Luận văn thạc sĩ phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua dạy học các chủ đề tích hợp chương cacbon silic hóa học 11

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua dạy học các chủ đề tích hợp chương, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Tạ Thị Liên
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Kim Giang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm hóa học
• Đề tài: Phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua dạy học các chủ đề tích hợp chương Cacbon – Silic – Hóa học 11
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC TÍCH HỢP
• 1.1. Quan điểm dạy học tích hợp
• 1.2. Khái niệm tích hợp và dạy học tích hợp
• 1.3. Đặc điểm của dạy học tích hợp
• 1.4. Mục tiêu của dạy học tích hợp
• 1.5. Các quan điểm dạy học tích hợp
• 1.6. Ưu điểm, nhược điểm của dạy học tích hợp
• 1.7. Năng lực và năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 1.8. Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 1.9. Một số phương pháp và kỹ thuật dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp
• 1.9.1. Phương pháp dạy học dự án
• 1.9.2. Phương pháp dạy học WebQuest
• 1.9.3. Một số kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng trong dạy học tích hợp
• 1.10. Thực trạng vận dụng quan điểm dạy học tích hợp và việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh THPT trong dạy học hóa học của một số trường THPT tỉnh Bắc Giang
• 1.10.1. Mục đích điều tra
• 1.10.2. Đối tượng điều tra
• 1.10.3. Mô tả phiếu điều tra
• 1.10.4. Kết quả điều tra
• 1.11. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ MỘT SỐ CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG CHƯƠNG CACBON – SILIC – HÓA HỌC 11 NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN
• 2.1. Phân tích mục tiêu, nội dung và cấu trúc chương trình chương Cacbon – Silic – Hóa học 11
• 2.1.1. Vị trí của chương Cacbon – Silic
• 2.1.2. Mục tiêu của chương
• 2.1.3. Cấu trúc nội dung của chương Cacbon - Silic
• 2.1.4. Một số chú ý khi dạy học chương Cacbon – Silic
• 2.2. Nguyên tắc và quy trình thiết kế chủ đề dạy học tích hợp trong chương Cacbon – Silic – Hóa học 11
• 2.2.1. Nguyên tắc lựa chọn chủ đề tích hợp
• 2.2.2. Quy trình thiết kế chủ đề dạy học tích hợp
• 2.2.3. Cấu trúc bài học tích hợp
• 2.3. Biện pháp phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua dạy học các chủ đề tích hợp chương Cacbon – Silic
• 2.3.1. Biện pháp phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua nghiên cứu bài mới
• 2.3.2. Biện pháp phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua bài luyện tập, ôn tập
• 2.3.3. Biện pháp phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua bài thực hành
• 2.3.4. Biện pháp phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua hoạt động ngoại khóa
• 2.3.5. Biện pháp phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua kiểm tra, đánh giá
• 2.4. Thiết kế một số chủ đề dạy học tích hợp chương Cacbon – Silic – Hóa học 11 nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 2.4.1. Chủ đề 1 “Khí CO2 và vấn đề ô nhiễm môi trường”
• 2.4.2. Chủ đề 2 “Silic – Hợp chất silicat và những ứng dụng trong đời sống, sản xuất”
• 2.5. Thiết kế bài kiểm tra đánh giá
• 2.6. Thiết kế bảng tiêu chí và công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.1.2. Đối tượng và nội dung của thực nghiệm sư phạm
• 3.1.2.1. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.1.2.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Triển khai thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đề kiểm tra đánh giá
• 3.4. Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.6. Kết quả bài kiểm tra, đánh giá học sinh
• 3.7. Kết quả đánh giá sự phát triển NLVDKT vào thực tiễn của học sinh
• 3.8. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển năng lực vận dụng kiến thức trong dạy học tích hợp

Phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Đặc biệt, trong bối cảnh dạy học các chủ đề tích hợp chương Cacbon – Silic, việc này càng trở nên cần thiết. Năng lực này không chỉ giúp học sinh áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề. Việc dạy học tích hợp không chỉ đơn thuần là lồng ghép kiến thức từ các môn học khác nhau mà còn là cách thức giúp học sinh thấy được mối liên hệ giữa lý thuyết và thực tiễn.

1.1. Khái niệm và vai trò của năng lực vận dụng kiến thức

Năng lực vận dụng kiến thức được hiểu là khả năng áp dụng kiến thức đã học vào các tình huống thực tế. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu sâu hơn về kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết. Theo nghiên cứu của Tạ Thị Liên (2017), việc phát triển năng lực này thông qua dạy học tích hợp giúp học sinh tự tin hơn trong việc giải quyết các vấn đề trong cuộc sống hàng ngày.

1.2. Tầm quan trọng của dạy học tích hợp trong giáo dục hiện đại

Dạy học tích hợp giúp học sinh phát triển toàn diện hơn, không chỉ về kiến thức mà còn về kỹ năng và thái độ. Việc kết hợp các môn học giúp học sinh thấy được sự liên kết giữa các lĩnh vực, từ đó tạo ra hứng thú học tập. Nghiên cứu cho thấy, học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học tích hợp có khả năng ghi nhớ và áp dụng kiến thức tốt hơn.

II. Thách thức trong việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh

Mặc dù việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quá trình thực hiện. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về phương pháp dạy học tích cực và tài liệu hỗ trợ. Nhiều giáo viên vẫn còn sử dụng phương pháp truyền thống, dẫn đến việc học sinh không thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

2.1. Thiếu hụt phương pháp dạy học tích cực

Nhiều giáo viên chưa được đào tạo đầy đủ về các phương pháp dạy học tích cực, dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả trong lớp học. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển năng lực vận dụng kiến thức của học sinh. Theo khảo sát, chỉ khoảng 30% giáo viên sử dụng phương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy.

2.2. Khó khăn trong việc thiết kế nội dung dạy học tích hợp

Việc thiết kế nội dung dạy học tích hợp đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức sâu rộng và khả năng liên kết các môn học. Tuy nhiên, nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc này, dẫn đến việc nội dung dạy học không thực sự hấp dẫn và không phù hợp với nhu cầu thực tiễn của học sinh.

III. Phương pháp dạy học tích hợp hiệu quả cho chương Cacbon Silic

Để phát triển năng lực vận dụng kiến thức, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp là rất quan trọng. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách toàn diện mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

3.1. Phương pháp dạy học dự án

Phương pháp dạy học dự án là một trong những phương pháp hiệu quả giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Qua việc thực hiện các dự án, học sinh có cơ hội áp dụng kiến thức hóa học vào các tình huống thực tế, từ đó phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

3.2. Phương pháp WebQuest trong dạy học tích hợp

WebQuest là một phương pháp dạy học tích cực, giúp học sinh tìm kiếm thông tin và giải quyết vấn đề thông qua việc sử dụng Internet. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng tìm kiếm thông tin mà còn khuyến khích sự hợp tác và làm việc nhóm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp trong chương Cacbon – Silic đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn biết cách vận dụng vào thực tiễn. Kết quả khảo sát cho thấy, hơn 80% học sinh cảm thấy hứng thú với các chủ đề tích hợp.

4.1. Kết quả khảo sát về năng lực vận dụng kiến thức

Kết quả khảo sát cho thấy, học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học tích hợp có khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn cao hơn so với học sinh học theo phương pháp truyền thống. Điều này chứng tỏ rằng dạy học tích hợp là một phương pháp hiệu quả trong việc phát triển năng lực học sinh.

4.2. Ví dụ thực tiễn từ các chủ đề tích hợp

Các chủ đề như 'Khí CO2 và vấn đề ô nhiễm môi trường' hay 'Silic – Hợp chất silicat và những ứng dụng trong đời sống' đã giúp học sinh nhận thức rõ hơn về các vấn đề môi trường và ứng dụng của hóa học trong cuộc sống hàng ngày.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua dạy học các chủ đề tích hợp là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để nâng cao chất lượng giáo dục. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc đào tạo giáo viên và xây dựng tài liệu hỗ trợ dạy học tích hợp.

5.1. Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dạy học

Cần có các chương trình đào tạo giáo viên về phương pháp dạy học tích hợp, đồng thời xây dựng tài liệu hỗ trợ để giáo viên có thể áp dụng hiệu quả trong giảng dạy. Việc này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh.

5.2. Tương lai của dạy học tích hợp trong giáo dục

Dạy học tích hợp sẽ tiếp tục là xu hướng trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo tại Việt Nam, việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trung học phổ thông (THPT) trở thành một yêu cầu cấp thiết. Theo báo cáo khảo sát tại một số trường THPT tỉnh Bắc Giang, chỉ có khoảng 33% giáo viên hiểu đúng và vận dụng hiệu quả quan điểm dạy học tích hợp (DHTH) trong giảng dạy môn Hóa học, đặc biệt là chương Cacbon – Silic lớp 11. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn thông qua dạy học các chủ đề tích hợp trong chương này, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn Hóa học ở trường THPT.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hai chủ đề tích hợp chính: “Khí CO2 và vấn đề ô nhiễm môi trường” và “Silic – Hợp chất silicat và những ứng dụng trong đời sống, sản xuất” tại trường THPT Nguyên Hồng và THPT Ngô Sĩ Liên, tỉnh Bắc Giang, trong giai đoạn từ tháng 11/2016 đến tháng 12/2017. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh, giúp các em không chỉ nắm vững kiến thức mà còn biết áp dụng vào giải quyết các vấn đề thực tế, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình dạy học tích hợp, trong đó có quan điểm của Forgaty về các dạng tích hợp như tích hợp trong nội bộ môn học, kết nối, lồng nhau, tích hợp đa môn, liên môn và xuyên môn. Ngoài ra, lý thuyết của Xavier Rogier và Susan M Drake cũng được vận dụng để phân loại và thiết kế các mức độ tích hợp phù hợp với chương trình Hóa học lớp 11.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Dạy học tích hợp (DHTH): Phương pháp tổ chức dạy học nhằm kết hợp kiến thức, kỹ năng từ nhiều lĩnh vực để giải quyết các nhiệm vụ học tập phức hợp.
• Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn (NLVDKT): Khả năng sử dụng kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề thực tế một cách hiệu quả.
• Phương pháp dạy học dự án và WebQuest: Các phương pháp dạy học tích cực, giúp học sinh tự lực nghiên cứu, khám phá và vận dụng kiến thức trong các tình huống thực tiễn.
• Các kỹ thuật dạy học tích cực: Bao gồm kỹ thuật 5W1H, bản đồ tư duy, bảng KWL nhằm hỗ trợ phát triển tư duy và năng lực vận dụng kiến thức.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phối hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm khảo sát 24 giáo viên và 200 học sinh khối 11 tại ba trường THPT tỉnh Bắc Giang, kết hợp với quan sát, phỏng vấn và phân tích tài liệu chương trình, sách giáo khoa.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả và phân tích so sánh nhằm đánh giá thực trạng vận dụng DHTH và phát triển NLVDKT. Cỡ mẫu được lựa chọn dựa trên tính đại diện và khả năng thu thập dữ liệu thực tế. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 11/2016 đến tháng 12/2017, bao gồm các giai đoạn khảo sát, thiết kế chủ đề tích hợp, thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiểu biết và vận dụng dạy học tích hợp của giáo viên: Chỉ 33% giáo viên hiểu đúng và vận dụng thường xuyên DHTH trong giảng dạy. 70,83% giáo viên đã áp dụng DHTH nhưng ở mức độ thỉnh thoảng, chủ yếu sử dụng phương pháp dạy học dự án (50%) và WebQuest (21%).
2. Thái độ và nhận thức của giáo viên: 83,33% giáo viên cho rằng việc xây dựng và giảng dạy các chủ đề tích hợp là rất cần thiết hoặc cần thiết để phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh.
3. Thực trạng vận dụng kiến thức của học sinh: 58,5% học sinh đánh giá khả năng vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn là tốt hoặc rất tốt, tuy nhiên 30,5% vẫn chưa đạt mức này. 87,5% học sinh thường xuyên được giáo viên đưa ra các tình huống yêu cầu vận dụng kiến thức.
4. Khó khăn trong thực hiện DHTH: Giáo viên gặp khó khăn về thời lượng tiết học, thiếu tài liệu hướng dẫn cụ thể và chưa biết cách thiết kế kế hoạch bài dạy học tích hợp.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát cho thấy DHTH và phát triển NLVDKT trong môn Hóa học tại các trường THPT tỉnh Bắc Giang còn nhiều hạn chế, chủ yếu do thiếu sự chuẩn bị về mặt tài liệu, thời gian và kỹ năng của giáo viên. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc áp dụng phương pháp dạy học dự án và WebQuest được đánh giá cao trong việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức, phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại.

Việc thiết kế các chủ đề tích hợp trong chương Cacbon – Silic giúp học sinh liên hệ kiến thức với thực tiễn, tăng tính hứng thú và chủ động trong học tập. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân loại kết quả học tập và bảng tổng hợp các tham số đặc trưng của bài kiểm tra để minh họa sự tiến bộ của học sinh sau khi áp dụng phương pháp tích hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và phổ biến tài liệu hướng dẫn dạy học tích hợp: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm phát triển tài liệu chi tiết về thiết kế và tổ chức dạy học tích hợp, đặc biệt cho chương Cacbon – Silic, nhằm hỗ trợ giáo viên trong việc xây dựng kế hoạch bài học. Thời gian thực hiện: 6 tháng; chủ thể: Bộ GD&ĐT, các viện nghiên cứu giáo dục.

2. Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho giáo viên: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng thiết kế chủ đề tích hợp, sử dụng phương pháp dạy học dự án và WebQuest cho giáo viên Hóa học THPT. Mục tiêu tăng tỷ lệ giáo viên vận dụng thường xuyên DHTH lên trên 60% trong 1 năm; chủ thể: Sở GD&ĐT, trường đại học sư phạm.

3. Tăng cường thời lượng và điều chỉnh phân phối chương trình: Các cấp quản lý cần xem xét điều chỉnh thời lượng dạy học phù hợp để giáo viên có đủ thời gian triển khai các chủ đề tích hợp hiệu quả, đồng thời giảm tải nội dung không cần thiết. Thời gian thực hiện: 1 năm; chủ thể: Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT.

4. Phát triển công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức: Thiết kế bộ công cụ đánh giá đa dạng, bao gồm phiếu quan sát, bài kiểm tra tình huống, sản phẩm dự án nhằm đánh giá chính xác năng lực vận dụng kiến thức của học sinh. Thời gian thực hiện: 6 tháng; chủ thể: các trường THPT, viện nghiên cứu giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Hóa học THPT: Nắm bắt phương pháp dạy học tích hợp, thiết kế chủ đề tích hợp phù hợp với chương trình, nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh.

2. Nhà quản lý giáo dục: Hiểu rõ thực trạng và các giải pháp đổi mới phương pháp dạy học, từ đó điều chỉnh chính sách, phân phối chương trình và tổ chức tập huấn phù hợp.

3. Sinh viên sư phạm chuyên ngành Hóa học: Học tập lý thuyết và thực hành về dạy học tích hợp, phát triển năng lực chuyên môn và kỹ năng tổ chức dạy học hiện đại.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về dạy học tích hợp và phát triển năng lực học sinh.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học tích hợp là gì và có lợi ích gì trong dạy học Hóa học?
   Dạy học tích hợp là phương pháp kết hợp kiến thức, kỹ năng từ nhiều lĩnh vực để giải quyết các nhiệm vụ học tập phức hợp. Lợi ích bao gồm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tăng tính hứng thú và chủ động của học sinh, đồng thời giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về mối liên hệ giữa các kiến thức.

2. Làm thế nào để thiết kế chủ đề dạy học tích hợp trong chương Cacbon – Silic?
   Quy trình gồm xác định chủ đề phù hợp với chương trình và thực tiễn, lựa chọn nội dung tích hợp, xác định mục tiêu kiến thức và năng lực, chọn phương pháp dạy học tích cực như dự án hoặc WebQuest, xây dựng kế hoạch bài học chi tiết và công cụ đánh giá năng lực.

3. Phương pháp dạy học dự án và WebQuest có ưu điểm gì?
   Cả hai phương pháp đều giúp học sinh tự lực nghiên cứu, khám phá, vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề thực tiễn, phát triển kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện và kỹ năng công nghệ thông tin, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

4. Khó khăn phổ biến khi áp dụng dạy học tích hợp là gì?
   Khó khăn chính gồm áp lực về thời lượng tiết học, thiếu tài liệu hướng dẫn cụ thể, giáo viên chưa quen với phương pháp mới và hạn chế về kỹ năng công nghệ thông tin của giáo viên và học sinh.

5. Làm thế nào để đánh giá năng lực vận dụng kiến thức của học sinh?
   Đánh giá cần đa dạng, kết hợp kiểm tra viết, vấn đáp, thực hành, đánh giá sản phẩm dự án và quan sát quá trình học tập. Các câu hỏi và bài tập nên có tính tình huống, yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thực tế.

Kết luận

• Đề tài đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học tích hợp và phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong môn Hóa học THPT.
• Thiết kế thành công một số chủ đề tích hợp trong chương Cacbon – Silic giúp phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh.
• Thực nghiệm sư phạm cho thấy phương pháp dạy học dự án và WebQuest có hiệu quả trong việc nâng cao năng lực vận dụng kiến thức của học sinh.
• Khó khăn chính là thời lượng tiết học hạn chế và thiếu tài liệu hướng dẫn, cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý và đào tạo giáo viên.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả dạy học tích hợp và phát triển năng lực vận dụng kiến thức trong giáo dục phổ thông.

Next steps: Triển khai tập huấn giáo viên, xây dựng tài liệu hướng dẫn, điều chỉnh phân phối chương trình và phát triển công cụ đánh giá năng lực.

Các nhà quản lý giáo dục, giáo viên và nhà nghiên cứu cần phối hợp để áp dụng và phát triển phương pháp dạy học tích hợp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng yêu cầu đổi mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương. Chƣơng 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về vấn đề phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn thông qua dạy học tích hợp. Chƣơng 2: Thiết kế một số chủ đề dạy học tích hợp trong chương Cacbon – Silic – Hóa học 11 nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Chƣơng 3: Thực nghiệm sư phạm 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO THỰC TIỄN CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC TÍCH HỢP 1.

Quan điểm dạy học tích hợp 1. Khái niệm tích hợp và dạy học tích hợp 1. Khái niệm tích hợp Tích hợp (tiếng Anh: Integration) có nguồn gốc từ tiếng La tinh: Integration với nghĩa: Xác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất trên cơ sở những bộ phận riêng lẻ.Theo từ điển Anh - Anh (Oxford Advanced Learner's Dictionary), từ integrate có nghĩa là kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong một tổng thể. Những phần, những bộ phận này có thể khác nhau nhưng thích hợp với nhau.

Theo Từ điển Bách khoa Khoa học Giáo dục của Cộng hòa Liên bang Đức (Enzyklopadie Erziehungswissienscheft, Bd.2, Stuttgart 1984), nghĩa chung của từ integration có hai khía cạnh: - Quá trình xác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất từ những cái riêng lẻ. - Trạng thái mà trong đó có cái chung, cái toàn thể được tạo ra từ những cái riêng lẻ. Tích hợp có nghĩa là sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp. Nội hàm khoa học khái niệm tích hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợp nhất hay nhất thể hóa các bộ phận khác nhau để đưa tới một đối tượng mới như là một thể thống nhất trên những nét bản chất nhất của các thành phần đối tượng, chứ không phải là phép cộng giản đơn những thuộc tính của các thành phần ấy.

Như vậy tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau, qui định lẫn nhau, đó là tính liên kết và tính toàn vẹn. Nhờ có tính liên kết, mà có thể tạo nên một thực thể toàn vẹn trong đó không cần phân chia giữa các thành phần kết hợp. Tính toàn vẹn dựa trên sự thống nhất nội tại các thành phần liên kết, chứ không phải sự sắp đặt các thành phần bên cạnh nhau. Không thể gọi là tích hợp nếu các tri thức, kĩ năng không có sự liên kết, phối hợp với nhau trong lĩnh hội nội dung hoặc giải quyết một vấn đề tình huống [3, tr.

7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khái niệm dạy học tích hợp Theo UNESCO, Dạy học tích hợp (DHTH) được định nghĩa như sau: “Một cách trình bày các khái niệm và nguyên lí khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, tránh nhấn quá mạnh hoặc quá sớm sự sai khác của các khoa học khác nhau”. Theo [3] có thể hiểu dạy học tích hợp là một quan điểm dạy học trong đó GV tổ chức, hướng dẫn để HS biết huy động tổng hợp kiến thức, kĩ năng,…thuộc nhiều lĩnh vực (môn học/hoạt động giáo dục) khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập; thông qua đó hình thành những kiến thức và kĩ năng mới; phát triển được những năng lực cần thiết. Năng lực dạy học tích hợp bao gồm các chỉ số cần đạt được theo chuẩn đầu ra cho SV các khối ngành sư phạm trong đào tạo giáo viên THPT là: - Phân tích khả năng tích hợp của một chủ đề, chương của môn học.

- Lập một bảng ma trận thể hiện nội dung tích hợp đã lựa chọn. - Thiết kế một số hoạt động để tổ chức DHTH của chủ đề, chủ điểm hay chương đã lựa chọn để dạy tích hợp. - Soạn kế hoạch DHTH. - Thực hiện kế hoạch đã soạn trong thực hành, trong thực tập sư phạm.

Đặc điểm của dạy học tích hợp 1. Lấy người học làm trung tâm Trong dạy học lấy người học làm trung tâm đòi hỏi người học tự thể hiện mình, phát triển năng lực làm việc nhóm, hợp tác với nhóm. Sự làm việc theo nhóm này sẽ đưa ra cách thức giải quyết đầy tính sáng tạo, kích thích các thành viên trong nhóm hăng hái tham gia vào GQVĐ. DHTH biểu hiện cách tiếp cận lấy người học là trung tâm, đây là xu hướng chung có nhiều ưu thế so với dạy học truyền thống.

Tiếp cận năng lực Đặc điểm cơ bản nhất, có ý nghĩa trung tâm của giáo dục tiếp cận năng lực thực hiện là định hướng chú ý vào kết quả đầu ra của quá trình đào tạo. Dạy học tích hợp do định hướng kết quả đầu ra nên phải xác định được các năng lực mà người học cần phát triển thông qua DHTH. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục tiêu của dạy học tích hợp - Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa bằng cách gắn học tập với cuộc sống hàng ngày, trong quan hệ với các tình huống cụ thể mà HS sẽ gặp sau này, hòa nhập thế giới học đường với thế giới cuộc sống.

- Phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn. Cái cốt yếu là những năng lực cơ bản cần cho HS vận dụng vào xử lí những tình huống có ý nghĩa trong cuộc sống, hoặc đặt cơ sở cho quá trình học tập tiếp theo. - Dạy học sử dụng kiến thức trong tình huống cụ thể. Thay vì nhồi nhét cho HS nhiều kiến thức lý thuyết đủ loại, DHTH chú trọng tập dượt cho HS vận dụng các kiến thức kỹ năng học được vào các tình huống thực tế, có ích cho cuộc sống sau này làm công dân, làm người lao động, làm cha mẹ, có năng lực sống tự lập.

- Xác lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học. Trong quá trình học tập, HS có thể lần lượt học những môn học khác nhau, những phần khác nhau trong mỗi môn học nhưng HS phải biểu đạt các khái niệm đã học trong những mối quan hệ hệ thống trong phạm vi từng môn học cũng như giữa các môn học khác nhau. Thông tin càng đa dạng, phong phú thì tính hệ thống phải càng cao, có như vậy thì các em mới thực sự làm chủ được kiến thức và mới vận dụng được kiến thức đã học khi phải đương đầu với một tình huống thách thức, bất ngờ, chưa từng gặp [3, tr. Các quan điểm dạy học tích hợp Hiện nay tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về DHTH và có nhiều cách trình bày khác nhau về TH, ta có thể tổng quan một số quan điểm điển hình như sau: a.

Quan điểm của Forgaty (1991): Theo [3, tr. 13] Forgaty cho rằng có 3 dạng và 10 cách tích hợp. Trong khuôn khổ các môn riêng rẽ (tích hợp trong môn học) * Chia thành các môn học (Fragmented) Phương pháp chia nhỏ thành các môn học là cách truyền thống thiết kế chương trình giảng dạy, tách các chủ đề và các khóa học thành các ngành riêng biệt. Theo cách này, các khóa học chia thành các lĩnh vực học tập truyền thống như: Toán học, Khoa học, Nhân văn, Nghiên cứu xã hội, Nghệ thuật, Kĩ thuật.

Mỗi lĩnh vực lại xác định các khóa học độc lập. Ở bậc trung học các khóa học này thường 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] được giảng dạy bới các GV khác nhau, ở địa điểm phòng học khác nhau và HS thường di chuyển từ lớp học này qua lớp học kia. Mặc dù bị chia nhỏ thành môn, phân môn theo phương pháp này, nhưngTH có thể bắt đầu bằng liệt kê và sắp xếp các chủ đề, nội dung và kĩ năng để có thể tổ chức chương trình theo hệ thống thứ tự ưu tiên với mỗi chủ đề đó. Trong DHHH là các chủ đề: cơ sở hóa học chung, hóa học vô cơ, hóa học hữu cơ.

* Kết nối (Connected) Tích hợp kết nối (liên kết) tập trung vào các chi tiết, chủ đề nhỏ (phân môn) và mối liên kết trong nội bộ một môn học. Đó là tập trung vào việc tạo ra các kết nối (ví dụ: kết nối chủ đề này với chủ đề kia, kĩ năng này với kĩ năng khác, hoặc nội dung này với nội dung khác,…). Đó là một hình thức đơn giản của TH. Để thực hiện phương pháp TH này một cách hiệu quả, cần hướng dẫn HS kết nối kiến thức hay ý tưởng của bài này với bài khác, của phần này với phần tiếp theo trong chương trình môn học.

Theo phương pháp này, điều quan trọng là các nội dung về tích hợp phải liên quan trực tiếp đến ý tưởng xuyên môn (hay mạch kiến thức trong môn học). GV giúp HS tạo ra các kết nối nhờ liên kết một cách rõ ràng giữa các chủ đề môn học, kĩ năng và kiến thức (khái niệm) thuộc môn đó. * Lồng nhau (Nested) TH lồng nhau được tạo ra nhờ lợi thế là sự kết hợp tự nhiên. TH được thực hiện bằng cách tường minh các kết nối hay tạo ra sự kết hợp.

Điều này có thể được thực hiện trong từng bài học trong hệ thống đồng tâm mở rộng dần qua những bài học đồng tâm thể hiện được cả hệ thống chương trình và hệ thống nội dung. Ví dụ, các kiến thức về phản ứng oxi hóa - khử, cấu tạo nguyên tử - phân tử… được phát triển từ lớp 8, lớp 10. Tuy nhiên, sự đồng tâm không hoàn toàn mà có sự mở rộng. Nhìn chung, đây chính là dạng mà hiện nay cấu trúc chương trình hiện hành đang thể hiện.

Tích hợp xuyên môn * Mô hình chuỗi tiếp nối (Sequenced Model) Với mô hình này thì các chủ đề là các bài học (đơn vị kiến thức) được dạy độc lập, nhưng chúng được bố trí và sắp xếp theo trình tự để cung cấp một khung (cốt) 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cho những nội dung có liên quan. Các GV sắp xếp các chủ đề sao cho các bài học có nội dung tương tự ăn khớp với nhau. Để cho loại hình TH này diễn ra thì các GV thuộc các lớp (cả hai môn học) cần phải có kế hoạch sắp xếp các bài học của học theo trình tự sao cho chúng phải diễn ra đồng bộ. Điều này cũng có nghĩa là các GV phải thay đổi thứ tự (trình tự, chuỗi) các chủ đề có trong SGK thuộc các khóa học.

Phương pháp chia sẻ sắp xếp các nội dung chồng chéo (trùng lặp) và tổ chức lại thành một. Theo cách tiếp cận này về TH thì các GV của hai môn học cần phải TH kế hoạch dạy diễn ra trong các lớp học riêng rẽ của mình lại với nhau.