Chương 1. Các phương án công nghệ tổ chức thi công và lập kế hoạch tiến độ thi công xây dựng công trình. Các nguyên nhân ảnh hưởng kế hoạch tiến độ thường gặp. Phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) để lựa chọn phương án công nghệ và tổ chức thi công.
So sánh, lựa chọn phương án công nghệ và tổ chức thi công; lập kế hoạch tiến độ thi công hạng mục cầu qua sông nhà Lê nối khu B - C, công trình Trường cao đẳng nghề công nghiệp Thanh Hóa, thuộc Dự án phát triển toàn diện kinh tế xã hội thành phố Thanh Hóa. CÁC PHƯƠNG ÁN TỔ CHỨC THI CÔNG VÀ LẬP KẾ HOẠCH TIẾN ĐỘ THI CÔNG XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH. CÁC NGUYÊN NHÂN ẢNH HƯỞNG KẾ HOẠCH TIẾN ĐỘ THƯỜNG GẶP 1. Tình hình xây dựng nói chung và trong khu vực nghiên cứu Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến hết năm 2014 cả nước có 39.173 dự án sử dụng 30% vốn nhà nước trở lên đang thực hiện đầu tư, trong đó có 17.638 dự án khởi công mới, chiếm 45,03% (Số liệu thống kê trong các năm 2011, 2012 và 2013 tương ứng lần lượt là 36,82%, 33,34% và 36,63%).
Các dự án khởi công mới chủ yếu là dự án nhóm C (16.750 dự án, chiếm 95%) và 14.419 dự án kết thúc đầu tư đưa vào sử dụng trong kỳ chiếm 36,81% (năm 2013 tỷ lệ này là 37,3%, năm 2012 là 42,01%, năm 2011 là 39,24%). [1] Mặc dù Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt, song nhiều dự án vẫn còn chậm tiến độ. Cụ thể, năm 2014 ghi nhận thấy có 2.869 dự án chậm tiến độ, chiếm 7,32% số dự án thực hiện trong kỳ (tỷ lệ này của năm 2013 là 9,59%, năm 2012 là 11,77%). Các nguyên nhân chậm tiến độ do: công tác giải phóng mặt bằng (1.063 dự án, chiếm 2,71%); do bố trí vốn không kịp thời (659 dự án, chiếm 1,68%); do năng lực của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và các nhà thầu (248 dự án, chiếm 0,63%); do thủ tục đầu tư (304 dự án, chiếm 0,78%) và do các nguyên nhân khác (557 dự án, chiếm 1,42%).
Các địa phương có số dự án và tỷ lệ số dự án chậm tiến độ lớn là: Hải Phòng (215 dự án/404 dự án thực hiện đầu tư trong kỳ, chiếm 53,22%); Bình Định (59/146 dự án, chiếm 40,41%); Bình Phước (38/146 dự án, chiếm 26,03%), Bến Tre (54/295 dự án, chiếm 18,31%), Bạc Liêu (60/180 dự án, chiếm 33,33%).[1] Tại Thanh Hóa, thời gian qua trên địa bàn tỉnh đã và đang triển khai thi công hàng trăm công trình kết cấu hạ tầng từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước, 8 Trái phiếu Chính phủ, ODA. Trong đó có nhiều công trình đưa vào khai thác, sử dụng phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nâng cao đời sống nhân dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều công trình xây dựng chậm tiến độ, nhưng chủ đầu tư và các đơn vị có liên quan chưa có biện pháp giải quyết hiệu quả. Nguyên nhân chủ yếu do vướng mắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, khó khăn về vốn và năng lực của nhà thầu trong công tác lựa chọn phương án công nghệ và giải pháp thi công dẫn đến không tập trung xe, máy, thiết bị, nhân lực cần thiết để thi công.Một số dự án trọng điểm đang trong tình trạng chậm tiến độ như: Dự án tuyến đường vành đai Đông - Tây TP Thanh Hóa với chiều dài 8km, có tổng nguồn vốn đầu tư 30,7 triệu USD (tương đương khoảng gần 687,8 tỷ đồng, vay từ chính phủ Hàn Quốc) vẫn còn dang dở, nhếch nhác, một số hạng mục chậm tiến độ, có dấu hiệu xuống cấp, hư hỏng.
Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 15C (đường Hồi Xuân - Tén Tằn), từ km 63 đến km 111,3 qua địa bàn huyện Mường Lát được triển khai thi công từ năm 2010, tổng vốn đầu tư 673 tỷ đồng bằng nguồn vốn Trái phiếu Chính phủ. Theo kế hoạch, dự án hoàn thành vào năm 2012. Sau nhiều lần điều chỉnh thời gian thi công, nhưng đến nay giá trị dự án mới đạt 95%. Theo chỉ đạo của UBND tỉnh Thanh Hóa, dự án phải hoàn thành trong tháng 11 - 2015.
Thế nhưng hiện công tác bồi thường GPMB vẫn chưa hoàn thành để bàn giao cho nhà thầu thi công. Tương tự, dự án đường vành đai phía Tây TP Thanh Hóa (giai đoạn 1 từ km 6+00 - Km 14+632) được triển khai thi công từ tháng 12 - 2014, thời gian hoàn thành sau 27 tháng. Đến nay dự án đang có nguy cơ chậm tiến độ do khó khăn, vướng mắc về mặt bằng; một số hộ dân phải di dời nhưng UBND thành phố Thanh Hóa và huyện Đông Sơn chưa hoàn thành công tác tái định cư. 9 Các dự án chậm tiến độ sẽ gây thiệt hại và lãng phí vô cùng lớn.
Nhà nước, doanh nghiệp và cả xã hội bỏ vốn đầu tư vào các dự án xây dựng (chiếm 40% GDP), tuy nhiên do chậm hoàn thành dẫn đến đình trệ sản xuất, nguồn vốn không được quay vòng kịp thời, bị "chôn" vốn, lãi suất vẫn phải trả, thiếu công trình cho xã hội, cho người dân. Đặc biệt, lãng phí về tài nguyên đất đai khó có thể đo đếm hết. Các phương án tổ chức thi công 1. Tổ chức thi công theo phương pháp tuần tự Quá trình thi công được tiến hành lần lượt từ đối tượng này sang đối tượng khác theo một trật tự đã được quy định.
Tên công Thời gian thi công việc 1 2 3. Phương pháp tổ chức thi công tuần tự t i: Thời gian thực hiện công việc T: Thời gian hoàn thành toàn bộ quá trình thi công 10 Ưu điểm: Với phương pháp tổ chức thi công tuần tự, công tác tổ chức sản xuất và quản lý chất lượng được thực hiện dễ dàng, chế độ sử dụng tài nguyên thấp và ổn định. Nhược điểm: Thời gian thi công xây dựng kéo dài, tính chuyên môn hóa thấp, giá thành cao. Phạm vi áp dụng của phương pháp tổ chức thi công này phù hợp với công trình có điều kiện tài nguyên khó huy động và thời gian xây dựng công trình không hạn chế.
Tổ chức thi công theo phương pháp song song Nguyên tắc tổ chức thi công theo phương pháp này là các sản phẩm xây dựng được bắt đầu thi công cùng một thời điểm và kết thúc sau một khoảng thời gian như nhau. Tên công việc Thời gian thi công 1 2 3. Phương pháp tổ chức thi công song song t i: Thời gian thực hiện công việc T: Thời gian hoàn thành toàn bộ quá trình thi công 11 Ưu điểm: Với phương pháp tổ chức thi công song song, thời gian xây dựng toàn bộ công trình là ngắn nhất, giảm ứ đọng vốn sản xuất của nhà thầu thi công. Nhược điểm: Do có nhiều công việc thi công trong cùng khoảng thời gian nên đòi hỏi sự tập trung sản xuất cao, nhu cầu tài nguyên lớn, dễ gây ra sai phạm hàng loạt rất lãng phí.
Phạm vi áp dụng: Phương pháp tổ chức thi công này được áp dụng khi cần rút ngắn thời gian thi công và tài nguyên huy động không hạn chế trong điều kiện mặt bằng thi công cho phép. Tổ chức thi công theo phương pháp dây chuyền Là sự kết hợp một cách logic phương pháp tuần tự và song song, khắc phục những nhược điểm và phát huy ưu điểm, người ta đưa phương pháp xây dựng dây chuyền. Tên công việc Thời gian thi công 1 I II III IV 2 I II III IV 3 I II III IV. I II III IV m I II III IV ti T Hình 1.
Phương pháp tổ chức thi công dây chuyền 12 t i: Thời gian thực hiện công việc T: Thời gian hoàn thành toàn bộ quá trình thi công Để thi công theo phương pháp xây dựng dây chuyền, người ta chia quá trình kỹ thuật thi công một sản phẩm xây dựng thành n quá trình thành phần và quy định thời hạn tiến hành các quá trình đó cho một sản phẩm là như nhau, đồng thời phối hợp các quá trình này một cách nhịp nhàng về thời gian và không gian theo nguyên tắc: - Thực hiện tuần tự các quá trình thành phần cùng loại từ sản phẩm này sang sản phẩm khác. - Thực hiện song song các quá trình thành phần khác loại trên các sản phẩm khác nhau. Đối tượng của phương pháp dây chuyền có thể là một quá trình phức hợp, một hạng mục hay toàn bộ công trình. Sản xuất dây chuyền nói chung là một phương pháp tổ chức tiên tiến nhất có được do kết quả của sự phân công lao động hợp lý, chuyên môn hóa các thao tác và hợp tác hóa trong sản xuất.
Đặc trưng của nó là sự chuyên môn hóa cao các khu vực và vị trí công tác, hạn chế các danh mục sản phẩm cần chế tạo, sự cân đối của năng lực sản xuất và tính nhịp nhàng song song liên tục của các quá trình. Kết quả là cùng một năng lực sản xuất như nhau, người ta sản xuất nhanh hơn, sản phẩm nhiều hơn, chi phí lao động và giá thành thấp hơn, nhu cầu về nguyên vật liệu và lao động điều hòa liên tục. Sản xuất dây chuyền trong xây dựng có 2 đặc diểm cơ bản sau: - Do sản phẩm xây dựng gắn liền với đất đai và có kích thước lớn nên để thực hiện các công việc theo một trình tự công nghệ phải di chuyển các tổ 13 thợ với các trang thiết bị kèm theo trong không gian công trình từ bộ phận này sang bộ phận khác, từ công trình này sang công trình khác. Điều này khác với dây chuyền công nghiệp: Người công nhân và công cụ đứng yên còn sản phẩm di động, do đó tổ chức dây chuyền trong xây dựng khó hơn.
- Do tính chất đơn chiếc và đa dạng của sản phẩm xây dựng nên các dây chuyền sản xuất hầu hết ngắn hạn, thời gian ổn định ít hoặc không ổn định, nghĩa là sau một khoảng thời gian không dài lắm người ta phải tổ chức lại để xây dựng công trình khác. Các phương án lập kế hoạch tiến độ thi công Để lập kế hoạch và biểu diễn tiến độ thi công hiện nay các nhà khoa học đã nghiên cứu ra các phương pháp sau: 1. Phương pháp sơ đồ ngang (Gantt) Sơ đồ ngang Gantt, còn gọi là Sơ đồ Gantt hay biểu đồ Gantt, là một dạng thể hiện tiến độ dự án cổ điển nhất, được Henry Gantt phát minh ra vào năm 1910.