Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu giải pháp quản lý nước thải đô thị tại thành phố Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu giải pháp quản lý nước thải đô thị trên địa bàn thành phố bắc giang, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Liễu Thị Phương
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Quang Huy
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu giải pháp quản lý nước thải đô thị trên địa bàn thành phố Bắc Giang
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Bắc Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2. PHẠM VỊ NGHIÊN CỨU
• 1.3. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ HIỆN TRẠNG HẠ TẦNG TIÊU THOÁT NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ VÀ VẤN ĐỀ Ô NHIỄM NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ Ở VIỆT NAM
• 2.1.1. Hệ thống tiêu thoát nước thải đô thị ở Việt Nam
• 3. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp điều tra, khảo sát
• 3.3.3. Phương pháp ước tính
• 3.3.4. Phương pháp lấy mẫu
• 3.3.5. Phương pháp phân tích
• 3.3.6. Phương pháp so sánh
• 3.3.7. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Bắc Giang
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội của thành phố Bắc Giang
• 4.2. Đánh giá hiện trạng quản lý nước thải đô thị trên địa bàn thành phố Bắc Giang
• 4.2.1. Hiện trạng phát sinh nước thải và hệ thống tiêu thoát nước trên địa bàn thành phố Bắc Giang
• 4.2.2. Hiện trạng các trạm bơm tiêu úng trên địa bàn thành phố Bắc Giang
• 4.3. Áp lực từ nước thải đến hệ thống thoát nước trên địa bàn thành phố Bắc Giang
• 4.4. Đánh giá của người dân về hệ thống thoát nước và xử lý nước thải sinh hoạt trong khu vực nghiên cứu
• 4.5. Đề xuất một số giải pháp quản lý nhằm cải thiện môi trường đô thị thành phố Bắc Giang
• 4.5.1. Đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong quản lý nước thải đô thị tại thành phố Bắc Giang
• 4.5.2. Các giải pháp kỹ thuật
• 4.5.3. Tăng cường năng lực cho cơ quan quản lý
• 4.5.4. Đẩy mạnh giám sát thực thi Luật Bảo vệ Môi trường/Luật Xây dựng
• 4.5.5. Tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nước thải đô thị tại Bắc Giang

Quản lý nước thải đô thị là một trong những vấn đề cấp bách tại thành phố Bắc Giang. Với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, lượng nước thải phát sinh ngày càng lớn, gây áp lực lên hệ thống thoát nước hiện có. Việc nghiên cứu và áp dụng các giải pháp quản lý nước thải hiệu quả là cần thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Tình hình nước thải đô thị tại Bắc Giang

Thành phố Bắc Giang hiện đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm nước thải nghiêm trọng. Theo số liệu khảo sát, mỗi ngày có khoảng 20.000 m³ nước thải sinh hoạt được thải ra mà chưa qua xử lý, dẫn đến ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nước thải

Nhiều yếu tố tác động đến quản lý nước thải đô thị tại Bắc Giang, bao gồm sự gia tăng dân số, tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng. Những yếu tố này đã làm gia tăng áp lực lên hệ thống thoát nước và xử lý nước thải.

II. Vấn đề ô nhiễm nước thải đô thị tại Bắc Giang

Ô nhiễm nước thải đô thị tại Bắc Giang đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và môi trường. Nước thải sinh hoạt không được xử lý đúng cách đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước mặt và đất.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm nước thải

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước thải bao gồm việc xả thải không kiểm soát từ các hộ gia đình và cơ sở sản xuất. Hệ thống thoát nước chưa được đầu tư nâng cấp, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn và ô nhiễm.

2.2. Tác động của ô nhiễm nước thải đến môi trường

Ô nhiễm nước thải không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe của người dân. Nhiều bệnh tật liên quan đến nước và môi trường đã gia tăng trong thời gian qua.

III. Phương pháp nghiên cứu giải pháp quản lý nước thải

Để giải quyết vấn đề ô nhiễm nước thải, nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau nhằm đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, phân tích số liệu và so sánh với các tiêu chuẩn hiện hành.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập số liệu

Khảo sát thực địa được thực hiện tại các khu vực trọng điểm để thu thập số liệu về lượng nước thải phát sinh và chất lượng nước. Dữ liệu này sẽ giúp đánh giá chính xác tình hình ô nhiễm.

3.2. Phân tích và đánh giá kết quả

Sau khi thu thập số liệu, các kết quả sẽ được phân tích và so sánh với các tiêu chuẩn môi trường hiện hành. Điều này giúp xác định mức độ ô nhiễm và đề xuất các giải pháp phù hợp.

IV. Giải pháp quản lý nước thải đô thị hiệu quả

Để cải thiện tình hình quản lý nước thải đô thị tại Bắc Giang, cần triển khai các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào kỹ thuật mà còn cần sự tham gia của cộng đồng.

4.1. Tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng

Đầu tư nâng cấp hệ thống thoát nước và xử lý nước thải là cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. Việc xây dựng các nhà máy xử lý nước thải hiện đại sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm.

4.2. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng

Tuyên truyền giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và quản lý nước thải là rất quan trọng. Sự tham gia của người dân sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nước thải.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp quản lý nước thải hiệu quả có thể cải thiện đáng kể tình hình ô nhiễm tại Bắc Giang. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ và liên tục.

5.1. Đánh giá hiệu quả của các giải pháp

Các giải pháp đã được áp dụng cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong chất lượng nước và giảm thiểu ô nhiễm. Việc theo dõi và đánh giá thường xuyên là cần thiết để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

5.2. Hướng đi tương lai cho quản lý nước thải

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới trong xử lý nước thải. Đồng thời, việc xây dựng chính sách quản lý nước thải bền vững sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của thành phố.

VI. Kết luận và khuyến nghị cho tương lai

Quản lý nước thải đô thị tại Bắc Giang là một thách thức lớn, nhưng cũng là cơ hội để cải thiện môi trường sống. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được mục tiêu này.

6.1. Tóm tắt các kết quả chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tình hình quản lý nước thải tại Bắc Giang cần được cải thiện. Các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao chất lượng cuộc sống.

6.2. Khuyến nghị cho các bên liên quan

Các bên liên quan cần hợp tác chặt chẽ để triển khai các giải pháp quản lý nước thải hiệu quả. Sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội là rất quan trọng trong quá trình này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình đô thị hóa tại Việt Nam đang diễn ra với tốc độ nhanh chóng, nâng tỷ lệ đô thị hóa cả nước lên mức 34,45% với 755 đô thị. Sự gia tăng dân số cơ học cùng với sự bùng nổ của các cơ sở sản xuất, dịch vụ thương mại đã tạo nên sức ép khổng lồ lên môi trường nước mặt đô thị. Tại thành phố Bắc Giang, sau khi được tái lập và nâng cấp lên đô thị loại II, lượng nước thải sinh hoạt phát sinh ước tính từ 20.000 đến 30.000 m³/ngày đêm. Trong khi đó, hệ thống hạ tầng kỹ thuật tiêu thoát nước của thành phố chủ yếu được kế thừa từ thị xã cũ, bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng về năng lực thu gom và công nghệ xử lý.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng mạng lưới tiêu thoát nước và công tác quản lý chất thải lỏng đô thị, từ đó phân tích những thuận lợi, khó khăn và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường nước trên địa bàn. Không gian nghiên cứu tập trung vào 7 phường trung tâm của thành phố Bắc Giang gồm: Hoàng Văn Thụ, Lê Lợi, Mỹ Độ, Ngô Quyền, Thọ Xương, Trần Nguyên Hãn và Trần Phú, trong mốc thời gian từ tháng 05/2016 đến tháng 06/2017.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp nguồn dữ liệu quan trắc thực địa xác thực, làm cơ sở khoa học để các cơ quan quản lý nâng cao tỷ lệ thu gom nước thải đô thị từ mức 70-75% hiện tại lên trên 90%, đồng thời bảo vệ nguồn nước tiếp nhận sông Thương và hệ thống 16 hồ điều hòa nội thành trước nguy cơ ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết Quản lý Tổng hợp Tài nguyên Nước Đô thị (Integrated Urban Water Management - IUWM) kết hợp cùng Mô hình Quản trị Tài sản Hạ tầng Thoát nước (Infrastructure Asset Management). Đây là các khung lý thuyết hiện đại giúp tiếp cận vấn đề thoát nước không chỉ dưới góc độ kỹ thuật đơn thuần mà còn gắn kết chặt chẽ với cơ chế tài chính, hành vi xã hội và năng lực thể chế địa phương. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết quá trình phân hủy sinh học chất ô nhiễm trong điều kiện kỵ khí, thiếu khí và hiếu khí để đánh giá hiệu quả của công nghệ xử lý nước thải.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong luận văn bao gồm: hệ thống thoát nước chung (kết hợp thu gom nước mưa và nước thải), hệ thống thoát nước riêng (tách biệt dòng thải sinh hoạt và dòng tràn mặt đất), tải lượng ô nhiễm đặc trưng đô thị (BOD5, COD, TSS, Amoni, Phosphat, Coliform), và khả năng tự làm sạch của các thủy vực tiếp nhận trong điều kiện biến đổi khí hậu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập có hệ thống từ Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Bắc Giang, Cục Thống kê tỉnh Bắc Giang, Trung tâm Bơm tiêu Thoát nước, Ban Quản lý Dự án 2 và Trạm Xử lý Nước thải Tập trung của thành phố.

Phương pháp điều tra xã hội học khảo sát cỡ mẫu 140 đối tượng trên địa bàn 7 phường nghiên cứu (mỗi phường thực hiện 20 phiếu, phân bổ đều cho 5 hộ gia đình thông thường, 5 hộ có kinh doanh, 5 cơ sở dịch vụ và 5 cơ sở sản xuất). Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm phản ánh chính xác tính đại diện và đặc tính sử dụng nước của từng nhóm xả thải.

Phương pháp khảo sát thực địa và lấy mẫu phân tích được thực hiện nghiêm ngặt theo các tiêu chuẩn quốc gia: TCVN 5994:1995 đối với nước mặt ao hồ và TCVN 6663-1:2011 đối với nước thải sinh hoạt. Tần suất quan trắc gồm 2 đợt trong năm (đợt 1 vào tháng 7/2016 đại diện cho mùa mưa và đợt 2 vào tháng 2/2017 đại diện cho mùa khô). Tổng số 5 vị trí lấy mẫu nước thải sinh hoạt được bố trí dọc theo các trạm bơm tăng áp (Trạm số 7, số 4, số 1, số 2 và cống đầu vào Trạm xử lý tập trung xã Tân Tiến) và 7 vị trí lấy mẫu nước mặt tại các hồ điều hòa trọng điểm (Hồ Nhà Dầu, kênh Châu Xuyên, Hồ Dân cư số 3, Hồ Bánh Kẹo, Hồ Nguyễn Du, Hồ Tư Thục, Hồ Tỉnh đội 3).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích phòng thí nghiệm kết hợp mô hình tính toán tải lượng của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) và công thức tính lưu lượng mưa cực đại là nhằm định lượng chính xác sự sai lệch giữa công suất thiết kế hạ tầng và tải lượng xả thải thực tế trong suốt timeline nghiên cứu từ tháng 05/2016 đến tháng 06/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mạng lưới thoát nước thành phố Bắc Giang có tổng chiều dài khoảng 91 km, vận hành chủ yếu theo hình thức thoát nước chung. Toàn thành phố có 7 trạm bơm tăng áp và 1 trạm xử lý nước thải tập trung đặt tại xã Tân Tiến với công suất thiết kế 10.000 m³/ngày đêm, áp dụng công nghệ mương oxy hóa của Pháp. Năng lực thu gom của mạng lưới cống ngầm chỉ đạt từ 70% đến 75% so với thiết kế; lưu lượng nước thải thực tế xả vào môi trường ước tính đạt 7.039,7 m³/ngày đêm.

Thứ hai, chất lượng nước thải sinh hoạt trước xử lý tại các điểm thu gom bị ô nhiễm hữu cơ và vi sinh rất nặng. Nồng độ các thông số BOD5, COD, Amoni và Coliform vượt nhiều lần giới hạn cho phép theo QCVN 14:2008/BTNMT cột B. Sau khi qua trạm xử lý nước thải tập trung, chất lượng nước đầu ra đạt quy chuẩn xả thải, chứng minh công nghệ xử lý sinh học hiện tại đang hoạt động hiệu quả đối với phần lưu lượng được thu gom.

Thứ ba, môi trường nước mặt tại 16 ao hồ và kênh dẫn điều hòa trên địa bàn bị suy thoái nghiêm trọng do tiếp nhận trực tiếp nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý. Các thủy vực như Hồ Nhà Dầu, Hồ Bánh Kẹo, Hồ Tỉnh đội 3 và kênh dẫn Châu Xuyên có các chỉ tiêu BOD5, COD, Amoni vượt ngưỡng QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột B1 từ 1,5 đến 3,2 lần. Riêng Hồ Tư Thục được xây dựng tuyến cống bao tách nước thải nên chất lượng nước duy trì ở mức tốt.

Thứ tư, lưu lượng nước mưa tiếp nhận toàn khu vực lên tới khoảng 3.109,22 m³/ngày đêm. Do địa hình lòng chảo và lượng mưa bình quân 1.533 mm/năm tập trung 80% vào các tháng mùa mưa, 5 trạm bơm tiêu úng (Chi Li, Nhà Dầu, Đồng Cửa, Châu Xuyên 1 và Châu Xuyên 2) thường xuyên chịu quá tải khi xuất hiện các trận mưa từ 100 mm đến 200 mm.

Thảo luận kết quả

Diễn biến chất lượng nước có thể được hệ thống hóa rõ ràng thông qua bảng đối chiếu nồng độ ô nhiễm giữa hai mùa và biểu đồ cột so sánh tải lượng BOD5, TSS qua từng trạm bơm chuyển tiếp. Sự biến thiên nồng độ chất ô nhiễm từ trạm bơm số 7 đến trạm trung chuyển số 2 và trạm xử lý Tân Tiến phản ánh hiện tượng tích tụ cặn hữu cơ và phân hủy yếm khí ngay trong lòng cống dẫn.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên xuất phát từ đặc điểm địa hình lòng chảo, cao độ xây dựng nền đô thị thấp hơn mực nước lũ sông Thương, làm triệt tiêu khả năng tiêu thoát nước tự chảy vào mùa mưa lũ. Bên cạnh đó, mức phí thoát nước sinh hoạt áp dụng tại thành phố Bắc Giang ở mức rất thấp, chỉ 200 VNĐ/m³ (tương đương dưới 10% giá nước sạch), thấp hơn nhiều so với mức 1.000 VNĐ/m³ tại thành phố Đà Lạt. Nguồn thu này không đủ trang trải kinh phí duy tu định kỳ 91 km đường cống.

So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các đô thị đồng bằng sông Hồng như Hà Nội và Hải Phòng, thực trạng tại thành phố Bắc Giang cho thấy sự tương đồng về việc trên 80% hộ gia đình sử dụng bể tự hoại nhưng không hút bùn định kỳ nhiều năm liền, khiến hiệu quả xử lý sơ bộ tại chỗ bị suy giảm nghiêm trọng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và nâng cao năng lực quản lý nước thải đô thị, các giải pháp đồng bộ cần được triển khai theo lộ trình:

1. Xây dựng tuyến cống bao và tách dòng nước thải: Ban Quản lý Dự án Đầu tư Xây dựng thành phố Bắc Giang cần chủ trì thi công hệ thống cống tách nước thải riêng biệt bao quanh 16 ao hồ đô thị, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ thu gom nước thải đạt 90% vào năm 2020 và 95% vào năm 2025.
2. Nâng công suất trạm xử lý và trạm bơm tiêu úng: Ủy ban nhân dân thành phố Bắc Giang chỉ đạo Trung tâm Bơm tiêu Thoát nước mở rộng công suất trạm xử lý nước thải tập trung xã Tân Tiến từ 10.000 m³/ngày đêm lên 15.000 m³/ngày đêm trong giai đoạn 2018 - 2022, đồng thời thay thế các tổ máy bơm cũ tại 5 trạm bơm tiêu úng ra sông Thương.
3. Cải cách cơ chế tài chính và giá dịch vụ thoát nước: Sở Tài chính phối hợp với Sở Xây dựng tham mưu cho Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành lộ trình điều chỉnh mức phí dịch vụ thoát nước từ 200 VNĐ/m³ lên mức 1.000 - 1.500 VNĐ/m³ trong giai đoạn 2019 - 2021, đảm bảo bù đắp ít nhất 50% chi phí vận hành và bảo trì mạng lưới.
4. Tăng cường kiểm tra thực thi pháp luật môi trường: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang cùng Công an Môi trường thiết lập kế hoạch thanh tra định kỳ 2 lần/năm, xử phạt nghiêm các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và tiểu thủ công nghiệp không lắp đặt thiết bị tách dầu mỡ sơ bộ trước khi xả vào mạng lưới cống chung từ năm 2018.
5. Thiết lập quy chế quản lý phân bùn bể tự hoại: Phòng Quản lý Đô thị ban hành quy định bắt buộc hút bùn bể tự hoại định kỳ 3 đến 5 năm một lần cho các hộ gia đình, chuyển giao dịch vụ cho doanh nghiệp có giấy phép xử lý tập trung từ năm 2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

1. Cán bộ quản lý quy hoạch và môi trường đô thị: Sử dụng cơ sở dữ liệu thực địa về lưu vực thoát nước, cao độ địa hình và số liệu quan trắc để xây dựng quy hoạch hạ tầng cấp thoát nước cho đô thị loại II và loại I trong tương lai.
2. Kỹ sư thiết kế công trình cấp thoát nước: Tham khảo phương pháp tính toán thủy lực dòng tràn đô thị, ứng dụng công thức tính toán tải lượng ô nhiễm EPA và mô hình mương oxy hóa trong điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Môi trường: Khai thác phương pháp luận chọn mẫu phân tầng, quy trình lấy mẫu nước mặt theo TCVN 5994:1995 và chuỗi số liệu thực nghiệm phân tích chất lượng nước đa chỉ tiêu qua hai mùa mưa - khô.
4. Đơn vị quản lý và vận hành công trình thoát nước: Ứng dụng mô hình quản trị tài sản hạ tầng thoát nước, phương pháp đánh giá hiệu suất trạm bơm và bài toán phân tích chi phí - biểu giá dịch vụ thoát nước thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống tiêu thoát nước tại thành phố Bắc Giang hiện có đặc điểm gì nổi bật?
Mạng lưới thoát nước của thành phố dài khoảng 91 km, chủ yếu là hệ thống cống chung cho cả nước mưa và nước thải sinh hoạt. Do địa hình lòng chảo thấp hơn mực nước lũ sông Thương, hệ thống phụ thuộc hoàn toàn vào 5 trạm bơm tiêu động lực và 7 trạm bơm tăng áp trung chuyển.

Năng lực vận hành thực tế của Trạm xử lý nước thải tập trung xã Tân Tiến ra sao?
Trạm xử lý nước thải tập trung xã Tân Tiến có công suất thiết kế 10.000 m³/ngày đêm, sử dụng công nghệ mương oxy hóa của Pháp. Lưu lượng xử lý thực tế đạt khoảng 7.039,7 m³/ngày đêm, đạt hiệu suất thu gom khoảng 70-75% mạng lưới do các tuyến cống nhánh hộ gia đình chưa được đấu nối đồng bộ.

Nguyên nhân chính khiến các ao hồ nội thành Bắc Giang bị ô nhiễm nặng là gì?
Các hồ như Hồ Nhà Dầu, Hồ Bánh Kẹo và kênh Châu Xuyên chưa có hệ thống cống bao riêng biệt. Nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý và nước mưa cuốn theo rác thải từ khu dân cư xả trực tiếp vào hồ, làm suy giảm nghiêm trọng lượng oxy hòa tan và gây tích tụ bùn lắng hữu cơ.

Mức phí thoát nước 200 VNĐ/m³ ảnh hưởng như thế nào đến công tác quản lý hạ tầng?
Mức thu 200 VNĐ/m³ là mức phí rất thấp, chỉ bằng 20% so với thành phố Đà Lạt (1.000 VNĐ/m³) và dưới 10% giá nước sạch. Nguồn thu này không đủ chi trả tiền điện vận hành trạm bơm và chi phí nạo vét bùn cống, khiến hoạt động bảo dưỡng phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách địa phương.

Giải pháp kỹ thuật nào giúp giải quyết dứt điểm tình trạng ngập úng đô thị khi mưa lớn?
Giải pháp then chốt là xây dựng cống bao tách dòng nước thải quanh 16 hồ điều hòa để tăng dung tích trữ nước mặt, đồng thời nạo vét bùn lắng định kỳ và nâng công suất các trạm bơm tiêu úng Chi Li, Đồng Cửa nhằm chủ động tiêu thoát khi mưa vượt 100 mm.

Kết luận

• Hệ thống hạ tầng thoát nước thành phố Bắc Giang dài 91 km là hệ thống cống chung, phụ thuộc vào 7 trạm bơm thu gom và 5 trạm bơm tiêu úng ra sông Thương.
• Năng lực thu gom nước thải đạt 70-75% thiết kế, lượng nước thải sinh hoạt xả ra môi trường khoảng 7.039,7 m³/ngày đêm với nồng độ BOD5, Amoni, Coliform vượt ngưỡng QCVN 14:2008/BTNMT.
• Chất lượng nước mặt tại 16 hồ điều hòa bị ô nhiễm hữu cơ nặng do tiếp nhận trực tiếp nước thải dân sinh, trong khi mức phí dịch vụ thoát nước 200 VNĐ/m³ chưa đáp ứng nhu cầu duy tu.
• Đề tài khẳng định tính hiệu quả của trạm xử lý tập trung công nghệ mương oxy hóa 10.000 m³/ngày đêm và đề xuất mở rộng lên 15.000 m³/ngày đêm trong giai đoạn 2018 - 2022.
• Luận văn đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện kết hợp giữa kỹ thuật tách dòng cống bao, cải cách biểu giá dịch vụ và tăng cường cưỡng chế thực thi Luật Bảo vệ Môi trường.

Đóng góp chính của công trình là cung cấp luận cứ khoa học và bộ dữ liệu thực chứng chuẩn xác cho bài toán quản lý nước thải tại các đô thị loại II có địa hình lòng chảo trũng. Kế hoạch tiếp theo cần tập trung mở rộng mô hình số hóa GIS quản lý toàn diện mạng lưới cống ngầm và nâng cao nhận thức cộng đồng trong giai đoạn 2018 - 2025. Các nhà quản lý đô thị và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp nguồn dữ liệu thực nghiệm của luận văn để áp dụng vào các dự án phát triển đô thị bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LIỄU THỊ PHƯƠNG NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NƯỚC THẢI ĐÔ THỊ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BẮC GIANG Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Trịnh Quang Huy NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả nghiên cứu của luận văn là những đóng góp riêng dựa trên số liệu khảo sát thực tế, trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Những kết quả nghiên cứu kế thừa các công trình khoa học khác đều được trích dẫn theo đúng quy định.

Nếu luận văn có sự sao chép từ các công trình khoa học khác, tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. Hà Nội, ngày 15 tháng 11 năm 2017 Tác giả luận văn Liễu Thị Phương i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các tập thể, cá nhân trong và ngoài trường. Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo Khoa Môi trường và các thầy cô giáo trường Học viện Nông Nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS.

Trịnh Quang Huy đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin chân thành cảm ơn tới các cán bộ, kỹ thuật viên Trung tâm Quan trắc Tài Nguyên & Môi trường– Sở Tài nguyên Môi trường Bắc Giang; Các sở ban ngành thuộc UBND tỉnh Bắc Giang và thành phố Bắc Giang đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo mọi điều kiện cho tôi thực hiện luận văn. Cuối cùng, tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành tới gia đình, bạn bè và người thân đã luôn bên cạnh tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong thời gian tôi học tập, rèn luyện tại trường Học viện Nông Nghiệp Việt Nam. Hà Nội, ngày 15 tháng 11 năm 2017 Tác giả luận văn Liễu Thị Phương ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vii Danh mục hình.

ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mớİ, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tổng quan về hİện trạng hạ tầng tİêu thoát nước thải đô thị và vấn đề ô nhİễm nước thải đô thị ở Việt Nam. Hệ thống tiêu thoát nước thải đô thị ở Việt Nam.

Các yếu tố tác động đến quy hoạch và quản lý hệ thống thoát nước đô thị. Các vấn đề ô nhiễm nước thải đô thị ở Việt Nam. Các mô hình quản lý nước thải đô thị đã được áp dụng tại Niệt Nam 19 2. Cơ chế chính sách.

Tài chính. Công nghệ, kỹ thuật. Một số mô hình quản lý nước thải đô thị tại Việt Nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra, khảo sát. Phương pháp ước tính.

Phương pháp lấy mẫu. Phương pháp phân tích. Phương pháp so sánh. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu.

Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Bắc Giang. Điều kiện tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội của thành phố Bắc Giang.

Đánh giá hiện trạng quản lý nước thải đô thị trên địa bàn thành phố Bắc Giang. Hiện trạng phát sinh nước thải và hệ thống tiêu thoát nước trên địa bàn thành phố Bắc Giang. Hiện trạng các trạm bơm tiêu úng trên địa bàn thành phố Bắc Giang 55 4. Áp lực từ nước thải đến hệ thống thoát nước trên địa bàn thành phố Bắc Giang.

Đánh giá của người dân về hệ thống thoát nước và xử lý nước thải sinh hoạt trong khu vực nghiên cứu. Đề xuất một số giải pháp quản lý nhằm cải thiện môi trường đô thị thành phố Bắc Giang. Đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong quản lý nước thải đô thị tại thành phố Bắc Giang. Các giải pháp kỹ thuật.

Tăng cường năng lực cho cơ quan quản lý. Đẩy mạnh giám sát thực thi Luật Bảo vệ Môi trường/Luật Xây dựng 83 4. Tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường 84 Phần 5. Kết luận và kiến nghị.

85 Tài liệu tham khảo. 87 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng việt BOD5 Nhu cầu oxy sinh học BQL Ban quản lý BTNMT Bộ Tài Nguyên và Môi trường BVMT Bảo vệ môi trường BVTV Bảo vệ thực vật CCN Cụm công nghiệp CN - TTCN Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp COD Nhu cầu oxy hóa học DO Oxy hòa tan ĐTM Đánh giá tác động môi trường HCM Hồ Chí Minh HTX Hợp tác xã KCN Khu công nghiệp LVHTS Lưu vực hệ thống sông LVS Lưu vực sông MTV Một thành viên NM Nước mặt NN & PTNT Nông nghiệp & phát triển nông thôn NQ Nghị quyết PA Phương án QCCP Quy chuẩn cho phép v QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ Quyết định TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNMT Tài nguyên môi trường TNN Tài nguyên nước TP Thành phố TV Thành viên TW Trung ương TSS Tổng chất rắn lơ lửng UBND Ủy ban nhân dân WHO Tổ chức y tế thế giới XLNT Xử lý nước thải vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. So sánh đặc điểm của hệ thống thoát nước chung và riêng. Thành phần và nồng độ chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt đô thị 14 Bảng 2.

Một số thành phần ô nhiễm đặc trưng trong nước thải bệnh viện 16 Bảng 3. Tổng hợp số phiếu điều tra tình hình sử dụng nước tại 07 phường nghiên cứu. Tổng hợp đối tượng lấy mẫu nước. Danh mục các vị trí lấy mẫu nước thải ngẫu nhiên tại 4 điểm thu gom nước thải.

Danh mục các vị trí lấy mẫu nước mặt tại các hồ đã được lựa chọn 30 Bảng 3. Các chỉ tiêu phân tích môi trường nước mặt. Các chỉ tiêu phân tích môi trường nước thải sinh hoạt. Nhiệt độ không khí trung bình các tháng trong năm ( C).

Lượng mưa các tháng trong năm (mm). Độ ẩm không khí trung bình các tháng trong năm (%). Cơ cấu dân số thành phố Bắc Giang giai đoạn 2013-2016. Diện tích, dân số và đơn vị hành chính Thành phố Bắc Giang.

Ngành nghề của các thành viên hộ gia đình năm 2016. Tình hình hoạt động các trạm bơm thu gom nước thải. Các tuyến cống thực hiện theo dự án thoát nước từ năm 1996 - 2000 48 Bảng 4. Các tuyến cống thực hiện theo đường giao thông từ 2010-2014 49 Bảng 4.

Hiện trạng các hồ chính trên địa bàn thành phố Bắc Giang. Hiện trạng các trạm bơm tiêu úng trên địa bàn TP Bắc Giang. Lượng nước thải sinh hoạt phát sinh tại khu vực nghiên cứu 60 Bảng 4. Kết quả quan trắc chất lượng nước thải sinh hoạt tại các vị trí.

Chất lượng nước thải sau xử lý tại trạm xử lý tập trung. Số cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ trên địa bàn nghiên cứu có phát sinh nước thải sinh hoạt. Đặc tính chung của nước thải sinh hoạt thải ra từ các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống. Ước tính lượng chất ô nhiễm do nước thải sản xuất thải vào môi trường.

Tổng lượng nước mưa tiếp nhận của khu vực nghiên cứu. Chất lượng môi trường nước mặt (tại các ao hồ) khu vực nghiên cứu, năm 2016. Chất lượng môi trường nước mặt (tại các ao hồ) khu vực nghiên cứu, năm 2017. Thống kê các trận mưa gây ra ngập úng năm 2012, 2014, 2016.

Diện tích ngập, phạm vi, mức độ các điểm ngập của thành phố Bắc Giang 74 Bảng 4. Hiện trạng ngập úng khu trung tâm thành phố. Ảnh hưởng BĐKH đến lượng mưa của tỉnh Bắc Giang.80 viii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Dân số và tăng trưởng dân số đô thị tại Việt Nam từ năm 2000 đến 2016.

Tổng dân số cả nước và dân số đô thị của 5 thành phố lớn trên cả nước. Ước tính lượng nước thải sinh hoạt phát sinh ở khu vực đô thị các vùng trên cả nước. Tỷ lệ các đô thị có công trình XLNT đạt tiêu chuẩn quy định. Tổng lượng nước thải y tế ước tính trên phạm vi toàn quốc qua các năm.

Sơ đồ vị trí lấy mẫu nước thải sinh hoạt và nước mặt tại các phường trên địa bàn nghiên cứu. Bản đồ hành chính thành phố Bắc Giang. Sơ đồ thoát nước thải khu vực nghiên cứu. Hiện trạng mạng lưới thoát nước thải thành phố Bắc Giang.

Sơ đồ dòng chảy của nước thải tại khu vực nghiên cứu. Hệ thống các trạm bơm tiêu thoát nước mưa. Phân chia lưu vực thoát nước mưa thành phố Bắc Giang .55 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Liễu Thị Phương Tên Luận văn: Nghiên cứu giải pháp quản lý nước thải đô thị trên địa bàn Thành phố Bắc Giang Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá được hiện trạng hệ thống thoát nước thải và công tác quản lý thoát nước thải đô thị của thành phố Bắc Giang; Đánh giá những thuận lợi, khó khăn để từ đó đưa ra được các giải pháp nâng cao chất lượng quản lý thoát nước và xử lý nước thải sinh hoạt của thành phố Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu Thu thập các số liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội; hiện trạng quản lý nước thải đô thị khu vực nghiên cứu.

Phương pháp lấy mẫu đánh giá mức độ ô nhiễm được thực hiện trên cơ sở tuân thủ theo Tiêu chuẩn Quốc gia về lấy mẫu và đánh giá chất lượng. Dựa vào kết quả thu thập được từ khảo sát thực tế, ta đem so sánh, phân tích với các tiêu chuẩn, quy chuẩn Việt Nam về môi trường hiện hành để đánh giá chất lượng môi trường địa bàn nghiên cứu. Sử dụng các công thức tính toán lượng nước thải phát sinh và tính toán lưu lượng nước mưa lớn nhất tại khu vực nghiên cứu. Kết quả chính và kết luận 1.

Thành phố Bắc Giang có địa hình lòng chảo, nền xây dựng thấp hơn mực nước sông Thương về mùa lũ, trong năm xuất hiện nhiều đợt mưa bão gây ngập úng cục bộ. Tốc độ đô thị hóa tăng vọt trong vài năm gần đây. Mạng lưới thoát nước mưa và thoát nước chung thành phố Bắc Giang có tổng chiều dài khoảng 91km.