Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục quản lý các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện thanh sơn tỉnh phú thọ theo hướng chuẩn hóa

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý các trường THCS huyện Thanh Sơn, Phú Thọ theo hướng chuẩn hóa giáo dục.

• Tác giả: Hà Ngọc Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Khánh Đức
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng chuẩn hóa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục Tổng quan về chuẩn hóa

Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục với đề tài “Quản lý các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng chuẩn hóa” là một công trình nghiên cứu khoa học, tập trung giải quyết yêu cầu cấp thiết của ngành giáo dục hiện nay. Bối cảnh đổi mới quản lý giáo dục toàn diện theo tinh thần Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đòi hỏi một sự chuyển mình mạnh mẽ, trong đó chuẩn hóa giáo dục là yếu tố then chốt. Đề tài nghiên cứu của tác giả Hà Ngọc Quỳnh (2019) đã làm rõ cơ sở lý luận về quản lý và thực tiễn, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý khả thi. Mục đích chính là giúp các cán bộ quản lý giáo dục, đặc biệt là hiệu trưởng trường THCS tại giáo dục huyện Thanh Sơn, có một lộ trình khoa học để xây dựng các trường THCS đạt chuẩn quốc gia. Nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý luận mà còn mang tính ứng dụng cao, góp phần vào sự nghiệp phát triển giáo dục tại một huyện miền núi còn nhiều khó khăn của tỉnh Phú Thọ. Việc áp dụng thành công các giải pháp từ luận văn sẽ trực tiếp nâng cao chất lượng dạy và học, tạo tiền đề vững chắc cho học sinh bước lên các cấp học cao hơn, đồng thời đáp ứng yêu cầu của Sở GD&ĐT Phú Thọ về kiểm định chất lượng giáo dục.

1.1. Tầm quan trọng của chuẩn hóa trong quản lý giáo dục THCS

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuẩn hóa giáo dục không còn là xu hướng mà đã trở thành một yêu cầu bắt buộc. Chuẩn hóa giúp tạo ra một mặt bằng chất lượng đồng đều, là thước đo để đánh giá và so sánh hiệu quả giữa các cơ sở giáo dục. Đối với cấp THCS, đây là bậc học bản lề, có vai trò quyết định trong việc định hình kiến thức và nhân cách cho học sinh. Do đó, việc quản lý các trường THCS theo hướng chuẩn hóa đảm bảo học sinh được tiếp cận với môi trường học tập chất lượng, từ đội ngũ giáo viên đến cơ sở vật chất. Một hệ thống giáo dục được chuẩn hóa sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác quốc tế, công nhận văn bằng và nâng cao vị thế của giáo dục Việt Nam. Luận văn nhấn mạnh rằng chuẩn hóa là con đường tất yếu để nâng cao chất lượng giáo dục một cách bền vững và toàn diện, đặc biệt tại các địa phương còn nhiều thách thức như huyện Thanh Sơn.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu và những đóng góp chính của luận văn

Mục tiêu cốt lõi của luận văn là đề xuất các biện pháp quản lý các trường THCS trên địa bàn huyện Thanh Sơn theo hướng chuẩn hóa. Để đạt được mục tiêu này, tác giả đã thực hiện ba nhiệm vụ chính: hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý và chuẩn hóa; khảo sát, phân tích thực trạng quản lý giáo dục tại 25 trường THCS của huyện; và xây dựng các giải pháp cụ thể, có tính khả thi cao. Đóng góp lớn nhất của đề tài là cung cấp một bộ giải pháp nâng cao chất lượng quản lý một cách hệ thống, từ việc nâng cao nhận thức, bồi dưỡng năng lực quản lý cho hiệu trưởng, đến việc chỉ đạo xây dựng kế hoạch và quản lý cơ sở vật chất. Những giải pháp này không chỉ giải quyết các vấn đề tồn tại mà còn định hướng cho sự phát triển lâu dài, hướng tới mục tiêu 100% các trường THCS trên địa bàn đạt chuẩn quốc gia.

II. Phân tích thực trạng quản lý các trường THCS Thanh Sơn

Để đề xuất được những giải pháp hiệu quả, luận văn đã tiến hành khảo sát và phân tích sâu sắc thực trạng quản lý giáo dục tại huyện Thanh Sơn. Thanh Sơn là một huyện miền núi phía Tây Nam tỉnh Phú Thọ, với 16 dân tộc anh em cùng sinh sống và điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Thực trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý giáo dục. Mặc dù đã có những nỗ lực đáng ghi nhận, công tác quản lý các trường THCS theo hướng chuẩn hóa vẫn còn nhiều bất cập. Về mặt tích cực, mạng lưới trường lớp được duy trì ổn định với 25 trường THCS, đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia còn chậm, chỉ đạt 18/25 trường tính đến năm 2019. Các vấn đề nổi cộm bao gồm năng lực quản lý của một số cán bộ quản lý giáo dục còn hạn chế, đội ngũ giáo viên chưa đồng đều về trình độ, và đặc biệt là tình trạng cơ sở vật chất nhiều nơi chưa đáp ứng tiêu chuẩn. Việc phân tích thực trạng một cách khách quan đã chỉ ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ, làm cơ sở khoa học vững chắc cho việc xây dựng các biện pháp quản lý trong chương tiếp theo.

2.1. Đánh giá về đội ngũ cán bộ quản lý và phát triển giáo viên

Chất lượng đội ngũ là yếu tố quyết định thành công của đổi mới quản lý giáo dục. Luận văn chỉ ra rằng, đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục tại huyện Thanh Sơn về cơ bản đủ về số lượng nhưng chất lượng chưa đồng đều. Một số hiệu trưởng trường THCS còn lúng túng trong việc lập kế hoạch chiến lược và áp dụng các mô hình quản lý hiện đại. Công tác phát triển đội ngũ giáo viên đã được chú trọng nhưng vẫn còn hạn chế. Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn cao, tuy nhiên, việc bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, phương pháp dạy học tích cực chưa được thực hiện thường xuyên. Đây là một thách thức lớn trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới đòi hỏi sự thay đổi toàn diện từ người dạy. Việc nâng cao năng lực quản lý cho hiệu trưởng và nghiệp vụ cho giáo viên là nhiệm vụ cấp bách.

2.2. Hiện trạng cơ sở vật chất và công tác xã hội hóa giáo dục

Tiêu chuẩn về cơ sở vật chất là một trong những rào cản lớn nhất đối với việc xây dựng trường chuẩn quốc gia tại Thanh Sơn. Nhiều trường còn thiếu phòng học bộ môn, thư viện, và các thiết bị dạy học hiện đại. Tình trạng trường lớp xuống cấp ở một số xã đặc biệt khó khăn vẫn còn tồn tại. Để khắc phục, công tác xã hội hóa giáo dục đã được triển khai nhưng kết quả chưa như kỳ vọng. Việc huy động nguồn lực từ cộng đồng, doanh nghiệp còn hạn chế do điều kiện kinh tế địa phương. Luận văn chỉ rõ, để giải quyết bài toán này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà trường, chính quyền địa phương và Sở GD&ĐT Phú Thọ trong việc xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư cho giáo dục, đồng thời quản lý cơ sở vật chất hiện có một cách hiệu quả và tiết kiệm.

III. Phương pháp quản lý trường THCS theo hướng chuẩn hóa hiệu quả

Dựa trên cơ sở lý luận về quản lý và phân tích thực trạng, luận văn đã đề xuất một hệ thống các biện pháp quản lý toàn diện, có tính hệ thống và khả thi cao. Các biện pháp này không chỉ tập trung vào một khía cạnh mà tác động đồng bộ lên nhiều yếu tố, từ nhận thức, con người đến cơ sở vật chất và hoạt động chuyên môn. Nguyên tắc xây dựng giải pháp là phải đảm bảo tính mục tiêu, tính hệ thống, tính thực tiễn và tính khả thi, phù hợp với điều kiện đặc thù của giáo dục huyện Thanh Sơn. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra sự chuyển biến thực chất trong quản lý hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục khác, từng bước đưa các trường THCS còn lại đạt chuẩn quốc gia. Các giải pháp này được kỳ vọng sẽ trở thành cẩm nang hữu ích cho các nhà quản lý giáo dục tại địa phương, giúp họ định hướng và tổ chức thực hiện công tác chuẩn hóa giáo dục một cách khoa học và bài bản, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

3.1. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của trường chuẩn quốc gia

Biện pháp đầu tiên và mang tính nền tảng là nâng cao nhận thức cho toàn xã hội về tầm quan trọng của việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia. Cần phải làm cho mỗi cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh và cả phụ huynh hiểu rằng, trường chuẩn không chỉ là danh hiệu mà là một môi trường giáo dục chất lượng cao, mang lại lợi ích trực tiếp cho người học. Công tác tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên qua nhiều kênh khác nhau. Phòng GD&ĐT huyện Thanh Sơn cần chủ trì tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm, chia sẻ kinh nghiệm từ các trường đã đạt chuẩn. Việc thay đổi nhận thức sẽ tạo ra sự đồng thuận và huy động được sức mạnh tổng hợp từ cộng đồng, thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa công tác xã hội hóa giáo dục.

3.2. Bồi dưỡng năng lực quản lý cho đội ngũ hiệu trưởng THCS

Hiệu trưởng là "thuyền trưởng" của nhà trường, do đó, nâng cao năng lực quản lý cho hiệu trưởng trường THCS là biện pháp then chốt. Luận văn đề xuất cần tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên sâu về bốn chức năng quản lý cơ bản: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. Nội dung bồi dưỡng cần cập nhật các lý thuyết quản lý hiện đại, kỹ năng lãnh đạo, quản lý sự thay đổi và đặc biệt là kỹ năng xây dựng kế hoạch chiến lược phát triển nhà trường theo 5 tiêu chuẩn của trường chuẩn quốc gia. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện cho các hiệu trưởng đi tham quan, học tập kinh nghiệm tại các mô hình trường chuẩn thành công trong và ngoài tỉnh. Một đội ngũ hiệu trưởng có đủ tâm và tầm sẽ là động lực chính cho quá trình đổi mới quản lý giáo dục tại cơ sở.

IV. Giải pháp chỉ đạo và tổ chức thực hiện chuẩn hóa giáo dục

Từ nền tảng nhận thức và năng lực, việc triển khai thực tế đòi hỏi các biện pháp quản lý cụ thể trong chỉ đạo và tổ chức. Luận văn tập trung vào ba giải pháp trọng tâm: chỉ đạo xây dựng kế hoạch đạt chuẩn một cách chi tiết; quản lý và đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; và đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục. Các giải pháp này tạo thành một chu trình khép kín, đảm bảo quá trình chuẩn hóa giáo dục được thực hiện một cách đồng bộ và bền vững. Việc chỉ đạo sát sao của Phòng GD&ĐT huyện Thanh Sơn, cùng sự chủ động, sáng tạo của từng hiệu trưởng trường THCS là yếu tố quyết định. Quá trình này đòi hỏi sự kiên trì, quyết tâm và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Thành công trong việc thực hiện các giải pháp này không chỉ giúp các trường đạt danh hiệu trường THCS đạt chuẩn quốc gia mà còn thực sự tạo ra một sự thay đổi về chất trong quản lý hoạt động dạy học và giáo dục học sinh.

4.1. Hướng dẫn xây dựng kế hoạch và quản lý cơ sở vật chất

Một kế hoạch chi tiết, khả thi là bản đồ dẫn đường cho nhà trường. Luận văn đề xuất Phòng GD&ĐT cần ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về quy trình xây dựng kế hoạch đạt chuẩn, trong đó xác định rõ lộ trình, mục tiêu cho từng năm, và phân công trách nhiệm cụ thể. Song song với đó, việc quản lý cơ sở vật chất cần được đổi mới. Các trường cần rà soát, đánh giá lại toàn bộ hệ thống cơ sở vật chất, thiết bị dạy học hiện có để lập kế hoạch đầu tư, sửa chữa, mua sắm bổ sung theo thứ tự ưu tiên. Cần ưu tiên đầu tư cho các hạng mục thiết yếu phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Việc sử dụng và bảo quản tài sản công phải được thực hiện một cách khoa học, tránh lãng phí.

4.2. Tăng cường xã hội hóa để huy động nguồn lực cho giáo dục

Trong điều kiện ngân sách hạn hẹp, xã hội hóa giáo dục là giải pháp đột phá để huy động nguồn lực. Nhà trường cần chủ động xây dựng mối quan hệ mật thiết với Ban đại diện cha mẹ học sinh, các doanh nghiệp, nhà hảo tâm trên địa bàn. Cần công khai, minh bạch các kế hoạch, dự án cần đầu tư để tạo niềm tin. Luận văn gợi ý việc thành lập quỹ khuyến học, tổ chức các chương trình vận động, kêu gọi sự chung tay của toàn xã hội. Chính quyền địa phương cần có chính sách ưu đãi, khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư cho giáo dục. Khi công tác xã hội hóa được đẩy mạnh, bài toán về cơ sở vật chất và trang thiết bị sẽ từng bước được giải quyết, tạo đà cho việc hoàn thành các tiêu chuẩn còn lại.

4.3. Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp

Để đảm bảo các biện pháp quản lý đề xuất không chỉ dừng lại ở lý thuyết, luận văn đã tiến hành khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi thông qua phương pháp chuyên gia. Kết quả khảo nghiệm cho thấy các chuyên gia, cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên cốt cán tại huyện Thanh Sơn đều đánh giá rất cao các giải pháp được đưa ra. Đa số ý kiến cho rằng các biện pháp này vừa cần thiết, cấp bách, vừa có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Kết quả này khẳng định giá trị khoa học và thực tiễn của luận văn, cung cấp một cơ sở vững chắc để các cấp quản lý có thể tự tin triển khai áp dụng vào thực tế, nhằm thúc đẩy nhanh hơn quá trình xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xây dựng trường học đạt chuẩn quốc gia là chủ trương chiến lược của ngành giáo dục nhằm nâng cao chất lượng dạy và học một cách toàn diện. Tại huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ, tính đến năm học 2018 - 2019, toàn huyện đã có 18 trên tổng số 25 trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia, chiếm tỷ lệ 72%. Tuy nhiên, vẫn còn 7 trường trung học cơ sở, tương đương 28%, chưa hoàn thành các tiêu chí chuẩn hóa do rào cản về cơ sở vật chất và điều kiện kinh tế địa phương.

Thanh Sơn là huyện miền núi phía Tây Nam tỉnh Phú Thọ với tổng diện tích tự nhiên 62.177,06 ha và dân số hơn 120.000 người. Địa bàn huyện có 23 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 8 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn theo Chương trình 135 và đồng bào dân tộc Mường chiếm trên 48% dân số. Đặc thù địa hình chia cắt phức tạp cùng sự phân hóa kinh tế - xã hội giữa các khu vực đã tạo ra áp lực lớn cho công tác quản trị trường học. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ thực trạng và xác lập các giải pháp quản lý đồng bộ nhằm đưa các trường trung học cơ sở trên địa bàn đạt chuẩn theo các quy định hiện hành.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý trường trung học cơ sở theo hướng chuẩn hóa, khảo sát toàn diện thực trạng tại 25 trường trên địa bàn huyện giai đoạn 2018 - 2019, từ đó đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý mang tính khả thi cao. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học giúp Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thanh Sơn cùng đội ngũ cán bộ quản lý hoàn thiện 100% mục tiêu trường chuẩn quốc gia, nâng tỷ lệ trường đạt chuẩn thêm 28% trong giai đoạn tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý tổ chức cổ điển của Henri Fayol với mô hình chu trình quản lý gồm 4 chức năng cốt lõi: Kế hoạch hóa, Tổ chức, Chỉ đạo và Kiểm tra. Chu trình này đóng vai trò kim chỉ nam giúp người quản lý xác định mục tiêu, phân bổ nguồn lực, điều hành nhân sự và đánh giá kết quả một cách hệ thống. Bên cạnh đó, đề tài tiếp cận Khung phân loại giáo dục quốc tế của UNESCO, trong đó cấp trung học cơ sở được định vị là giai đoạn giáo dục nền tảng then chốt, chịu trách nhiệm củng cố kiến thức phổ thông và định hướng phân luồng nghề nghiệp cho học sinh.

Khung pháp lý và hệ thống khái niệm của luận văn dựa trên Thông tư số 18/2018/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tích hợp quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia với 5 tiêu chuẩn lớn và 28 tiêu chí chi tiết:

• Tiêu chuẩn 1: Tổ chức và quản lý nhà trường.
• Tiêu chuẩn 2: Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh.
• Tiêu chuẩn 3: Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.
• Tiêu chuẩn 4: Quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
• Tiêu chuẩn 5: Hoạt động giáo dục và kết quả giáo dục.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm quản lý nhà trường, chuẩn hóa giáo dục và xã hội hóa giáo dục được định nghĩa rõ ràng nhằm làm cơ sở đối chiếu với thực tiễn vận hành tại địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết năm học 2017 - 2018 và 2018 - 2019 của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thanh Sơn với nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 80 khách thể, bao gồm 5 cán bộ quản lý và chuyên viên cấp huyện, 30 cán bộ quản lý cấp trường (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng) và 45 giáo viên cốt cán đại diện cho 25 trường trung học cơ sở trên địa bàn. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả nhóm trường thuận lợi ở khu vực thị trấn và nhóm trường khó khăn tại 8 xã vùng Chương trình 135.

Phương pháp phân tích sử dụng toán thống kê kết hợp phần mềm chuyên dụng để tính toán điểm trung bình, độ lệch chuẩn và kiểm định độ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm định lượng hóa mức độ đánh giá của các bên liên quan, loại bỏ các nhận định chủ quan và đảm bảo tính khách quan cho các kết luận khoa học. Toàn bộ quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành trong mốc thời gian từ năm 2018 đến tháng 6 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng quản lý tại 25 trường trung học cơ sở huyện Thanh Sơn đã ghi nhận những kết quả cụ thể:

Thứ nhất, về mạng lưới trường lớp, toàn huyện có 25 trường trung học cơ sở công lập với 256 lớp học. Hiện tại có 18 trường đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia (đạt 72%), trong khi 7 trường còn lại (chiếm 28%) đang trong quá trình phấn đấu nhưng gặp nhiều khó khăn ở Tiêu chuẩn 3 về cơ sở vật chất.

Thứ hai, về năng lực thực hiện các chức năng quản lý, chức năng lập kế hoạch và chỉ đạo thực hiện đạt điểm trung bình ở mức khá (khoảng 3.8 trên thang điểm 5.0). Tuy nhiên, chức năng kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh còn bộc lộ hạn chế khi có khoảng 32% cán bộ quản lý thừa nhận quy trình kiểm tra nội bộ chưa được thực hiện thường xuyên và thiếu các chỉ số đo lường định lượng.

Thứ ba, về chất lượng đội ngũ và cơ sở vật chất, 100% cán bộ quản lý và giáo viên đạt chuẩn đào tạo theo luật định, trong đó tỷ lệ giáo viên trên chuẩn đạt khoảng 65%. Mặc dù vậy, tại các xã vùng sâu, trang thiết bị phòng học bộ môn và thiết bị công nghệ thông tin còn thiếu hụt khoảng 40% so với danh mục thiết bị dạy học tối thiểu do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu thực trạng có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ hình cột so sánh tỷ lệ đáp ứng 5 tiêu chuẩn chuẩn hóa giữa nhóm 18 trường đã đạt chuẩn và nhóm 7 trường chưa đạt chuẩn. Đồng thời, một bảng ma trận hai chiều có thể thể hiện rõ mối tương quan giữa điểm đánh giá tính cần thiết và tính khả thi của từng biện pháp quản lý.

Nguyên nhân của việc 7 trường chưa đạt chuẩn bắt nguồn từ cả yếu tố khách quan và chủ quan:

• Về khách quan, địa bàn miền núi rộng lớn, kinh phí ngân sách cấp huyện có hạn và nguồn lực huy động xã hội hóa từ các gia đình đồng bào dân tộc thiểu số còn thấp.
• Về chủ quan, một bộ phận cán bộ quản lý trường học còn thụ động, chưa chủ động tham mưu với cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương và chưa linh hoạt trong việc xây dựng kế hoạch phân kỳ nguồn lực.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các huyện miền núi thuộc tỉnh Thanh Hóa hay Hòa Bình, kết quả tại huyện Thanh Sơn cho thấy bức tranh chung về điểm nghẽn cơ sở vật chất. Tuy nhiên, điểm mới của nghiên cứu này là đã làm rõ cách thức thích ứng của các nhà trường khi triển khai đồng bộ các tiêu chuẩn mới theo Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT trong bối cảnh đa dạng văn hóa vùng đồng bào dân tộc Mường.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ:

• Đẩy mạnh công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức: Tổ chức 100% các hội nghị quán triệt tầm quan trọng của việc xây dựng trường chuẩn quốc gia cho cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và cộng đồng xã hội; triển khai định kỳ vào đầu mỗi năm học do Hiệu trưởng các trường chủ trì phối hợp cùng Ban đại diện cha mẹ học sinh.
• Tập huấn và bồi dưỡng năng lực quản trị trường học: Nâng cao kỹ năng quản lý 4 chức năng và năng lực tự đánh giá chất lượng giáo dục cho 30 cán bộ quản lý trường trung học cơ sở; mục tiêu đạt trên 90% cán bộ xếp loại quản lý giỏi trong giai đoạn 2019 - 2022; do Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức.
• Hoàn thiện công tác lập kế hoạch chiến lược 5 năm: Chỉ đạo 100% các trường chưa đạt chuẩn xây dựng lộ trình chi tiết từng năm, xác định rõ nguồn lực và giải pháp khắc phục tiêu chí thiếu hụt để đưa 7 trường còn lại đạt chuẩn trước năm 2025; do Ban Giám hiệu xây dựng và Ủy ban nhân dân huyện phê duyệt.
• Tăng cường đầu tư, bảo quản và khai thác cơ sở vật chất: Nâng cấp phòng học bộ môn, thư viện và sân chơi bãi tập; phấn đấu giảm tỷ lệ thiếu hụt trang thiết bị xuống dưới 10% vào năm 2023; do Ủy ban nhân dân huyện cấp vốn kết hợp chương trình mục tiêu quốc gia.
• Đổi mới công tác xã hội hóa giáo dục: Đa dạng hóa nguồn thu hợp pháp từ cộng đồng và doanh nghiệp, tăng trưởng nguồn vốn xã hội hóa từ 20% đến 25% mỗi năm để tôn tạo cảnh quan trường lớp; do Hội đồng trường và chính quyền cấp xã điều hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham chiếu để xây dựng quy hoạch mạng lưới trường lớp và ban hành các văn bản chỉ đạo phù hợp với các địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở: Áp dụng trực tiếp chu trình quản lý 4 chức năng và khung tiêu chuẩn theo Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT để rà soát, tự đánh giá và khắc phục các tiêu chí còn yếu của đơn vị mình.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo khung lý thuyết, công cụ bảng hỏi khảo sát và phương pháp xử lý thống kê thực tế để phát triển các công trình nghiên cứu về kiểm định chất lượng trường học.
• Lãnh đạo chính quyền địa phương cấp huyện, cấp xã: Nắm bắt thực trạng giáo dục trên địa bàn để đưa ra các quyết sách phân bổ ngân sách đầu tư công và huy động các nguồn lực xã hội hóa một cách hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chuẩn nào là rào cản lớn nhất đối với các trường chưa đạt chuẩn tại huyện Thanh Sơn?

Rào cản lớn nhất nằm ở Tiêu chuẩn 3 về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học. Do địa bàn có 8 xã đặc biệt khó khăn, ngân sách hạn hẹp khiến 7 trường chưa đạt chuẩn thiếu phòng học bộ môn đạt chuẩn, nhà tập đa năng và trang thiết bị thực hành hiện đại theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT có điểm mới nào tác động trực tiếp đến công tác quản lý?

Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT đã tích hợp quy trình kiểm định chất lượng giáo dục với việc công nhận trường đạt chuẩn quốc gia thành một bộ tiêu chuẩn thống nhất gồm 5 tiêu chuẩn và 28 tiêu chí. Điều này buộc người quản lý phải duy trì chất lượng giáo dục thực chất và gắn việc đánh giá định kỳ với quy hoạch phát triển bền vững của nhà trường.

Tính khả thi của các biện pháp quản lý trong đề tài được chứng minh như thế nào?

Luận văn đã tiến hành khảo nghiệm lấy ý kiến đánh giá từ 80 cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán. Kết quả xử lý toán thống kê cho thấy điểm trung bình về tính khả thi và tính cần thiết đều đạt mức cao (trên 4.2 trên thang điểm 5.0), với hệ số tương quan thuận chặt chẽ, khẳng định các giải pháp hoàn toàn phù hợp với thực tiễn huyện Thanh Sơn.

Công tác xã hội hóa giáo dục ở huyện miền núi cần triển khai theo hướng nào để hiệu quả?

Tại huyện miền núi như Thanh Sơn, xã hội hóa không chỉ dừng lại ở việc huy động đóng góp tài chính mà cần tập trung vận động ngày công lao động của phụ huynh, hỗ trợ nguyên vật liệu địa phương và phối hợp quản lý học sinh. Mô hình kết hợp giữa nhà trường, gia đình và các đoàn thể địa phương giúp giải quyết hiệu quả vấn đề duy trì sĩ số và cải thiện cảnh quan trường học.

Cán bộ quản lý trường học cần ưu tiên năng lực nào trong quá trình chuẩn hóa?

Người cán bộ quản lý cần ưu tiên nâng cao năng lực lập kế hoạch chiến lược và năng lực kiểm tra nội bộ. Lập kế hoạch tốt giúp phân kỳ đầu tư hợp lý, trong khi kiểm tra định kỳ 4 bước giúp phát hiện sớm các tiêu chí có nguy cơ tụt chuẩn để có biện pháp xử lý kịp thời.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý trường trung học cơ sở theo hướng chuẩn hóa dựa trên chu trình 4 chức năng quản lý và Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT.
• Khảo sát thực trạng tại 25 trường trung học cơ sở huyện Thanh Sơn đã làm rõ tỷ lệ đạt chuẩn 72% và chỉ ra nguyên nhân khiến 7 trường còn lại chưa đạt chuẩn.
• Đề tài đề xuất 5 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ, gắn liền với các mốc thời gian và chủ thể thực hiện cụ thể tại địa phương.
• Kết quả khảo nghiệm trên 80 khách thể đã khẳng định tính cấp thiết và tính khả thi cao của hệ thống giải pháp được đề xuất.
• Công trình đóng góp một khung tham chiếu thực tiễn hữu ích cho các nhà quản lý giáo dục tại các huyện miền núi có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã gắn kết chặt chẽ lý luận quản lý với điều kiện đặc thù của huyện miền núi Thanh Sơn, mở ra lộ trình đưa 100% trường trung học cơ sở trên địa bàn đạt chuẩn quốc gia trước năm 2025. Các cấp quản lý giáo dục và lãnh đạo nhà trường cần nhanh chóng triển khai áp dụng các giải pháp này vào kế hoạch năm học để tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng giáo dục phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CO SO LY LUAN QUAN LY CAC TRUONG TRUNG HOC CO SO THEO HUONG CHUAN HOA 1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Nước ngoài Cùng với quá trình phát triển toàn diện, không ngừng về đời sống kinh tế - xã hội; văn hóa và khoa học và công nghệ của các quốc gia trên thế giới thì hệ thong giáo dục luôn luôn được các quốc gia quan tâm đặc biệt. Các nước đều phát triển nền giáo dục nước mình theo những chuẩn riêng đồng thời cũng hướng đến các chuẩn mực quốc tế chung trong quá trình hợp tác và phát triển giáo dục.

UNESCO thiết kế Bộ tiêu chuẩn quốc tế phân loại giáo dục (ISCED) vào những năm 1970 như một công cụ để trình bày số liệu thống kê của cá nhân cả trong nước và quốc tế trong giáo dục. Vào năm 1975 nó đã được sự đồng tình của Hội nghị Quốc tế về giáo dục và năm 1978 đã được xác nhận bởi UNESCO. Tháng I1 năm 1997 đã được Hội nghị UNESCO thông qua tại kỳ họp thứ 29 việc phân loại đã được chuẩn bị chu đáo và là kết quả sự tham vẫn rộng rãi của đại diện các nước trên thế giới. ISCED 1997 được gọi là việc được dùng đề phân loại hiện nay.

UNESCO luôn được điều chỉnh để có các tiêu chuẩn phù hợp và mời các nước thành viên áp dụng trong các báo cáo thống kê giáo dục dé tăng tính phối hợp và có sự so sánh quốc tế giữa các quốc gia. Tiêu chuẩn giáo dục quốc tế phân loại thành Š bậc: Bậc 0: Dự bị giáo dục tiểu học. Bậc 1: Giáo dục tiêu học hoặc giai đoạn đầu tiên của giáo dục cơ bản. Bậc 2: Trung học cơ sở (hoặc giai đoạn thứ hai của giáo duc cơ bản).

Bậc 3: Giáo dục trung học bậc cao. Bậc 4: Giáo dục sau trung học và trước đại học. Tiêu chí phân loại ở mỗi bậc học là khác nhau. Đối với THCS chuẩn xây dựng các tiêu chí chính và tiêu chí hỗ trợ như sau: Hình thành các môn học, học sinh học tập theo các môn học và sử dụng nhiều giáo viên theo các chuyên môn khác nhau.

Nhà trường hoàn thành đầy đủ các kĩ năng cơ bản và tạo nền tảng giáo dục suốt đời cho người học là tiêu chí chính Sau 6 năm ở tiểu học được nhập học, đã hoàn thành chương trình tiểu học; Kết thúc bậc học sau 9 năm học kể từ khi bắt đầu học tiêu học; Kết thúc giai đoạn giáo dục bắt buộc (phổ cập); Giáo viên dạy theo các môn học chuyên môn là tiêu chí hỗ trợ. Hệ thống giáo dục ở đất nước Singapore được phát triển trên cơ sở mỗi học sinh đều có sở thích riêng biệt và năng khiếu đặc biệt. Hệ thống giáo dục ở đây áp dụng cách tiếp cận linh hoạt để giúp học sinh phát triển hết tài năng của bản thân, thông qua giáo dục mỗi cá nhân có thê nhận biết tiềm năng của mình để góp phần mang lại lợi ích cho cộng đồng, cho đất nước và hướng tới một cuộc sông cá nhân đầy đủ. Nền giáo dục Singapore có các tiêu chuẩn sau: Chuẩn mực giáo dục cao theo các tiêu chuẩn quốc tế Môi trường học tập sáng tạo, đầy năng động được sự hỗ trợ tận tâm của giáo viên.

Đội ngũ giáo viên viên giỏi, rất tận tâm với người học và có bằng cấp quốc tẾ. Thế mạnh của hệ thống giáo dục Singapore là nằm một chương trình giảng dạy phong phú, trong đó sự sáng tạo và tính liên kết giữ vai trò chủ đạo và trong việc sử dụng song ngữ. Và để tồn tại trong môi trường này đòi hỏi tat cả mọi người phải có những kỹ năng tương xứng. Ở bậc trung học, chương trình của Singapore đặc biệt chú trọng về khả năng phát triển lỗi tư duy sâu và các kỹ năng trí tuệ cho học sinh.

Ở nước Anh có chuẩn hiệu trưởng trường phổ thông và nó thể hiện quan điểm của Chính phủ Anh về phát triển cán bộ quản lý trường phổ thông, về vai trò lãnh đạo trường học trong thế kỷ XXI. Trường phổ thông có chuẩn hiệu trưởng được xây dựng trên các nguyên tắc chính sau: Học tập làm trung tâm. Tập trung vào quan hệ lãnh đạo. Phản ánh cao nhất chuẩn nghiệp vụ quản lý trường học.

Các thành phần chính của chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường phô thông bao gồm 6 nội dung: Xác định tầm nhìn và xây dựng kế hoạch chiến lược của nhà trường. Quản lý việc dạy học. Tự phát triển bản thân và phối hợp công tác. Quản lý tổ chức.

Báo cáo các hoạt động của nhà trường. Xây dựng, củng cô mối quan hệ với cộng đồng. Trên thế giới Hoa Kỳ là một trong những nước có nền giáo dục phát triên nhất. Từ năm 1997, Hoa Kỳ đã có chương trình hành động toàn quốc về tiêu chuẩn giáo dục; xây dựng đội ngũ giáo viên chất lượng cao; xây dựng và công bố các tiêu chuẩn giáo dục, xây dựng CSVC trường học.

Trong nước Từ khi nước ta đã cơ bản hoàn thành phổ cập giáo dục tiêu học, Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm tới giáo dục trung học nhằm phát triển bậc học này. Điều đó đã tạo ra sự ôn định, phát triển và nâng cao chất lượng của giáo dục trung học. Bên cạnh đó ban hành các văn bản về giáo dục THCS cũng như đã có một số nghiên cứu về việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia trong những năm qua và một sô nghiên cứu có thê kê đên như: Bài viết “Xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2001 - 2010”, Tác giả Hà Thế Truyền đã nêu cụ thê mục tiêu, kết quả hoạt động xây dựng trường theo hướng chuẩn hóa và đưa ra các giải pháp thực hiện. Trong bài viết tác giả đã đưa ra 3 bài học kinh nghiệm trong quá trình xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia qua thực tế ở một số trường THCS và các giải pháp cụ thể nhằm xây dựng chuẩn hóa trường THCS [29].

Trong bài viết của tác giả Lưu Đức Hạnh “Một số vấn để rút ra từ công tác xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia bậc trung học”, [16] đã tập trung đánh giá một số điểm căn bản rút ra rừ đánh giá trong công tác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia và nêu lên một số định hướng và nội dung hoạt động cơ bản trong xây dựng trường chuẩn quốc gia. Trong nội dung đánh giá, tác giả đã đánh giá các trường trung học đã đạt chuẩn quốc gia và các trường trung học chưa đạt chuẩn quốc gia theo 5 tiêu chuẩn của trường trung học đạt chuẩn quốc gia. Về công tác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia tác giả nêu lên các nội dung cơ bản là: Căn cứ vào hiện trạng của các nhà trường để đặt kế hoạch xây dựng các tiêu chuẩn thuộc phạm vi tác động của giáo dục. Chống tư tưởng trông chờ về tiêu chuân CSVC, TBDH, chỉ tiêu về chat lượng văn hóa, các nhân tô phá chuẩn trong quản lý giáo dục.

Mục tiêu đề ra của các nhà trường là: kiên cố hóa, chuẩn hóa và hiện đại hóa. Giáo dục phải chịu trách nhiệm thực hiện các tiêu chuẩn: tổ chức nhà trường; CBQL, giáo viên và nhân viên, chất lượng giáo dục, xã hội hoá giáo dục; Xây dựng cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị giáo dục. Luận văn của tác giả Tạ Quốc tịch “Xây dựng trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia ở huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá ”. Về mặt lý luận luận văn đã nêu và làm rõ những những khái niệm, nội dung các quy định về giáo dục THCS, trường THCS trong hệ thống giáo dục quốc dân, xác định hành lang pháp lý các tiêu chuẩn về xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia; 10 tiến hành khảo sát thực tế, đánh giá thực trạng công tác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia ở huyện Hà Trung, Thanh Hóa và về những thành tựu, những yếu kém và nguyên nhân, từ đó đề xuất một số giải pháp xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia ở huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa [28] Bên cạnh đó trong những năm qua Bộ Giáo dục và Đào tạo nước ta cũng đã đưa ra những quy định cụ thê về các tiêu chuẩn, tiêu chi dé công nhận trường trung học đạt chuẩn quốc gia thông qua các quyết định, thông tư như sau: Quyết định số 27/2001/QĐÐ-BGDĐT ngày 05/7/2001 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế công nhận trường trung học đạt chuẩn quốc gia (giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2010).

[2] Quyết định số 08/2005/QĐ-BGDĐT ngày 14/3/2005 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đảo tạo về việc sửa đồi, bố sung một số điều của Quy chế công nhận trường trung học đạt chuẩn quốc gia (giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2010) ban hành kèm theo Quyết định số 27/2001/QĐ-BGDĐT ngày 05/7/2001 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.[3| Ngày 23/12/2012 Bộ trường Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 42/2012/TT-BGDĐT Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục và quy trình, chu kỳ kiểm định chất lượng giáo dục cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên.[7] Ngày 07/12/2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT Quy chế công nhận trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phố thông có nhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia. Quy chế này quy định về công nhận trường trung học cơ sở, trường trung học phô thông và trường phô thông có nhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia, bao gồm: tiêu chuẩn, hồ sơ, quy trình công nhận trường trung học cơ sở, trường trung học phô thông và trường phô thông có nhiều cấp học đạt chuẩn quốc gia.[§] Ngày 22/8/2018 Bộ Giáo dục và Đảo tạo ban hành Thông tư số 18/2018/TT-BGDĐT Quy định về kiêm định chất lượng giáo dục và công nhận 11 đạt chuẩn quốc gia đối với trường trung học cơ sở, trường trung học phô thông và trường phô thông có nhiều cấp học. Văn bản này quy định về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, bao gồm: tiêu chuẩn đánh giá trường trung học; quy trình đánh giá trường trung học; công nhận và cấp chứng nhận trường đạt kiểm định chất lượng giáo dục; công nhận và cấp băng công nhận trường đạt chuẩn quốc gia.|9] Công tác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia đã được triển khai thực hiện trong nhiều năm qua và đã đạt được những thành tựu nhất định.