ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH –––––––––––––––––––––––––––– NGUYỄN HỮU THÀNH NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ THUỘC BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH THÁI NGUYÊN - 2015 Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH –––––––––––––––––––––––––––– NGUYỄN HỮU THÀNH NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ THUỘC BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH THÁI NGUYÊN Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60.02 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN TIẾN LONG THÁI NGUYÊN - 2015 Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ này là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi; số liệu sử dụng và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chƣa đƣợc sử dụng để bảo vệ cho bất cứ một học vị nào. Luận văn đã sử dụng nhiều nguồn thông tin liên quan khác nhau để phục vụ cho việc nghiên cứu, các nguồn thông tin đã đƣợc xử lý và trích dẫn rõ nguồn tài liệu tham khảo theo quy định. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện đề tài đã đƣợc cảm ơn. Thái Nguyên, tháng . năm 2015 Tác giả luận văn Nguyễn Hữu Thành Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c ii LỜI CẢM ƠN Sau hơn hai năm học tập tại trƣờng Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên tôi đã đƣợc các thầy, cô truyền đạt kiến thức và hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành khoá học đào tạo thạc sĩ. Trong quá trình học tập và nghiên cứu ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi còn nhận đƣợc sự giúp đỡ của nhiều tập thể, cá nhân trong và ngoài nhà trƣờng. Đến nay tôi đã hoàn thành chƣơng trình các môn học và luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh. Trƣớc tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ của quý thầy, cô trong và ngoài trƣờng Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh Thái Nguyên, các thầy cô trực tiếp giảng dạy trong suốt hơn hai năm qua, đặc biệt là thầy giáo TS. Nguyễn Tiến Long - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh khu vực I đã giành nhiều thời gian, tâm huyết hƣớng dẫn, giúp đỡ để tôi nghiên cứu và hoàn thành luận văn Thạc sĩ này. Mặc dù bản thân tôi đã có nhiều cố gắng hoàn thiện luận văn của mình bằng cả kiến thức đã đƣợc trang bị và vốn kinh nghiệm sẵn có. Tuy nhiên, do thời gian và trình độ chuyên môn, nên luận văn khó tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận đƣợc sự tham gia đóng góp ý kiến của quý thầy cô, cùng toàn thể các bạn. Một lần nữa tôi xin đƣợc trân trọng cảm ơn! Thái Nguyên, tháng . năm 2015 Tác giả luận văn Nguyễn Hữu Thành Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ . vii MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Những đóng góp của luận văn . Bố cục của luận văn . 5 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỀN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ THUỘC HỆ THỐNG BHXH CẤP TỈNH, THÀNH PHỐ. Cơ sở lý luận về nâng cao chất lƣợng cán bộ lãnh đạo, quản lý . Khái niệm cán bộ lãnh đạo, quản lý . Khái niệm chất lƣợng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý . Nâng cao chất lƣợng cán bộ lãnh đạo, quản lý . Các yếu tố tác động đến nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong cơ quan, doanh nghiệp . Yếu tố về đào tạo và phát triển . Yếu tố về tuyển dụng và đề bạt CBLĐ, QL . Yếu tố về tiền công, chế độ đãi ngộ khen thƣởng và kỷ luật . Điều kiện về môi trƣờng làm việc cho cán bộ lao động, quản lý . Kinh nghiệm về nâng cao chất lƣợng cán bộ quản lý trong các tổ chức, doanh nghiệp trên thế giới và Việt Nam . Kinh nghiệm một số nƣớc trên thế giới . Kinh nghiệm ở Việt Nam . 25 Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Bài học kinh nghiệm cho nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý thuộc hệ thống BHXH cấp tỉnh, thành phố . 27 Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Các câu hỏi nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . Phƣơng pháp thu thập thông tin . Phƣơng pháp xử lý thông tin, tổng hợp, phân tích thông tin . Hệ thống chi tiêu nghiên cứu . Các chỉ tiêu đánh giá chất lƣợng cán bộ lãnh đạo, quản lý . Các chỉ tiêu đánh giá các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng cán bộ lãnh đạo, quản lý . 33 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG CHẤT LƢỢNG CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ THUỘC HỆ THỐNG BHXH TỈNH THÁI NGUYÊN . Khái quát về hệ thống bảo hiểm xã hội tỉnh Thái Nguyên . Về tổ chức bộ máy . Chức năng của Bảo hiểm xã hội tỉnh Thái Nguyên . Nhiệm vụ và quyền hạn của Bảo hiểm xã hội tỉnh Thái Nguyên . Thực trạng chất lƣợng cán bộ lãnh đạo, quản lý thuộc hệ thống BHXH tỉnh Thái Nguyên . Thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý thuộc hệ thống BHXH tỉnh Thái Nguyên . 38 Nguồn: Tính toán từ kết quả điều tra . Thực trạng chất lƣợng cán bộ lãnh đạo, quản lý thuộc hệ thống BHXH tỉnh Thái Nguyên . Đánh giá các yếu tố ảnh hƣởng đến nâng cao chất lƣợng cán bộ lãnh đạo, quản lý thuộc hệ thống BHXH tỉnh Thái Nguyên. Đánh giá chung về chất lƣợng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý thuộc hệ thống BHXH tỉnh Thái Nguyên . Những ƣu điểm về chất lƣợng đội ngũ CBLĐ, QL . 65 Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www. Những hạn chế, bất cập về chất lƣợng đội ngũ CBLĐ, QL . Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập về chất lƣợng đội ngũ CBLĐ, QL . 66 Chƣơng 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ THUỘC HỆ THỐNG BHXH TỈNH THÁI NGUYÊN . Một số quan điểm về sử dụng cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống BHXH tỉnh Thái Nguyên . Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống BHXH tỉnh Thái Nguyên . Quy hoạch đội ngũ cán bộ có đủ trình độ, năng lực phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý. Quan tâm đến điều kiện làm việc và chế độ đãi ngộ đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý . Sử dụng cán bộ lãnh đạo, quản lý cần gắn với chuyên môn . Đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý về chuyên môn, kiến thức, trình độ và kỹ năng quản lý . Hoàn thiện các chính sách đối với CBLĐ, QL . Giải pháp đối với bản thân ngƣời cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống BHXH tỉnh Thái Nguyên .Đối với nhà nƣớc .Đối với BHXH Việt Nam . 81 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 84 Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BHXH : Bảo hiểm xã hội BHYT : Bảo hiểm y tế CBLĐ : Cán bộ lao động CNH - HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa DN : Doanh nghiệp QL : Quản lý UBND : Ủy ban nhân dan Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c vii DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ Bảng 3. Cơ cấu CBLĐ, QL phân theo vị trí, chức danh công việc, giai đoạn 2011 - 2014 . Tỷ lệ CBLĐ, QL theo trình độ học vấn qua các năm . Tỷ lệ trình độ ngoại ngữ và tin học của CBLĐ, QL năm 2014 . Tỷ lệ CBLĐ, QL theo giới tính và nhóm tuổi qua các năm . Thâm niên công tác của CBLĐ, QL theo giới tính . Thông tin về CBLĐ, QL trong mẫu khảo sát năm 2014 . Kết quả điều tra về sức khỏe CBLĐ, QL ở BHXH tỉnh Thái Nguyên. Ý kiến đánh giá của ngƣời lao động về phẩm chất đạo đức của CBLĐ, QL . Trình độ lý luận chính trị của đội ngũ CBLĐ, QL tại hệ thống BHXH năm 2014. Ý Kiến đánh giá của ngƣời lao động về CBLĐ, QL tại BHXH tỉnh Thái Nguyên . Mức độ đáp ứng trong công việc quản lý của Ban Giám đốc . Mức độ đáp ứng trong công việc quản lý của cấp trung gian . Mức độ đáp ứng trong công việc quản lý của cấp tác nghiệp . Tổng hợp ý kiến đánh giá kỹ năng cơ bản của CBLĐ, QL qua khảo sát ngƣời lao động . Khả năng tổ chức, tập hợp, vận động quần chúng của đội ngũ CBLĐ, QL . Kết quả đào tạo của CBLĐ, QL ở BHXH qua các năm . Tình hình bồi dƣỡng nghiệp vụ cho CBLĐ, QL tác nghiệp . Tình hình bồi dƣỡng nghiệp vụ cho CBLĐ, QL . Vƣớng mắc chủ yếu của BHXH trong công tác quản lý .1: Tổ chức bộ máy BHXH tỉnh Thái Nguyên . 35 Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một chính sách xã hội lớn của Đảng và Nhà nƣớc ta. Nó mang trong mình bản chất nhân văn sâu sắc vì cuộc sống an bình, hạnh phúc của con ngƣời. Trong suốt cuộc đời, mỗi con ngƣời sinh ra, lớn lên, trƣởng thành bình thƣờng đều trải qua một quá trình lao động để nuôi sống gia đình mình và đóng góp một phần vào sự phát triển chung của xã hội. Tham gia BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của ngƣời lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc qua đời. Ngay từ khi mới thành lập nƣớc Việt Nam dân chủ cộng hòa, Đảng và Bác Hồ đã đặc biệt quan tâm đến công tác BHXH. Chính phủ đã ban hành các sắc lệnh về chính sách BHXH, và sau đó là Điều lệ tạm thời quy định các chế độ BHXH đối với công nhân, viên chức nhà nƣớc, lực lƣợng vũ trang.