Phần mở đầu Chƣơng 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về phát triển giảng viên trong trƣờng đại học: Chƣơng này cung cấp cơ sở lý luận chung về giảng viên và phát triển giảng viên tại cơ sở giáo dục đại học. Chƣơng 2 Phƣơng pháp nghiên cứu: Chƣơng này trình bày chi tiết về quy trình nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng và phƣơng pháp xử lí dữ liệu sau khi thu thập. Chƣơng 3 Thực trạng phát triển giảng viên tại trƣờng Đại học Thƣơng Mại: Chƣơng này phân tích thực trạng phát triển thông qua đào tạo, nâng cao năng lực giảng viên giai đoạn 2013 - 2018 tại Trƣờng Đại học Thƣơng Mại. Chƣơng 4 Một số giải pháp phát triển giảng viên tại trƣờng Đại học Thƣơng Mại: Chƣơng này đƣa ra các giải pháp phát triển giảng viên tại trƣờng Đại học Thƣơng Mại trong giai đoạn 2019 - 2024.
3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Phát triển đội ngũ giảng viên tại các cơ sở giáo dục đại học là đề tài nhận đƣợc nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu về quản trị nhân sự, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý giáo dục. Nhiều nghiên cứu về đề tài này đã đƣợc thực hiện trong thời gian vừa qua trên cả diện rộng cũng nhƣ tại các đơn vị giáo dục riêng biệt với mục tiêu phân tích thực trạng và đƣa ra các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên. Dƣới đây là tổng quan một số nghiên cứu tiêu biểu trong những năm gần đây và các điểm nổi bật của những nghiên cứu này.
Tác giả Vũ Đức Lễ (2017) với luận án tiến sĩ “Chính sách phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học công lập ở Việt Nam” tập trung vào phân tích và đánh giá thực trạng chính sách phát triển đội ngũ giảng viên ở các trƣờng công lập tại Việt Nam giai đoạn 1986 - 2015; từ đó đƣa ra các giải pháp hoàn thiện về mặt chính sách để phát triển đội ngũ giảng viên thuộc nhóm trƣờng này định hƣớng đến năm 2020 và tầm nhìn năm 2030. Nội dung chính về đóng góp của nghiên cứu này là xác định các bất hợp lí về mặt chính sách từ hoạch định, cho tới thực thi và đánh giá của nhiều trƣờng đại học tại Việt Nam thông qua các số liệu khảo sát thực hiện với các cán bộ quản lý giáo dục của các trƣờng đại học. Luận án tiến sĩ “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học sư phạm kĩ thuật theo hướng tiếp cận năng lực” của tác giả Nguyễn Thế Dân (2016) có điểm mới là đƣa ra khung năng lực giảng viên của các trƣờng đại học sƣ phạm kĩ thuật. Dựa trên những phân tích về thực trạng, tác giả đã đƣa ra các giải pháp để phát triển đội ngũ giảng viên cho khối trƣờng sƣ phạm kĩ thuật tại Việt Nam dựa trên khung năng lực đề xuất cụ thể gồm 6 năng lực là 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com năng lực chuyên môn nghề, năng lực dạy học, năng lực NCKH, năng lực phát triển và thực hiện chƣơng trình đào tạo sƣ phạm kĩ thuật, năng lực quan hệ với doanh nghiệp và năng lực phát triển nghề nghiệp.
Luận án tiến sĩ “Phát triển đội ngũ giảng viên múa ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế” của tác giả Vũ Dƣơng Dũng (2016) với đặc thù là ngành nghệ thuật, tác giả cho rằng giảng viên ở các trƣờng múa tại Việt Nam vừa là nhà giáo, cũng vừa là nhà khoa học, nghệ sĩ và nhà cung ứng dịch vụ. Do đó trong bối cảnh hội nhập quốc tế thì các năng lực cần thiết gồm năng lực chuyên môn, sƣ phạm, nghiên cứu, hoạt động thực tiễn và hội nhập cạnh tranh. Tác giả đã phân tích thực trạng về tình hình quy hoạch và phát triển đội ngũ giảng viên tại các trƣờng cao đẳng, đại học có ngành múa ở Việt Nam; từ đó đƣa ra các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên múa đáp ứng đƣợc các chủ trƣơng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trong các trƣờng nghệ thuật múa để phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế. Tác giả Nguyễn Thị Thơm và cộng sự (2017) với bài báo “Nâng cao chất lượng cán bộ giảng viên các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn thành phố Hà Nội” đã phân tích thực trạng chỉ ra các điểm làm tốt và các điểm còn hạn chế trong hoạt động nâng cao chất lƣợng giảng viên của các trƣờng đại học, cao đẳng tại Hà Nội.
Tác giả cũng đã chỉ ra nguyên nhân của các hạn chế liên quan đến các công tác phát triển nguồn nhân lực giảng viên, từ đó đƣa ra 5 giải pháp chính để nâng cao chất lƣợng giảng viên các trƣờng đại học, cao đẳng trên địa bàn Hà Nội, trong đó tập trung vào nâng cao chất lƣợng chuyên môn và nghiệp vụ cho giảng viên. Bài báo “Một số biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên đào tạo sau đại học tại trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020” của tác giả Lê Văn Bằng (2015) tập trung phân tích thực trạng đội ngũ giảng viên đào tạo hệ sau đại học về số lƣợng, cơ cấu, trình độ chuyên môn và 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nghiệp vụ sƣ phạm. Từ đó, dựa trên tình hình giảng viên giảng dạy các chƣơng trình sau đại học và dự báo về số lƣợng tuyển sinh các chƣơng trình sau đại học của trƣờng Đại học Sƣ phạm Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020, tác giả đã đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên củ để đáp ứng các nhu cầu đào tạo sau đại học của nhà trƣờng đến năm 2020. Bài báo “Phát triển nguồn nhân lực giảng viên của trường đại học Kinh tế Quốc dân hướng tới mục tiêu trở thành đại học nghiên cứu” của tác giả Nguyễn Đức Hiển (2013) có điểm mới là đã khái quát một số lý thuyết khá cụ thể về mô hình đại học nghiên cứu nhƣ lịch sử hình thành, các đặc thù của trƣờng đại học nghiên cứu và các yêu cầu đối với giảng viên của trƣờng đại học định hƣớng nghiên cứu.
Bên cạnh đó, dựa trên phân tích thực trạng, tác giả đƣa ra các chính sách phát triển đội ngũ giảng viên trong định hƣớng trở thành trƣờng đại học nghiên cứu của Đại học Kinh tế Quốc dân dựa trên phân tích nhiều nguồn dữ liệu, trong đó có ý kiến khảo sát của gần 700 giảng viên của trƣờng đại học này. Ngoài ra, còn có nhiều nghiên cứu khác về đề tài này này đã đƣợc thực hiện khi nhằm đƣa ra giải pháp phát triển giảng viên tại các trƣờng đại học nhƣ “Phát triển nguồn nhân lực giáo dục đại học Việt Nam” của Đỗ Minh Cƣơng và Nguyễn Thị Doan (2001),“Phát triển nguồn nhân lực giảng viên tại trường Đại học Kinh tế Kĩ thuật Công nghiệp”, Nguyễn Mỹ Linh (2016); “Phát triển đội ngũ giảng viên của trường Đại học Nguyễn Trãi”, Nguyễn Thị Hƣờng (2015); “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng giao thông vận tải thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế”, Nguyễn Văn Lâm (2015); “Phát triển đội ngũ giảng viên ở Trung tâm giáo dục thể chất và thể thao – ĐHQGHN theo hướng tiếp cận phát triển nguồn nhân lực”, Nguyễn Thanh Huyền (2015). Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về đề tài này đã đƣợc thực hiện, tuy 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhiên cho đến nay vẫn chƣa có công trình nào nghiên cứu cụ thể về hoạt động phát triển giảng viên tại trƣờng ĐHTM. Do đó, tác giả thực hiện đề tài này để đi sâu đánh giá, phân tích thực trạng và đƣa ra những giải pháp để phát triển đội ngũ giảng viên cơ hữu trƣờng ĐHTM trong bối cảnh hiện nay.
Phát triển giảng viên trong trƣờng đại học 1. Một số khái niệm 1. Giảng viên Theo Thông tƣ liên tịch của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ ban hành năm 2014 quy định mã số và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập, giảng viên là ngƣời có chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy và đào tạo ở bậc đại học, cao đẳng thuộc một chuyên ngành đào tạo của trƣờng đại học hoặc cao đẳng. Theo Luật Giáo dục đại học số 08/2012/QH13, giảng viên đại trong cơ sở giáo dục đại học đƣợc định nghĩa là ngƣời có nhân thân rõ ràng; có phẩm chất, đạo đức tốt; có sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp; đạt trình độ về chuyên môn, nghiệp vụ quy định tại điểm e khoản 1 Điều 77 của Luật giáo dục nhƣ sau: - Có bằng tốt nghiệp đại học trở lên và có những chứng chỉ bồi dƣỡng nghiệp vụ sƣ phạm đối với nhà giáo giảng dạy cao đẳng, đại học; - Có bằng thạc sĩ trở lên đối với nhà giáo giảng dạy chuyên đề, hƣớng dẫn luận văn thạc sĩ; - Có bằng tiến sĩ đối với nhà giáo giảng dạy chuyên đề, hƣớng dẫn luận án tiến sĩ.
Trong đó, một trong những thay đổi quan trọng có trong Luật giáo dục đại học 2012 đề cập tới là trình độ tiêu chuẩn của chức danh giảng viên giảng dạy trình độ đại học là thạc sĩ trở lên. Trƣờng hợp đặc biệt ở một số ngành chuyên môn đặc thù do Bộ trƣởng Bộ giáo dục và đào tạo quy định. Căn cứ vào 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đó, trình độ tối thiểu để giảng dạy trong trƣờng đại học hiện nay là Thạc sĩ. Với đặc thù nghề nghiệp là giảng dạy bậc học cao nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân cũng nhƣ tham gia các hoạt động NCKH, do đó giảng viên có những đặc thù của nguồn nhân lực chất lƣợng cao liên quan đến yêu cầu về trình độ học vấn và năng lực nghiên cứu so với các nhóm nhân lực thuộc các ngành nghề khác.
Ngoài ra, giảng viên cũng là nhà giáo, do đó có những chuẩn mực xã hội về đạo đức bắt buộc cần phải chú ý vì nhà giáo đƣợc coi là những ngƣời mẫu mực, cần làm gƣơng cả về kiến thức chuyên môn và đạo đức cho các thế hệ ngƣời học. Phát triển nguồn nhân lực Phát triển nguồn nhân lực có nhiều định nghĩa khác nhau, trong đó theo định nghĩa của tổ chức UNESCO thì phát triển NNL là hệ thống các hoạt động giúp ngƣời lao động phát triển kĩ năng, kiến thức và năng lực về tổ chức và cá nhân của ngƣời lao động.