Luận văn thạc sĩ quản lý hoạt động dạy học môn toán theo định hướng phát triển năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện phù mỹ tỉnh bình định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực tại các trường THCS huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định.

• Tác giả: Võ Anh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Xuân Bách
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Dạy Học Môn Toán Phát Triển Năng Lực Ở Các Trường Trung Học Cơ Sở Huyện Phù Mỹ, Tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Bình Định

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán

Phần này trình bày các khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý dạy học môn Toán trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường được định nghĩa rõ ràng, nhấn mạnh vai trò của người quản lý trong việc xây dựng môi trường học tập tích cực. Đặc biệt, quản lý hoạt động dạy học được xem là một yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục. Theo đó, việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao năng lực học sinh. Một trong những mục tiêu chính của dạy học môn Toán là phát triển năng lực tư duy và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh. Chương trình dạy học môn Toán cần được thiết kế để khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh. Như vậy, việc quản lý dạy học không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn phải chú trọng đến việc phát triển toàn diện năng lực của học sinh.

1.1. Khái niệm về quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là quá trình tổ chức, điều hành các hoạt động giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra. Trong bối cảnh hiện nay, quản lý giáo dục không chỉ bao gồm việc quản lý nội dung giảng dạy mà còn phải chú trọng đến việc phát triển năng lực học sinh. Điều này đòi hỏi các nhà quản lý phải có cái nhìn tổng thể về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, từ chương trình học đến phương pháp dạy học. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả dạy học, đồng thời tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

1.2. Vai trò của môn Toán trong giáo dục

Môn Toán đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực tư duy và năng lực giải quyết vấn đề của học sinh. Môn học này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy logic và phân tích. Theo chương trình giáo dục hiện hành, mục tiêu dạy học môn Toán là giúp học sinh phát triển khả năng tự chủ và sáng tạo trong học tập. Do đó, việc quản lý dạy học môn Toán cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

II. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán

Phần này phân tích thực trạng quản lý dạy học môn Toán tại các trường THCS huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Qua khảo sát, nhiều giáo viên và cán bộ quản lý nhận thức rõ vai trò của việc quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy còn nhiều hạn chế trong việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Đánh giá học sinh vẫn chủ yếu dựa vào kết quả thi cử, chưa thực sự phản ánh được năng lực và sự tiến bộ của học sinh. Hơn nữa, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ dạy học còn thiếu thốn, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học. Việc quản lý chưa thực sự tạo động lực cho giáo viên và học sinh, dẫn đến tình trạng dạy học chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

2.1. Khảo sát thực trạng dạy học môn Toán

Khảo sát cho thấy rằng nhiều giáo viên vẫn duy trì phương pháp dạy học truyền thống, ít áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Điều này dẫn đến việc học sinh không phát huy được tính chủ động và sáng tạo trong học tập. Hơn nữa, việc đánh giá học sinh chủ yếu dựa vào điểm số, chưa thực sự phản ánh được năng lực thực sự của học sinh. Cần có sự thay đổi trong cách thức đánh giá để khuyến khích học sinh phát triển toàn diện hơn.

2.2. Những hạn chế trong quản lý dạy học

Một trong những hạn chế lớn trong quản lý dạy học môn Toán là thiếu sự đồng bộ trong các biện pháp quản lý. Các nhà quản lý chưa có những biện pháp cụ thể để khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp dạy học. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất còn yếu kém, ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động dạy học. Việc quản lý chưa tạo ra động lực cho giáo viên và học sinh, dẫn đến tình trạng dạy học chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

III. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán

Phần này đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức cho giáo viên về tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học. Thứ hai, cần tăng cường quản lý việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học, giúp giáo viên và học sinh tiếp cận với các phương pháp dạy học hiện đại. Cuối cùng, việc quản lý hoạt động học của học sinh cũng cần được chú trọng, nhằm phát huy tính tích cực và chủ động của học sinh trong quá trình học tập.

3.1. Nâng cao nhận thức cho giáo viên

Để nâng cao chất lượng dạy học, cần tổ chức các khóa tập huấn cho giáo viên về phương pháp dạy học hiện đại. Việc này không chỉ giúp giáo viên cập nhật kiến thức mới mà còn tạo động lực cho họ trong công tác giảng dạy. Bên cạnh đó, cần có các chương trình khuyến khích giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, từ đó nâng cao chất lượng dạy học môn Toán.

3.2. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Cần trang bị đầy đủ thiết bị công nghệ cho các lớp học, đồng thời tổ chức các buổi tập huấn cho giáo viên về cách sử dụng công nghệ trong dạy học. Điều này sẽ giúp giáo viên có thêm công cụ để truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả hơn, đồng thời tạo hứng thú cho học sinh trong quá trình học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông tại Việt Nam, việc chuyển đổi phương pháp dạy học từ định hướng nội dung sang định hướng phát triển năng lực (PTNL) người học đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Môn Toán, với số tiết học nhiều nhất trong chương trình trung học cơ sở (THCS) và tính ứng dụng cao trong thực tế, đóng vai trò then chốt trong việc phát triển năng lực tư duy, sáng tạo và giải quyết vấn đề cho học sinh. Tuy nhiên, thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán tại các trường THCS huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục toàn diện.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng dạy học tại các trường THCS trên địa bàn huyện Phù Mỹ. Nghiên cứu tập trung khảo sát thực trạng quản lý tại sáu trường THCS tiêu biểu trong giai đoạn gần đây, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho công tác quản lý giáo dục, đặc biệt là quản lý dạy học môn Toán theo hướng đổi mới, góp phần thực hiện thành công chương trình giáo dục phổ thông mới, nâng cao năng lực học sinh, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong thời kỳ hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết quản lý giáo dục và quản lý hoạt động dạy học, trong đó:

• Lý thuyết quản lý theo khoa học của F. Taylor và lý thuyết quản lý tổng quát của H. Fayol cung cấp nền tảng về các chức năng quản lý như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.
• Lý thuyết quản lý giáo dục nhấn mạnh vai trò của cán bộ quản lý trong việc tác động có hệ thống đến quá trình dạy học nhằm đạt mục tiêu giáo dục.
• Lý luận về hoạt động dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực tập trung vào việc phát triển các năng lực cốt lõi của học sinh như tư duy toán học, giải quyết vấn đề, giao tiếp toán học và sử dụng công cụ học tập.
• Các khái niệm chính bao gồm: quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học, biện pháp quản lý, năng lực học sinh, phương pháp dạy học tích cực, và kiểm tra đánh giá theo năng lực.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: tổng hợp, hệ thống hóa các văn bản pháp luật, nghị quyết của Đảng, các tài liệu chuyên ngành về quản lý giáo dục và dạy học môn Toán.
• Phương pháp điều tra thực tiễn: khảo sát bằng phiếu điều tra với cỡ mẫu gồm cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh tại sáu trường THCS huyện Phù Mỹ. Cỡ mẫu khoảng vài trăm người, đảm bảo tính đại diện.
• Phương pháp quan sát và phỏng vấn sâu: thu thập thông tin về kế hoạch, hoạt động dạy học, hồ sơ chuyên môn và quản lý tại các trường.
• Phương pháp thống kê toán học: xử lý số liệu khảo sát, phân tích tần suất, tỷ lệ phần trăm, và hệ số tương quan để đánh giá thực trạng và hiệu quả các biện pháp quản lý.
• Timeline nghiên cứu: khảo sát và thu thập dữ liệu trong vòng một năm học, từ đầu năm học đến cuối năm, đảm bảo đánh giá toàn diện các hoạt động dạy học và quản lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng quản lý mục tiêu và chương trình dạy học môn Toán: Khoảng 75% giáo viên và cán bộ quản lý cho biết mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực được xây dựng nhưng chưa được triển khai đồng bộ. Tỷ lệ thực hiện kế hoạch dạy học đúng tiến độ đạt khoảng 68%.

2. Phương pháp và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học: Chỉ có khoảng 55% giáo viên sử dụng phương pháp dạy học tích cực và ứng dụng CNTT trong giảng dạy. Việc sử dụng máy chiếu, phần mềm hỗ trợ bài giảng còn hạn chế do thiếu thiết bị và kỹ năng.

3. Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu: Khoảng 60% trường tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi, nhưng công tác phụ đạo học sinh yếu kém chưa được quan tâm đúng mức, chỉ đạt tỷ lệ 40%.

4. Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập: Việc kiểm tra đánh giá theo năng lực mới được áp dụng ở mức độ thấp, khoảng 45% giáo viên thực hiện đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá. Phần lớn vẫn duy trì kiểm tra truyền thống, tập trung vào kiến thức lý thuyết.

5. Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ dạy học: Tình trạng thiếu thốn cơ sở vật chất và thiết bị dạy học phổ biến, chỉ khoảng 50% trường có đủ thiết bị tối thiểu phục vụ dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do sự thiếu đồng bộ trong quản lý mục tiêu và chương trình dạy học, cũng như hạn chế về nguồn lực vật chất và năng lực ứng dụng công nghệ của giáo viên. So với các nghiên cứu trong ngành giáo dục, kết quả này tương đồng với thực trạng chung tại nhiều địa phương khác, nơi mà việc đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá còn chậm.

Việc quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cán bộ quản lý, giáo viên và các điều kiện hỗ trợ. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, biểu đồ tròn về tỷ lệ trường có đủ thiết bị dạy học, và bảng so sánh kết quả kiểm tra đánh giá truyền thống và đổi mới.

Ý nghĩa của nghiên cứu là làm rõ thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán, phát triển năng lực học sinh, đồng thời hỗ trợ hiệu trưởng và các nhà quản lý giáo dục trong việc đổi mới quản lý dạy học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và năng lực cho giáo viên về chương trình và phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực: Tổ chức các khóa tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn hàng năm nhằm nâng cao kỹ năng đổi mới phương pháp và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, thời gian: mỗi năm học.

2. Tăng cường quản lý hoạt động dạy học của giáo viên: Xây dựng quy trình chuẩn về chuẩn bị giờ lên lớp, tổ chức dự giờ, đánh giá giờ dạy và phản hồi kịp thời để nâng cao chất lượng giảng dạy. Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng các trường THCS, thời gian: liên tục trong năm học.

3. Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo hướng phát triển năng lực: Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực học sinh, áp dụng đa dạng hình thức kiểm tra, đánh giá thường xuyên và định kỳ, kết hợp đánh giá của giáo viên và tự đánh giá của học sinh. Chủ thể thực hiện: Tổ chuyên môn và giáo viên, thời gian: áp dụng từ đầu năm học.

4. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học: Lập kế hoạch đầu tư, mua sắm thiết bị dạy học hiện đại, ưu tiên các thiết bị hỗ trợ dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND huyện, thời gian: kế hoạch 3 năm.

5. Tăng cường công tác bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh yếu: Xây dựng chương trình bồi dưỡng chuyên sâu cho học sinh giỏi và tổ chức các lớp phụ đạo có hệ thống cho học sinh yếu kém, nhằm nâng cao chất lượng học tập toàn diện. Chủ thể thực hiện: Giáo viên bộ môn và Ban giám hiệu, thời gian: theo từng học kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý giáo dục các cấp: Nhận diện thực trạng và áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực.

2. Giáo viên dạy môn Toán THCS: Nắm bắt các phương pháp dạy học tích cực, đổi mới kiểm tra đánh giá và nâng cao năng lực chuyên môn, từ đó cải thiện hiệu quả giảng dạy.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu thực tiễn, đồng thời áp dụng mô hình quản lý hoạt động dạy học trong các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Các cơ quan quản lý giáo dục địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế, đặc biệt trong việc đầu tư cơ sở vật chất và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực?
   Quản lý theo định hướng này giúp phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn Toán?
   Bao gồm phẩm chất và năng lực cán bộ quản lý, trình độ chuyên môn và động lực của giáo viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, cũng như điều kiện kinh tế - xã hội địa phương.

3. Phương pháp dạy học nào phù hợp với định hướng phát triển năng lực?
   Phương pháp dạy học tích cực, kết hợp giữa lời nói, trực quan và thực hành, sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ, tạo điều kiện cho học sinh tự tìm tòi, thảo luận và giải quyết vấn đề.

4. Làm thế nào để đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo năng lực?
   Chuyển từ đánh giá truyền thống sang đánh giá thường xuyên, đa dạng hình thức, tập trung vào năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo của học sinh.

5. Các biện pháp quản lý nào được đề xuất để nâng cao chất lượng dạy học môn Toán?
   Bao gồm nâng cao nhận thức và năng lực giáo viên, tăng cường quản lý giờ lên lớp, đổi mới kiểm tra đánh giá, cải thiện cơ sở vật chất và tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu.

Kết luận

• Quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo định hướng phát triển năng lực là yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng giáo dục THCS tại huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định.
• Thực trạng quản lý còn nhiều hạn chế về đồng bộ mục tiêu, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và điều kiện vật chất.
• Nghiên cứu đã đề xuất các biện pháp quản lý khả thi, tập trung vào nâng cao năng lực giáo viên, đổi mới kiểm tra đánh giá, cải thiện cơ sở vật chất và tăng cường bồi dưỡng học sinh.
• Các biện pháp cần được triển khai đồng bộ, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, nhà trường và giáo viên trong vòng 1-3 năm tới.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý giáo dục và nhà trường áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả công tác quản lý và chất lượng dạy học môn Toán, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho địa phương và đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Khái lược lịch sử nghiên cứu vấn đề Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường là những vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước hết sức quan tâm. Việc chú trọng tới các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học trong nhà trường luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Đó là những nghiên cứu của các tác giả nước ngoài như F.

Xuất hiện vào đầu thế kỷ XX, các tác giả này đã đề cập đến vấn đề cốt lõi của công tác quản lý và quản lý giáo dục. Với “thuyết quản lý theo khoa học” (do F.Taylor là đại diện chủ yếu) và tiếp đó là “thuyết quản lý tổng quát” (do H.Fayol đề xướng) đã đặt nền móng đầu tiên cho khoa học quản lý với những đóng góp có ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ hoạt động quản lý trong xã hội công nghiệp, mà những nội dung cơ bản của nó vẫn có giá trị cao cho đến bây giờ. Nhiều nhà sư phạm trong nước như Hà Thế Ngữ (1991), Hồ Ngọc Đại, Đặng Vũ Hoạt (1988), Thái Duy Tuyên (1998), Nguyễn Văn Lê (1996), Trần Kiểm (2012)… đã tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của việc tổ chức quá trình dạy học, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng dạy học; những ưu điểm và nhược điểm của hình thức dạy học trên lớp, bản chất và mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của người dạy và người học; việc đổi mới nội dung cũng như cách thức tổ chức dạy học. Nhiều học viên cao học quản lý giáo dục cũng đã đi vào nghiên cứu thực trạng quản lý HĐDH ở các trường phổ thông và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả trong công tác quản lý HĐDH e 8 như: “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường THCS huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam” của tác giả Lưu Hoài Nam, tỉnh Quảng Nam; “Thực trạng quản lý việc kiểm tra - đánh giá kết quả dạy học của Hiệu trưởng các trường THCS huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa” của tác giả Nguyễn Lê Hương; “Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện An Dương, thành phố Hải Phòng” của tác giả Hà Thị Thư; “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học môn Toán trung học phổ thông phân ban trên địa bàn huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh” của tác giả Nguyễn Văn Nguyên.

Gần hơn là luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của Lê Bá Long thuộc trường Đại học Vinh nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở các trường THPT huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa”. Ở luận văn này, bước đầu tác giả luận văn đã nêu thực trạng chung về quản lý hoạt động dạy học môn Toán và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học Toán ở các trường THPT huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Tuy nhiên luận văn chưa nêu hết thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán ở trường THCS hiện nay. Đồng thời cũng chưa đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán một cách hợp lý và khả thi.

Nhìn chung, các luận văn trên đều tập trung nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng và chú ý đến bối cảnh thực hiện đổi mới quản lý giáo dục, đổi mới nội dung, chương trình dạy học. Các công trình khoa học trên có giá trị về lý luận và thực tiễn, được ứng dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả to lớn trong phát triển sự nghiệp giáo dục nước nhà. Tuy nhiên, phần lớn các công trình trên chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu về lý luận có tính chất tổng quan về quản lý giáo dục, quản lý trường học, còn về quản lý HĐDH môn Toán ở trường THCS chưa được đề cập nhiều. Trong luận văn này, chúng tôi khái quát và làm phong phú thêm lý e 9 luận về quản lý HĐDH, quản lý HĐDH môn Toán ở trường THCS, đồng thời đề xuất các biện pháp quản lý HĐDH môn Toán theo định hướng phát triển năng lực phù hợp với điều kiện hoàn cảnh ở các trường THCS huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định.

Các khái niệm chính của đề tài: 1. Quản lý Khái niệm “quản lý” được hình thành từ rất lâu và cùng với sự phát triển của tri thức nhân loại cũng như nhu cầu của thực tiễn nó được xây dựng và phát triển ngày càng hoàn thiện hơn. Mọi hoạt động của xã hội đều cần tới quản lý. Hoạt động quản lý là hoạt động cần thiết phải thực hiện khi những con người kết hợp với nhau trong các nhóm, các tổ chức nhằm đạt mục tiêu chung.

Chính vì thế quản lý được hiểu bằng nhiều cách khác nhau trên cơ sở những quan điểm và các cách tiếp cận khác nhau, có các cách tiếp cận sau: - Cách tiếp cận theo thực tiễn: Trên cơ sở phân tích quản lý bằng cách nghiên cứu kinh nghiệm qua các trường hợp cụ thể. Từ việc nghiên cứu những trường hợp thành công hoặc thất bại, sai lầm ở các trường hợp cá biệt của những người quản lý cũng như dự định của họ để giải quyết những vấn đề đặc trưng, để từ đó giúp họ hiểu được phải làm như thế nào để quản lý có hiệu quả trong những hoàn cảnh tương tự. - Cách tiếp cận theo lý thuyết hệ thống: cách tiếp cận này cho phép xem xét các hoạt động quản lý như một hệ thống hoàn chỉnh bao gồm những yếu tố và mối liên hệ tương tác giữa các nhân tố để đạt được mục tiêu đã xác định. - Cách tiếp cận theo thuyết hành vi: Dựa trên những ý tưởng cho rằng quản lý là làm cho công việc hoàn thành thông qua con người.

Do vậy việc nghiên cứu nên tập trung vào mối quan hệ giữa người với người. Như vậy, khái niệm “quản lý” là một khái niệm rất chung, tổng quát. Cho đến nay, có rất nhiều khái niệm khác nhau về “quản lý”. e 10 Theo Đại Bách khoa toàn thư Liên Xô (1977): “Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau (xã hội, sinh vật, kỹ thuật), nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động” [22, tr.

Theo Hà Sĩ Hồ: “Quản lý là một quá trình tác động có định hướng (có chủ đích), có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường, nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định” [16, tr. Theo tác giả Trần Khánh Đức: “Quản lý là hoạt động có ý thức của con người nhằm định hướng, tổ chức, sử dụng các nguồn lực và phối hợp hành động của một nhóm người hay một cộng đồng người để đạt được các mục tiêu đề ra một cách hiệu quả nhất” [06, tr. Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [8, tr. Các khái niệm về quản lý tuy khác nhau, song chúng có chung những dấu hiệu chủ yếu đó là: “Hoạt động quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội; hoạt động quản lý là những tác động có tính hướng đích; hoạt động quản lý là những tác động phối hợp nỗ lực của các cá nhân nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức” [8, tr.

Từ những điểm chung của các quan niệm, khái niệm về “quản lý” trên, chúng tôi rút ra một định nghĩa khái quát: “Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường”. Quản lý giáo dục Để tồn tại và phát triển, con người phải trải qua quá trình lao động, học tập. Và trong cuộc sống hàng ngày, con người nhận thức thế giới xung quanh, dần dần tích lũy được kinh nghiệm, từ đó nảy sinh nhu cầu truyền đạt những hiểu biết ấy cho nhau. Đó chính là nguồn gốc phát sinh của hiện tượng giáo dục.

Quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường, là một bộ phận của quản lý xã hội, một loại hình quản lý đặc biệt phong phú. Cũng như khái niệm quản lý, quản lý giáo dục chưa có khái niệm đồng nhất. Khái niệm quản lý giáo dục cũng có nhiều cách hiểu khác nhau. Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã viết: “Quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống quản lý giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất” [1, tr.

Theo tác giả Hà Sĩ Hồ: “Quản lý xã hội nói chung, quản lý giáo dục nói riêng vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật” [16, tr. Theo Nguyễn Kỳ, Bùi Trọng Tuân: Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắc xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cần của xã hội [22, tr. Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý giáo dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức, điều phối, điều chỉnh, giám sát,… một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục (nhân lực, vật lực, tài lực) phục vụ cho mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội” [10, tr.