Chương 1: Cơ sở lý luận về hiệu quả quản lý hoạt động kinh doanh điện năng của Công ty Điện lực Đồng Tháp Chương 2: Đánh giá thực trạng hiệu quả quản lý hoạt động kinh doanh điện năng của Công ty Điện lực Đồng Tháp Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động kinh doanh điện năng tại Công ty Điện lực Đồng Tháp. -7- PHẦN NỘI DUNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH ĐIỆN NĂNG CỦA CÔNG TY ĐIỆN LỰC TỈNH 1. Một số khái niệm Điện năng Sản phẩm điện năng là một loại sản phẩm đặc biệt. Quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh điện năng bao gồm 3 khâu liên hoàn: Sản xuất (phát điện) - Truyền tải - Phân phối điện năng xảy ra đồng thời từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ.
Điện năng được tạo ra khi đủ khả năng tiêu thụ vì đặc điểm của hệ thống điện là ở bất kỳ thời điểm nào cũng có sự cân bằng giữa công suất phát ra và công suất tiêu thụ (không để tồn đọng). Như vậy sản phẩm điện vừa là kết quả của một quá trình hoạt động vật chất nhưng trên thị trường nó lại có đặc trưng của một dịch vụ. Đây là điểm đặc biệt, đặc thù của hoạt động sản xuất kinh doanh điện năng. Sản xuất điện năng Điện năng được tạo ra phần lớn từ các máy phát điện tại các nhà máy điện, chúng có chung nguyên tắc hoạt động là các nguyên lý động điện (định luật cảm ứng điện của Michael Faraday), các hình thức khác như trong pin, ắc quy, tế bào nhiên liệu hay từ năng lượng mặt trời,.
Phần lớn điện năng được sản xuất bởi máy phát điện tại các nhà máy điện, máy phát điện được nối với tuabin, chuyển động quay của tuabin dẫn đến chuyển động quay của máy phát điện và tạo ra điện. Tuabin có thể được vận hành qua: - Hơi nước: Năng lượng nhiệt qua quá trình đốt cháy các nhiên liệu hóa thạch (như than, khí thiên nhiên hay dầu mỏ tại các nhà máy nhiệt điện) hay từ phản ứng hạt nhân (như trong các nhà máy điện nguyên tử) làm nước bốc hơi, dưới áp suất cao làm quay tuabin; - Nước: Tại các nhà máy thủy điện, nước được tụ lại tại hồ chứa được ngăn dòng chảy bởi đập, do áp lực nước cao thông qua đường ống dẫn dòng chảy xuống áp lực thấp từ đó làm quay tuabin; -8- - Gió: Gió có thể trực tiếp tác động đến cánh quạt làm quay tuabin; - Khí nóng: Tuabin có thể được vận hành trực tiếp từ các khí nóng trong quá trình đốt cháy khí thiên nhiên hay dầu; - Điện mặt trời nghĩa là phát điện dựa trên động cơ nhiệt và pin quang điện để thu năng lượng mặt trời, cách phổ biến nhất là sử dụng tấm năng lượng mặt trời; Các thiết bị dùng điện năng đã đi sâu vào cuộc sống trong xã hội con người hiện đại và điện năng là một mặt hàng thiết yếu. Điện năng thường được phân phối đến các hộ gia đình và các cơ sở SXKD, cơ quan với đơn vị đo kilowatt giờ (kWh), với giá bán có thể thay đổi theo cấp điện áp, mục đích sử dụng, thời điểm trong ngày, và lượng tiêu thụ. Truyền tải và phân phối điện năng Truyền tải và phân phối điện năng là quá trình quản lý vận hành lưới điện (đường dây và trạm bến áp từ 500 kV đến 220 V).
Công tác quản lý vận hành đường dây và trạm biến áp do tác động của con người đến thiết bị, công nghệ làm cho nguồn điện sau khi sản xuất ra từ nhà máy điện được truyền tải qua nhiều thiết bị cho đến khách hàng sử dụng điện tiêu thụ. Kinh doanh điện năng Kinh doanh điện năng là khâu cuối cùng trong hoạt động sản xuất, truyền tải, phân phối và tiêu thụ điện năng. Đây là khâu quan trọng nhằm đáp ứng đầy đủ, an toàn và tin cậy nhu cầu sử dụng điện của khách hàng và không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng. Kinh doanh điện năng là trong quá trình cung cấp điện năng đến người tiêu dùng.
Thực chất của kinh doanh điện năng là sự biến đổi các dạng năng lượng khác sang năng lượng điện hay điện năng, dòng điện xuất hiện sau khi lưới điện được nối với mạng tiêu thụ. Hoạt động kinh doanh điện năng Hoạt động kinh doanh điện năng là một trong những hoạt động chính của quá trình truyền tải – phân phối – tiêu thụ để cung cấp điện năng đến khách hàng dùng điện và thu được tiền, qua công tơ và các dịch vụ khách hàng khác. -9- Như vậy kết hợp khái niệm: Điện năng, truyền tải và phân phối điện năng, kinh doanh điện năng thì Công ty Điện lực Đồng Tháp là đơn vị có đầy đủ chức năng, nhiệm vụ hoạt động kinh doanh điện năng (quản lý vận hành từ 110 kV – 220 V). Quản lý Quản lý là việc quản trị của một tổ chức, cho dù đó là một doanh nghiệp, một tổ chức phi lợi nhuận hoặc cơ quan chính phủ.
Quản lý bao gồm các hoạt động thiết lập chiến lược của một tổ chức và điều phối các nỗ lực của nhân viên để hoàn thành các mục tiêu của mình thông qua việc áp dụng các nguồn lực sẵn có, như tài chính, tự nhiên, công nghệ và nhân lực. Thuật ngữ quản lý cũng có thể chỉ những người quản lý một tổ chức. Nhiệm vụ cơ bản của quản lý: - Hoạch định: Xác định mục tiêu, quyết định những công việc cần làm trong tương lai (ngày mai, tuần tới, tháng tới, năm sau, trong 5 năm sau.) lên các kế hoạch hành động. - Tổ chức: Sử dụng một cách tối ưu các tài nguyên được yêu cầu để thực hiện kế hoạch.
- Bố trí nhân lực: Phân tích công việc, tuyển dụng phân công từng cá nhân cho từng công việc thích hợp. - Lãnh đạo, Động viên: Giúp các nhân viên khác làm việc hiệu quả hơn để đạt được các kế hoạch (khiến các cá nhân sẵn lòng làm việc cho tổ chức). - Kiểm soát: Giám sát, kiểm tra quá trình hoạt động theo kế hoạch (kế hoạch có thể sẽ được thay đổi phụ thuộc vào phản hồi của quá trình kiểm tra). Hiệu quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh vừa là một phạm trù cụ thể, vừa là phạm trù trừu tượng.
Nếu là phạm trù cụ thể thì trong công tác quản lý phải định lượng thành các chỉ tiêu, con số để tính toán, so sánh như các quan điểm kinh tế. Nếu là phạm trù trừu tượng phải được định tính thành mức độ quan trọng hoặc vai trò của nó trong lĩnh vực hoạt động kinh doanh. Có thể nói rằng, phạm trù hiệu quả là kiến thức thường trực của mọi nhà quản lý, được ứng dụng rộng rãi vào mọi khâu, mọi bộ phận trong quá trình hoạt động kinh doanh. Từ đây chúng ta có thể chia hiệu quả thành hai loại: Hiệu quả kinh doanh (hiệu quả kinh tế) và hiệu quả kinh tế - xã hội.
Hiệu quả trực tiếp của doanh nghiệp là hiệu quả kinh tế, còn - 10 - hiệu quả của ngành điện là hiệu quả của nền kinh tế quốc dân tức là hiệu quả kinh tế - xã hội. Cả hai hiệu quả này đều có vị trí quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp bảo đảm bù đắp chi phí đã bỏ ra và vừa có tích lũy để tiếp tục quá trình tái hoạt động. Còn hiệu quả kinh tế - xã hội đem lại lợi ích cho xã hội và nền kinh tế quốc dân, nó thể hiện qua việc tăng thu ngân sách cho Nhà nước, tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động, nâng cao mức sống của người lao động và tái phân phối lợi tức xã hội.
Như vậy chúng ta có thể thấy được các quan niệm trên chưa thống nhất và còn nhiều điều hạn chế, bởi vì chúng ta chưa thể thấy được bản chất cũng như mối tương quan, quan niệm về hiệu quả hoạt động kinh doanh. Mặc dù vậy chúng đều chung nhau ở một điểm rằng hiệu quả kinh doanh phản ánh mặt chất lượng của hoạt động hoạt động kinh doanh. Vì vậy một quan điểm về hiệu quả kinh doanh có thể coi là tương đối đầy đủ và hoàn thiện được phát biểu như sau: Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ quản lý khai thác và sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp trong việc tối đa hoá kết quả lợi ích, tối thiểu hoá chi phí kinh doanh bỏ ra nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh. Nó là thước đo ngày càng trở nên quan trọng của tăng trưởng kinh tế và là chỗ dựa cơ bản để đánh giá việc thực hiện mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp trong từng thời kỳ.
Vai trò, vị trí hoạt động kinh doanh điện năng trong nền kinh tế quốc dân Năng lượng mà đặc biệt là điện năng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội. Việc phát triển ngành điện luôn phải đi trước một bước và đã được Nhà nước ta nhiều năm nay rất quan tâm. Nước ta đang trong quá trình phát triển để trở thành một nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong đó hệ thống điện năng giữ một vai trò quan trọng, then chốt cho sự phát triển đó. Nhu cầu hoạt động công nghiệp trên khắp cả nước đang phát triển mạnh mẽ kéo theo nhu cầu sử dụng điện năng ngày một tăng cao.
Chính vì vậy hệ thống điện năng giữ vai trò ổn định và phát triển hệ thống truyền tải điện phục vụ hoạt động công nghiệp, nông nghiệp, thương mại dịch vụ và sinh hoạt của người dân… Trong các kỳ Đại hội Đảng đều định ra phương hướng, nhiệm vụ chủ yếu về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn trong đó "phát huy mọi nguồn lực - 11 - để phát triển hoạt động, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá” đây là một trong những nội dung mà ngành điện đặc biệt quan tâm. Từ phương hướng và nhiệm vụ nêu trên, qua thực tế, giúp chúng ta thấy được rằng sản phẩm điện là giá trị đầu vào, nó tham gia, có mặt trong tất cả các hoạt động kinh tế - xã hội của cả nước; giá thành điện ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành các loại sản phẩm của nền kinh tế; lượng điện năng có liên quan mật thiết đến chất lượng các loại sản phẩm có quy trình hoạt động sử dụng điện. Thật vậy, ở lĩnh vực kinh tế, điện năng giúp cho hoạt động công nghiệp tăng năng suất, chất lượng và hiệu quả, giảm bớt sức lao động của con người. Đặc trưng của nền hoạt động công nghiệp hiện đại hoá là tự động hoá.