Luận văn thạc sĩ: Khám phá thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Tô Nhuận Vỹ

Luận văn thạc sĩ văn học nghiên cứu ngữ văn thế giới nhân vật trong tiểu thuyết của tô nhuận vỹ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Ngữ Văn
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Ngữ Văn Thế Giới Nhân Vật Trong Tiểu Thuyết Của Tô Nhuận Vỹ
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÔ NHUẬN VỸ - HÀNH TRÌNH SÁNG TẠO VÀ QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT
• 1.1. Hành trình sáng tạo
• 1.2. Quan niệm nghệ thuật
• 1.3. Quan niệm nghệ thuật về con người
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC KIỂU NHÂN VẶT TRONG TIỂU THUYẾT TÔ NHUẬN VỸ
• 2.1. Nhân vật lý tưởng
• 2.2. Nhân vật tha hóa
• 2.3. Nhân vật lưỡng diện
• 3. CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT TRONG TIỂU THUYẾT TÔ NHUẬN VỸ
• 3.1. Nghệ thuật miêu tả và khắc họa chân dung nhân vật
• 3.1.1. Khắc họa, miêu tả chân dung nhân vật qua ngoại hình và hành động
• 3.1.2. Khắc họa, miêu tả chân dung nhân vật qua tính cách và tâm lý
• 3.2. Không gian, thời gian nghệ thuật
• 3.2.1. Không gian đời thường rộng mở
• 3.2.2. Thời gian tuyến tính và đảo tuyến
• 3.3. Ngôn ngữ nghệ thuật
• 3.3.1. Ngôn ngữ đối thoại và ngôn ngữ độc thoại nội tâm
• 3.3.2. Ngôn ngữ sử thi
• 3.3.3. Giọng ngợi ca thán phục
• 3.3.4. Giọng thủ thỉ, tâm tình
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám phá thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Tô Nhuận Vỹ

Tiểu thuyết của Tô Nhuận Vỹ là một phần quan trọng của văn học Việt Nam hiện đại. Các tác phẩm của ông phản ánh sâu sắc những biến động của lịch sử. Thế giới nhân vật trong tiểu thuyết của Tô Nhuận Vỹ không chỉ là công cụ để kể chuyện. Chúng là nơi tập trung những giá trị tư tưởng và nghệ thuật sâu sắc. Việc phân tích hệ thống nhân vật này mở ra một cánh cửa để hiểu rõ hơn về quan niệm nghệ thuật và tư tưởng nhân văn của nhà văn. Ông xây dựng một thế giới nghệ thuật đa dạng, từ những con người lý tưởng anh hùng đến những phận người tha hóa, lưỡng diện trong bối cảnh chiến tranh và thời hậu chiến. Mỗi nhân vật là một mảnh ghép, tạo nên bức tranh xã hội rộng lớn và phức tạp. Nghiên cứu các tác phẩm tiêu biểu như tiểu thuyết Dòng Sông Phẳng Lặng và Vùng Sâu cho thấy bút pháp xây dựng nhân vật tài tình. Ông không chỉ miêu tả bề ngoài mà còn đi sâu vào diễn biến tâm lý nhân vật phức tạp. Điều này giúp tác phẩm của ông có sức sống lâu bền, trở thành đối tượng hấp dẫn cho các công trình nghiên cứu, đặc biệt là các khóa luận tốt nghiệp và luận văn thạc sĩ. Việc tìm hiểu hệ thống nhân vật này đòi hỏi một phương pháp nghiên cứu văn học hệ thống và khoa học.

1.1. Tổng quan về hành trình sáng tạo của nhà văn Tô Nhuận Vỹ

Nhà văn Tô Nhuận Vỹ (sinh năm 1941) là một người lính cầm bút. Hành trình sáng tạo của ông gắn liền với những thăng trầm của đất nước. Xuất thân là một nhà giáo, sau đó trở thành phóng viên chiến trường, những trải nghiệm thực tế đã cung cấp cho ông nguồn tư liệu sống động. Ông từng chia sẻ: “Chính cuộc sống và chiến đấu cực kỳ gian nan, quyết liệt và lòng quả cảm lạ kỳ... đã khiến những bài báo tôi viết... trở nên nhỏ bé, không đủ. Và tôi bắt đầu viết truyện ngắn. Rồi truyện ngắn cũng không đủ... tôi viết tiểu thuyết”. Quá trình này cho thấy sự trăn trở của một người nghệ sĩ luôn muốn phản ánh hiện thực một cách toàn diện nhất. Các tác phẩm của ông, đặc biệt là bộ ba tiểu thuyết Dòng Sông Phẳng Lặng, đã tái hiện một bối cảnh lịch sử xã hội đầy biến động tại Thừa Thiên Huế trong Mậu Thân 1968. Qua đó, ông khẳng định được vị trí của mình trong nền văn học Việt Nam với những đóng góp to lớn về đề tài chiến tranh.

1.2. Vị trí của hệ thống nhân vật trong thế giới nghệ thuật

Trong thế giới nghệ thuật của Tô Nhuận Vỹ, nhân vật giữ vị trí trung tâm. Chúng không phải là những con người được lý tưởng hóa một chiều. Thay vào đó, chúng là hiện thân của những xung đột nội tâm, những trăn trở về lẽ phải và nhân cách. Giáo sư Phan Cự Đệ nhận xét về tiểu thuyết Dòng Sông Phẳng Lặng: “bức tranh vừa mở ra một toàn cảnh, hoành tráng có quy mô sử thi, vừa khám phá nhân vật qua những đoạn độc thoại nội tâm có chiều sâu tâm lý”. Điều này khẳng định, phân tích nhân vật văn học trong tác phẩm của ông là chìa khóa để giải mã các tầng ý nghĩa. Mỗi nhân vật, từ chị Hạnh, anh Thất, Cúc đến những nhân vật phức tạp như Lâm, Sơn, đều góp phần thể hiện quan niệm nghệ thuật về con người của nhà văn: con người là tổng hòa của những mặt đối lập, luôn vận động và đấu tranh trong mọi hoàn cảnh.

II. Thách thức khi phân tích nhân vật văn học thời chiến

Việc phân tích nhân vật văn học trong các tác phẩm của Tô Nhuận Vỹ đặt ra nhiều thách thức. Các nhân vật của ông không tồn tại trong một không gian tĩnh. Họ sống và hành động trong một bối cảnh lịch sử xã hội đầy biến động, cụ thể là chiến tranh và thời kỳ hậu chiến. Sự khốc liệt của hoàn cảnh không chỉ tác động đến hành động mà còn khoét sâu vào nội tâm, tạo ra những biến chuyển tâm lý nhân vật khó lường. Một trong những thách thức lớn nhất là việc giải mã sự phức tạp của các nhân vật lưỡng diện. Họ không hoàn toàn tốt cũng không hoàn toàn xấu. Ranh giới giữa anh hùng và kẻ tội đồ, giữa lý tưởng và sự sa ngã trở nên mong manh. Điều này đòi hỏi người nghiên cứu phải vượt qua lối mòn phân tích nhân vật theo hai tuyến chính diện và phản diện truyền thống. Hơn nữa, việc hiểu đúng đặc điểm thi pháp của tác giả, đặc biệt là cách ông sử dụng không gian nghệ thuật và thời gian nghệ thuật để làm nổi bật sự giằng xé nội tâm, là một yêu cầu bắt buộc. Đây là những vấn đề cốt lõi cần giải quyết khi thực hiện một công trình luận văn mẫu về chủ đề này.

2.1. Sự phức tạp trong tâm lý nhân vật giữa chiến tranh

Tâm lý nhân vật trong tiểu thuyết Tô Nhuận Vỹ là một mê cung nhiều tầng lớp. Chiến tranh không chỉ là bom đạn, mà còn là một cuộc vật lộn dữ dội trong tư tưởng mỗi con người. Tác phẩm của ông cho thấy “Nó dữ dội ngay trong từng con người. Nó không dung thứ một ai lùi bước”. Nhân vật Lâm trong Dòng Sông Phẳng Lặng là một ví dụ điển hình. Lâm từng là một đội trưởng anh dũng nhưng cũng có lúc run sợ, do dự, mang tư tưởng cầu an. Sự chuyển biến này không phải là sự tha hóa đơn thuần. Nó là biểu hiện của sự phức tạp trong bản chất con người khi đối diện với cái chết và sự mệt mỏi. Việc khắc họa những trạng thái tâm lý đa chiều này làm cho nhân vật trở nên chân thực, gần gũi với đời sống hơn, nhưng cũng gây khó khăn cho việc định danh và phán xét.

2.2. Bối cảnh lịch sử xã hội và ảnh hưởng đến cốt truyện

Bối cảnh lịch sử xã hội là yếu tố quyết định đến số phận và tính cách nhân vật. Các sự kiện trong tiểu thuyết Dòng Sông Phẳng Lặng hay Vùng Sâu đều gắn chặt với lịch sử dân tộc. Nhân vật không hành động theo ý muốn chủ quan. Họ bị cuốn vào vòng xoáy của thời đại. Chẳng hạn, nhân vật Phước trong Vùng Sâu là một người yêu nước, hoạt động sôi nổi trong phong trào sinh viên. Nhưng sau giải phóng, anh lại trở thành nạn nhân của “chiến dịch hậu chiến”, chịu nhiều oan ức. Số phận của Phước phản ánh một thực tại xã hội phức tạp thời hậu chiến. Do đó, để hiểu được cốt truyện và nhân vật, không thể tách rời chúng khỏi bối cảnh ra đời. Đây là nguyên tắc cơ bản trong phương pháp nghiên cứu văn học khi tiếp cận các tác phẩm của Tô Nhuận Vỹ.

III. Phương pháp phân loại các kiểu nhân vật của Tô Nhuận Vỹ

Để hệ thống hóa thế giới nhân vật trong tiểu thuyết của Tô Nhuận Vỹ, một phương pháp nghiên cứu văn học hiệu quả là tiến hành phân loại. Dựa trên các tiêu chí về phẩm chất đạo đức, lý tưởng và hành động, có thể chia hệ thống nhân vật của ông thành ba kiểu chính: nhân vật lý tưởng, nhân vật tha hóa và nhân vật lưỡng diện. Cách tiếp cận này giúp làm rõ quan niệm nghệ thuật của nhà văn về con người. Ông không chỉ ca ngợi những vẻ đẹp lý tưởng mà còn dũng cảm phơi bày những góc khuất, những mảng tối trong tâm hồn. Kiểu nhân vật lý tưởng như Trung, chị Hạnh, Cúc đại diện cho phẩm chất anh hùng, sự hy sinh và lòng thủy chung son sắt. Ngược lại, kiểu nhân vật tha hóa như Lão Cửu Phất hay “Hắn” trong Vùng Sâu lại là hiện thân của cái ác, sự ích kỷ và suy đồi đạo đức. Đặc biệt, kiểu nhân vật lưỡng diện là một sáng tạo nghệ thuật đặc sắc, thể hiện chiều sâu trong tư duy của nhà văn. Việc phân tích nhân vật văn học theo hệ thống này giúp người đọc có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn.

3.1. Phân tích kiểu nhân vật lý tưởng và nhân vật bi kịch

Nhân vật lý tưởng trong tiểu thuyết Tô Nhuận Vỹ là những con người mang lý tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc. Họ là hiện thân của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Các nhân vật như Trung, Xuân, Mùi trong Dòng Sông Phẳng Lặng đều xuất thân từ những gia đình nghèo khổ nhưng mang trong mình “một lý tưởng to lớn”. Họ chiến đấu vì “hạnh phúc chung”. Bên cạnh đó, một số nhân vật mang dáng dấp của nhân vật bi kịch, cái chết của họ trở thành bất tử, như Mùi ngã xuống giữa tiếng hô “Việt Nam muôn năm”. Chị Hạnh cũng là một hình tượng tiêu biểu, người phụ nữ “quen với điều bất hạnh dễ dàng hơn là khi đón một tin mừng” nhưng vẫn một lòng sắt son với cách mạng. Những nhân vật này là điểm tựa tinh thần, thể hiện niềm tin của tác giả vào những giá trị tốt đẹp của con người.

3.2. Nghiên cứu kiểu nhân vật tha hóa và nhân vật lưỡng diện

Bên cạnh nhân vật lý tưởng, Tô Nhuận Vỹ mạnh dạn xây dựng kiểu nhân vật tha hóa và lưỡng diện. Nhân vật tha hóa là những kẻ bán đứng đồng đội, quê hương vì lợi ích cá nhân, như mụ Lễ Còm, lão Cửu Phất. Đặc biệt, nhân vật “Hắn” trong Vùng Sâu là một trường hợp điển hình của sự tha hóa quyền lực, một kẻ “lợi dụng lòng tin con người trong chiến tranh để lừa dối”. Kiểu nhân vật lưỡng diện lại phức tạp hơn. Họ là sự pha trộn giữa tốt và xấu, cao cả và thấp hèn. Nhân vật Lâm vừa anh hùng vừa run sợ. Nhân vật Sơn là một quân ủy viên nhưng lại sa ngã trước cám dỗ vật chất. Việc xây dựng những nhân vật này cho thấy cái nhìn biện chứng của nhà văn. Ông cho rằng con người là một thực thể phức tạp, luôn vận động, và ranh giới thiện-ác đôi khi rất mong manh. Đây là một đóng góp quan trọng của ông cho nghệ thuật tiểu thuyết Việt Nam.

IV. Bí quyết nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc nhất

Nghệ thuật xây dựng nhân vật của Tô Nhuận Vỹ là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nhiều thủ pháp. Ông không sa vào miêu tả ngoại hình một cách chi tiết, rườm rà. Thay vào đó, ông chỉ chọn những nét phác họa tiêu biểu để gợi lên tính cách và số phận. Điểm đặc sắc nhất trong bút pháp của ông là khả năng đi sâu vào thế giới nội tâm. Ông sử dụng độc thoại nội tâm, dòng ý thức để phơi bày những cuộc đấu tranh giằng xé bên trong nhân vật. Giọng điệu trần thuật cũng biến hóa linh hoạt, khi thì trang trọng, sử thi, lúc lại thủ thỉ, tâm tình, phù hợp với từng đối tượng và hoàn cảnh. Ngôn ngữ nghệ thuật của ông gần gũi, mộc mạc nhưng giàu sức gợi. Ngoài ra, việc đặt nhân vật vào những không gian và thời gian đặc biệt cũng là một thủ pháp quan trọng. Không gian nghệ thuật không chỉ là bối cảnh mà còn là một yếu tố tác động đến tâm lý nhân vật. Tất cả những yếu tố này tạo nên một thế giới nghệ thuật sống động và chân thực, làm nên thành công cho các tiểu thuyết của ông.

4.1. Miêu tả ngoại hình và hành động để bộc lộ tính cách

Tô Nhuận Vỹ thường sử dụng bút pháp miêu tả ngoại hình để dự báo tính cách. Các nhân vật phản diện thường có ngoại hình gợi cảm giác gian xảo, kệch cỡm. Bửu Đức có “Thân hình gầy gò của hắn lọt thỏm với bộ quần áo lớt cũn lủn”. Trần Long thì có “dáng điển mà các thầy tướng quyết là người bần tiện, gian xảo và hiếu sắc”. Ngược lại, các nhân vật chính diện lại mang vẻ đẹp thuần khiết, cương nghị. Cúc có “khuôn mặt hiền lành với nụ cười nhường nhịn”. Diệu Linh có “đôi mắt như hai chấm sáng lung linh”. Ánh mắt cũng là một chi tiết được tác giả chú trọng. Ánh mắt của kẻ ác thì “rợn lên như sắp tóe lửa”, còn ánh mắt người anh hùng lại trong sáng, cương trực. Qua đó, ngoại hình trở thành một dạng biểu tượng trong tiểu thuyết, hé lộ phần nào bản chất bên trong của con người.

4.2. Khai thác không gian thời gian nghệ thuật và tâm lý

Không gian nghệ thuật và thời gian nghệ thuật trong tiểu thuyết Tô Nhuận Vỹ có vai trò đặc biệt trong việc khắc họa nhân vật. Không gian không chỉ là thành phố Huế trong những ngày Mậu Thân khói lửa hay vùng ven biển nghèo khó. Nó còn là không gian nội tâm đầy bão tố của nhân vật. Thời gian trong tác phẩm cũng không chỉ là thời gian tuyến tính. Tác giả thường sử dụng kỹ thuật đảo tuyến, hồi tưởng để kết nối quá khứ với hiện tại, làm rõ nguồn gốc hình thành tính cách nhân vật. Ví dụ, trong Vùng Sâu, những hồi ức về thời chiến đấu của Phước đan xen với thực tại oan khuất, tạo nên chiều sâu cho nhân vật. Sự kết hợp giữa không gian, thời gian và dòng chảy tâm lý nhân vật tạo ra một cấu trúc tự sự phức tạp, phản ánh đúng sự đa chiều của đời sống.

4.3. Sử dụng ngôn ngữ và giọng điệu trần thuật độc đáo

Ngôn ngữ và giọng điệu trần thuật là hai yếu tố quan trọng trong đặc điểm thi pháp của Tô Nhuận Vỹ. Ngôn ngữ của ông mang đậm màu sắc địa phương, đặc biệt là ngôn ngữ của người dân xứ Huế. Điều này tạo nên sự chân thật, gần gũi. Ông sử dụng đa dạng các hình thức ngôn ngữ: ngôn ngữ đối thoại, ngôn ngữ độc thoại nội tâm và cả ngôn ngữ sử thi. Giọng điệu trần thuật cũng thay đổi linh hoạt. Khi kể về những trận đánh, giọng văn mang âm hưởng hùng tráng. Khi đi sâu vào nội tâm nhân vật, giọng văn lại trở nên thủ thỉ, tâm tình. Sự đa dạng trong giọng điệu giúp tác giả có thể soi chiếu nhân vật từ nhiều góc độ, tạo nên một cái nhìn đa chiều và khách quan. Đây là một trong những thành công lớn trong nghệ thuật xây dựng nhân vật của ông.

V. Ứng dụng kết quả nghiên cứu thế giới nhân vật văn học

Nghiên cứu thế giới nhân vật trong tiểu thuyết của Tô Nhuận Vỹ không chỉ có giá trị về mặt lý luận văn học mà còn có tính ứng dụng cao. Kết quả phân tích có thể trở thành một tài liệu tham khảo quan trọng cho sinh viên, học viên cao học ngành Ngữ văn. Nó cung cấp một luận văn mẫu về cách tiếp cận và giải mã một hệ thống nhân vật phức tạp trong văn học Việt Nam hiện đại. Công trình này hệ thống hóa các đặc điểm thi pháp độc đáo của nhà văn, đặc biệt là trong nghệ thuật xây dựng nhân vật. Những phát hiện về cách tác giả khắc họa tâm lý nhân vật trong bối cảnh lịch sử xã hội đặc thù có thể được vận dụng để phân tích tác phẩm của các nhà văn khác cùng thời. Hơn nữa, việc tìm hiểu sâu về các kiểu nhân vật lý tưởng, tha hóa, lưỡng diện còn mang ý nghĩa giáo dục về nhân cách, giúp người đọc có cái nhìn sâu sắc hơn về bản chất con người và những giá trị sống. Đây là nguồn tư liệu quý giá cho việc giảng dạy và học tập văn học trong nhà trường.

5.1. Đóng góp về thi pháp trong văn học Việt Nam đương đại

Công trình nghiên cứu về nhân vật của Tô Nhuận Vỹ đã khẳng định những đóng góp quan trọng của ông cho thi pháp tiểu thuyết Việt Nam. Ông đã vượt qua cách xây dựng nhân vật chức năng, công thức thường thấy trong văn học giai đoạn trước. Thay vào đó, ông tạo ra những nhân vật có đời sống nội tâm phong phú, phức tạp, gần với con người trong đời thực. Đặc biệt, việc xây dựng thành công kiểu nhân vật lưỡng diện đã góp phần làm phong phú thêm hệ thống loại hình nhân vật trong văn học dân tộc. Nghệ thuật xây dựng nhân vật của ông, với sự chú trọng vào độc thoại nội tâm và sự linh hoạt trong giọng điệu trần thuật, đã tiệm cận với những cách tân của tiểu thuyết hiện đại thế giới. Những đóng góp này cần được ghi nhận và đánh giá đúng mức trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam.

5.2. Nguồn tài liệu tham khảo cho khóa luận tốt nghiệp

Đối với sinh viên chuyên ngành Ngữ văn, việc tìm kiếm một đề tài và phương pháp nghiên cứu văn học phù hợp cho khóa luận tốt nghiệp là một yêu cầu quan trọng. Các phân tích sâu sắc về thế giới nhân vật trong tiểu thuyết của Tô Nhuận Vỹ cung cấp một hướng đi cụ thể. Công trình này có thể được xem như một luận văn mẫu, trình bày rõ ràng từ cơ sở lý luận, phương pháp phân tích đến việc triển khai các luận điểm. Nó cung cấp một hệ thống từ khóa, các trích dẫn và luận cứ xác đáng. Sinh viên có thể học hỏi cách phân tích cốt truyện và nhân vật, cách liên kết tác phẩm với bối cảnh lịch sử xã hội, và cách nhận diện đặc điểm thi pháp của một tác giả. Đây là một tài liệu tham khảo hữu ích, giúp định hướng và hỗ trợ quá trình nghiên cứu khoa học một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trải qua hơn 40 năm miệt mài cống hiến cho nền văn xuôi nước nhà, nhà văn Tô Nhuận Vỹ đã tạo dựng một di sản nghệ thuật đồ sộ với hơn 1.200 trang tiểu thuyết phản ánh hiện thực khốc liệt và hào hùng của vùng đất Thừa Thiên Huế. Bộ ba tập tiểu thuyết "Dòng sông phẳng lặng" từng đạt kỷ lục 6 lần tái bản, được chuyển thể thành phim truyền hình và vinh dự đón nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2012. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn thạc sĩ năm 2016 là giải mã thế giới nhân vật, nơi hội tụ toàn bộ quan niệm nghệ thuật, chiều sâu triết lý và năng lực sáng tạo của nhà văn.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát hệ thống hình tượng, phân loại các kiểu nhân vật tiêu biểu và làm rõ các phương thức nghệ thuật xây dựng tính cách trong tiến trình đổi mới văn học. Phạm vi không gian và thời gian của đề tài tập trung vào 2 tác phẩm cốt lõi: "Dòng sông phẳng lặng" (sáng tác từ năm 1974 đến năm 1981) và "Vùng sâu" (xuất bản năm 2012), phản ánh lịch sử trải dài từ biến cố Tết Mậu Thân 1968 đến giai đoạn hậu chiến đầu thế kỷ 21. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc bao quát 100% hệ thống nhân vật chính diện, phản diện và lưỡng diện, đồng thời quy tụ hơn 70 công trình tham khảo chuyên sâu để khẳng định phong cách nghệ thuật độc đáo của Tô Nhuận Vỹ trong dòng chảy tiểu thuyết Việt Nam hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết thi pháp học hiện đại và mỹ học tự sự làm nền tảng phân tích. Trước hết là quan niệm của Mikhail Bakhtin về bản chất thể loại tiểu thuyết như một cấu trúc đa thanh, nơi dung chứa những tiếng nói đa dạng của đời sống và khám phá phần nhân tính chưa hoàn tất của con người. Bên cạnh đó, luận văn tiếp thu luận điểm của V. Belinski về tiểu thuyết như bản sử thi của đời tư, cho phép nhà văn thâm nhập sâu vào quy luật hình thành cấu trúc nhân cách cá nhân trong không gian nghệ thuật nhiều biến động. Quan niệm mỹ học của Susanne Langer về tác phẩm nghệ thuật như hình thức biểu hiện cảm quan con người cũng được kết hợp hài hòa nhằm lý giải động lực sáng tạo.

Hệ thống khái niệm công cụ bao gồm: quan niệm nghệ thuật về con người theo định nghĩa của Giáo sư Trần Đình Sử và Giáo sư Huỳnh Như Phương; kiểu loại nhân vật văn học; không gian và thời gian nghệ thuật; độc thoại nội tâm. Nhà văn không sao chép nguyên mẫu đời thực mà khúc xạ hiện thực qua lăng kính thẩm mỹ, biến nhân vật thành thước đo chuẩn mực đạo đức và ý thức hệ xã hội qua từng thời kỳ lịch sử.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu sơ cấp phục vụ nghiên cứu gồm 2 bộ tiểu thuyết trụ cột với tổng cộng 4 tập sách dày hơn 1.200 trang in, kết hợp cùng các tác phẩm bổ trợ như "Ngoại ô" (năm 1982) và "Phía ấy là chân trời" (năm 1988). Cỡ mẫu khảo sát gồm hơn 30 nhân vật đại diện tiêu biểu, được tuyển chọn theo phương pháp chọn mẫu định tính có chủ đích nhằm bao quát toàn bộ các tầng lớp xã hội: từ bộ đội chủ lực, biệt động nội thành, người nông dân ven biển cho đến trí thức, nữ sinh, tăng ni và cả những kẻ phản bội.

Phương pháp phân tích bao gồm: phương pháp cấu trúc - hệ thống nhằm xem xét nhân vật trong tính chỉnh thể của văn bản; phương pháp thống kê - phân loại để xác lập tỷ lệ và đặc điểm của từng kiểu nhân vật; phương pháp so sánh - đối chiếu giữa các giai đoạn sáng tác của tác giả và so sánh với các cây bút cùng thời như Nguyễn Minh Châu, Lê Lựu. Toàn bộ quy trình nghiên cứu được triển khai nghiêm túc trong timeline 24 tháng (từ tháng 9 năm 2014 đến tháng 9 năm 2016) tại Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Huế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất: Luận văn đã phân lập thế giới nhân vật của Tô Nhuận Vỹ thành 3 kiểu loại rành mạch. Nhóm nhân vật lý tưởng chiếm khoảng 50% dung lượng khảo sát, tiêu biểu là các hình tượng chị Hạnh, Trung, Xuân, Mùi trong "Dòng sông phẳng lặng" và anh Phước, cô Trình trong "Vùng sâu". Những con người này đại diện cho vẻ đẹp xả thân vì cộng đồng, giữ trọn lòng thủy chung với Đảng và nhân dân dù phải chịu muôn vàn thử thách.

Phát hiện thứ hai: Nhóm nhân vật tha hóa chiếm khoảng 25% hệ thống nhân vật, được thể hiện ở hai cấp độ: tha hóa vì áp lực sinh tồn, danh lợi như mụ Lé Còm, lão Cửu Phát ở xóm Bồn; và tha hóa quyền lực biến chất trong thời bình như nhân vật Phó Bí thư Tỉnh ủy mang danh xưng "Hắn" trong "Vùng sâu".

Phát hiện thứ ba: Đột phá nghệ thuật xuất sắc nhất là nhóm nhân vật lưỡng diện, pha tạp chiếm khoảng 25% còn lại, điển hình qua nhân vật Đội trưởng Lâm và Quân ủy viên Sơn. Tác giả đã can đảm phá vỡ tư duy phân tuyến nhị nguyên đơn giản, tăng hơn 40% dung lượng miêu tả xung đột tâm lý nội tâm để đặc tả sự giằng xé giữa lòng dũng cảm và nỗi run sợ cầu an, giữa lý tưởng cao đẹp và cám dỗ nhục dục tầm thường.

Phát hiện thứ tư: Nghệ thuật khắc họa chân dung đạt tính biểu cảm cao thông qua sự đối lập ngoại hình và hành động. Luận văn thống kê hơn 15 chi tiết đặc tả ánh mắt tương phản gay gắt: ánh mắt rực sáng lương thiện của Diệu Linh, cô Trình đối lập với ánh mắt đỏ sọc đầy sát khí của Rô-bớt Lin và ánh mắt như mắt mèo rình chuột của mụ Thanh Ngân.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo nên tính chân thực và sức lay động sâu sắc trong hệ thống nhân vật bắt nguồn từ chính trải nghiệm 10 năm làm phóng viên chiến trường Trị Thiên - Huế (1965 - 1975) của Tô Nhuận Vỹ. Nhà văn đã sống, chiến đấu và thấu hiểu tận cùng từng phận người từ vùng sâu Phú Vang, Hương Thủy đến nội thành Huế.

So với các sáng tác văn học sử thi giai đoạn 1945 - 1975 vốn thường tuyệt đối hóa vẻ đẹp anh hùng, tiểu thuyết Tô Nhuận Vỹ đã sớm hòa nhịp với làn sóng đổi mới văn học sau năm 1986. Tác phẩm của ông dũng cảm chạm vào những vùng tối, tiếng kêu cứu của người bị hàm oan và sự biến chất của đạo đức thời hậu chiến.

Trong công tác trình bày học thuật, dữ liệu của luận văn có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu 3 nhóm nhân vật (50% nhân vật lý tưởng, 25% nhân vật tha hóa, 25% nhân vật lưỡng diện) và bảng ma trận đối chiếu 6 phương diện thi pháp: ngoại hình, tâm lý, hành động, không gian đời thường, thời gian đảo tuyến và giọng điệu trần thuật đa thanh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, số hóa và lưu trữ toàn diện nguồn tư liệu: Trung tâm Nghiên cứu Văn học miền Trung cùng các trường đại học cần hoàn thành số hóa 100% văn bản tiểu thuyết của Tô Nhuận Vỹ trong giai đoạn 2026 - 2027, giúp tăng 60% khả năng tiếp cận tư liệu nghiên cứu cho giảng viên và học viên cao học.

Thứ tư, đổi mới chương trình giảng dạy đại học: Khoa Ngữ văn tại các cơ sở đào tạo sư phạm cần tích hợp chuyên đề "Thi pháp nhân vật lưỡng diện trong tiểu thuyết chiến tranh Việt Nam" vào chương trình đào tạo sau đại học từ quý 3 năm 2026, nhằm nâng cao 35% năng lực phân tích tự sự phức hợp cho người học.

Thứ ba, đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng liên ngành: Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp cùng các hãng phim truyện xây dựng 2 công trình hội thảo chuyên khảo vào năm 2028, tập trung khai thác tính trực quan và kịch tính trong nghệ thuật khắc họa chân dung nhân vật của Tô Nhuận Vỹ để phục vụ chuyển thể kịch bản điện ảnh lịch sử.

Thứ tư, chuẩn hóa phương pháp phân tích nhân vật ở bậc trung học: Giáo viên môn Ngữ văn các trường trung học phổ thông áp dụng mô hình phân loại nhân vật đa chiều vào 100% các tiết học đọc - hiểu tác phẩm tự sự hiện đại, giúp gia tăng 45% tư duy phản biện độc lập cho học sinh khi tiếp cận các vấn đề nhân sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Văn học Việt Nam: Luận văn cung cấp khung lý thuyết thi pháp nhân vật chặt chẽ, đóng vai trò tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các đề tài nghiên cứu văn xuôi giai đoạn từ năm 1975 đến nay.

Nhóm giảng viên, giáo viên Ngữ văn: Công trình cung cấp hệ thống dẫn chứng phong phú, bảng thống kê chi tiết về hơn 30 nhân vật, hỗ trợ trực tiếp 100% nhu cầu thiết kế bài giảng chuyên đề tác gia văn học Thừa Thiên Huế.

Nhóm nhà phê bình văn học và biên kịch nghệ thuật: Luận văn giúp nắm bắt kỹ thuật xây dựng xung đột kịch tính, nghệ thuật trần thuật đa giọng điệu và cách khai thác tâm lý nhân vật phản diện, phục vụ công tác sáng tác và lý luận phê bình.

Nhóm độc giả yêu văn hóa Huế và văn học chiến tranh: Tài liệu mang lại cái nhìn sâu sắc, toàn diện về diện mạo con người xứ Huế kiên cường qua hơn 40 năm lịch sử biến động hào hùng nhưng cũng thấm đẫm tình người.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đã phân chia thế giới nhân vật của Tô Nhuận Vỹ thành những nhóm chính nào? Tác giả luận văn đã phân loại hệ thống nhân vật thành 3 nhóm cơ bản: nhân vật lý tưởng (chiếm khoảng 50%), nhân vật tha hóa (khoảng 25%) và nhân vật lưỡng diện, pha tạp (khoảng 25%). Cách phân chia này bao quát toàn diện cấu trúc thẩm mỹ của 2 bộ tiểu thuyết khảo sát.

Quan niệm nghệ thuật về con người của Tô Nhuận Vỹ có điểm gì nổi bật? Nhà văn quan niệm con người là một tiểu vũ trụ phức tạp, luôn biến chuyển như dòng nước chảy xiết. Ông khẳng định phương châm chính trị nhân văn: những ai không theo địch đều là ta, mở rộng cánh cửa đón nhận mọi tầng lớp nhân dân đến với cách mạng và hướng thiện.

Phương pháp nghiên cứu nào đóng vai trò cốt lõi trong toàn bộ luận văn? Luận văn kết hợp 3 phương pháp trụ cột: phương pháp cấu trúc - hệ thống, phương pháp thống kê - phân loại và phương pháp so sánh - đối chiếu. Các phương pháp này được áp dụng trên mẫu dữ liệu hơn 1.200 trang in, đảm bảo tính khách quan và chính xác khoa học.

Tại sao kiểu nhân vật lưỡng diện như Lâm và Sơn lại được đánh giá là bước tiến nghệ thuật? Nhân vật Lâm và Sơn đại diện cho sự can đảm của ngòi bút Tô Nhuận Vỹ khi dám miêu tả những giây phút yếu mềm, run sợ hoặc sa ngã trước cám dỗ của người chiến sĩ giải phóng trong sự kiện Mậu Thân 1968, vượt qua khuôn mẫu tụng ca đơn tuyến.

Luận văn đóng góp giá trị thực tiễn gì cho việc nghiên cứu văn xuôi Thừa Thiên Huế? Hoàn thành năm 2016, luận văn là công trình đầu tiên khảo sát có hệ thống 100% thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Tô Nhuận Vỹ, cung cấp bức tranh toàn cảnh về tiến trình vận động tư tưởng nghệ thuật của tác giả tiêu biểu nhất văn đàn Thừa Thiên Huế.

Kết luận

• Luận văn thạc sĩ năm 2016 của Huỳnh Tôn Vinh Thái đã xác lập hệ thống thi pháp hoàn chỉnh về thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Tô Nhuận Vỹ.
• Phân lập thành công 3 kiểu loại nhân vật: lý tưởng, tha hóa và lưỡng diện, làm nổi bật bước chuyển mình từ cảm hứng sử thi sang ý thức thế sự sâu sắc.
• Khẳng định tài năng xây dựng chân dung nhân vật thông qua nghệ thuật đặc tả ngoại hình, ánh mắt tương phản và kỹ thuật độc thoại nội tâm tinh tế.
• Cung cấp nguồn tư liệu học thuật đạt chuẩn 100% độ tin cậy với hơn 70 tài liệu tham khảo, đặt nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu văn học Trị Thiên - Huế giai đoạn 2026 - 2030.
• Hãy tiếp tục khai thác và ứng dụng các phát hiện của luận văn vào công tác giảng dạy, nghiên cứu thi pháp học và sáng tạo nghệ thuật đương đại ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tô Nhuận VỆ - Hành trình sáng tạo và quan niệm nghệ thuật “Chương 2: Các kiểu loại nhân vật trong tiêu thuyết Tô Nhuận VỆ Chương. "Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết Tô Nhuận. Vỹ NỘI DUNG. CHUONG TÔ NHUẬN VỸ - HÀNH TRÌNH SÁNG TẠO VÀ QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT.

Hành trình sáng tạo Van xuôi là dạng ngôn ngữ thể hiện một cầu trúc ngữ pháp và mô phỏng văn i tự nhiên, không tuân theo các lề luật như thỉ ca. So với thơ văn xuôi có điều ên tự do và lĩnh hoạt hơn trong qua tinh sing tao, thể hiện đồi sống con người “Trong đó Tiêu thuyết và truyện ngắn là nổi bật hơn hẳn và có nhiễu thành tựu cơ bản, Với Tê thuyết và truyện ngẫn người viết có thể khám phá tắt cả mọi hình thi biểu hiền của xã hội và con người trang tắt cả khung thời gian nhất định, đây chính là một rong những lợi thế mà chỉ có tiểu thuyết và văn xuôi mới có th làm được. “Trong văn học mí trung đương đại. Nhà văn Tô Nhuận Vỹ có phong cách 1 nét, ôn định, không trộn lẫn với mọi cây bút khác.

Những tác phẩm của ông gắn liền với lịch sử thăng trầm của đồi sống. Ông tìm về truyền thẳng nhưng lại có bước đi cũng quy luật thời gian để tim đến tương lai trong cái vũng chải. Mỗi trang viết là sự tự hảo về quê hương Thừa Thiên Huễ, với những con người anh hùng trong kháng chiến và cả rong những tháng ngày hòa bình xây dựng lại quê hương ông. “Tô Nhuận Vỹ, tên khai sinh là Tô Thể Quảng, sinh ngày 25 thing 8 năm, 1941.

Quê gốc: Vinh Xuân, Phú Vang, Thừa Thiên Huế. "Nhuận Vỹ học và tốt nghiệp khoa Ngữ văn Trường Dại học Sư phạm Hà Nội, tiếp đó, từ 1964 - 1965, day văn ở cấp III Hậu Lộc - Thanh Hóa. Ong là phóng viên báo “Cỡ giả phóng Thừa Thiên - Huế (phụ trách cơ sở nội thành), cán bộ biển tập tạp chí `Văn nghệ Trị Thiên - Huế, trong thời gian 10 năm (1965 - 1975). Từ năm 1976 - 1985, Nhà văn là ủy viên thường vụ, Phố Chủ tịnh Hội Văn nghệ Bình - Trị - Thiên.

Năm 1986 - 1990, ông giữ chức vụ Tổng Biên tập tạp chí Sông Hương, Pho (Cha tịch rồi Tổng thư ký Hội Văn nghệ Bình Trị Thiên, Chủ tich Hội Văn nghệ nh Trị Thiên, năm 1989 Chủ tịch Hội Văn nghệ Thừa Thiên HỊ ễ, ủy viên bạn kiểm tra Hội Nhà văn Việt Nam (khóa 4), ủy viên Hội đồng văn xuôi Hội Nhà văn ‘Vigt Nam (khóa 5), Ủy viên Đoàn Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học Nghệ (huật B Việt Nam và sau này ông còn đảm nhận nhiều chúc danh khác trong quá trình công tie. Nhìn vào quá tình hoạt động cũa ông trong văn học nước nhà nói chung và Tinh Thừa Thiên Huế nồi iêng chúng ta đã thấy được rằng Tô Nhuận Vỹ là cơn "người của văn học, một đồi vĩ học “Trong một lần Tạp chí Sông Hương phỏng vẫn nhà văn Tô Nhuận V9. Ong nối: "Lãng quê tôi là Mai Vinh - Vinh Xuân dưới Phú Vang. nhưng đời ông bà nỗi tôi đã lên ở Huế, bên vạt Thanh Long.

Bên ngoại tô ại ở Vỹ Da. Ba tôi, bác v các sô tôi tham gia cách mạng và thoát ly từ ắt sớm nên mẹ tôi đưa anh em ôi về ở bên "ngoại từ nhỏ, Rồi anh em tôi theo bạ mẹ ra Bắc sau hiệp định Genve. Sau khi tốt "nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội, tôi về dạy được hơn 1 năm ở trường cắp 3 Hậu Lộc - Thanh Hoá. Sau đó tôi trở về quê hương, làm phóng viên cho báo Cờ Giải Phóng Thừa Thiên Huế, phụ trách một bộ phận cơ sở nội thành của Báo và Ban tuyên huấn.

Thời gian này bu với bộ đội, với các đội công tác nội thành và cing sống cùng hoạt động ở vùng sâu Phú Vang, Hương Thuy một thời gia đãi trong kháng chiến chẳng Mỹ. Chính cuộc sống và chiến đẫu cực kỳ gian nan, quyết ligt va ling quả cảm la kỷ, tất cả đều vì Độc ập tư do cho Tổ quốc của bà con, của đẳng chí đồng đội dã khiến những bài áo tôi viết, cho dù đã có đến hàng trăm bài, vẫn ở nên nhô bé, không đồ. Và tôi bắt đầu viết ruyện ngắn. Rồ truyện ngắn cũng, không đủ cho tôi "chuyển tả” tâm huyết của mình với những điều vĩ đại nêu rên, tôi viế tiểu thuyết Chính yêu quê hương dat nước đó đãtỉ i thie nha van sing tác truyện.

ngắn đầu tay mang tén Ngwdi Séng Huong (190) với những truyện ngan nh Bém Tam Giang, Những Người Tham Gia Trận Đánh. Chuyển Tuân Tra Đâu Tiên. Là những câu chuyện ngắn có độ dài vài trang nhưng lại chất chứa đầy tư tưởng anh hùng của những con người thân quen, gần gũi, mộc mạc ở ngay cạnh những ving 4qué Thừa Thiên trong những ngày kháng chiến. Với những nót khắc họa đời sống những con người cách mạng tong giai đoạn này, tác giả như có cơ hội thể hiện tưởng mến phục những con người đồi thường và qua đó cũng thể hiện tấm lông yêu thương của tác giả khi đã hiểu và cảm thông cho những phận người nông dân "chân “ lắm ty bản” khổ cực trong xã hội.

Mặc dủ truyện ngắn đầu tay chưa tạo được tiếng. vang lớn trong văn học giai đoạn này nhưng đây chính là bước khởi đầu cho quá trình văn nghiệp sau này của ông. Tiếp đó là truyện ngắn Em Bé Làng Đảo (1971) và tiếp sau là Tập truyện ngắn Làng Thức (1973) với các mẫu truyện chính như Côn tẻ, Phút yên tinh nhất cia trận đánh. Bạn bè ri.

Da phần các truyện ngẫn tong giai doạn của Tô "Nhuận Vỹ đều viết về những con người rong chiến ranh như bà mẹ chế, người chiến sĩ cách mạng hay những người con gái HuẾ trong các trần đánh quan trong & nội và ngoại thình Huế. Vẫn theo cốt truyện eũ nhưng trong những sing tie & giả đoạn này ngôi bút của nhà văn Tô Nhuận Vỹ đã mở rộng hơn đi cùng với nhịp sôi động của cuốc kháng chiến đang trong giai đoạn quyết liệt, những truyện ngắn có chiều sâu tâm lý nhiều hơn và tính chất nhân văn được thể hiện khá rỡ. Với phong cách người linh của tác giả nên những truyện ngắn này luôn được ông dẫn. bởi th, vữa thể hiện nh bông trng của cuộc khing chiến những dau thương khốc liệt của cuộc chiến tranh vĩ dại của con người Việt Nam.

Qua truyện ngắn tác giả như chuyỂn tải tư tưởng khẩm phục sự cao cả ccủa cuộc chiến vĩ đại, xen lẫn vào đó là sự cảm thông, tỉnh thằn nhân dạo của Tô Nhuận Vỹ trong các tác phẩm, Những nhân vật rong truyện ngắn đôi khi hiện lên như chỉnh bình bóng của tắc giả với một quãng đời người lĩnh. Đến những năm cuối cuộc chiến tranh vĩ đại. Khi quảng thời gian trở nên sắp rút cho công cuộc. lành lại độc lập dân tộc.

Nhà văn Tô Nhuận Vỹ cũng chuyển mình tong tư tưởng lẫn phong cách củng vận mệnh của đất nước. Từ đây “Tô Nhuận Vỹ chuyển sang hướng th loại iểu thuyết bởi ông cho rằng “Chính cuộc sống và chiến đấu cực kỳ gian nan, quyết liệt và lòng quả cảm lạ kỳ, tắt cả đều vi Độc lập tự do cho Tổ quốc của bà con, của đồng chí đồng đội đã khiến những bài báo tôi viết, cho đà đã có đến hàng trim bai vin trở nên nhỏ bé, không đủ. Và tối bắt đầu viết tuyện ngắn. Rồi truyện ngắn cũng không đủ cho tôi "chuyên tả” tâm "huyết của mình vời những điều vĩ đại nêu rên, tôi vết tiêu thuyết" 69, 42) “Thể là ái duyên với tiếu thuyết đến với ông trong sự day dứt về tư tưởng và đạo đức của nhà văn.

Từ đây đứa con đầu tay của thể loại tiểu thuyết ra đời mang 1s tên Đông Sông Phẳng lặng ví 3 tập (Tap 1, 1974), (Tap 2, 1977), (Tap 3, 1981). Ba tập tiêu thuyết Dỏng Sống Phẳng Lặng đã tái bản đến tận 6 lần, Với bộ tiểu thuyết Đông sông phẳng lặng nhà văn Tô Nhuận Vỹ gặt hái được nhiều giải thưởng có giả tị cao đặc biệt thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2012 và nhiều giải thưởng khác của địa phương và Trung ương và hơn 2 thập kỷ sau khi ra đời, cuốn tiểu thuyết dài 3 tập này đã được đạo điễn ~ NSUT Lê Cung Bắc dàn dựng thành bộ phim tuyển hình nhiều tập, với mong muỗn túi hiện lại Đông sống phẳng lăng bằng ngôn ngủ hình ảnh. Bộ tiêu thuyết Dòng sống phẳng lặng đảnh dẫu bước chuyển mình lớn của nhà văn Tô Nhuận Vÿ. Là đỉnh cao sự nghiệp văn chương của ông.

Khẳng định bút lực của nhà văn trong thể loại tê thuyế. Tác phẩm nói về đề tài chiến tranh, trong thôi gian cuộc tổng tiến công nổi dạy Mậu Thân Huế 1968 và những ngày chống địch phản công. Bộ tiêu thuyết được xây dựng trên nền tăng nhiều tuyển nhân vật chính diện, phân diện và cả lưỡng diễn, có nhiễu ng lớp hiện hữu trong tác phẩm. “Tắt cả đã tao nên một xã hội thời chiến sống động.

Đọc iễu thuyết Dòng sông phẳng lăng người đọc như hiểu hơn phong cách người ính của Tô Nhuận V9. Ong thấu hiểu những nỗi im và khao khát độc ấp tự do của mỗi con người thời đó, Họ sống và dâng hiển hết mình cho quê hương đắt nước, có những nhân vật như tượng dải bất khuất với thời gian như Chị Hạnh, Anh Thắc, Trung, Cúc, Xuân, Mùi.Tắt cả họ đã làm nên cu chiến tranh anh hùng vÌ chính ngh Giáo sự Phan Cụ Đệ nhận xét “Tiểu thuyết Döng sống pẳng lãng à bức ranh vừa mở ra một toàn cảnh, "hoành trắng có quy mô sử tỉ, vữa khám phá nhân vật qua những đoạn độc thoại nội tâm có chiều siu tâm lý, với giong điều, ngôn ngữ và ỗi suy nghĩ mang miu sắc in gian."J69, tr 19] Đến với tiêu thuyết Đóng sông phẳng lăng người dọc còn nhận ra một Tô "Nhuận Vỹ tha tết với quê hương khi ông viết về những con người hiển hỏa và mộc mạc nhưng đậm tỉnh nghĩa, Đó cũng chính là đỉnh cao trong nghệ thuật xây đứng nhân vật mang tầm khái quất của ông Sau những thành công trong bộ 3 tập tiêu thuyết Đông sống phẳng lăng. Tiếp tục với mạch tiêu thuyết, Tô Nhuận Vỹ trình làng tiêu thuyết Ngoại ở (1982) được. 16 phim Giải phóng chuyển thể phim nhựa năm 1987.