Đặt vấn đề Việt Nam đã tham gia ký kết các hiệp định FTA, Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và sự hình thành Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), đây là cơ hội rất lớn cho Việt Nam bắt nhịp với xu thế và trình độ phát triển kinh tế khu vực và thế giới, mở rộng quan hệ thương mại, tiếp cận các thị trường rộng lớn, thu hút vốn đầu tư trực tiếp…trong đó lĩnh vực tài chính NH cũng có rất nhiều thời cơ để nâng cao năng lực quản trị điều hành, nâng cao chất lượng dịch vụ tài chính… Với quá trình hội nhập ngày càng sâu rộng vào thị trường tài chính, tiền tệ khu vực và thế giới, bên cạnh thời cơ cũng có những thách thức mà hệ thống NHTM Việt Nam phải đối mặt, đặc biệt là thực trạng hệ thống NHTM Việt Nam trong thời gian qua: quản trị rủi ro còn nhiều bất cập, nợ xấu có xu hướng tăng cao, năng lực quản trị yếu kém…Để giải quyết những mặt tồn tại đó thì hệ thống NHTM Việt Nam phải tiến hành tái cơ cấu đổi mới nhằm nâng cao năng lực tài chính, năng lực quản trị… tránh sức ép bị thâu tóm và chi phối. Một trong những giải pháp trọng tâm trong quá trình tái cơ cấu là vấn đề quản trị rủi ro và muốn quản trị rủi ro tốt đi theo đúng định hướng mục tiêu đề ra thì việc xây dựng và thiết lập một hệ thống KSNB là hết sức quan trọng trong hệ thống NHTM Việt Nam hiện nay để duy trì phát triển bền vững. Tính cấp thiết của đề tài Kinh doanh NH là loại hình kinh doanh đặc biệt bởi tính chất và mức độ rủi ro cao, rất nhạy cảm với môi trường kinh tế, chịu sự tác động rất lớn của những biến động kinh tế vĩ mô phạm vi quốc gia và quốc tế, đặc biệt trong xu thế hội nhập với một quốc gia đang phát triển thì tính chất rủi ro của hệ thống tài chính càng gia tăng, đa dạng và mức độ phức tạp hơn. Để hội nhập vào sân chơi khu vực và thế giới sâu rộng, theo kịp sự thay đổi của môi trường kinh doanh, sự phát triển của nền kinh tế mới, nhận diện kịp thời các rủi ro mới trong kinh doanh hay nói cách khác là 2 phải quản trị được rủi ro, thì một trong những công cụ hữu hiệu, một cấu phần của hệ thống quản trị chính là xây dựng một hệ thống KSNB theo chuẩn mực thông lệ quốc tế tạo tiền đề nâng cao năng lực hoạt động của NHTM, cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Bắt nhịp với quá trình hội nhập Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) thời gian qua đã tiến hành tái cơ cấu toàn diện hệ thống giai đoạn 2012 – 2015, nổ lực cải thiện năng lực tài chính, tích cực đổi mới, nâng cao năng lực quản trị điều hành, quản trị rủi ro, hiện đại hóa công nghệ…xây dựng nội lực vững mạnh, quản trị tốt các rủi ro trong nền kinh tế mới, chuẩn bị sẵn sàng thực hiện cổ phần hóa khi Chính Phủ yêu cầu. Nhằm đảm bảo đạt được các mục tiêu chiến lược đề ra xây dựng NH phát triển ổn định vững chắc theo hướng hiện đại thì việc xây dựng một hệ thống KSNB là vấn đề cấp thiết của Agribank, thời gian qua nhiều vụ việc gian lận, biển thủ của cán bộ NH Agribank đã lên tiếng báo động và cảnh báo rủi ro cho toàn hệ thống Agribank về tình trạng suy thoái đạo đức của cán bộ nhân viên lợi dụng những lổ hỏng của quy trình, thiếu sự giám sát để chiếm đoạt tài sản trong đó báo động lớn nhất là rủi ro trong hoạt động tín dụng gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng, vậy việc phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh NH theo thông lệ quốc tế là vấn đề cấp thiết đối với Agribank nói chung và Agribank Bình Phước nói riêng đảm bảo hoạt động kinh doanh NH hiệu quả đạt các mục tiêu đề ra. Xuất phát từ lý luận và thực tiễn trên, tác giả chọn đề tài: "NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH BÌNH PHƢỚC" làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ kinh tế, với mong muốn đóng góp nhất định vào việc nâng cao hiệu quả KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank chi nhánh Bình Phước, hạn chế mức thấp nhất rủi ro tín dụng, tạo giá trị gia tăng cho chi nhánh phát triển bền vững. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2.
Mục tiêu tổng quát: Cải thiện KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank chi nhánh Bình Phước. Mục tiêu cụ thể: - Tìm hiểu quy định, quy trình, cơ cấu tổ chức, phân công, phân định trong KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank chi nhánh Bình Phước. - Nghiên cứu thực trạng tổ chức và hoạt động công tác KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank chi nhánh Bình Phước. - Trên cơ sở đánh giá thực trạng, đóng góp một số giải pháp để nâng cao hiệu quả KSNB nhằm ngăn ngừa rủi ro tín dụng tại Agribank chi nhánh Bình Phước.
CÂU HỎI NGHIÊN CỨU - Agribank Bình Phước thực hiện KSNB theo khung lý thuyết nào? - Thực trạng KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank Bình Phước có những điểm mạnh và điểm yếu gì? - Giải pháp gì để góp phần nâng cao hiệu quả KSNB hoạt động tín dụng cho chi nhánh trong thời gian tới? 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: Công tác KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank Bình Phước Phạm vi nghiên cứu: - Không gian: Agribank chi nhánh Bình Phước - Thời gian: thu thập dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp, các dữ liệu thu thập trong vòng 03 năm (từ 2013 đến 2015) 5. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu có hệ thống các lý luận liên quan đến KSNB hoạt động tín dụng trong NHTM và thực tiễn tại Agribank chi nhánh Bình Phước. - Phương pháp khảo sát: thiết kế bảng khảo sát, phát phiếu khảo sát thu thập dữ liệu về thực trạng KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank tỉnh Bình Phước.
4 - Phương pháp thống kê, thu thập xử lý dữ liệu: dùng để thống kê xử lý dữ liệu các bảng khảo sát bằng bảng câu hỏi để khảo sát thực trạng công tác KSNB đối với hoạt động tín dụng tại Agribank Bình Phước - Phương pháp so sánh và phân tích tổng hợp, tư duy logic: phân tích đánh giá thực trạng KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank Bình Phước dựa trên các nguồn số liệu về hoạt động kinh doanh của chi nhánh và các báo cáo kết luận kiểm tra KSNB, kết quả khảo sát bảng hỏi, phỏng vấn từ đó đóng góp một số giải pháp tăng cường hiệu quả KSNB hoạt động tín dụng tại chi nhánh. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu, hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về KSNB trong NHTM. - Tìm hiểu quy trình, quy định tổ chức hoạt động của KSNB hoạt động tín dụng và việc thực thi, tuân thủ quy trình quy định tại Agribank Bình Phước. - Bổ sung một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả KSNB hoạt động tín dụng tại Agribank Bình Phước.
ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI - Đề tài nghiên cứu giúp người đọc hiểu rõ lý luận cơ bản về KSNB trong NHTM. - Luận văn đánh giá mặt làm được, mặt chưa làm được trong công tác KSNB hoạt động tín dụng tại chi nhánh. - Đề xuất một số giải pháp cần bổ sung, khắc phục nhằm nâng cao hiệu quả KSNB hoạt động tín dụng Agribank Bình Phước. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU Đến nay đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về KSNB với nhiều đối tượng ở nhiều góc độ và mục đích khác nhau trong lĩnh vực NH như: luận văn thạc sỹ, một số bài báo trên tạp chí kế toán, tạp chí NH,…các công trình nghiên cứu đó đã đóng góp về mặt lý luận và được vận dụng vào thực tiễn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động KSNB, phòng ngừa rủi ro hoạt động NH.
Lê Mai Phương 2011, Nâng cao hiệu quả, kiểm tra kiểm soát nội bộ tại ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam: Luận văn thạc sĩ kinh tế 5 - Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM (tài liệu luận văn thạc sĩ tại thư viện trường Đại Học Ngân hàng TP. Nguyễn Thuỳ Linh 2013, Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng, Luận văn thạc sỹ kinh tế Trường Đại Học Ngoại Thương Hà Nội. (truy cập http://www. Đỗ Trần Hải Hà 2015, Hoạt động kiểm tra, kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – chi nhánh Phan Đình Phùng.
Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học ngân hàng TP. (tài liệu luận văn thạc sĩ tại thư viện trường Đại Học Ngân hàng TP. Nguyễn Quang Huy 2015, Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần An Bình chi nhánh Đồng Tháp. Luận văn thạc sĩ kinh tế - Trường Đại học Ngân hàng TP.Hồ Chí Minh.
Các đề tài trên được tác giả nghiên cứu đánh giá thực trạng trong công tác KSNB hoạt động tín dụng tại NH thông qua thiết lập bảng khảo sát nhìn nhận từ quy trình tổ chức của bộ máy KSNB, quy trình tín dụng từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả KSNB, nâng cao chất lượng tín dụng tại đơn vị và đưa ra một số kiến nghị để các giải pháp có tính thực thi cao. Đề tài đã đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp được nghiên cứu phù hợp với mô hình tổ chức quản lý của từng đơn vị. Đào Minh Phúc, Lê Văn Hinh 2012, Hệ thống KSNB gắn với quản lý rủi ro tại các NHTM Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, Tạp chí ngân hàng số 24, tr 20-26, tháng 12/2012. Phạm Quang Huy 2014, Bàn về COSO 2013 và định hướng vận dụng trong việc giám sát quá trình thực thi chiến lược kinh doanh.
Tạp chí phát triển và hội nhập số 15, tr 29-33, tháng 03-04/2014. Nguyễn Minh Phương, Lê Hồng Vân 2012, Tương lai của KSNB chuyên trách sau quy định mới (Bài báo nghiên cứu khoa học của giảng viên). Truy cập web trường Học Viện Ngân hàng http://www. Nguyễn Minh Phương 2014, Một số yếu kém trong quy trình KSNB hoạt động tín dụng của các Ngân hàng thương mại và khuyến nghị.
Tạp chí ngân hàng số 6, tr 26 – 30, tháng 03/2014 9. Nguyễn Thị Hương Liên 2015, Bài học từ thất bại của hệ thống KSNB ngân hàng thương mại,Tạp chí nghiên cứu khoa học kiểm toán. Truy cập trang web http://www. Ngô Thái Phượng, Lê Thị Thanh Ngân 2015, Khuôn khổ hệ thống KSNB theo tiêu chuẩn Basel.