CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUAN LY GIAO DUC NEP SÓNG VAN HOA CHO HQC SINH SINH VIÊN O TRUONG CAO DANG SU PHAM 1. TONG QUAN NHUNG NGHIEN CU'U LIEN QUAN DEN DE TÀI Van héa luôn là nhu cầu thiết yếu trong đời sống tinh thần của xã hội, thê hiện trình độ phát triển chung của một đất nước, một thời đại. dân tộc đều có các nhu cầu: ăn, mặc, ở, sáng tạo và hưởng thụ nghệ thuật. Song để thực hiện những nhu cầu và cách thức thỏa mãn đó chính là đòi hỏi mọi người phải có nếp sống văn hóa.
Bản sắc văn hóa được thể hiện ngay trong đời sống văn hóa, NSVH của mỗi người. Đời sống văn hóa, NSVH của mỗi con người, cộng đồng người trong các giai đoạn và hoàn cảnh lịch sử cụ thể, thể hiện trình độ văn minh, tiến bộ của xã hội, dân tộc, đất nước. Nghiên cứu lối sống, nếp sống đã được đề cập từ lâu qua nhiều tác phẩm nghiên cứu công phu như: “Bộ Thiên Nam dư hạ tập” thời Lê Thánh Tông còn ghi lại nhiều qui định của nhà nước về phong tục và nếp sống trong nhân dân: từ việc ăn uống, quần áo, nhà cửa, cho đến đám cưới, đám ma, cùng mọi sinh hoạt trong gia đình và làng xã” [15]. Nhà vua xem việc ban hành những qui định ấy là rất cần thiết nhằm củng cố chính quyền và bảo vệ sự thống trị.
Phan Kế Bính (1875 - 1921) là một nhà biên khảo và dịch thuật xuất sắc, có công phu, sáng tạo và có tư tưởng tiến bộ. Ông nghiên cứu công phu về các phong tục tập quán của dân tộc Việt Nam qua bao thăng trầm của lịch sử 4000 năm. Trong tác phẩm “Việt Nam phong tục” của ông, hầu hết những phong tục xã hội, phong tục trong gia tộc, thói quen, nếp sống của con người 'Việt Nam kể từ xưa đến đầu thế kỷ XX được tác giả phản ánh một cách khách quan, từ đó ca ngợi những phẩm chất, thói quen tốt của con người Việt Nam, đồng thời mạnh dạn phê phán các yếu tố lạc hậu, trì trệ trong các phong tục, thói quen, nếp sống. không phù hợp với thuần phong mỹ tục và bản sắc văn hóa dân tộc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà văn hóa lớn của dân tộc và nhân loại đã nhấn mạnh việc xây dựng “Đời sống mới, cách làm việc mới”. Người đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục thế hệ trẻ, thanh niên lòng nhân ái, có lối sống thật thà, khiêm tốn, trung thực, yêu lao động, yêu đồng bào và yêu tổ quốc. Trong lúc nước nhà chưa thống nhất, việc xóa bỏ, cải tạo nếp sống cũ lạc hậu và xây dựng nếp sống mới là nhiệm vụ to lớn và phức tạp, đòi hỏi phải tiến hành như Hồ Chủ tịch nói: Một cach rat can thận, rất chịu khó, lau dai” [17] Đời sống văn hóa, lối sống văn hóa là một bộ phận cấu thành của nền văn hóa dân tộc. Đời sống văn hóa, lối sống văn hóa có tác động tích cực đối với các lĩnh vực khác của đời sống xã hội, làm phong phú thêm các lĩnh vực trong xã hội.
Lối sống người Việt Nam chính là sư hoá thân của các đặc điểm truyền thống dân tộc, mang những nét riêng bản sắc con người và văn hoá 'Việt Nam. Nhận thức được điều này, ngay trong cuộc kháng chiến giải phóng, dân tộc, Đảng ta mà đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã không quên quan tâm đến lĩnh vực văn hóa. Năm 1943, Hồ Chí Minh đã nêu một định nghĩa về văn hóa: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng khác. Toàn bộ những sáng tạo va phát minh đó tức là văn hóa.
Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt, cùng với biểu hiện của đó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”. 10 Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc chăm lo đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng con người. Bác coi con người là nhân tố hàng đầu, nhân tố quyết định mọi thành công. Khái niệm và tiêu chí về con người mới, con người xã hội chủ nghĩa được Bác đặt ra và ngày một được bỗ sung, hoàn thiện trong xã hội.
Tại buổi nói chuyện với cán bộ, sinh viên đang công tác và học tập ở Matxcơva ngày 1 tháng 2 năm 1959, nhân dịp Bác sang dự Đại hội lần thứ XXI Đảng Cộng sản Liên Xô, Bác khẳng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản, phải xây dựng con người xã hội chủ nghĩa, con người cộng sản chủ nghĩa”. Bác luôn quan tâm đến việc chăm lo đào tạo, giáo dục và bồi dưỡng thanh niên, trong, đó có lớp thanh niên trí thức - những thanh niên sinh viên đang được đào tạo từ các trường dai hoc, cao ding. Bác đã nhiều lần nói chuyện trực tiếp với sinh viên đang học tập trong nước, ở nước ngoài và sinh viên các nước đến dự hội nghị chuyên đề sinh viên quốc tế tại Việt Nam. Nhận thức rõ về vai trò và tầm quan trọng của văn hóa, Đảng ta đã ban hành “Đề cương văn hóa Việt Nam” (năm 1943).
Trong văn kiện này xác định rõ: Văn hoá là một trong ba mặt trận (kinh tế, chính trị, văn hóa). Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Nhà nước Việt Nam dân chủ mới ra đời, ngay trong những năm tháng đầu tiên của Nhà nước Việt Nam mới, dù phải đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài, giữ vững thành quả cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta rất quan tâm đến việc xây dựng nền văn hóa mới cho dân tộc. Hồ Chí Minh chỉ ra trong phát biểu của Người tại Đại hội văn hóa toàn quốc lần I (năm 1946) khăng định “Văn hóa phải soi đường. cho quốc dân đi”.
Đại hội Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IV đề cập đến những khái niệm “nếp sống mới có văn hóa”, vận động một cách kiên trì và sâu rộng để tạo ra nếp sống mới có văn hóa trong xã hội, đưa những cái đẹp đi vào i cuộc sống hằng ngày, vào lao động sản xuất. Trong Đại hội Ban chap hành Trung ương Đảng khóa V, Nghị quyết đã nhấn mạnh: “kiên trì xây dựng nếp sống lành mạnh, khoa học, tiết kiệm và giản dị, bảo vệ và phát triển các giá trị tỉnh thần. Kiên quyết bài trừ hủ tục, mê tín, dị đoan,. Tất cả những việc đó nhằm làm cho tư tưởng, tình cảm, lối sống mới thật sự chiếm ưu thế trong đời sống nhân dân”.
Nghị quyết Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ VII nhắn mạnh: “Xây dựng gia đình văn hóa mới có ý nghĩa quan trọng trong tình hình hiện nay, góp phần phát triển sản xuất, ôn định và cải thiện đời sống, giữ gìn và phát huy những truyền thống đạo đức, văn hóa tốt đẹp của dân tộc. ý thức về nghĩa vụ gia đình đối với mọi người. hình thành nhân cách cao đẹp và nếp sống có văn hóa”. Hội nghị lần thứ 9 Ban chấp hành TW Đảng khóa IX đã nhắn mạnh: “.
Tăng cường quản lý nhà nước, hoàn thiện cơ chế, chính sách và giải pháp đây mạnh việc xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh; hình thành các giá trị con người mới, giá trị xã hội mới làm cơ sở và động lực cho đất nước phát triển nhanh và bền vững”; đặc biệt, trong văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đề cập việc: “Phát huy tính năng động, chủ động của các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân, các hội văn học, nghệ thuật, khoa học, báo chí, các hộ gia đình, cá nhân, các trí thức tham gia hoạt đông trên các lĩnh vực văn hóa. Xây dựng và triển khai chương trình giáo dục văn hóa - thâm mỹ, nếp sống văn minh, hiện đại trong nhân dân”. Bên cạnh những văn bản, công trình nghiên cứu về mặt lý luận, đến nay đã có nhiều bài báo, công trình nghiên cứu về giáo dục NSVH và quản lý giáo dục NSVH cho thế hệ trẻ trong đó có HSSV như: Giáo dục con người hôm nay và ngày mai của tác giả Phạm Minh Hạc (1995); Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của tác giả 12 Nguyễn Khoa Điềm (2001); Đặc điểm lối sống sinh viên hiện nay và những phương hướng, biện pháp giáo dục lối sóng cho sinh viên của Mạc Văn Trang (1998); Một số iện pháp giáo dục văn hóa ứng xử cho sinh viên trường Cao đăng văn hóa nghệ thuật Việt Bắc của Nguyễn Thị Thanh Huyền, Trần Thanh Ngà (2012); Nâng cao văn hóa học đường cho sinh viên sư phạm các trường đại học, cao đẳng ở Nghệ An hiện nay của Trần Cao Nguyên (201 1); Ngoài ra, trong chương trình đào tạo sau đại học chuyên ngành quản lý giáo dục, đã có nhiều luận văn nghiên cứu về quản lý giáo dục nếp sống văn hóa cho. HSSV như: Các biện pháp quản lý giáo dục nếp sống văn hóa cho Sinh viên trường Cao đăng Sư phạm Mẫu giáo Trung ương của Đặng Văn Thuận (1999); Thực trạng quản lý nếp sống văn hóa của sinh viên ở kí túc xá trường Cao đẳng Sư phạm Nha trang của Văn Ngọc Sen (2006);.
Nhìn chung đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục nếp. sống văn hóa cho HSSV ở các trường đại học, cao đăng. Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu về quản lý giáo dục nếp sống văn hóa cho HSSV ở Trường Cao ding Su phạm Gia Lai. Vì vậy, nghiên cứu quản lý giáo dục nếp sống văn hóa cho HSSV ở Trường Cao đẳng Sư phạm Gia Lai có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao NSVH cho HSSV Nhà trường trong giai đoạn hiện nay.
CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH ĐÈ TÀI 1. Quản lý, quản lý giáo dục a. Quản lý Khái niệm quản lý là khái niệm rất chung, tổng quát và được dùng cho. cả quá trình quản lý xã hội, quản lý giới vô sinh cũng như quản lý giới sinh vật.
Quản lý có thể được xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau. Dưới góc độ hoạt động xã hội, quản lý xuất hiện từ rất lâu khi mới bắt đầu hình thành 13 xã hội loài người. Cho đến nay, quản lý bao quát hầu hết các ngành, lĩnh vực.