phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có bố cục gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về nhu cầu và nhu cầu hiện thực hóa bản thân của sinh viên Chƣơng 2: Tổ chức và phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHU CẦU VÀ NHU CẦU HIỆN THỰC HÓA BẢN THÂN 1. Tổng quan các nghiên cứu về nhu cầu và nhu cầu hiện thực hóa bản thân 1. Các nghiên cứu về nhu cầu và nhu cầu hiện thực hóa bản thân ở nước ngoài Nhu cầu với tƣ cách là một hiện tƣợng tâm lý chi phối một cách mạnh mẽ đời sống tâm lý cũng nhƣ hành vi của con ngƣời đƣợc nhiều ngành khoa học nghiên cứu và ứng dụng vào các lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống. Về mặt lý thuyết: Trong Tâm lý học hiện đại, nhu cầu là một lĩnh vực đƣợc nghiên cứu nhiều ở tất cả các trƣờng phái Tâm lý học.
Tuy nhiên, có thể nói, nhu cầu đƣợc quan tâm nghiên cứu nhiều nhất bởi các tác giả thuộc trƣờng phái Tâm lý học nhân văn. Cụ thể, các tác giả nhƣ Maslow, Rogers, R.Shoctrom đã có nhiều thành tựu nghiên cứu về nhu cầu và đặc biệt là nhu cầu hiện thực hóa bản thân. Quan điểm của A. Maslow Theo Maslow, bậc thang nhu cầu gồm có: Nhu cầu sinh lý Nếu bạn đã từng bơi hoặc là thở trong tình trạng hiếm khí ở môi trƣờng nƣớc hay đi bộ quá lâu mà không đƣợc ăn thì bạn mới thấy nhu cầu về sự yêu thƣơng, sự tự trọng hay bất cứ cái gì khác ít quan trọng nhƣờng nào khi mà cơ thể mình đang phải chịu một sự thiếu hụt về sinh lý.
Vì nhƣ ta biết, một ngƣời đang rất đói thì anh ta chỉ mong muốn có thức ăn mà thôi. Nhƣng nếu nhu cầu đƣợc ăn ngay tức thì đƣợc thoả mãn thì anh ta sẽ không bị nó chi phối nữa. Nhu cầu này sẽ dừng lại để anh ta điều khiển và kiểm soát hành vi của mình. [42] Điều này mô tả đúng với hầu hết những ngƣời sống trong nền văn hoá công nghiệp và giàu sang.
Đối với tầng lớp trung lƣu Mĩ, sự bận tâm về vấn đề sinh tồn là rất hiếm thấy. Nhu cầu sinh lý tác động đến cá nhân lớn hơn trở thành sức mạnh thúc đẩy, trong những nền văn hoá mà sự tồn tại cơ bản vẫn là mối quan tâm hàng 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Bởi lẽ, một nhu cầu khi đã đƣợc thoả mãn thì không tạo ra sự thúc đẩy hành vi nữa và nhu cầu sinh lý lúc này đóng vai trò rất nhỏ đối với hầu hết chúng ta. Nhu cầu an toàn - an ninh Maslow tin rằng, những nhu cầu về an toàn – an ninh là rất quan trọng đối với trẻ sơ sinh và những ngƣời bị rối loạn thần kinh chức năng.
Những ngƣời có tâm lý vững vàng thƣờng đƣợc thoả mãn nhu cầu này. An toàn – an ninh là môi trƣờng có sự ổn định, an toàn không có sự sợ hãi hay lo lắng. Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhu cầu an toàn đƣợc thể hiện rõ nét qua hành vi bởi vì ta có thể quan sát thấy chúng phản ứng ngay lập tức đối với bất kỳ sự đe doạ nào ảnh hƣởng đến sự an toàn của chúng. Còn những ngƣời trƣởng thành do học đƣợc cách kìm hãm phản ứng cơ thể đối với những tình huống nguy hiểm nên nhu cầu về an toàn không đƣợc bộc lộ rõ qua hành vi.
[43] Có thể thấy một tín hiệu khác về nhu cầu an toàn ở trẻ là sự ƣu tiên của chúng cho một khuôn mẫu hành vi một thói quen hay một thế giới trật tự và đƣợc sắp xếp trƣớc. Sự tự do và cho phép quá mức sẽ dẫn đến thiếu hụt trong cấu trúc và trật tự hành vi. Điều này đe doạ đến sự an toàn của chúng. Một số thƣớc đo về đánh giá sự tự do hoạt động của trẻ phải đƣợc xác định/thừa nhận không chỉ trong giới hạn khả năng ứng phó với của chúng.
Phạm vi tự do hoạt động này phải đƣợc đƣa ra cùng với sự hƣớng dẫn cụ thể bởi lẽ trẻ chƣa có khả năng điều khiển hành vi bản thân và chƣa hiểu hết đƣợc tầm quan trọng của những hành vi này. Những ngƣời không có cảm giác an toàn và bị rối loạn thần kinh chức năng thì khuôn cấu trúc và trật tự hành vi của họ bị ảnh hƣởng vì nhu cầu an toàn – an ninh vẫn nổi trội hơn trong nhân cách của họ. Họ thƣờng cố trốn tránh một kinh nghiệm mới. Họ xắp xếp thời gian và lập kế hoạch trƣớc cho những gì thuộc về thế giới của riêng mình.
Ví dụ, với họ những chiếc bút chì phải đƣợc cất giữ trong ngăn kéo còn những chiếc áo hiển nhiên treo trong tủ sẽ chịu sự điều khiển giống nhau. Maslow chỉ ra rằng hầu hết những ngƣời bình thƣờng đƣợc thoả mãn nhu cầu an toàn – an ninh. Những nhu cầu này vẫn có sự tác động lên hành vi của họ. Nhiều 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ngƣời trong chúng ta thƣờng hay đoán trƣớc những điều họ chƣa biết vì chúng ta thích trật tự hơn là sự vô tổ chức.
[43] Nhu cầu được chấp nhận và yêu thương Một khi nhu cầu sinh lý và nhu cầu an toàn đã đƣợc thoả mãn thì con ngƣời thƣờng có xu thế hƣớng đến nhu cầu cao hơn: Nhu cầu đƣợc chấp nhận và yêu thƣơng. Những nhu cầu này có thể đƣợc thoả mãn thông qua mối quan hệ thân thiết với bạn bè, ngƣời yêu, bạn đời hay qua các mối quan hệ nhóm xã hội mà cá nhân tham gia. [42, tr 181] Việc thoả mãn nhu cầu đƣợc công nhận càng trở nên khó khăn hơn trong xã hội ngày càng biến đổi của con ngƣời. Rất ít trong số chúng ta sống trong một phạm vi hẹp nhƣ quanh xóm, khu phố, nơi mà chúng ta lớn lên và có những ngƣời bạn thuở cắp sách đến trƣờng.
Chúng ta thay đổi trƣờng học, công việc, sự giao tiếp quá thƣờng xuyên đến mức rời bỏ môi trƣờng cũ để phát triển và thừa nhận từ những ngƣời khác. Nhiều ngƣời cố gắng để thoả mãn nhu cầu này bằng các cách khác nhau nhƣ đi nhà thờ, tham gia một câu lạc bộ, ghi tên mình vào một lớp học hay làm tình nguyện viên cho một tổ chức nhất định. [42, tr182] Nhu cầu đƣợc cho và nhận tình yêu thƣơng có thể đƣợc thoả mãn thông qua mối quan hệ với những ngƣời xung quanh. Maslow không đồng nhất tình yêu và tình dục vốn thuộc về nhu cầu sinh lý, nhƣng ông chỉ ra rằng, tình dục cũng là một cách thể hiện nhu cầu về tình yêu thƣơng.
Ông nói, nhu cầu về tình yêu thƣơng không đƣợc thoả mãn là nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự kém thích nghi về mặt cảm xúc. [42, tr 182] Nhu cầu tự trọng Cảm giác đƣợc yêu thƣơng và thừa nhận là hai dạng/yếu tố của nhu cầu về tự trọng chi phối con ngƣời. Chúng ta đòi hỏi sự tự trọng từ chính bản thân mình - đó là những cảm giác tốt về giá trị bản thân và từ những ngƣời khác - thông qua địa vị xã hội, sự công nhận hay những thành đạt xã hội. Sự thoả mãn nhu cầu tự trọng cho phép con ngƣời có đƣợc cảm giác tự tin vào năng lực, giá trị và sự hoàn thiện của bản thân, chúng giúp con ngƣời nâng cao trình độ cũng nhƣ khả năng của mỗi 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ngƣời trong mọi lĩnh vực của cuộc sống.
Khi con ngƣời thiếu tự trọng, họ sẽ cảm thấy thiếu hụt, buồn chán, thiếu can đảm, kém cỏi và ít tự tin vào khả năng đƣơng đầu của mình. [43] Nhu cầu hiện thực hóa bản thân Nhu cầu tự hoàn thiện là nhu cầu cao nhất trong thang nhu cầu của Maslow, nó phụ thuộc nhiều nhất vào sự nhận biết và hoàn thiện những tiềm năng, năng lực và khả năng của con ngƣời. Theo Maslow, nhu cầu hiện thực hóa bản thân là “nhu cầu trở thành ngƣời mà mỗi cá nhân có khả năng trở thành” Mặc dù mỗi cá nhân có thể thoả mãn tất cả các nhu cầu khác nhƣng không tự hoàn thiện, khẳng định bản thân thì ngƣời đó sẽ có cảm giác lo lắng, thất vọng và bất mãn. Maslow viết: “một nhạc sĩ phải đƣợc sáng tác âm nhạc, một hoạ sĩ phải đƣợc cầm bút vẽ, một nhà văn phải đƣợc viết, v.v… thì họ mới có thể có đƣợc trạng thái tinh thần ổn định”.64] Quá trình tự hoàn thiện bản thân có thể có nhiều cách, không kể đến nghề nghiệp hay sở thích thì mỗi cá nhân có năng lực rất lớn cũng nhƣ khả năng hƣớng tới sự phát triển nhân cách một cách toàn diện nhất.
Sự tự khẳng định bản thân không giới hạn đối với những thiên tài thông minh và sáng tạo nhƣ nhạc sĩ, hoạ sĩ hay những nhà vật lý học thiên văn. Cái quan trọng là hoàn thành những tiềm năng của mình ở một mức độ cao nhất có thể bất chấp sự cố gắng là nhƣ thế nào. Maslow đặt nó theo cách này, “một bát súp hạng nhất là sáng tạo hơn một bức tranh hạng hai v.v… nấu ăn, làm cha mẹ hoặc làm việc nhà có thể mang tính sáng tạo, trong khi đó thơ ca không nhất thiết sáng tạo”.159] Mặc dù trật tự nhu cầu Maslow đề xuất áp dụng cho đa số chúng ta, nhƣng vẫn có thể có ngoại lệ. Một số ngƣời cống hiến cuộc đời của mình cho một lý tƣởng và mong muốn hy sinh vì mục đích, lý tƣởng đó.
Ngƣời ta có thể nhịn đói cho đến chết vì những niềm tin của mình và nhƣ vậy chối bỏ nhu cầu an toàn và tâm lý. Những ngƣời theo đạo có thể bỏ vật chất để hoàn thành lời nguyền về sự nghèo khó và nhƣ vậy thoả mãn nhu cầu tự nhận thức trong khi lại chống lại những nhu cầu có trật tự thấp hơn. Những nghệ sỹ trong lịch sử quên chăm lo cho sức khoẻ của mình để theo đuổi công việc. Một sự đảo lộn thƣờng thấy hơn trong trật tự nhu cầu diễn 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ra khi ngƣời ta coi trọng sự quý trọng thay vì tình yêu, ngƣời ta tin rằng nhu cầu phụ thuộc và yêu thƣơng chỉ có thể đƣợc thoả mãn khi họ cảm thấy tự tin.
Nhu cầu nhận thức Nhóm thứ hai về nhu cầu bẩm sinh đƣợc Maslow đề xuất là nhu cầu nhận thức - biết và hiểu, tồn tại ngoài trật tự nhu cầu mà chúng ta miêu tả. Nhu cầu biết mạnh hơn nhu cầu hiểu.