phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn được kết cấu làm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác xã hội hóa giáo dục mầm non. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý công tác xã hội hóa giáo dục ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý công tác xã hội hóa giáo dục ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định. e 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC MẦM NON 1.
Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Mỗi giai đoạn lịch sử có một nền giáo dục tương ứng với trình độ, tốc độ phát triển của xã hội trong giai đoạn lịch sử đó. Giáo dục là sự phản ánh sinh động nhất về trình độ phát triển của nền kinh tế - xã hội (KT-XH), chịu sự ảnh hưởng chi phối của truyền thống văn hoá, những điều kiện bối cảnh phát triển của một địa phương, một dân tộc, một đất nước, khái quát hơn là một thời đại, vì thế, cũng có thể xem đó chính là bản chất xã hội của giáo dục. Từ thời cổ đại, Khổng Tử (551 - 479 TCN) rất coi trọng việc giáo dục đạo đức trong nhân cách con người.
Đó là việc giáo dục lòng nhân ái và biết sống có trên dưới, trung thực, thủy chung, có kỷ cương từ gia đình đến xã hội, nhằm giữ trọn bổn phận của tôi đối với vua, vợ đối với chồng, con cái đối với cha mẹ, em đối với anh, trò đối với thầy, bạn bè đối với nhau… có được như vậy thì gia đình sẽ được yên ấm, xã hội được bình an… J. Kômenxki (1952 - 1670), ông tổ của nền giáo dục cận đại, đã đưa ra phương pháp giáo dục đạo đức trong đó chú trọng đến hành vi là động cơ đạo đức. Makarenco, nhấn mạnh đến vai trò của giáo dục đạo đức và các biện pháp giáo dục đúng đắn như sự nêu gương, “giáo dục trong tập thể và giáo dục bằng tập thể” trong các tác phẩm bài ca sư phạm, các vấn đề giáo dục người công dân (giáo dục trẻ em phạm pháp và không gia đình). Ông kết luận “Nhiệm vụ giáo dục của chúng ta nói tóm lại là giáo dục tập thể.
Điều đó có e 9 nghĩa là hình thành nhận thức, tình cảm, hành vi, thói quen tập thể; là góp phần tạo ra nhân sinh quan xã hội chủ nghĩa, bộ mặt đạo đức chủ yếu của con người mới xã hội chủ nghĩa để phân biệt với con người của giai cấp bóc lột - con người ích kỷ, cá nhân [11, tr. Học thuyết giáo dục của Mác và Ăngghen là một bộ phận của chủ nghĩa cộng sản khoa học. Mác đã vạch ra quy luật tất yếu của xã hội tương lai là đào tạo, giáo dục những con người phát triển toàn diện, những người phát triển đầy đủ, tối đa năng lực sẵn có về tất cả mọi mặt đạo đức, trí tuệ, thể chất, tình cảm, nhận thức, năng lực, óc thẩm mỹ và có khả năng cảm thụ được tất cả những hiện tượng tự nhiên, xã hội xảy ra xung quanh, đồng thời có thể sáng tạo ra những cái mới theo khả năng của bản thân [24]. Trên thế giới nhiều nước phát triển như Mỹ, Nhật, Trung Quốc, Hàn Quốc, Úc, Singapo.
trong chương trình cải cách giáo dục và trong chiến lược phát triển giáo dục của họ đều chú trọng tạo môi trường giáo dục năng động, phong phú, coi giáo dục gắn bó với phát triển và khẳng định giáo dục là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội. Năm 1947, Nhật Bản đặt GD vào vị trí hàng đầu của các chính sách quốc gia. Nhật Bản đẩy mạnh cải tổ hệ thống giáo dục nhằm tạo ra một hệ thống giáo dục mở với mục đích tạo cho học sinh lòng ham học, tự chủ trong suy nghĩ, phát triển những năng lực khác nhau nhằm tạo cơ hội thích hợp với nhu cầu học tập và nghề nghiệp của học sinh, luôn dành cho địa phương và nhà trường quyền tự chủ. Năm 1971, Nhật Bản thành lập Bộ Giáo dục, đề ra chính sách: Đối với các trường tiểu học bắt buộc thì “sự bình đẳng” là nguyên tắc tối cao.
Còn đối với các trường sơ trung và cao trung thì nguyên tắc “tài năng” là cao nhất. Quan điểm này không những xoá bỏ sự bất bình đẳng trong xã hội về giáo dục, mà còn tạo ra cơ hội cho sự phát triển tiềm năng của con e 10 người. Trong nền giáo dục của Nhật Bản, họ luôn đầu tư cơ sở vật chất nhất là xây dựng trường lớp khang trang, đủ phương tiện giảng dạy do đó giáo dục của Nhật Bản luôn luôn phát triển bền vững. Chính phủ Vương quốc Thái Lan đã và đang thực hiện chính sách đa dạng hoá các loại hình đào tạo, đào tạo nghề nghiệp - kỹ thuật, tổ chức nhiều loại hình nghề nghiệp chính quy và phi chính quy để thích ứng với nhu cầu nhân lực của thị trường lao động trong quá trình phát triển đất nước, Chính phủ Vương quốc Thái Lan hiện cũng đang đầu tư cơ sở vật chất cho ngành giáo dục trong đó chú trọng XHHGD trong xây dựng trường học.
Từ đó chúng ta thấy mỗi nước có một đặc điểm riêng về kinh tế xã hội nhưng đều có điểm chung trong phương thức XHHGD; Huy động mọi tiềm lực của cộng đồng cho giáo dục và vấn đề XHHGD ở mỗi quốc gia là sự lựa chọn có tính chất quyết định cho các mô hình phát triển độc đáo của mình 1. Các công trình nghiên cứu trong nước Từ sau khi nước ta giành độc lập năm 1945, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục lãnh đạo nhân dân tiến hành cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ và tự lực cánh sinh, vừa kháng chiến vừa kiến quốc, trong đó có hoạt động giáo dục. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định những tư tưởng cơ bản của triết lý giáo dục nước ta, thể hiện ở mục tiêu giáo dục toàn diện, hồng và chuyên, đức với tài; phương thức giáo dục là lý luận gắn liền với thực tế, học đi đôi với hành, nhà trường gắn với xã hội, kết hợp giáo dục nhà trường với gia đình và giáo dục xã hội,… Những tư tưởng quan trọng ấy của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã soi sáng hoạt động giáo dục nước ta suốt hơn 75 năm qua và đạt được những kết quả to lớn, đào tạo những lớp người yêu nước, có ý chí độc lập, tự chủ, có phẩm chất chính trị, đạo đức trong sáng, vững vàng, có tinh thần vượt khó vươn lên e 11 làm chủ các kiến thức khoa học, kỹ thuật, phục vụ hết mình vì sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước. Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, công tác XHHGD vẫn dựa trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về triết lý giáo dục của Người.
Tư tưởng đó thực chất được Hồ Chí Minh tiếp thu từ lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, vận dụng sáng tạo vào điều kiện Việt Nam. Đảng ta khẳng định “xã hội hoá” là một trong những quan điểm để hoạch định hệ thống các chính sách xã hội nói chung, giáo dục nói riêng. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (1996) chỉ rõ: “GD&ĐT là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân” [13]. Nghị định số 73/1999/NĐ-CP về chính sách XHH, nhằm khuyến khích, huy động các nguồn lực trong nhân dân, trong các tổ chức thuộc mọi thành phần kinh tế để phát triển các hoạt động XHH lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hoá, thể thao [6, tr.
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng nêu: “Thực hiện chủ trương XHHGD, phát triển đa dạng các hình thức đào tạo, đẩy mạnh việc xây dựng các quỹ khuyến khích phát triển tài năng, các tổ chức khuyến học, bảo trợ giáo dục” [15]. Đến Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 6 (khoá IX) của Đảng đã khẳng định: “Đẩy mạnh XHH sự nghiệp giáo dục, xây dựng xã hội học tập, coi giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, là giải pháp quan trọng để tiếp tục phát triển giáo dục” [16]. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng (2006) đã chỉ rõ: “Thực hiện XHHGD. Huy động nguồn lực, vật chất và trí tuệ của xã hội tham gia chăm lo sự nghiệp giáo dục.
Phối hợp chặt chẽ giữa ngành giáo dục với các ban ngành, các tổ chức chính trị, xã hội - nghề nghiệp,… để mở mang giáo dục, tạo điều kiện học tập cho mọi thành viên trong xã hội” [17]. e 12 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng cũng nhấn mạnh: “Đổi mới cơ cấu tổ chức, nội dung, phương pháp dạy và học theo hướng “Chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa”. Phát huy trí sáng tạo, khả năng vận dụng, thực hành của người học. Đề cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội.
Chuyển dần mô hình giáo dục hiện nay sang mô hình giáo dục mở – mô hình xã hội học tập với hệ thống học tập suốt đời [17]. Nghị định số 69/2008/NĐ-CP ngày 30 tháng 5 năm 2008 của Chính phủ về chính sách khuyến khích XHH đối với các hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường [9, tr. 2]; Quyết định số 20/2005/QĐ-BGD&ĐT ngày 24 tháng 6 năm 2005 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc phê duyệt Đề án “Quy hoạch phát triển XHH công tác giáo dục giai đoạn 2005 - 2010” [3]. Luật Giáo dục năm 2019, Điều 16 với tiêu đề: XHH sự nghiệp giáo dục đã nêu: “Phát triển giáo dục, xây dựng xã hội học tập là sự nghiệp của Nhà nước và của toàn dân.
Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong phát triển sự nghiệp giáo dục; thực hiện đa dạng hóa các loại hình trường và các hình thức giáo dục; khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục. Mọi tổ chức, gia đình và công dân có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và an toàn. Tổ chức, cá nhân có thành tích trong sự nghiệp giáo dục được khen thưởng theo quy định của pháp luật” [31, tr. Bên cạnh chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước nêu trên, các nhà khoa học, các nhà quản lý giáo dục ở nước ta đã nêu lên một số luận điểm quan trọng.