Luận văn: Sự hình thành các thể thơ dân tộc trong văn học Việt Nam TK XIV-XIX

Luận văn thạc sĩ văn học phân tích ngữ văn sự hình thành các thể thơ dân tộc trong văn học việt nam từ thế kỷ xiv đến thế kỷ xix, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Trường học: Trường Đại Học Văn Hóa
• Chuyên ngành: Ngữ Văn
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Ngữ Văn Sự Hình Thành Các Thể Thơ Dân Tộc Trong Văn Học Việt Nam Từ Thế Kỷ Xiv Đến Thế Kỷ Xix
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khám phá sự hình thành các thể thơ dân tộc Việt Nam TK

Luận văn thạc sĩ ngữ văn về sự hình thành các thể thơ dân tộc trong văn học Việt Nam từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XIX là một công trình nghiên cứu chuyên sâu, làm sáng tỏ một trong những thành tựu rực rỡ nhất của nền văn học trung đại Việt Nam. Giai đoạn này chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của ý thức dân tộc, thể hiện qua việc các tác gia không ngừng tìm tòi, sáng tạo để thoát khỏi ảnh hưởng của thơ ca Trung Hoa. Thay vì lệ thuộc hoàn toàn vào các thể thơ Đường luật vay mượn, cha ông ta đã kiến tạo nên những hình thức thơ ca thuần Việt, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Sự ra đời của các thể thơ như lục bát, song thất lục bát, vè, hát nói đã đánh dấu một bước tiến vượt bậc của văn học chữ Nôm. Chúng không chỉ là phương tiện biểu đạt mới mẻ mà còn là nơi gửi gắm tâm tư, tình cảm và phản ánh hiện thực xã hội một cách chân thực, gần gũi với quảng đại quần chúng. Nghiên cứu quá trình này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cội nguồn, đặc điểm và vai trò của các thể thơ này trong tiến trình phát triển thơ ca dân tộc, từ đó khẳng định sức sống và giá trị bền vững của chúng.

1.1. Định nghĩa và vai trò của thể thơ dân tộc trong văn học

Thể thơ dân tộc là những hình thức sáng tác thơ ca có nguồn gốc nội sinh, được hình thành và phát triển trên nền tảng ngôn ngữ, văn hóa và tư duy thẩm mỹ của người Việt. Khác với các thể thơ ngoại nhập, chúng được nhận diện qua các tiêu chí đặc thù về số câu, số chữ, cách gieo vần, phối thanh và ngắt nhịp phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ đơn lập, giàu thanh điệu của tiếng Việt. Các thể thơ dân tộc tiêu biểu trong văn học trung đại Việt Nam bao gồm thể thơ lục bát, thể thơ song thất lục bát, hát nói và vè. Vai trò của chúng vô cùng quan trọng: vừa là công cụ để biểu đạt những nội dung tư tưởng, tình cảm sâu sắc của con người Việt, vừa là minh chứng cho sự trưởng thành của văn học chữ Nôm và tinh thần tự chủ văn hóa. Chúng đáp ứng nhu cầu sáng tác và thưởng thức của công chúng, giúp văn học viết đến gần hơn với đời sống nhân dân.

1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn ngữ văn

Đối tượng nghiên cứu chính của đề tài là quá trình hình thành, vận động và những thành tựu của các thể thơ dân tộc, cụ thể là vè, lục bát, song thất lục bát và hát nói. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong giai đoạn lịch sử từ thế kỷ XIV đến hết thế kỷ XIX. Đây là thời kỳ bản lề, chứng kiến sự ra đời và phát triển đến đỉnh cao của các thể thơ này, gắn liền với những tác gia lớn như Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, và các tác phẩm kiệt xuất như Truyện Kiều, Chinh phụ ngâm, Cung oán ngâm khúc. Luận văn không chỉ khảo sát các yếu tố thi pháp mà còn đặt chúng trong bối cảnh văn hóa, lịch sử, xã hội để lý giải các điều kiện nảy sinh và ý nghĩa của sự hình thành đó trong lịch sử văn học Việt Nam.

II. Thách thức trong quá trình Việt hóa thơ Đường hình thành thơ Nôm

Trước khi các thể thơ dân tộc định hình, nền văn học bác học Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn học Trung Hoa, đặc biệt là thơ Đường luật. Mặc dù thơ Đường luật có những ưu điểm về tính hàm súc, cô đọng và kết cấu chặt chẽ, nó cũng bộc lộ những hạn chế rõ rệt khi được dùng để diễn tả hiện thực và tâm hồn người Việt. Thách thức lớn nhất là sự gò bó của niêm luật, vần, đối và bố cục khắt khe, không đủ không gian để chuyên chở những tình cảm dạt dào, những câu chuyện có diễn biến phức tạp hay những suy tư mang tính triết lý sâu sắc. Số câu, số chữ bị giới hạn khiến thể loại này khó có thể phản ánh những hiện thực xã hội rộng lớn. Đây chính là động lực thôi thúc các nhà thơ tìm kiếm con đường mới. Quá trình Việt hóa thơ Đường chính là bước đệm quan trọng, thể hiện những nỗ lực phá cách ban đầu, tạo tiền đề cho sự ra đời của các thể thơ thuần Việt, mở ra một chương mới cho văn học chữ Nôm.

2.1. Hạn chế của thơ Đường luật trong việc diễn tả tâm hồn Việt

Thơ Đường luật, dù là thất ngôn bát cú hay tứ tuyệt, với khuôn khổ nghiêm ngặt, khó có thể dung chứa những dòng cảm xúc mãnh liệt, bay bổng hay những tự sự trường thiên. Nó phù hợp để thể hiện một khoảnh khắc, một lát cắt của tâm trạng nhưng lại bất cập trong việc diễn tả một quá trình nội tâm phức tạp, kéo dài. Theo tài liệu nghiên cứu, mâu thuẫn giữa yêu cầu tự sự và hình thức thể loại đã nảy sinh khi các tác giả thử nghiệm dùng thơ Đường luật để viết truyện thơ Nôm. Kết cấu khép kín, hoàn chỉnh của mỗi bài thơ khiến tác phẩm trở nên rời rạc, vụn vặt. Chính sự bất cập này đã thúc đẩy các tác gia tìm đến thể thơ lục bát, một hình thức linh hoạt và phù hợp hơn cho chức năng kể chuyện.

2.2. Dấu hiệu phá cách từ Nguyễn Trãi và Quốc âm thi tập

Nguyễn Trãi và Quốc âm thi tập được xem là một cột mốc quan trọng trong quá trình Việt hóa thơ Đường. Nguyễn Trãi đã mạnh dạn phá vỡ tính quy phạm của thơ luật bằng cách xen những câu thơ sáu chữ (lục ngôn) vào các bài thơ thất ngôn. Hiện tượng “thất ngôn xen lục ngôn” này trở nên phổ biến, tạo ra một nhịp điệu mới, gần gũi hơn với lời ăn tiếng nói của người Việt. Những câu thơ sáu chữ thường được dùng để đúc kết chân lý, thể hiện ý chí mạnh mẽ, làm cho lời thơ trở nên cô đọng, giản dị. Ví dụ: “Cõi rễ bền, đời chẳng động” hay “Dầu bụt bụt, dầu tiên tiên”. Đây là sự thể nghiệm táo bạo, một bước đi quan trọng nhằm thoát khỏi sự lệ thuộc vào thi ca Trung Hoa, dọn đường cho sự hình thành các thể thơ dân tộc hoàn chỉnh sau này.

III. Bí quyết hình thành thể thơ dân tộc Vai trò của Chữ Nôm Dân gian

Sự hình thành các thể thơ dân tộc không phải là một quá trình ngẫu nhiên mà được tạo nên từ những điều kiện chín muồi về văn hóa, xã hội và hoạt động sáng tác. Hai yếu tố nền tảng và mang tính quyết định chính là sự ra đời của Chữ Nôm và ảnh hưởng của văn học dân gian. Chữ Nôm, với vai trò là văn tự ghi âm tiếng Việt, đã cung cấp công cụ cần thiết để các nhà thơ có thể ghi lại một cách trung thực và sáng tạo ngôn ngữ của dân tộc. Nó giải phóng thơ ca khỏi sự lệ thuộc vào chữ Hán. Song song đó, văn học dân gian với kho tàng ca dao, tục ngữ, vè, truyện cổ... đã trở thành nguồn mạch nuôi dưỡng, cung cấp chất liệu, hình thức và cảm hứng vô tận. Các thể thơ dân tộc được xây dựng và phát triển dựa trên sự kế thừa và nâng cao những hình thức nghệ thuật đã có sẵn trong đời sống tinh thần của nhân dân, tạo nên một nền thơ Nôm độc đáo.

3.1. Chữ Nôm Nền tảng văn tự cho văn học chữ Nôm phát triển

Sự ra đời và phát triển của Chữ Nôm bắt nguồn từ ý thức dân tộc sâu sắc, nhằm chống lại xu hướng Hán hóa và khẳng định bản sắc riêng. Mặc dù chưa được chuẩn hóa và không phải là văn tự chính thức của triều đình, Chữ Nôm đã đáp ứng đòi hỏi bức thiết của việc ghi chép lời ăn tiếng nói, tâm tư, tình cảm của người Việt. Nó là điều kiện tiên quyết cho sự ra đời của văn học chữ Nôm, đặc biệt là thơ ca. Nhờ có Chữ Nôm, các tác gia mới có thể xây dựng những thể thơ dựa trên đặc trưng âm luật của tiếng Việt, từ đó tạo ra những kiệt tác văn chương mang đậm dấu ấn dân tộc.

3.2. Ảnh hưởng của văn học dân gian đến các thể thơ mới

Văn học dân gian là cội nguồn trực tiếp và gần gũi nhất của các thể thơ dân tộc. Hình thức của thơ ca dân gian chính là cơ sở, là nền tảng. Chẳng hạn, thể thơ lục bát có nguồn gốc sâu xa từ những câu ca dao, dân ca quen thuộc. Theo thống kê, có đến 95% ca dao Việt Nam được làm theo thể lục bát. Lối nói vần vè, đối xứng, nhịp nhàng trong tục ngữ, thành ngữ đã đặt nền móng cho thi pháp của các thể thơ này. Quá trình kế thừa văn học dân gian không chỉ dừng lại ở hình thức mà còn ở cả ngôn ngữ bình dị, giàu hình ảnh và quan niệm thẩm mỹ gần gũi với nhân dân, tạo nên sức sống lâu bền cho thơ Nôm.

IV. Phân tích sự vận động của thể thơ lục bát song thất lục bát

Trong hệ thống các thể thơ dân tộc, lục bát và song thất lục bát là hai thể thơ tiêu biểu và đạt được những thành tựu rực rỡ nhất. Sự hình thành các thể thơ dân tộc không chỉ dừng lại ở việc sáng tạo ra chúng mà còn là một tiến trình phát triển thơ ca liên tục, nơi các thể thơ không ngừng vận động, biến đổi về chức năng và nội dung để đáp ứng yêu cầu của thời đại. Thể thơ lục bát từ chỗ được dùng trong diễn ca lịch sử đã phát triển thành công cụ tự sự đắc lực của thể loại truyện Nôm. Trong khi đó, thể thơ song thất lục bát lại tỏ ra ưu việt trong việc diễn tả những dòng tâm trạng triền miên, day dứt của con người, đặc biệt trong thể loại ngâm khúc. Mỗi thể thơ đảm nhiệm một chức năng riêng, góp phần làm nên sự phong phú, đa dạng cho nền văn học trung đại Việt Nam.

4.1. Nguồn gốc thể thơ lục bát và vai trò trong thể loại truyện Nôm

Nguồn gốc các thể thơ dân tộc, đặc biệt là lục bát, gắn liền với ca dao, dân ca. Khi đi vào văn học viết, lục bát ban đầu được dùng trong các tác phẩm diễn ca lịch sử như Thiên Nam ngữ lục. Tuy nhiên, phải đến khi thể loại truyện Nôm ra đời, lục bát mới thực sự phát huy tối đa thế mạnh của mình. Với kết cấu linh hoạt, cho phép kéo dài vô tận, nhịp điệu uyển chuyển, dễ thuộc, dễ nhớ, lục bát trở thành hình thức hoàn hảo để kể những câu chuyện dài với nhiều tình tiết, sự kiện và nhân vật. Nó có thể vừa tự sự, vừa trữ tình, vừa miêu tả, bình luận, tạo nên những kiệt tác như Truyện Kiều của Nguyễn Du.

4.2. Đặc điểm thi pháp của thể thơ song thất lục bát trong ngâm khúc

Thể thơ song thất lục bát là một sáng tạo độc đáo của người Việt. Cấu trúc gồm một cặp câu 7 chữ theo vần trắc và một cặp lục bát theo vần bằng tạo ra một giai điệu đặc biệt, vừa có sự dồn dập, khắc khoải của hai câu thất, vừa có sự dàn trải, mênh mang của cặp lục bát. Đặc điểm thi pháp này khiến nó trở nên vô cùng phù hợp để diễn tả những nỗi niềm, tâm sự cá nhân phức tạp, triền miên. Thể thơ này đã đạt đến đỉnh cao với thể loại ngâm khúc, tiêu biểu là Chinh phụ ngâm và Cung oán ngâm khúc, nơi nó chuyên chở thành công tiếng lòng ai oán của người chinh phụ và cung nữ, thể hiện sâu sắc bi kịch của con người trong xã hội phong kiến.

V. Top thành tựu lớn của các thể thơ dân tộc trong lịch sử văn học

Việc hình thành thành công các thể thơ dân tộc là một trong những thành tựu vĩ đại nhất của lịch sử văn học Việt Nam. Nó không chỉ khẳng định sự trưởng thành của ngôn ngữ và tư duy nghệ thuật dân tộc mà còn tạo ra những thể loại văn học độc đáo, thuần Việt. Các thể thơ này đã trở thành phương tiện để các đại thi hào dân tộc sáng tạo nên những kiệt tác bất hủ, có sức sống vượt thời gian. Thành tựu này đánh dấu bước tiến lớn của văn học chữ Nôm, đưa nó lên vị thế ngang hàng, thậm chí vượt trội so với văn học chữ Hán ở một số phương diện. Vai trò của các thể thơ dân tộc trong tiến trình văn học là không thể phủ nhận, chúng là hiện thân của tinh thần dân tộc và sức sáng tạo mãnh liệt của cha ông, làm giàu thêm cho kho tàng văn hóa Việt Nam.

5.1. Tạo nên những thể loại văn học độc đáo thuần Việt

Nhờ có thể thơ lục bát, thể loại truyện Nôm đã ra đời và phát triển rực rỡ, trở thành một thể loại đặc trưng của văn học Việt Nam. Tương tự, thể thơ song thất lục bát đã khai sinh ra thể loại ngâm khúc, một hình thức trữ tình trường thiên độc đáo. Hát nói lại gắn liền với nghệ thuật ca trù, tạo ra một không gian cho cái tôi cá nhân phóng khoáng, tự do bộc lộ. Những thể loại này không có hình mẫu tương đương trong văn học Trung Hoa, chúng hoàn toàn là sản phẩm sáng tạo của người Việt, thể hiện đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc.

5.2. Nguyễn Du và Truyện Kiều Đỉnh cao của thơ lục bát

Nguyễn Du và Truyện Kiều là minh chứng hùng hồn nhất cho thành tựu của thể thơ lục bát. Nguyễn Du đã nâng thể thơ vốn bình dị, dân dã này lên một tầm cao nghệ thuật mới, đạt đến trình độ điêu luyện, tinh xảo. Trong Truyện Kiều, lục bát đã phát huy tối đa khả năng biểu đạt: vừa kể chuyện lôi cuốn, vừa tả cảnh, tả tình tinh tế, vừa triết lý sâu sắc. Ngôn ngữ thơ lục bát trong Truyện Kiều đã trở thành ngôn ngữ của dân tộc, là đỉnh cao của thơ Nôm và là một thành tựu không thể vượt qua trong văn học trung đại Việt Nam.

5.3. Đánh dấu bước tiến lớn cho văn học chữ Nôm và ý thức dân tộc

Sự ra đời và phát triển của các thể thơ dân tộc gắn liền với sự hưng thịnh của văn học chữ Nôm. Nó cho thấy các tác gia Việt Nam đã hoàn toàn làm chủ được ngôn ngữ và văn tự của dân tộc mình để sáng tạo nghệ thuật. Quá trình này thể hiện một ý thức dân tộc mạnh mẽ, một khát vọng xây dựng nền văn học độc lập, tự chủ. Việc các kiệt tác lớn nhất của nền văn học trung đại như Truyện Kiều hay Chinh phụ ngâm đều được viết bằng chữ Nôm và theo các thể thơ dân tộc đã khẳng định vị thế trung tâm của dòng văn học này, góp phần định hình bản sắc cho cả nền văn học Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I CƠ SỞ CỦA SỰ HÌNH THÀNH CÁC THÊ THƠ DÂN TỌC. Những vấn đề lý luận cơ bản về khái niệm thể thơ dân tộc. Tho va thé the “Thơ là hình thái văn học đầu tiên của loài người. Ở nhiễu din We, trong một thời gian twang đối dài, ác tác phẩm văn học đều được viết bằng th.

Vĩ thể trong lịshsử văn học của nhiễu dân tộc nói đến thơ ca ức là nồi đến văn học “Thơ là một hình thức nghệ thật dùng ngôn tử làm chất liệu. Sự chọn lo từ cũng như tổ hợp của chúng được sắp xếp đưới một inh thức logic nhất định tao nên hình ảnh hay gợi cảm âm thanh có tính thắm mỹ cho người đọc, người nghe. Lịch sử nghiên cứu và phê bình văn học đã được chứng kiến rắt nhiều định nghĩa về thơ Lẻ Bá Hán, Trần Sử, Nguyễn Khắc Phí trong cuỗn Tử điển thuật ngữ vấn học cho rằng: Thơ là hình thức sảng tác văn học phản ảnh cuộc sống, thể hiện tâm trang, những cảm xúc mạnh mẽ bằng ngôn ng hàm súc, giàu hình ảnh và nhất là ở nhịp điệu [10, 268]. Định nghĩa này đã định danh một cách đẫy đủ về thơ ở cả nôi dung và hình thức nghệ thuật.

Đặc biệt định nghĩa đã khu bi .được đặc trưng eo bản của ngôn ngữ thơ với ngôn ngữ trong những th loại văn học khác. “Theo Từ điển Tiếng Việt, thể hình thức sáng tác thơ văn; thể loại là hình thức sắng tác văn học nghệ thuật c† theo phương thức phản ánh hiện thực, vận cdụng ngôn từ [22,tr900]. Còn rong Từ điền văn học: Thể loại là một dạng thức tồn Xi của tác phẩm văn học được hình thành và tồn tại tương đi ẫ định trong quả trình phát triển của lịch sử văn học thế hiện sự giảng nhau vẻ cách thức tổ chức tác him, v8 đặc diễn của các loại hiện tượng đời sẵng được miêu tả và về nh chất cia mỗi quan hệ của nhà văn đãi với các hiện tượng đời sắn ấy [S.r 209-203 Như vậy, thể thơ là cách thúc làm thơ. Hay nói sách khác, cách thứ tổ chức "ngôn từ khác nhau sẽ tạo nên những bài thơ khác nhau xét về hình thức biễu đạt Loa rng hon thé, thé nim trong loi Nói tới thể loại văn học là đề cập tới dạng thức của tác phẩm văn học, được "ình thành và tổn tại tương đổi ấn định trong quả tình phát triển lịch sử của văn ‘ioe, thể hiện ở sự giống nhau về cách thức tổ chức tác phẩm, È đặc điềm các loại ign tượng đời sng được miêu tả và về tỉnh chất của mốt quan hệ của nhà văn đối với các hiện tượng đời sống dy [1 1.

Bắt cứ một tác phẩm và học nào cũng luôn được xem xét và xác định xem nó thuộc thể loại nào, bởi lẽ không có tác phẩm. nào lạ ổn ti ngoài ình thức quen thuộc của th loại. Các tác phẩm thơ cũng vây, dù sáng tác ở tồi kỹ nào, người sing tác là i, sáng tác nhằm mục đích gỉ thì đều gắn với một thể loại nhất định. Thể loi à dạng thức cụ thể và hình thái eụ thể của tác phẩm văn học hiễn hiện rước mắt độc giá, là cơ sở để độc giá nắm bắt, nhân thức tác phẩm van hoe Để là một thể loại, nhất có một số điểm sau: Sw ôn định trơng đổi b hiện ở sự công nhân của người sáng tác và công chúng vỀ cách thúc tổ chức, hình thức xây dựng tác phẩm: dung lượng, phương thúc phân ánh, thủ pháp nghệ thuật, ngôn ngữ, kết cấu, mức độ triển khai.

về nội dung, đề tai, mức độ thông tin, chất liệu sử dụng khai thác, hướng tiếp cận, giải quyết. Tắt cả những yếu tổ ổn định này. đều được kiểm nghiệm trong thực tiễn săng tác ở một thời gian khá lâu dài. Chúng được đánh giá như sản phẩm sáng tạo của tập thể, mang tính xã hội, phổ cập chứ Không tỷ thuộc ý muỗn chủ quan của một tác giả cụ thể nào.

Mỗi cá nhân đồng gốp một phần từ khâu ìm tôi đến thể nghiệm và khẳng định sự tổn ai hoặc phủ nhận ở tắtcã các yê tổ hình thức Hin nội dung theotiêu chí, qui định khá cụ thể cho ting thé toa “Thể loại là “nhân vật chính", nhân vật số một của tiến tình văn học, điễu này cảng đúng với văn học trung đại nồi chung, văn học trung dại Việt Nam nó riêng ‘Theo Trin Đình Sử, trong các công trình nghiên cứu của mình Đ.Likhachov luôn luôn xem hệ thống thể loại là nơi thể hiện đặc trưng của văn học rùng đại Likhachov nhắn mạnh đến việc nghiên cứu hệ hồng thể loại văn học tung di: Cin hải nghiên cứu không chỉ là bản tiân các thể loại, mã còn các nguyên tắc làm cor sở cho việc phân chia các thể loại; không phải chỉ nghiên cứu các thể loại riểng lẻ, mà còn phải nghiên cứu lịch sử của nó, hệ thắng các thẻ loại cùng một thời đại. 10 tới vì các thế loại không tồn tại độc lập với nhau, mà kết thành hệ thẳng và hộ "Hồng đồ diễn bin tong lịch sử [26431] © mot mit khác, phong cách trong văn học thường được nhì từ ba cấp độ: phong cách tác giả, phong cách thời đại, phong cách thể loại. Trong đó phong cách, thể loi à vấn đề lớn, vấn để quan trọng của văn học trung đại. một trong những đặc điểm cơ bản của văn học trung đại là tính quy phạm.

Đặc điểm này chỉ phối th loi, làm nêntính quy phạm về th loi, dẫn đến sự chất chế về phong cách th loại. Mỗi thể loại là một phong cách, tổn tại Kh bn ving trong suốt quá tình phát triển của văn học. Dù sáng tác trước hay sau, muốn đổi mới thì tác giả văn học trung đại về cơ bản phải tuân theo những quy phạm thể loi. Văn học hiện đại thường thoát ra Khi tính chất chẽ này, ranh giới th loại cũng bị xóa nhòa, những quy pham chất chẽ về thể loại không còn như văn học trung đại Thể loi in tại song song với tiễn trình phat triển của lịch sử xã hội.

Sự xuất hiên các thể loại văn học rong lịch sử là cả một quế tình. Vi vây, th loại văn học là một phạm trả mang tính lịch sử mà nó chỉ xuất hiện ở những giai đoạn phát triển nhất dịnh của văn học, sau đó thường xuyên biến đổi và thay thé nhau. Nói r hơn là mỗi giải đoạn lịch sử, mỗi trào lưu văn học lại gắn liễn với mỗi thể loi kháe nhau, hoặc để ao thể loại này hoặc hình thành nên thể loại mới cũng tần tại và phát triển tạo nên sự đan dạng, phong phố về thể loại rong một giai đoạn nhất định, Dầu ấn lịch sử bao giờ cũng in đậm trên mỗi th loại, có những th loại chỉ sinh ra và tổn tại trong một gia đoạn lịch sử nhất định sau đó biến mắt hoặc được biển đổi thành một thể khác cho phù hợp với hoàn cảnh xã h tỉnh cảm và tâm sinh lý của công, chúng đón nhận. Vì thế, khi nghiên cứu thể loại bao giờ chúng ta cũng phải đặt nó trong những điều kiện lịch sử cụ thể, có như vậy Ia mới ý được sự thay đồi của thể loại không phải là ngẫu nhiên mà nó có cơ sở.

Thể loại là một phạm trù va cũ, vừa mới, không bất biến mà trá lại nó luôn vận động biến đổi trong sự ôn định nhằm phân ánh khuynh hướng phát tiễn cũa văn học “Thể loại văn học có vai trỏ hết sức quan trong trong hệ thống lý thuyết và thực iễn văn học, Về mặt lý thuyết, nghiền cứu qué trình hình thành, phát triển và ự tương tác của các thể loại văn học cũng đồng nghĩa với việc nghiên cứu lịch sử " văn học, Về phía thực tiễn, th loại chính là diện mạo, súc sống của một giải đoạn văn học, hay rộng hơn là một nền văn học. Hiểu, nắm bắt một cách chính xác thể loại và đặc trưng của nó, đối với sắng tác, tiếp nhận, phê bình nghiên cứu đề "nghĩa rất quan trọng, 1LI-2. Hệ thắng thểtoi trong văn học trung đụ. Văn học Việt Nam từ thể kỹ X đến thể ky XIX được định danh là văn học trung đại.

Hệ thống thê loại của văn học trung đại bao gêm hai bộ phận đó là bộ. phân thể loại có nguồn gốc từ Trung Quốc và bộ phân th loi có nguồn gốc từ văn học đân gian. Văn học trung đại Việt Nam có một hệ thống thi pháp riêng với nhiều. thể loại kể cả thể loại nội sinh và ngoại nhập.

Mỗi một thể loại lại có chức năng Tiếng rong việc chuyển tải nội dung, tư tưởng, những vẫn đỀ nhân sinh thiết thực tự yêu cầu qua những hình thúc nghệ thuật khắc nhau mang nh quan Nối đến thể loại là nói đến những khuôn định về nội dung và hình thức, trong đồ hình thức là chủ yẾu. Với văn học trung đại, khuôn thức là một trong những nÉt to nén đặc thù của sắng tạo và thường thức văn chương. Nhữ từ góc độ hiện đại, thể loại cũng được chủ ý không kém bởi sự xuất hiện cũa những cách tiép cận mới, chú trong nhiều hơn vào văn bản, vào sự sắng tạo của nhà văn về hình thức th hiện, vào sự dan xen thể loại hoặc phá vỡ các quy ước th loại Với văn học trung đại Việt Nam, hệ thống thể loi chữ Hán có tước tể loi văn học chữ Nôm. Văn học chữ Hán ra đi từ thế kỹ X, chịu nhiều ảnh hưởng cũa văn học Trung Qué „đặc bị Tà về thể loại văn học.

Thể loại văn học chữ Hán pi tiến bao gồm cả thơ và văn xui, rong kh th lại văn học ch lôm hạ tiến về thơ. Vì chữ Hán được sử dụng như một công cụ có sẵn để tổ chức chỉnh quyền, do đáp ứng các hoại động trong đời sống chính tị, xã hội, bang giao mã các thể loại này được hình thành. Các th loại này còn có các chức năng ngoài văn học. Chữ Nôm do chưa chuẩn hóa, chưa thông nhất, chưa được sử dụng rộ , không tiện sit dung trong diễu hành chính quyển, cho nên thể loại văn học chữ Nôm ít mang chức năng ngoài văn học hơn, Thể loại văn học chữ Nôm chủ yếu đp ứng inh hoạt phí quan phương.

Hệ thống th loại văn học Hán và Nôm sẽ bổ sung cho nhau tạo thành hệ thống thể loại văn họ trung đại hoàn chỉnh. Nhin mat eich ki quả, rong văn học trung đại Việt Nam văn học Hin tin tại song song với văn hoc Nom qua ba giai đoạn. ~ Thể kỷ X ~ XIV cổ sự xuất hiện văn học chữ Nôm bên cạnh văn học chữ Hán.