Luận văn thạc sĩ quản lí hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ mầm non quận 12 TPHCM - Nguyễn Ngọc Phượng Nga

Quản lý hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ mầm non quận 12 TPHCM. Tìm hiểu các phương pháp giáo dục, chương trình phát triển toàn diện cho trẻ em.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Phượng Nga
• Người hướng dẫn: TS. Huỳnh Mai Trang
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản lí hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ tại các trường mầm non Quận 12, thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lí hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ mầm non

Hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ là một trong những nội dung cốt lõi trong chương trình giáo dục mầm non. Tại các trường mầm non Quận 12, thành phố Hồ Chí Minh, công tác này được tổ chức nhằm đảm bảo cho trẻ phát triển toàn diện về thể chất. Hoạt động bao gồm chăm sóc dinh dưỡng, giấc ngủ, vệ sinh và sức khỏe. Quản lí hoạt động này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ban giám hiệu, giáo viên và các bộ phận liên quan. Mục tiêu chính là đảm bảo trẻ khỏe mạnh, phát triển cân nặng và chiều cao bình thường. Các trường đã xây dựng kế hoạch chi tiết, từ khâu tổ chức bữa ăn, giấc ngủ đến theo dõi sức khỏe định kỳ cho từng trẻ.

1.1. Khái niệm và mục tiêu của hoạt động chăm sóc nuôi dưỡng

Chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ mầm non là những hoạt động thực hành nhằm đạt được mức sức khỏe cao nhất cho trẻ. Mục tiêu bao gồm đảm bảo dinh dưỡng phù hợp với từng độ tuổi, đáp ứng nhu cầu giấc ngủ, vệ sinh thân thể và môi trường, đồng thời phòng tránh bệnh tật và tai nạn. Hoạt động này giúp trẻ hình thành thói quen tốt trong ăn uống và giữ gìn sức khỏe.

1.2. Nội dung và hình thức tổ chức trong trường mầm non

Nội dung chính bao gồm chăm sóc dinh dưỡng (bữa ăn), giấc ngủ (giấc ngủ trưa), vệ sinh (rửa tay, vệ sinh đồ dùng) và sức khỏe (khám định kỳ, tiêm chủng). Hình thức tổ chức thường được lồng ghép trong các hoạt động hàng ngày của trẻ. Giáo viên và bảo mẫu đóng vai trò trực tiếp trong việc tổ chức và giám sát các hoạt động này theo đúng quy định của chương trình.

II. Phân tích thực trạng và thách thức tại Quận 12

Nghiên cứu tại các trường mầm non Quận 12 chỉ ra một số thực trạng đáng quan tâm. Công tác quản lí đã được triển khai theo quy định, song hiệu quả chưa đồng đều. Một số thách thức bao gồm nhận thức chưa đầy đủ của một bộ phận phụ huynh về dinh dưỡng khoa học, dẫn đến tình trạng trẻ suy dinh dưỡng hoặc béo phì. Đội ngũ giáo viên, mặc dù có chuyên môn, nhưng đôi khi chưa cập nhật kiến thức mới về chăm sóc sức khỏe trẻ em. Cơ sở vật chất tại một số trường tư thục còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng bữa ăn và giấc ngủ. Sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình đôi khi còn lỏng lẻo.

2.1. Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc

Yếu tố chủ quan nằm ở nhận thức và năng lực của đội ngũ nhà giáo. Giáo viên cần không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức. Nhận thức về tầm quan trọng của chăm sóc dinh dưỡng và giấc ngủ giúp giáo viên truyền đạt kiến thức đúng đắn cho phụ huynh. Sự thiếu quan tâm đến các biện pháp giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng hay béo phì cũng là một hạn chế.

2.2. Tác động từ yếu tố khách quan và đổi mới giáo dục

Yếu tố khách quan bao gồm tác động từ chủ trương đổi mới giáo dục mầm non. Sự đổi mới này đã thay đổi nội dung chương trình, cách nhìn nhận về vai trò của bậc mầm non. Cơ sở vật chất được đầu tư khang trang hơn, có đủ đồ dùng và thiết bị phục vụ. Tuy nhiên, việc áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn mới vào thực tiễn quản lí vẫn đặt ra nhiều thách thức.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động chăm sóc trẻ

Để nâng cao hiệu quả quản lí, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước tiên, tăng cường công tác bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên và bảo mẫu, tập trung vào kiến thức dinh dưỡng, sơ cứu và chăm sóc sức khỏe trẻ. Thứ hai, xây dựng quy trình quản lí chặt chẽ hơn, từ khâu lập thực đơn, giám sát bếp ăn đến theo dõi sức khỏe hàng ngày. Thứ ba, đẩy mạnh truyền thông để nâng cao nhận thức phụ huynh, tạo sự phối hợp hiệu quả. Cuối cùng, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và không gian vui chơi.

3.1. Nâng cao năng lực đội ngũ và quy trình quản lí

Giải pháp trọng tâm là bồi dưỡng thường xuyên cho đội ngũ giáo viên, bảo mẫu về kỹ năng chăm sóc và nuôi dưỡng. Cần xây dựng các quy trình chuẩn cho từng hoạt động: từ nhận thực phẩm, chế biến, chia phần đến vệ sinh sau ăn. Ban giám hiệu cần tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá định kỳ để kịp thời điều chỉnh.

3.2. Tăng cường phối hợp nhà trường gia đình và đầu tư cơ sở vật chất

Nhà trường cần tổ chức các buổi họp, tư vấn dinh dưỡng cho phụ huynh để thống nhất cách chăm sóc trẻ. Phối hợp với y tế phường, xã trong công tác khám sức khỏe định kỳ và tiêm chủng. Đồng thời, tham mưu với các cấp quản lí để đầu tư nâng cấp bếp ăn, nhà vệ sinh, khu vui chơi đảm bảo an toàn, hợp vệ sinh.

IV. Kết luận và hướng ứng dụng của đề tài nghiên cứu

Nghiên cứu về quản lí hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ tại các trường mầm non Quận 12 đã làm rõ thực trạng, nguyên nhân và đề xuất giải pháp. Kết luận cho thấy, để nâng cao chất lượng, cần có sự vào cuộc đồng bộ của ban giám hiệu, giáo viên, phụ huynh và các cơ quan quản lí. Các giải pháp đề ra mang tính thực tiễn, có thể áp dụng tại các trường mầm non trên địa bàn quận. Hướng ứng dụng bao gồm việc xây dựng mô hình quản lí mẫu, phát triển tài liệu tập huấn và nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc trẻ khoa học.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Đề tài góp phần bổ sung luận cứ khoa học về quản lí hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ ở cấp mầm non. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở để các trường mầm non Quận 12 và các quận huyện khác rà soát, cải tiến công tác quản lí. Kết quả nghiên cứu cũng hữu ích cho việc đào tạo giáo viên mầm non trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe trẻ.

4.2. Hướng phát triển và áp dụng trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động của dinh dưỡng đến kết quả học tập của trẻ. Áp dụng công nghệ trong theo dõi sức khỏe trẻ (phần mềm quản lí). Xây dựng các chương trình truyền thông sáng tạo để nâng cao nhận thức cộng đồng. Các trường có thể thí điểm các mô hình quản lí tích hợp, linh hoạt theo điều kiện thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƯỠNG TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Lịch sử nghiên cứu trên thế giới Hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ đã tác động tích cực đến sức khỏe, sự phát triển tinh thần và trí tuệ của trẻ. Sức khỏe liên quan mật thiết đến sự phát triển của trẻ, sức khỏe tốt tạo điều kiện cho trẻ phát triển thể chất nói chung, học tập và lao động nói riêng.

Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy trí nhớ, sức chú ý, sự cần cù, độ dẻo dai trong học tập phụ thuộc rất nhiều vào trạng thái chung của sức khỏe và thể lực. Trong phần này, tôi trình bày những công trình liên quan đến hoạt động chăm sóc trẻ cũng như công tác quản lí hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ mầm non, cụ thể như: Theo Tsunesaburo Makiguchi (1994), môi trường giáo dục tích cực sẽ giúp trẻ được tham gia an toàn trong các hoạt động trải nghiệm, trẻ được vận động tích cực và khám phá các giá trị qua thực tiễn cuộc sống hằng ngày. Như vậy, để giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần, cũng như nâng cao chất lượng trong các hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ, nhà trường cần phải xây dựng môi trường giáo dục tích cực trong đó mọi hoạt động đều hướng đến đứa trẻ với đầy đủ những trang thiết bị an toàn, đa dạng và sinh động phù hợp với trẻ (Makiguchi, 1994). Peter Mittler (2000) đã đề cập đến việc thay đổi môi trường giáo dục nhà trường và hệ thống quản lí giáo dục, theo Peter Mittler việc thay đổi môi trường giáo dục và hệ thống quản lí giáo dục có vai trò rất quan trọng đối với chăm sóc, giáo dục trẻ nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ phát triển toàn diện.

Quan điểm của tác giả được tập trung vào việc điều chỉnh và sắp xếp chương trình phù hợp, lựa chọn giáo viên, vai trò năng lực của giáo viên, sự tham gia của phụ huynh học sinh và tất cả phải được xây dựng kế hoạch cụ thể và theo giai đoạn phát triển của trẻ (Peter Mittler, 2000). Ngoài ra, Karemera, D. Friedrich Froebel (2005) cho rằng, trường Mầm non phải được thiết kế như một môi trường giáo dục mà ở đó trẻ em có thể phát triển theo một định hướng đúng đắn thông qua việc tự hoạt động, sử dụng các trò chơi, bài hát, những câu chuyện và các hoạt động. Như vậy, qua hoạt động vui chơi, trẻ giao tiếp và bắt chước các hoạt động kinh tế và xã hội của người lớn, từ đó trẻ sẽ được dẫn dắt từ từ vào một thế giới rộng lớn hơn dưới sự hướng dẫn của đội ngũ giáo viên đầy tình yêu thương (Friedrich, F, 2005).

Theo tác giả Montessori (1870 – 1952) cho rằng “Khiếm khuyết của tâm trí là vấn đề của giáo dục chứ không phải là vấn đề của y khoa”, đồng thời bà phát hiện, trẻ từ 0 – 6 tuổi rất nhạy cảm cũng là quãng thời gian quan trọng và quý giá nhất trong cuộc đời con người. Sự phát triển và trải nghiệm của trẻ trong giai đoạn này ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống tương lai của trẻ, chúng có thể tiếp nhận thông tin từ môi trường sống xung quanh rất nhanh (Montessori, Tạ Khải Mông & Ngô Hiểu Huy, 2007, trang 12-20). Do đó, từ lúc lọt lòng mẹ đến lúc 6 tuổi, trẻ cần được sự chăm sóc, đầu tư hỗ trợ phát triển về thể chất, tinh thần và hiểu biết xã hội. Để đảm bảo trẻ được phát triển đầy đủ về thể chất cũng như tinh thần nhà trường phải đảm bảo các điều kiện về vật chất, trang thiết bị đáp ứng nhu cầu phát triển của trẻ em, cũng như có đội ngũ giáo viên, nhân viên được đào tạo chính quy, có kinh nghiệm thực tế, biết phối hợp với phụ huynh trẻ trong các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ.

Theo Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, Hiệp hội Y tế Công cộng Hoa Kỳ và Trung tâm Tài nguyên Quốc gia về Sức khỏe và An toàn trong trong chăm sóc trẻ cho thấy rằng, việc chăm sóc trẻ ở trường rất khó khăn và tạo nhiều áp lực cho giáo viên bởi trong thực tế người chăm sóc hoặc giáo viên thường chỉ có một mình và trẻ thì không ngủ cùng một lúc. Giáo viên phải thường xuyên giám sát trẻ đang ngủ, trẻ phải được đặt ở vị trí để chăm sóc phù hợp không ảnh hưởng đến trẻ khác, quan sát 10 và giúp trẻ ngủ đúng cách. Chính vì vậy, nghiên cứu đã đưa ra những tiêu chuẩn thực hiện an toàn và đảm bảo trong chăm sóc sức khỏe cho trẻ, cũng như hướng dẫn cho đội ngũ giáo viên thực hiện theo tiêu chuẩn đề ra (American Academy of Pediatrics, 2011). Như vậy có thể thấy, các công trình nghiên cứu rất quan tâm tới vấn đề chăm sóc, giáo dục trẻ.

Theo như khả năng hiểu biết của người nghiên cứu thì một số vấn đề thuộc công tác quản lí hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng cho trẻ ở trường mầm non còn ít được đề cập cụ thể trong các công trình nghiên cứu dù vấn đề đóng vai trò rất quan trọng ở trường mầm non như: Nội dung, phương pháp, hình thức giúp nhà quản lí lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Lịch sử nghiên cứu tại Việt Nam Công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ được xem là một trong những chính sách ưu tiên hàng đầu của Đảng, Nhà nước và địa phương trong việc đảm bảo an sinh xã hội, vì mục tiêu phát triển ổn định lâu dài của đất nước. Với quan điểm ấy, hoạt động chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ được Bộ Giáo dục và đào tạo đề cập đến, trong đó hoạt động tập trung vào chăm sóc dinh dưỡng, chăm sóc giấc ngủ, chăm sóc vệ sinh, chăm sóc sức khỏe (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2008a). Bên cạnh đó, công tác tổ chức bảo vệ, chăm sóc trẻ em, cũng như công tác quản lí chỉ đạo thực hiện chăm sóc sức khỏe, đảm bảo an toàn cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non cũng được đề cập và triển khai động bộ (Thủ tướng Chính phủ, 2009)& (Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2007).

Đặc biệt, trong công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em đáp ứng trong tình hình mới nhà trường cần quan tâm đến những nội dung như: “Chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em là vấn đề có tính chiến lược, lâu dài, góp phần quan trọng vào việc chuẩn bị và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế. Đầu tư cho trẻ em là đầu tư cho tương lai của đất nước. Làm tốt công tác này là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể, gia đình, nhà trường và toàn xã hội.” Công văn số 1563/BGDĐT-GDMN ngày 18/4/2017 về việc đảm bảo an toàn cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non. Thông tư số 13/2010/TT- 11 BGDĐT ngày 15/4/2010 ban hành Quy định về xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn, thương tích trong cơ sở giáo dục mầm non.

Đồng thời, thực hiện hiệu quả mục tiêu chăm sóc phát triển trẻ là làm giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng, trẻ thấp còi, cụ thể “Giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi xuống dưới 26% vào năm 2015 và xuống còn 23% vào năm 2020; giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở trẻ em dưới 5 tuổi xuống dưới 15% vào năm 2015 và xuống dưới 10% vào năm 2020. Và Quyết định số 234/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2016-2020. Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1437/QĐ-TTg ngày 29/10/2018 Phê duyệt Đề án chăm sóc vì sự phát triển toàn diện trẻ em trong những năm đầu đời tại gia đình và cộng đồng giai đoạn 2018-2025. Việc quản lí ngành học mầm non ở Việt Nam gần đây đã được các cấp, các ngành quan tâm, đặc biệt là đối với bậc học mầm non không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng dạy học, mà còn quan tâm chăm sóc sức khỏe để các em được phát triển toàn diện.

Chính vì vậy, chăm sóc và nuôi dưỡng tại trường và quản lí công tác này luôn được các nhà giáo dục Việt Nam quan tâm và đề cập trong nhiều bài viết, các công trình Khoa học, các luận án, luận văn, như: Trong nghiên cứu của tác giả Đào Thị Minh Tâm (2014) cho thấy, các tai nạn thương tích thường gặp ở trẻ nhà trẻ và trẻ mẫu giáo, trong đó đối với nhà trẻ, tai nạn phổ biến nhất là bị các dị vật đường thở do sặc thức ăn, dị vật lỗ mũi, lỗ tai do bé tự nhét hạt đậu, đỗ hoặc các đồ chơi có kích thước nhỏ vào; trẻ bị bỏng nước sôi; ngạt nước; bị điện giật do chọc, nghịch ổ cắm điện; ngã gãy xương. Bên cạnh đó, đối với trẻ mẫu giáo, tai nạn thường gặp như: thương tích do té ngã; bị vật sắc nhọn đâm phải; bị bỏng; đuối nước; ngộ độc. Ngoài ra, tác giả cũng chỉ ra một số nguyên nhân làm trẻ không an toàn trong các hoạt động như: Thiếu sự giám sát, chăm sóc của cô giáo; giáo viên MN không có kiến thức, kỹ năng sơ cấp cứu và xử lý các tai nạn thường gặp ở trẻ; người chăm sóc trẻ, bảo mẫu bạo hành, thiếu tình yêu thương trẻ, không yêu nghề; cơ sở vật chất không đảm bảo an toàn. Đồng thời, tác giả cũng đã khẳng định để giúp trẻ phát triển toàn diện đặc biệt là về thể chất, 12 nhà trường cần phải có các biện pháp hữu hiệu để đảm bảo an toàn cho trẻ trong các hoạt động chăm sóc, giáo dục ở trường mầm non (Đào Thị Minh Tâm, 2014).