Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH HOMESTAY 1. Khái niệm, phân loại và đặc điểm của loại hình du lịch Homestay 1. Khái niệm du lịch, du lịch Homestay 1. Khái niệm du lịch Ngày nay du lịch đã trở thành một hiện tƣợng kinh tế xã hội phổ biến không chỉ ở các nƣớc phát triển mà ở cả các nƣớc đang phát triển, trong đó có Việt Nam.
Hiện nay trên thế giới có nhiều khái niệm du lịch về du lịch của nhiều cá nhân và tổ chức. Theo PTS Trần Nhạn : du lịch là quá trình hoạt động của con ngƣời rời khỏi quê hƣơng đến một nơi khác với mục đích là đƣợc thẩm nhận những giá trị vật chất và tinh thần đặc sắc, độc đáo, khác lạ với quê hƣơng, không nhằm mục đích sinh lời đƣợc tính bằng đồng tiền. Hay năm 1963 hội nghị liên hợp quốc về du lịch họp tại Roma, các chuyên gia đã đƣa ra khái niệm về du lịch nhƣ sau : Du lịch là tổng hợp các mối liên hệ, hiện tƣợng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lƣu trú cuả cá nhân hay tập ttể ở bên ngoài nơi ở thƣờng xuyên của họ hay ngoài nƣớc họ với mục đích hoà bình, nơi họ đến lƣu trú kkhông phải là nơi làm việc của họ. Có rất nhiều khái niệm về du lịch việc thống nhất một khái niệm du lịch chung là rất khó khăn.
Theo luật du lịch Việt Nam ( năm 2005) thì “du lịch là hoạt động của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằm thoả mãn nhu cầu thăm quan, giải trí, nghỉ ngơi trong một thời gian nhất định”. Tuy tồn tại nhiều khái niệm khác nhau nhƣng nhìn chung mọi khái niệm đều có điểm giống nhau và du lịch đƣợc hiểu là: Một hiện tƣợng xã hội : nghĩa là du lịch là sự di chuyển và lƣu trú tạm thời trong thời gian rảnh rỗi của cá nhân hay tập thể ngoài nơi cƣ trú, nhằm mục đích phục hồi sức khoẻ, nâng cao nhận thức, có hoặc không kèm theo việc tiêu thụ một số giá trị tự nhiên, kinh tế, văn hoá và một số dịch vụ do các cơ sở cung cấp. 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Một hiện tƣợng kinh tế, một lĩnh vực kinh doanh các dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu nẩy sinh trong quá trình di chuyển của cá nhân hay tập thể ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên. Việc phân định rõ ràng hai nội dung cơ bản trong khái niệm du lịch sẽ góp phần thúc đẩy du lịch phát triển lành mạnh và đúng đắn.
Cho đến nay không ít ngƣời thậm chí cả đội ngũ nhân viên đang công tác trong trong ngành du lịch chỉ cho rằng du lịch là một ngành kinh tế. Do đó mục tiêu quan tâm hàng đầu là mang lại hiệu quả kinh tế. Điều đó cũng có nghĩa tận dụng mọi nguồn tài nguyên, mọi cơ hội để kinh doanh. Trong khi đó du lịch còn là một hiện tƣợng xã hội, nó góp phần nâng cao dân trí, phục hồi sức khoẻ và giáo dục, vì vậy toàn xã hội phải có trách nhiệm hỗ trợ đóng góp và đầu tƣ cho du lịch nhƣ các lĩnh vực văn hoá, thể thao, giáo dục.
Khái niệm du lịch Homestay Vũ Thanh Minh (hướng dẫn viên du lịch chuyên tổ chức tour kiểu Homestay): “Homestay là hình thức du lịch bền vững, quảng bá văn hoá, con ngƣời và cảnh đẹp một cách chân thật, rút ngắn khoảng cách giữa khách với cƣ dân bản địa.Du lịch Homestay đặc biệt phù hợp với quốc gia đa văn hóa nhƣ Việt Nam” (Du lịch Homestay hút giới trẻ - báo VietNamnet.vn) Ở một số nƣớc mà loại hình du lịch này tƣơng đối phát triển nhƣ Ai Len hay Thái Lan, khái niệm du lịch Homestay đƣợc hiểu nhƣ sau: “Du lịch Homestay là loại hình du lịch cộng đồng, dành cho các đối tƣợng khách thích đƣợc trải nghiệm cuộc sống cùng với các hộ gia đình tại nhà của họ, nhằm tìm hiểu về cộng đồng và phong cách sống của ngƣời dân địa phƣơng cũng nhƣ năng cao hiểu biết về điều kiện tự nhiên và những nét văn hóa đặc sắc thông qua các hộ gia đình đó. “Hiểu một cách “bình dân” thì “Homestay” là hình thức du lịch nghỉ ngơi và sinh hoạt với những cƣ dân bản địa ngay chính trong nhà của họ. Hiểu rộng hơn, Homestay là cách mà nhiều du khách lựa chọn để có cơ hội trải nghiệm cuộc sống, tìm hiểu văn hóa của từng vùng, từng miền một cách cặn kẽ nhất.” (Du lịch Homestay tại Hội An – Hoian.vn) 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com “Từ cách hiểu của nhiều ngƣời, nhất là "dân Tây" thì Homestay chínhlà việc “xâm nhập” vào đời sống gia đình của ngƣời dân bản xứ thông qua con đƣờng học tập, lịch, tham quan, tìm hiểu văn hóa….Đặc biệt theo hình thức này du khách sẽ đƣợc “cùng ăn, cùng ở và cùng làm” với chủ nhà cũng nhƣ luôn đƣợc xem là ngƣời nhà. Có thể nói, đây thật sự là một sự hòa nhập hấp dẫn và thú vị trong những chuyến lữ hành sang một vùng đất mới.” (Du lịch Homestay ở Việt Nam – Chí Hùng) “Homestay là một thuật ngữ trong du lịch cộng đồng để chỉ hình thức du lịch cƣ trú tại nhà của ngƣời dân địa phƣơng.
Du lịch Homestay thƣờng hình thành ở những vùng mà không đủ điều kiện để xây dựng khách sạn, nhà nghỉ hay nhà hàng quán ăn phục vụ nhu cầu của khách du lịch”. ( Du lịch cộng đồng –được và mất. Nguyễn Hữu Đệ) Khái niệm du lịch Homestay dƣới góc độ một loại hình du lịch “ Du lịch Homestay là một loại hình du lịch mà khách du lịch đến sinh sống tạm thời và tham gia trực tiếp vào một số hoạt động hàng ngày của gia đình ngƣời dân bản địa trong thời gian chuyến du lịch để thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu, khám phá giá trị văn hóa bản địa. Phân loại du lịch 1.
Phân loại theo tiêu chí môi trường tài nguyên Theo tiêu chí môi trƣờng tài nguyên bao gồm loại hình du lịch dựa trên yếu tố tài nguyên du lịch văn hóa và loại hình du lịch dựa trên yếu tố tài nguyên du lịch tự nhiên. Du lịch Homestay thuộc loại hình du lịch văn hóa vì hoa ̣t động du lịch Homestay diễn ra chủ yếu trong môi trƣờng nhân văn và khai thác các tài nguyên du lịch nhân văn, đặc biệt là văn hóa bản địa của cộng đồng địa phƣơng. Phân loại theo tiêu chí mục đích chuyến đi Du lịch Homestay là loại hình du lịch tham quan, khám phá những nét văn hóa độc đáo của cộng đồng địa phƣơng thông qua những hoạt động cùng ăn - cúng ở - cùng sinh hoạt với gia đình ngƣời dân bản địa tại điểm đến giúp khách du lịch mở rộng hiểu biết, nâng cao nhận thức về thế giới xung quanh. 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.
Phân loại theo tiêu chí loại hình lưu trú: Du lịch Homestay là loại hình du lịch ở nhà dân nghĩa là nhà ngƣời dân chính là cơ sở phục vụ khách du lịch trong chuyến du lịch. Việc nhà dân chính là cơ sở lƣu trú cho khách du lịch không chỉ góp phần đa dạng hóa các loại hình lƣu trú mà ngôi nhà với những nét sinh hoạt của các thành viên chính là tài nguyên du lịch nhân văn vô giá mà khách du lịch khám phá trong chuyến đi. Phân loại theo đặc điểm địa lý của điểm du lịch Khó có thể xác định du lịch Homestay thuộc loại hình du lịch nông thôn nhƣ cách hiểu nhƣ cách hiểu của nhiều ngƣời trƣớc đây. Vì khái niệm du lịch Homestay không phải để chỉ đặc điểm địa lý của một điểm du lịch mà đơn giản để chỉ nhà ngƣời dân bản địa; vì vậy, du lịch Homestay hoàn toàn có thể đƣợc tiến hành ở địa bàn thành phố nếu nhà tổ chức đáp ứng đầy đủ các điều kiện cho hoạt động du lịch Homestay.
Đặc điểm du lịch Homestay - Là hình thức du lịch mà khách du lịch cùng ăn, cùng ngủ, cùng sinh hoạt với ngƣời dân bản địa. Khách du lịch theo dạng Homestay sẽ đƣợc bố trí đến ở một nhà dân tại địa phƣơng, đƣợc ăn, nghỉ và tham gia các công việc trong gia đình cũng nhƣ các lễ hội của địa phƣơng. Với Homestay, khách du lịch sẽ đƣợc tự khám phá những nét đẹp còn giữ nguyên vẻ hoang sơ của thiên nhiên, tìm hiểu những nét văn hóa đặc sắc của văn hóa bản địa, cùng sống cùng sinh hoạt với ngƣời dân bản địa, tham gia các hoạt động của chính gia đình đó, đƣợc dạy cách nấu ăn, bắt cá, làm bánh., mỗi ngƣời sẽ phải vận động nhƣ những thành viên trong cùng một gia đình. Cách tiếp cận gần gũi nhất với văn hóa địa phƣơng này giúp các thành viên có ý thức hơn trong việc bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa của dân tộc; trải nghiệm, sâu sắc hơn về cuộc sống.
- Là một phƣơng thức hoạt động kinh doanh mà cộng đồng dân cƣ là ngƣời cung cấp chính các sản phẩm dịch vụ cho khách du lịch. Khi đi du lịch Homestay du khách sẽ đƣợc hòa mình vào cuộc sống của cƣ dân bản địa với các dịch vụ du lịch đƣợc cung cấp bởi chính những ngƣời dân nơi đây. Đó chính là dịch vụ “ăn 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com bản, ngủ bản”, ngƣời dân bản địa cung cấp dịch vụ lƣu trú và ăn uống cho khách. không những thế ngƣời dân địa phƣơng còn giữ vai trò là hƣớng dẫn viên du lịch, hƣớng dẫn du khách tìm hiểu đời sống văn hóa cũng nhƣ tinh thần, các danh lam thắng cảnh, vẻ đẹp hoang sơ nơi du khách đến thăm.
- Các khu điểm tổ chức du lịch Homestay là các khu vực có tài nguyên hoang dã đang đƣợc hủy hoại cần bảo tồn, các khu vực dân cƣ có tài nguyên văn hóa đa dạng, phong phú, có những nét đặc trƣng cơ bản về văn hóa tộc ngƣời, các khu vực không đủ điều kiện để xây dựng nhà nghỉ, khách sạn - Phát triển du lịch Homestay tại điểm đang có sức hút khách du lịch tham quan - Cộng đồng dân cƣ là ngƣời dân địa phƣơng sinh sống, làm ăn trong hoặc liền kề các điểm tài nguyên. Homestay là hình thức du lịch mà khách du lịch ăn, ở, sinh hoạt cùng với ngƣời dân bản địa để tìm hiểu văn hóa, phong tục tập quán của họ. Chính vì thế cộng đồng dân cƣ phải là ngƣời dân địa phƣơng, sinh sống làm ăn trong hoặc liền kề các điểm tài nguyên. - Du lịch Homestay là loại hình du lịch có mức giá rẻ.