực trong tương lai nhằm đảm bảo nguồn lao động cho ngân hàng đủ về số lượng và chất lượng; (ii) xây dựng quy trình tuyển dụng chi tiết phù hợp quy định của Ngân hàng; thực hiện công tác tuyển dụng nghiêm túc nhằm tìm được ứng viên viên có chất lượng, đảm bảo phù hợp với yêu cầu công việc; (iii) áp dụng chế độ lương, thưởng, phúc lợi phải công bằng, minh bạch trên cơ sở kết quả đánh giá chất lượng lao động và kết quả công việc mà cán bộ nhân viên thực hiện. Các giải pháp mà tác giả nêu ra là tương đối phù hợp với hoạt động quản lý nhân lực tại 4 Ngân hàng BIDV Chi nhánh Quảng Bình, tuy nhiên việc áp dụng phụ thuộc khá nhiều vào việc thay đổi chính sách của Ngân hàng BIDV nói chung và quyết tâm thay đổi của ban lãnh đạo chi nhánh nói riêng nhằm cải thiện hiệu quả quản lý nhân lực tại ngân hàng BIDV Chi nhánh Quảng Bình. Tác giả Nguyễn Duy Hưng, đề tài Phát triển nguồn nhân lực tại Khối tín dụng tiêu dùng Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng, Luận văn thạc sĩ năm 2013, Đại học Lao động – Xã hội. Tác giả đã phân tích thực trạng phát triển nhân lực tại Khối tín dụng tiêu dùng ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng giai đoạn năm 2010 – 2012, với các thành tựu như: (i) công tác xây dựng chiến lược nhân lực và chương trình lớn về nhân lực được thực hiện chuyên nghiệp, phù hợp với xu thế quản trị hiện đại; (ii) cân bằng nhu cầu cấp bách về nhân lực hiện tại bằng giải pháp “cộng tác viên”, theo đó, giảm bớt các áp dụng về tuyển dụng và chi phí cho nhân viên chính thức; (iii) công tác đào tạo được thực hiện đầy đủ, nỗ lực đa dạng hóa các giải pháp để đào tạo; (iv) xây dựng chế độ đãi ngộ tốt, phù hợp với kết quả thực hiện công việc, tạo động lực cho nhân viên nỗ lực cố gắng hoàn thành công việc được giao.
Tuy nhiên, công tác phát triển nhân lực còn một số hạn chế như: xây dựng và thực hiện chiến lược nhân lực còn chưa được truyền thông đầy đủ tới nhân viên, theo đó, nhân viên có thể bị chệch hướng trong việc thực thi các chiến lược phát triển nhân lực; chưa có cơ chế lắng nghe và phản hồi các ý kiến đóng góp của nhân viên về hoạt động quản lý nhân lực, theo đó, có thể gây ra tâm lý không hợp tác và ảnh hưởng tới kết quả làm việc của nhân viên; công tác đánh giá chưa bao quát được hết các mặt hoạt động của nhân viên, dẫn đến việc kết quả đánh giá chưa chính xác về nhân viên. Theo đó, luận văn đã đưa ra một số giải pháp về: hoạch định chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển nhân lực; tuyển dụng nhân lực; đào tạo, bồi dưỡng nâng câo trình độ năng lực cho nhân lực. Các giải pháp mà luận văn đưa ra khá cụ thể và phù hợp để triển khai để phát triển nhân lực tại Khối tín dụng tiêu dùng Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng. Tác giả Từ Quỳnh Hạnh, đề tài Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Ngân hàng phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình, Luận văn Thạc sĩ năm 5 2018, Đại học Huế - Trường Đại học kinh tế.
Tác giả đã phân tích thực trạng chất lượng nhân lực tại Ngân hàng phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình giai đoạn năm 2014 – 2016 với các ưu điểm như sau: (i) đội ngũ lao động có trình độ chuyên môn cao, có bằng cấp chính quy làm cơ sở cho việc hoàn thành các công việc được giao; (ii) cơ cấu đội tuổi nhân lực phù hợp, chủ yếu có tuổi đời dưới 40 tuổi, có thể lực và trí tuệ, đam mê công việc; bên cạnh đó là đội ngũ lãnh đạo với tuổi đời trên 40 tuổi với nhiều năm kinh nghiệm giúp chi nhánh duy trì hoạt động hiệu quả, ổn định; (iii) duy trì môi trường làm việc hiệu quả, năng động giúp gắn kết người lao động và tổ chức, duy trì động lực và tinh thần làm việc, giúp đảm bảo kết quả hoàn thành công việc ở mức cao. Tuy nhiên, công tác phát triển nhân lực tại Ngân hàng phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình còn một số hạn chế như sau: (i) chưa có chính sách phát triển nhân lực gắn với các mục tiêu hoạt động của chi nhánh trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn; (ii) công tác đào tạo nâng cao năng lực còn chưa đáp ứng được nhu cầu do chưa có quy hoạch tổng thể về chương trình đào tạo, kế hoạch đào tạo và hạn chế về kinh phí cho hoạt động này; (iii) chính sách về lương, phúc lợi cho người lao động còn chưa tạo được động lực thúc đẩy CNBV làm việc, cống hiến; chưa có chính sách thu hút lao động có trình độ cao. Theo đó, nhằm phát triển nhân lực tại Ngân hàng phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình, luận văn đề xuất một số giải pháp về: (i) xây dựng cơ cấu, tiêu chuẩn chức danh nhân viên, nhằm làm cơ sở cho việc quản lý, phát triển triển đội ngũ CBNV cũng như quy hoạch bồi dưỡng cán bộ quản lý; (ii) thúc đẩy động lực làm việc cho người lao động bằng các công tác thi đua khen thưởng bằng vật chất, cũng như thăng chức bổ nhiệm dựa trên thành tích cá nhân; (iii) thực hiện cải thiện chính sách về lương, thưởng, phúc lợi cho người lao động theo hướng linh hoạt theo nhu cầu và vị trí công việc, cũng như hiệu quả thực hiện công việc thực tế. Các giải pháp mà luận văn đã nêu ra phương hướng để cải thiện nâng cao chất lượng nhân lực tại Ngân hàng phát triển Việt Nam – CN Quảng Bình, tuy nhiên các giải pháp còn khá chung chung, chưa nêu rõ điều kiện áp dụng, phương pháp thực hiện, đánh giá để áp dụng trong thực tiễn.
6 Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Mai, đề tài Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam Chi nhánh Thanh Miện – Hải Dương, Luận văn thạc sĩ năm 2018, Học viện Khoa học xã hội – Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Tác giả đã phân tích về thực trạng đào tạo và phát triển nhân lực tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thông Việt Nam Chi nhánh Thanh Miện – Hải Dương với các ưu điểm sau: (i) lựa chọn đối tượng đào tạo công khai, dân chủ, đáp ứng được nguyện vọng nâng cao trình độ của CBNV trong chi nhánh và yêu cẩu của Ngân hàng; (ii) chương trình đạo tạo được xây dựng và lựa chọn có tính khoa học, thiết thực, được cập nhật thường xuyên; (iii) lựa chọn giảng viên phù hợp, có trình độ chuyên môn cao từ các nguồn bên ngoài như từ các bộ, trường, viện, chuyên gia uy tín trong ngành; (iv) công tác đào tạo gắn với quy hoạch cán bộ trong chi nhánh, quy hoạch cán bộ nguồn cho các vị trí lãnh đạo. Tuy nhiên, công tác đào tạo và phát triển nhân lực vẫn còn có một số nhược điểm sau: (i) xác định nhu cầu đào tạo còn thiếu chủ động do phụ thuộc nhiều vào lịch đào tạo của Trường đào tạo cán bộ Agribank, ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của chi nhánh; (ii) mục tiêu đào tạo còn chung chung, theo từng năm mà chưa xác định đáp ứng nhu cầu lâu dài; (iii) chi nhánh chưa có quy trình chuẩn để đánh giá cán bộ sau đào tạo về ứng dụng trong công việc thực tế, mới chỉ đánh giá trên văn bằng, chứng chỉ sau các khoá đào tạo. Theo đó, để khắc phục các hạn chế này, luận văn nêu ra một số giải pháp như sau: (i) xây dựng kế hoạch chiến lược đào tạo và phát triển nhân lực với cơ cấu hợp lý nhằm đáp ứng nhu cầu công tác quản lý, kinh doanh; (ii) thực hiện phân loại đối tượng, mục tiêu, hình thức, quy trình, yêu cầu đào tạo nhằm tăng hiệu quả của công tác đào tạo; (iii) thực hiện điều tra khảo sát sau khi đào tạo nhằm cải thiện nội dung, phương pháp đào tạo trong thời gian tiếp theo.
Các giải pháp mà tác giả nêu ra phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác đào tạo phát triển nhân lực tại Agribank Chi nhánh Thanh Miện – Hải Dương. Tác giả Mai Văn Luông, đề tài Quản trị nguồn nhân lực tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam, Luận văn tiến sĩ năm 2019, 7 Học viện Khoa học xã hội – Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam.