Luận văn thạc sĩ: Quản lý hoạt động dạy học học phần thực tập môn học đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I

Hướng dẫn quản lý hoạt động dạy học phần thực tập. Phương pháp phát triển năng lực nghề hiệu quả cho học viên qua các bài tập thực hành. Tài liệu chi tiết cho

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Lan
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Tuấn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học các học phần thực tập môn học đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động dạy học thực tập môn học tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I

Quản lý hoạt động dạy học các học phần thực tập môn học đóng vai trò then chốt trong đào tạo nguồn nhân lực an ninh. Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I thực hiện đào tạo trình độ trung cấp chuyên nghiệp với ba chuyên ngành: Trinh sát an ninh, Trinh sát ngoại tuyến và Cảnh vệ Công an nhân dân. Các học phần thực tập môn học chiếm vị trí quan trọng trong chương trình, giúp học viên rèn luyện kỹ năng nghiệp vụ thực tế. Hoạt động này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều bộ phận. Cơ sở vật chất được đầu tư phát triển, bao gồm phòng học lý thuyết, phòng thực hành chuyên môn, trường bắn, nhà thi đấu võ và sân thể thao. Thư viện với gần 6.000 đầu sách hỗ trợ học viên tra cứu tài liệu. Hệ thống máy chiếu, camera giám sát được trang bị đồng bộ. Mục tiêu đào tạo hướng đến phát triển toàn diện kiến thức, kỹ năng và thái độ chính trị cho học viên. Chương trình bám sát yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.

1.1. Vai trò của thực tập môn học trong đào tạo an ninh

Thực tập môn học là cầu nối giữa lý thuyết và thực tiễn nghiệp vụ an ninh. Học viên được tiếp cận trực tiếp với các tình huống công tác trinh sát, phương pháp phòng ngừa và đấu tranh với các loại đối tượng xâm phạm an ninh quốc gia. Thông qua thực tập, học viên hình thành khả năng giải quyết vấn đề, kỹ năng xã hội hóa trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Hoạt động này giúp đánh giá chính xác năng lực học viên, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho công tác chuyên môn sau khi tốt nghiệp.

1.2. Mục tiêu đào tạo và phát triển năng lực nghề nghiệp

Mục tiêu đào tạo tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I hướng đến ba trụ cột chính. Về kiến thức, học viên phải nắm vững kiến thức chung, cơ sở, ngành và chuyên ngành. Về kỹ năng, học viên cần thực hiện được quy trình công tác trinh sát, vận dụng biện pháp chuyên ngành và giải quyết tình huống nghiệp vụ. Về thái độ chính trị, học viên phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Đảng Cộng sản Việt Nam, chấp hành nghiêm chỉnh đường lối chính sách pháp luật và nội quy ngành Công an.

II. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học thực tập môn học đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề

Thực trạng quản lý hoạt động dạy học các học phần thực tập môn học tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I bộc lộ nhiều vấn đề cần giải quyết. Cơ chế quản lý chưa đồng bộ, thiếu quy trình chuẩn hóa cho từng loại hình thực tập. Công tác xây dựng kế hoạch thực tập còn mang tính hình thức, chưa bám sát yêu cầu phát triển năng lực nghề cụ thể. Đội ngũ giảng viên thiếu kinh nghiệm thực tiễn, ảnh hưởng đến chất lượng hướng dẫn. Hệ thống đánh giá kết quả thực tập chưa phản ánh đầy đủ năng lực thực tế của học viên. Sự phối hợp giữa các phòng ban chức năng còn lỏng lẻo. Nguồn kinh phí đầu tư cho hoạt động thực tập còn hạn chế. Cơ sở vật chất dù được cải thiện nhưng chưa đáp ứng hết nhu cầu thực hành chuyên sâu. Học viên gặp khó khăn trong việc tiếp cận tình huống nghiệp vụ thực tế. Quản lý thời gian và phân công nhiệm vụ thực tập chưa khoa học.

2.1. Hạn chế trong cơ chế quản lý và tổ chức thực tập

Cơ chế quản lý hoạt động dạy học thực tập môn học tồn tại nhiều bất cập. Ban Giám hiệu chưa xây dựng được hệ thống quy chế quản lý chuyên biệt cho hoạt động thực tập. Phòng đào tạo thiếu đầu mối phối hợp thống nhất với các khoa chuyên môn. Quy trình tổ chức thực tập chưa được chuẩn hóa, dẫn đến tình trạng mỗi khoa triển khai một kiểu khác nhau. Việc giám sát, kiểm tra quá trình thực tập chưa thường xuyên, thiếu công cụ đánh giá khách quan. Hệ thống thông tin phản hồi giữa giảng viên hướng dẫn và quản lý cấp trên chưa畅通.

2.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo năng lực nghề

Nhiều yếu tố tác động đến chất lượng đào tạo năng lực nghề thông qua hoạt động thực tập. Đội ngũ giảng viên chủ yếu xuất thân từ môi trường học thuật, thiếu trải nghiệm thực tế tại các đơn vị công tác. Giáo trình thực tập chậm cập nhật, chưa phản ánh kịp thời tình hình an ninh phức tạp. Mối liên kết giữa nhà trường và các cơ quan an ninh thực tiễn còn yếu. Thời lượng thực tập phân bổ chưa hợp lý, nhiều học phần thực tập ngắn hạn không đủ để rèn luyện kỹ năng. Cơ sở vật chất một số lĩnh vực đặc thù còn thiếu thốn.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học thực tập môn học tại trường

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học thực tập môn học, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Thứ nhất, xây dựng cơ chế quản lý thống nhất với quy trình chuẩn hóa cho từng loại hình thực tập. Ban Giám hiệu cần ban hành quy chế riêng, phân công rõ ràng trách nhiệm từng đơn vị. Thứ hai, đổi mới nội dung chương trình thực tập theo hướng phát triển năng lực nghề, tăng cường tình huống nghiệp vụ thực tế. Thứ ba, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên hướng dẫn, tổ chức cho giảng viên đi thực tế tại các đơn vị an ninh. Thứ tư, tăng cường hợp tác với các cơ quan Công an nhân dân để tạo môi trường thực tập chất lượng. Thứ năm, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý, đánh giá quá trình thực tập. Thứ sáu, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại phục vụ thực hành chuyên sâu.

3.1. Xây dựng hệ thống quản lý và đánh giá kết quả thực tập

Xây dựng hệ thống quản lý hiện đại là giải pháp nền tảng. Cần thành lập Ban quản lý thực tập chuyên trách, quy tụ đại diện các khoa và phòng ban liên quan. Hệ thống đánh giá phải đa chiều, kết hợp đánh giá của giảng viên hướng dẫn, đánh giá từ cơ quan thực tập và tự đánh giá của học viên. Tiêu chí đánh giá cần cụ thể hóa theo từng năng lực nghề: kỹ năng trinh sát, xử lý tình huống, giao tiếp ứng xử và tinh thần trách nhiệm. Ứng dụng phần mềm quản lý giúp theo dõi tiến độ và lưu trữ kết quả thực tập minh bạch.

3.2. Đổi mới nội dung và phương pháp tổ chức thực tập môn học

Đổi mới nội dung thực tập cần bám sát yêu cầu thực tiễn công tác an ninh. Chương trình thực tập nên tích hợp các tình huống nghiệp vụ mô phỏng từ thực tế, yêu cầu học viên vận dụng kiến thức đa ngành. Phương pháp tổ chức chuyển từ hình thức quan sát sang thực hành trực tiếp dưới sự giám sát. Tăng thời lượng thực tập tại các đơn vị Công an, cho phép học viên tham gia vào quy trình công tác thực tế. Đánh giá kết quả thực tập thông qua sản phẩm cụ thể: báo cáo tình huống, phương án xử lý, bài thu hoạch có tính ứng dụng cao.

IV. Kết luận và ứng dụng mô hình quản lý hoạt động dạy học thực tập môn học

Nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học các học phần thực tập môn học tại Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I đã làm rõ thực trạng, nguyên nhân và đề xuất giải pháp phù hợp. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò trung tâm của hoạt động thực tập trong phát triển năng lực nghề cho học viên. Mô hình quản lý đề xuất nhấn mạnh sự phối hợp đồng bộ giữa các chủ thể quản lý, từ Ban Giám hiệu đến giảng viên và cơ quan thực tập. Hệ thống đánh giá đa chiều giúp phản ánh chính xác năng lực học viên. Các giải pháp về đào tạo giảng viên, đổi mới nội dung chương trình và ứng dụng công nghệ tạo nền tảng nâng cao chất lượng đào tạo. Nghiên cứu này có giá trị tham khảo cho các trường Công an nhân dân trong toàn quốc. Kết quả áp dụng bước đầu cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng thực tập và mức độ hài lòng của học viên.

4.1. Giá trị khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu mang giá trị cả về mặt khoa học lẫn thực tiễn. Về mặt khoa học, luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học thực tập môn học trong bối cảnh đào tạo an ninh. Về thực tiễn, các giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện cụ thể của Trường Cao đẳng An ninh nhân dân I. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu tin cậy cho việc cải tiến chương trình đào tạo, nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo chất lượng đào tạo nguồn nhân lực an ninh.

4.2. Hướng phát triển và đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Trong tương lai, mô hình quản lý hoạt động dạy học thực tập môn học cần được tiếp tục hoàn thiện theo hướng hiện đại hóa. Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào ứng dụng trí tuệ nhân tạo và học máy trong đánh giá năng lực học viên. Mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp nhận kinh nghiệm đào tạo an ninh tiên tiến từ các nước phát triển. Xây dựng ngân hàng tình huống nghiệp vụ phong phú, cập nhật thường xuyên. Đánh giá tác động dài hạn của hoạt động thực tập đến chất lượng cán bộ an ninh sau tốt nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CO SO LY LUAN VE QUAN LY HOAT DONG DAY HOC CAC HOC PHAN THUC TAP MON HOC DAP UNG YEU CAU PHAT TRIEN NANG LUC NGHE NGHIEP TRONG CAC TRUONG CONG AN NHAN DAN 1. Tống quan nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiÊn cứu nước ngoài Trên thế giới, nghiên cứu về vấn đề đào tạo nghề, chất lượng và hiệu qua cua dao tao nghé được nhiều tô chức, các trường đại học, các viện nghiên cứu, các tác giả quan tâm. Nội dung chủ yêu mà các nghiên cứu đề cập đến là xác định kế hoạch đào tạo, phương pháp đảo tạo, nội dung đảo tạo, thực trạng đào tạo.

Thực tập nghề nghiệp và quản lý hoạt động dạy học thực tập nghề nghiệp là một nội dung quan trọng trong chương trình đào tạo của các trường dạy nghề, vấn dé nay đã được nhiều nhà khoa học trên thế giới quan tâm, nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau. Hiệp hội phát triển giáo duc (Development Education Association) Vương quốc Anh là một tổ chức nghè nghiệp, hoạt động vì mục tiêu phát triển hệ thống giáo duc va dao tạo, nâng cao năng lực của các thành viên hiệp hội, thúc đây việc nâng cao chất lượng và hiệu quả của giáo dục và đào tạo nghề. Năm 2001, Hiệp hội nghiên cứu và công bố xuất bản tác phẩm với tên gọi “Measuring effectiveness in development education” (Do luong higu qua trong phát triển giáo dục) [30]. Nghiên cứu này đưa ra các nguyên tắc khi phân tích, đánh giá một hệ thống giáo dục; các mục tiêu đánh giá, đo lường hiệu quả; định nghĩa các khái niệm về đánh giá, hiệu quả, tác động lan tỏa, các chỉ số đo lường hiệu quả; các cấp độ hiệu quả: cấp độ cá nhân người học; cấp độ cơ sở giáo dục, đào tạo; cấp độ đầu tư của nhà nước; cấp độ hiệu quả trên toàn bộ bình diện nên kinh tê và bình diện xã hội.

Tac pham “Cai cách và xây dựng chương trình đào tạo kĩ thuật theo cách tiếp cận CIDO” của tác giả Edward.Crawley (Hồ Tấn Nhựt, Đoàn Thị Minh Trinh dịch) [29] , đã giới thiệu một phương pháp luận về cải cách giáo dục kỹ thuật có thê đáp ứng hai câu hỏi: Sinh viên kỹ thuật nên đạt được các kiến thức, kỹ năng, thái độ toàn diện nào khi rời khỏi trường đại học và đạt được trình độ năng lực nào? Và làm thế nào đề chúng ta có thê làm tốt hơn trong việc đảm bảo sinh viên đạt được những kỹ năng ấy?. Ngoài ra còn có các hướng nghiên cứu kết hợp đánh giá tới chất lượng của các mô hình, cơ sở đào tạo nghề khác nhau nhưng có thê nhận thấy đều đề cập đến nội dung cơ bản của việc đào tạo nghề như tầm quan trọng, kế hoạch, phương pháp đào tạo.và được các cá nhân, tổ chức nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau đề phù hợp với từng bối cảnh thực tiễn. Các công trình nghiên cứu frong nước - Các Báo cáo tổng kết khoa học, tác phâm nghiên cứu bàn về đảo tạo nghề nghiệp, thực hành, thực tập của sinh viên: Báo cáo tổng kết đề tài cấp Nhà nước về “Thực trạng và giải pháp đào tạo lao động kĩ thuật (từ sơ cấp đến trên đại học) đáp ứng yêu câu dịch chuyển cơ cầu lao động trong nên kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tẾ” của tác giả Nguyễn Minh Đường đã đi sâu nghiên cứu thực trạng của giáo dục nghề nghiệp của các trường đảo tạo nghề hiện nay, đề xuất những biện pháp nhăm phát triển đội ngũ lao động đông đảo, đồng bộ, có chất lượng cao để đáp ứng cho nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện thị trường cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Tác giả Đỗ Văn Giang và Nguyễn Thị Thanh Bình nghiên cứu về “Quan hệ hợp tác giữa trường và doanh nghiệp trong đào tạo theo tiếp cận năng lực hướng tới việc làm”.

Tác giả đã đề cập Quan hệ hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp là tất cả những giao dịch giữa nhà trường và các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh nhằm hỗ trợ lẫn nhau vì lợi ích, bao gồm: Hợp tác trong tuyên sinh, xây dựng mục tiêu và chương trình đảo tạo theo việc làm, liên kết trong đào tạo, đánh giá kết quả học tập trong thi tốt nghiệp, tư vấn và giới thiệu việc làm cho học sinh, sinh viên tốt nghiệp.Nghiên cứu nhắn mạnh, đào tạo sẽ không đạt được hiệu quả mong muốn nếu quá trình tổ chức đào tạo không gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp, không đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và không hướng tới việc làm. - Có rất nhiều các luận văn, luận án, công trình nghiên cứu liên quan đến thực tập nghề nghiệp của sinh viên ví dụ như: Luận văn thạc sĩ Quản lý Giáo dục của tác giả Trương Văn Lương (2014) về “Quản lý hoạt động dạy học thực hành hệ cao đăng nghệ tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội đáp ứng nhu câu doanh nghiệp”, đã đi sâu phân tích, làm rõ những cơ sở lý luận và thực trạng quản lý hoạt động dạy học thực hành hệ Cao đăng nghề của sinh viên Nhà trường. Nội dung luận văn là đã chỉ ra được các yêu cầu mang tính nguyên tac trong quản lý hoạt động dạy học thực hành nghề, đề xuất 6 biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề nói chung và hoạt động dạy học thực hành nghề nói riêng của Nhà trường hiện nay sát thực tiễn, có tính khả thi. - Trong Công an nhân dân (CAND), tổ chức thực hành, thực tập nghề nghiệp của học viên các trường đã và đang là vẫn đề được Bộ Công an đặc biệt quan tâm.

Một số Hội thảo, luận văn, luận án, công trình nghiên cứu liên quan đến thực tập nghề nghiệp của sinh viên các trường CAND như: Kỷ yếu hội thảo khoa học của Bộ Công an (2008): Đổi mới phương thức tổ chức thực tế, thực tập của học viên các học viện, trường đại học, trung cấp Công an nhân dân; Tài liệu hội thảo về thực tập tốt nghiệp của sinh viên, học sinh các học viện, trường đại học, cao đẳng, trung cấp Công an nhân dân. Đề tài khoa học cấp bộ của tác giả Nguyễn Hữu Chất (2001) về “Giải pháp nâng cao chất lượng thực tập tốt nghiệp của học viên các trường Công an nhân dân ”. Tuy nhiên do đặc thù riêng của ngành, các chuyên ngành đào tạo trong 9 CAND nên hầu như các tài liệu nghiên cứu tới vấn đề thực tập nghề nghiệp còn rất hạn chế về số lượng. Nội dung chủ yếu của các nghiên cứu vẫn là tập chung vào hoạt động thực tập tốt nghiệp cuối khóa và hoạt động đi thực tế của học vién tai dia ban ma it đi sâu vào nội dung dạy thực hành nghề nghiệp trong chương trình đảo tạo tại nhà trường.

Như vậy, các công trình khoa học, luận văn, luận án của các tác giả nêu trên đã nghiên cứu tập trung vào một số vấn đề sau: Một là, đã nghiên cứu làm rõ cơ sở sở lý luận của thực hành, thực tập nghề nghiệp trong đào tạo nghề tại các trường đào tạo nghề. Các quan niệm về thực hành, thực tập nghề nghiệp của sinh viên, nghiên cứu các nội dung quản lý thực hành, thực tập, chỉ rõ các nhân tố tác động đến quản lý thực tập của sinh viên ở các trường đào tạo nghề hiện nay. Hai là, đã khái quát đặc điểm thực tập nghề nghiệp của sinh viên, khảo sát đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu. Ba là, dựa cơ sở lý luận và thực tiễn đã đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả thực tập của sinh viên trong quá trình đào tạo ở nhà trường.

Trong các công trình nghiên cứu kể trên, đã dé cập đến việc quản lý hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên ở các nhà trường, các cấp học khác nhau. Mỗi đề tài nghiên cứu giới hạn về quy mô, phạm vi và cấp độ nghiên cứu khác nhau, đối tượng đảo tạo có những nét riêng, nên khó áp dụng đại trà. Kết quả nghiên cứu của các công trình trên đã gợi ý, định hướng về lý luận quản lý hoạt động đào tạo ở các nhà trường; tác giả luận văn sẽ kế thừa, phát triển những kết quả nghiên cứu đó đề xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài tác giả nghiên cứu. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống và chuyên sâu về “Quản lý hoạt động dạy học các học phần thực tập môn học đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp tại Trường Cao dang 10 An ninh nhân dân I”.

Vì vậy, tác giả chọn vẫn đề này làm đề tài nghiên cứu, có nội dung không trùng lặp và phù hợp với điều kiện công tác. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học 1. Hoạt động dạy học Quá trình học tập của học sinh cũng diễn ra theo công thức nổi tiếng của V.ILLênin: “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lý, nhận thức hiện thực khách quan”.

(Bút ký Triết học — NXB Su thật, Hà Nội 1963.Tr 189) Theo góc độ tâm lý học: Dạy học được hiểu là sự biến đổi hợp lí hoạt động và hành vi của người học trên cơ sở cộng tác hoạt động và hành vi của người dạy và người học. Theo quan điểm của Lý luận dạy-học hiện đại : Quá trình dạy học được xem là một hệ thống những hành động liên tiếp và thâm nhập lẫn nhau của người dạy và người học dưới sự hướng dẫn, điều khiển của người dạy nhằm đạt được mục đích dạy-học và qua đó phát triển nhân cách của người học. Nói cách khác : Hoạt động dạy học là hoạt động mà trong đó dưới sự tô chức, điều khiển, lãnh đạo của người dạy làm cho người học tự giác, tích cực, chủ động tự tô chức, tự điều khiến hoạt động nhận thức-học tập của mình nhăm đạt mục tiêu đề ra. Quan lý hoạt động dạy học Quản lý hoạt động dạy học là quá trình người hiệu trưởng hoạch định, tổ chức, điều khiến, kiểm tra hoạt động dạy học của giáo viên nhằm đạt mục tiêu đề ra.

Trong toàn bộ quá trình quản lý nhà trường thì quản lý hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản và quan trọng nhất của người hiệu trưởng.