CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÔNG CHỨC PHƯỜNG 1. Đặc điểm và yêu cầu về chất lượng của đội ngũ công chức phường 1. Khái niệm, đặc điểm công chức phường 1. Khái niệm cán bộ công chức phường Căn cứ nghị định số 112/2011/NĐ-CP ngày 05/12/2011 của Chính phủ về cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn quy định [10]: 1) Những người do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳ (sau đây gọi chung là cán bộ chuyên trách phường) gồm có các chức vụ sau đây: a) Bí thư, Phó Bí thư đảng uỷ, Thường trực đảng uỷ (nơi không có Phó Bí thư chuyên trách công tác đảng).
Bí thư, Phó Bí thư chi bộ (nơi chưa thành lập Đảng uỷ phường); b) Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân; c) Chủ tịch, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân; d) Chủ tich Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc, Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ, Chủ tịch Hội Nông dân và Chủ tịch Hội Cựu chiến binh; 2) Những người được tuyển dụng, giao giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Uỷ ban nhân dân cấp xã, phường (gọi chung là công chức phường), gồm có các chức danh sau đây: a) Trưởng công an (nơi chưa bố trí lực lượng công an chính quy); b) Chỉ huy trưởng quân sự; c) Văn phòng - Thống kê; d) Địa chính - Xây dựng; đ) Tài chính - Kế toán; e) Tư pháp - Hộ tịch; 7 g) Văn hoá - Xã hội; * Số lượng cán bộ chuyên trách, công chức cấp xã - Số lượng cán bộ chuyên trách, công chức cấp xã quy định tại khoản 1 Điều 2 nghị định số 112/2011/NĐ-CP ngày 05/12/2011 được quy định như sau [10]: Đối với xã đồng bằng, phường và thị trấn - Dưới 10.000 dân được bố trí không quá 19 cán bộ công chức - Từ 10.000 dân trở lên, cứ thêm 3.000 dân được bố trí thêm 01 cán bộ, công chức, nhưng đối đa không quá 25 cán bộ công chức. Đối với xã miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa, hải đảo - Dưới 1.000 dân được bố trí không quá 17 cán bộ, công chức - Từ 1.000 dân đến đưới 5.000 dân được bố trí không quá 19 cán bộ, công chức - Từ 5.000 dân trở lên, cứ thêm 1.500 dân được bố trí thêm 01 cán bộ, công chức,nhưng đối đa không quá 25 cán bộ công chức. Tiêu chuẩn công chức phường * Tiêu chuẩn chung: Cán bộ công chức phường phải đáp ứng những tiêu chuẩn sau đây: + Có tinh thần yêu nước sâu sắc, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có năng lực và tổ chức vận động nhân dân thực hiện có kết quả đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. + Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, công tâm, thạo việc, tận tuỵ với dân.
Không tham nhũng và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng. Có ý thức tổ chức kỷ luật trong công tác. Trung thực, không cơ hội, gắn bó mật thiết với nhân dân, được nhân dân tín nhiệm. + Có trình độ hiểu biết về lý luận chính trị, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; có trình độ văn hoá, chuyên môn, đủ năng lực và sức khoẻ để làm việc có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, 8 nhiệm vụ được giao [10].
* Tiêu chuẩn cụ thể: Công chức phường phải bảo đảm tiêu chuẩn cụ thể do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quy định: + Tiêu chuyên cụ thể của cán bộ chuyên trách phường làm việc trong các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội do các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở cấp trung ương quy định. + Tiêu chuẩn cụ thể của cán bộ chuyên trách phường làm việc trong Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân và tiêu chuẩn của công chức phường do Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định [10]. Vị trí, vai trò của công chức phường Ở bất kỳ nền kinh tế xã hội nào, nguồn nhân lực được coi là nhân tố của sự phát triển, nhất là trong thời đại hiện ngày nay, khoa học kỹ thuật đã trở thành lực lượng sản xuất, thì vai trò của nó sẽ khẳng định sức mạnh và vị trí của một quốc gia trên thế giới. Trong quá trình CNH, HĐH đất nước nguồn nhân lực, là nhân tố trung tâm, có vai trò quyết định tới sự tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế.
Các nước trên thế giới đều coi sự phát triển con người là nhân tố quyết định cho sự phát triển của xã hội, lấy con người là trung tâm của sự phát triển kinh tế- xã hội. Đối với nước ta, khi nguồn lực tài chính và nguồn lực vật chất còn hẹn hẹp, thì nguồn tài nguyên con người, tài nguyên "chất xám" là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước, là động lực khơi dậy các nguồn lực [14]. Với nguồn nhân lực tốt nhất là nguồn nhân lực có chất lượng cao sẽ đảm bảo chắc chắn trong việc đưa ra những quyết định sáng suốt, đúng đắn đối với đường lối, chủ trương chính sách và phương thức thực hiện các quyết sách về phát triển và hưng thịnh của quốc gia. Nguồn nhân lực có trình độ cao là nền tảng vững chắc đảm bảo cho việc chuẩn bị tốt và thực hiện thành công quá trình hội nhập kinh tế và hợp tác quốc tế.
Đồng thời, là cơ sở quan trọng để 9 thực hiện các nhiệm vụ giữ vững trật tự an ninh xã hội, củng cố sức mạnh quốc phòng, bảo vệ vững chắc toàn vẹn lãnh thổ đất nước. Đội ngũ công chức phường xã giữ vai trò hết sức quan trọng đối với sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn cũng như giữ vững ổn định chính trị, trật tự và an toàn xã hội của địa phương. Đội ngũ cán bộ công chức nhà nước và các tổ chức chính trị trong đó có công chức phường là chủ thể trực tiếp chỉ đạo, dẫn dắt người dân thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội và chắt chặt quan hệ nhà nước với đời sống của nhân dân, đồng thời trực tiếp xây dựng nhà nước và các tổ chức xã hội thực sự trong sạch, vững mạnh. Chủ Tịch Hồ Chí Minh luôn đặt ra những yêu cầu rất cao không chỉ với đội ngũ cán bộ công chức nhà nước mà còn với đội ngũ cán bộ cách mạng nói chung.
Người đòi hỏi mỗi cán bộ trong bất cứ cương vị nào đều phải có đức, có tài, trong đó đức là “cái gốc” [16]. Yêu cầu chất lượng đội ngũ công chức phường 1. Khái niệm về chất lượng đội ngũ công chức phường Chất lượng là một phạm trù được sử dụng khá phổ biến, là đối tượng nghiên cứu của nhiều chuyên ngành, nhiều môn khoa học và được xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau, tùy thuộc nhu cầu tiếp cận và khai thác. “Chất lượng” hiểu ở nghĩa chung nhất là “Cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự vật, sự việc” [16].
Khi nói về chất lượng đội ngũ cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: Cán bộ phải có cả “Đức” và “Tài”, trong đó “Đức” là gốc. Người chỉ rõ: “Nếu có đức mà không có tài ví như ông bụt ngồi trong chùa không giúp ích gì được cho ai”, người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [17]. Phẩm chất và năng lực của người cán bộ luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo điều kiện cho nhau. Phẩm chất của người cán bộ là cơ sở tiền đề cho năng lực phát triển đúng hướng, Người cán bộ có năng lực thì phẩm chất sẽ được 10 củng cố và phát huy, phẩm chất và năng lực của người cán bộ được biểu hiện ra ở kết quả thực hiện chức trách được giao.
Từ các quan điểm trên, chúng tôi cho rằng chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức là sự tương tác phù hợp giữa số lượng, cơ cấu đội ngũ, cùng với chất lượng của mỗi cán bộ hợp thành, đảm bảo cho đội ngũ ấy hoàn thành chức năng, nhiệm vụ của mình. Mỗi CBCC không tồn tại một cách biệt lập mà phải được đặt trong một chính thể thống nhất của đội ngũ CBCC. Vì vậy, quan niệm về chất lượng đội ngũ CBCC phải được đặt trong mối quan hệ biện chứng giữa chất lượng của từng CBCC với chất lượng của cả đội ngũ. Chất lượng của cả đội ngũ không phải là sự tập hợp giản đơn số lượng mà là sự tổng hợp sức mạnh của toàn bộ đội ngũ cán bộ, công chức.
Sức mạnh này bắt nguồn từ phầm chất vốn có bên trong của mỗi người và nó được tăng lên gấp bội bởi tính thống nhất của tổ chức; của sự giáo dục, đào tạo, phân công, quản lý, của kỷ luật. Từ quan điểm trên, có thể nói chất lượng đội ngũ CBCC bao gồm: - Chất lượng của từng CBCC, cụ thể là phầm chất chính trị, đạo đức; trình độ năng lực và khả năng hoàn thành nhiệm vụ. Chất lượng của từng CBCC là yếu tố cơ bản tạo nên chất lượng của cả đội ngũ; - Chất lượng của cả đội ngũ, với tính cách là một chỉnh thể, thể hiện ở cơ cấu đội ngũ được tổ chức khoa học, có tỷ lệ cân đối, hợp lý vì số lượng và độ tuổi bình quân được phân bố trên cơ sở các địa phương, đơn vị và lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội. Như vậy, các yếu tố cấu thành chất lượng đội ngũ CBCC không chỉ bao gồm một mặt, một khía cạnh nào đó, mà nó bao gồm cả một hệ thống, được kết cấu như một chỉnh thể toàn diện từ chất lượng của từng cán bộ (đây là yếu tố cơ bản nhất) cho đến cơ cấu số lượng nam nữ, độ tuổi, thành phần của đội ngũ cùng với việc bồi dưỡng, giáo dục, phân công, quản lý kiểm tra giám sát 11 và thực hiện nghiêm các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền nhân dân.
Để nâng cao chất lượng của đội ngũ CBCC, cần phải giải quyết tốt mối quan hệ giữa chất lượng với số lượng CBCC. Khi nào hai mặt này quan hệ hài hòa, tác động với nhau thì mới tạo nên sức mạnh đồng bộ của cả đội ngũ. Trong thực tế chúng ta cần phải chống hai vấn đề: - Vấn đề thứ nhất: Là chạy theo số lượng, ít chú trọng đến chất lượng dẫn đến cán bộ nhiều về số lượng nhưng hoạt động không hiệu quả; - Vấn đề thứ hai: Cầu toàn về chất lượng nhưng không quan tâm đến số lượng.