Chương 1, tr. 57 – 60) và thực tiễn áp dụng. Hai là, đã có đánh giá trên một số khía cạnh về thực trạng của pháp luật về hoạt động BHTG và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam. Hệ thống pháp luật của Việt Nam về BHTG nói chung và về hoạt động BHTG nói riêng được ra đời và thực thi chưa được bao lâu, việc thực hiện các qui định pháp luật về BHTG còn mang tính “thử nghiệm”.
Vì vậy, các Tác giả của các công trình nghiên cứu dưới các giác độ kinh tế - tài chính cũng như pháp lí đều dành sự quan tâm đáng kể đến đánh giá tính hiệu quả của việc thực thi các qui định hiện hành về BHTG của Việt Nam. Cụ thể: các công trình nghiên cứu đã đề cập đến các vấn đề nổi cộm như: giá trị pháp lí của các qui định pháp luật về BHTG chưa tương xứng với vai trò của BHTG; địa vị pháp lí của tổ chức BHTGVN đã làm hạn chế vai trò, chức năng của tổ chức trong hoạt động BHTG; cơ chế phối hợp giữa tổ chức BHTGVN với các chủ thể khác trong quan hệ BHTG; những bất cập của pháp luật hiện hành về nội dung hoạt động BHTG, xử lí vi phạm pháp luật và giải quyết tranh chấp trong hoạt động BHTG… Ba là, đã đặt tiền đề cho các hoạt động nghiên cứu về quan hệ BHTG, hoạt động BHTG và hoàn thiện pháp luật về BHTG nói chung và hoạt động BHTG nói riêng. Chẳng hạn, hướng nghiên cứu được TS Đinh Dũng Sỹ “để ngỏ” trong trong bài báo khoa học của mình [80] và được nhiều nhà khoa học khác bàn luận liên quan đến việc xác định vị trí pháp lí, mô hình tổ chức và hoạt động của tổ chức BHTG của Việt Nam trong tương lai; vị trí của tổ chức BHTGVN trong hệ thống giám sát tài chính quốc z gia, cơ chế phối hợp giữa tổ chức BHTGVN và các chủ thể quản lí, giám sát trong lĩnh vực tài chính, NH; cơ chế tạo lập, quản lí, sử dụng quĩ của tổ chức BHTGVN; thẩm quyền của tổ chức BHTGVN. Hoặc, các qui định pháp luật về nội dung hoạt động BHTG được TS Lê Thị Thu Thủy đặt ra trong cuốn Chuyên khảo tại các trang 76; 81; 84; 93;96.
Hay, vấn đề giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động BHTG nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền đã được Tác giả Đào Trí Úc đặt ra. *Các vấn đề được đặt ra, cùng với những đóng góp tích cực cho việc nghiên cứu lí luận và thực tiễn, các công trình nghiên cứu về BHTG và pháp luật về BHTG cũng đặt ra một số nhóm vấn đề như sau: - Các nghiên cứu liên quan đến BHTG và pháp luật về BHTG được thực hiện trong thời kì Việt Nam chưa có Luật BHTG. Hệ thống qui định pháp luật về BHTG chỉ được thể hiện trong các văn bản dưới luật và mang tính tản mạn, không đồng bộ. Do vậy, các vấn đề lí luận về BHTG và thực trạng pháp luật về BHTG được nghiên cứu trong khuôn khổ các quan điểm lí luận ở thời điểm đó.
Các nghiên cứu chưa đánh giá đầy đủ về thực trạng pháp luật về hoạt động BHTG cũng như nguyên nhân của những hạn chế trong thực tiễn áp dụng pháp luật về hoạt động BHTG. - Các công trình nghiên cứu cũng đã đề cập đến một số quan điểm lí luận về BHTG, quan hệ BHTG, nhưng chưa phân tích một cách sâu sắc tính đặc thù của quan hệ BHTG, hoạt động BHTG, những yếu tố tác động đến việc xây dựng luật BHTG, cơ sở để xây dựng một mô hình hoạt động BHTG phù hợp điều kiện thực tế ở Việt Nam. Các nghiên cứu về BHTG, hoạt động BHTG mới chỉ dừng lại ở những khái quát trên cơ sở các qui định pháp luật hiện hành về BHTG. - Các kiến nghị, đề xuất mang tính đơn lẻ chỉ đề cập đến việc sửa đổi, bổ sung các qui định về các vấn đề khác nhau liên quan đến BHTG trong các văn bản pháp luật hiện hành.
Mặc dù các nghiên cứu có hướng đến việc góp ý xây dựng Luật BHTG, nhưng chưa có những phân tích sâu sắc, đầy đủ về cơ sở kinh tế, xã hội của những đề xuất đó. z Trong bối cảnh tình hình nghiên cứu như trên, việc chọn đề tài “Pháp luật về hoạt động bảo hiểm tiền gửi ở Việt Nam” là nhằm giải quyết các vấn đề sau đây: Thứ nhất, làm rõ cơ sở lí luận của pháp luật về hoạt động BHTG. Vấn đề này được dựa trên hai yếu tố cơ bản: i) làm rõ bản chất, đặc điểm của hoạt động BHTG; phân biệt hoạt động BHTG và hoạt động BHTM, phân tích rủi ro trong hoạt động BHTG, các loại hình hoạt động BHTG; ii) trên cơ sở những đặc thù của hoạt động BHTG, xác định những yêu cầu, nguyên tắc điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động BHTG và nội dung pháp luật về hoạt động BHTG. Thứ hai, đánh giá thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt động BHTG tại Việt Nam, bao gồm các qui định pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về chủ thể trực tiếp thực hiện các hoạt động nghiệp vụ BHTG, mô hình hoạt động BHTG, nội dung hoạt động BHTG, xử lí vi pháp luật và giải quyết tranh chấp phát sinh trong lĩnh vực hoạt động BHTG.
Những nghiên cứu đó sẽ là những luận cứ khoa học cho việc đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về hoạt động BHTG ở Việt Nam. Thứ ba, các đề xuất về phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về hoạt động BHTG ở Việt Nam phải nhằm hướng đến việc xây dựng một mô hình hoạt động BHTG và những vấn đề pháp lí kèm theo phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và thực trạng hệ thống tài chính, NH ở Việt Nam, vừa giải quyết được những vấn đề thực tiễn trước mắt và vừa bảo đảm tính ổn định, lâu dài. NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬN ÁN Luận án là công trình khoa học công phu nghiên cứu có hệ thống về pháp luật điều chỉnh hoạt động BHTG ở Việt Nam từ khi bắt đầu xây dựng và thực hiện các qui định pháp luật về hoạt động BHTG. Trên cơ sở các nhiệm vụ nghiên cứu đã đặt ra, z Luận án có những đóng góp mới nhất định về mặt khoa học cũng như trong nghiên cứu hoàn thiện và áp dụng pháp luật về BHTG.
Cụ thể: Một là, Tác giả của Luận án tiếp tục phát triển và hoàn thiện thêm một bước cơ sở lí luận của pháp luật về BHTG. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học trước đây về BHTG, Tác giả của Luận án tiếp tục làm rõ bản chất kinh tế, bản chất pháp lí của hoạt động BHTG, so sánh giữa hoạt động BHTG và hoạt động BHTM,… trên cơ sở đó, khái quát những đặc thù của hoạt động BHTG và pháp luật về hoạt động BHTG. Cụ thể, tính đặc thù của hoạt động BHTG thể hiện trên các khía cạnh như chủ thể thực hiện hoạt động BHTG là tổ chức tài chính “đặc biệt”, không phải là các DN BH; nội dung hoạt động BHTG không chỉ là nghiệp vụ BHTG thuần túy mà còn bao gồm các hoạt động kiểm tra, giám sát tổ chức tham gia BHTG, tham gia quá trình thành lí tổ chức tham gia BHTG trong trường hợp tổ chức này bị chấm dứt hoạt động; mục đích của hoạt động BHTG nhằm thực hiện các mục tiêu chính sách công của nhà nước trong lĩnh vực tài chính như bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền tại các tổ chức tham gia BHTG (mặc dù họ không phải là người đóng phí BHTG), bảo đảm cho hoạt động tài chính, ngân hàng được ổn định,…Pháp luật về hoạt động BHTG là công cụ để nhà nước bảo đảm thực hiện mục tiêu chính sách công trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Do đó, pháp luật về hoạt động BHTG có mối liên hệ chặt chẽ với các phương diện pháp luật khác.
Trong đó, có mối liên hệ chặt chẽ với pháp luật về tín dụng, ngân hàng. Hai là, Tác giả của Luận án đánh giá thực trạng của hệ thống pháp luật về hoạt động BHTG của Việt Nam. Trong nhiều công trình nghiên cứu trước đây, cũng đã có một số đánh giá về thực trạng pháp luật về BHTG nói chung, về một số nội dung hoạt động BHTG nói riêng. Tuy nhiên, những đánh giá đó mới chỉ được thực hiện đơn lẻ và từ các góc độ nghiên cứu khác nhau.
Trên cơ sở tiếp thu những kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu đó, Tác giả của Luận án đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về hoạt động BHTG của Việt Nam, chỉ ra những bất cập của pháp luật hiện hành về hoạt động BHTG của Việt Nam, những hạn chế trong việc áp dụng pháp luật về hoạt động BHTG. Đồng thời, Tác giả của Luận án z nghiên cứu và tham chiếu những qui định pháp luật về hoạt động BHTG của một số nước, đưa ra những kinh nghiệm nhằm hoàn thiện pháp luật về hoạt động BHTG nói chung. Những đánh giá và tham chiếu của Tác giả của Luận án đề cập đến phạm vi nghiên cứu và trên các mặt như chủ thể thực hiện hiện hoạt động BHTG (vị trí pháp lí, thẩm quyền, mối quan hệ với các chủ thể quản lí, giám sát khác trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng); các nội dung hoạt động BHTG. Ba là, Tác giả của Luận án mạnh dạn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về hoạt động BHTG ở Việt Nam.
Những đề xuất của Tác giả Luận án được đưa ra trên cơ sở đánh giá mặt tích cực, hạn chế của hệ thống pháp luật về hoạt động BHTG của Việt Nam hiện nay, nghiên cứu tình hình kinh tế vĩ mô và tình hình hoạt động NH ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, nghiên cứu và tiếp thu có chọn lọc pháp luật về hoạt động BHTG của một số nước trên thế giới. Nội dung cốt lõi của các đề xuất đó là xác định địa vị pháp lí của tổ chức trực tiếp thực hiện hoạt động BHTG ở Việt Nam, mô hình hoạt động BHTG, qui định về các nội dung hoạt động BHTG. Trên cơ sở đó, pháp luật về hoạt động BHTG sẽ trở thành công cụ pháp lí quan trọng bảo đảm các mục tiêu chính sách công của nhà nước trong lĩnh vực tài chính, NH. z CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TIỀN GỬI VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TIỀN GỬI 2.
NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TIỀN GỬI 2.