BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM NGUYỄN THỊ THU TRANG MỨC ĐỘ TUÂN THỦ QUY ĐỊNH MÔI TRƢỜNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh- Năm 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM NGUYỄN THỊ THU TRANG MỨC ĐỘ TUÂN THỦ QUY ĐỊNH MÔI TRƢỜNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 60310105 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.
Nguyễn Hoàng Bảo Tp. Hồ Chí Minh- Năm 2013 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: (1) Công trình nghiên cứu này do chính và riêng bản thân tôi thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn trực tiếp của ngƣời hƣớng dẫn khoa học; (2) Không có nghiên cứu nào của các tác giả khác đƣợc sử dụng trong luận văn này mà không đƣợc trích dẫn theo đúng quy định; (3) Không thực hiện chỉnh sữa bất kỳ số liệu nào đƣợc sử dụng trong nghiên cứu; (4) Kết quả nghiên cứu là hoàn toàn trung thực. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 30 tháng 10 năm 2013 HỌC VIÊN Nguyễn Thị Thu Trang MỤC LỤC Trang Bìa phụ LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ TÓM LƢỢC CHƢƠNG 1. Bối cảnh nghiên cứu: hiện trạng môi trƣờng thành phố Hồ Chí Minh và tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.
Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi và giới hạn của nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của nghiên cứu.
Kết cấu của luận văn. Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Phân hạng doanh nghiệp theo kết quả hoạt động môi trƣờng. Các nghiên cứu lý thuyết liên quan.
Các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan. Nghiên cứu thực nghiệm ở các nƣớc đang phát triển. Nghiên cứu thực nghiệm ở các nƣớc phát triển. Khung khái niệm và phân tích.
PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu. Sơ lƣợc về mô hình binary logistic. Diễn giải quan hệ giữa biến độc lập và biến phụ thuộc.
Tính p1 khi biết p0. Sơ lƣợc về bộ dữ liệu. Mẫu nghiên cứu. Biến trích ra từ bộ dữ liệu sử dụng cho mô hình.
MỨC ĐỘ TUÂN THỦ QUY ĐỊNH MÔI TRƢỜNG CỦA SMEs THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH: TIẾP CẬN THỐNG KÊ MÔ TẢ VÀ MÔ HÌNH BINARY LOGISTIC. Thống kê mô tả các biến trong mô hình. Kết quả BVMT của SMEs. Đặc điểm SMEs.
Nhận thức của chủ doanh nghiệp/ nhà quản lý. Hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Nhóm đặc điểm áp lực tác động lên SMEs. Quan hệ chính quyền.
Thống kê mô tả khả năng tuân thủ quy định BVMT của SMEs theo các yếu tố đƣợc dự đoán có tác động lên hành vi của doanh nghiệp. Tác động của nhóm yếu tố đặc điểm SMEs. Tác động của nhóm yếu tố nhận thức chủ doanh nghiệp/ nhà quản lý. Tác động của hoạt động tài chính của doanh nghiệp.
Tác động của nhóm yếu tố đặc điểm áp lực từ bên ngoài lên SMEs. Tác động của nhóm yếu tố quan hệ chính quyền. Mối quan hệ giữa các biến. Kiểm định mối quan hệ giữa biến phụ thuộc và các biến độc lập.
Hồi quy binary logistic. Hồi quy binary logistic với bộ dữ liệu ban đầu. Hồi quy binary logistic với bộ dữ liệu đã loại trừ các giá trị ngoại lai và các trƣờng hợp ảnh hƣởng. Lựa chọn mô hình để thuyết minh kết quả.
Kiểm tra kết quả về mặt thống kê. Kết luận của nghiên cứu. Hạn chế của nghiên cứu. Hƣớng nghiên cứu mở rộng.
78 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC A: CÁC BẢNG SỐ LIỆU PHỤC VỤ CHƢƠNG 1- GIỚI THIỆU PHỤ LỤC B: KẾT QUẢ CHẠY MÔ HÌNH HỒI QUY BINARY LOGISTIC VỚI BỘ DỮ LIỆU BAN ĐẦU PHỤ LỤC C: KẾT QUẢ CHẠY MÔ HÌNH HỒI QUY BINARY LOGISTIC VỚI BỘ DỮ LIỆU ĐÃ LOẠI GIÁ TRỊ NGOẠI LAI VÀ CÁC TRƢỜNG HỢP ẢNH HƢỞNG DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT AFTA Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (SEAN Free Trade Area) ASEAN Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (Association of Southeast Asian Nations) BVMT Bảo vệ môi trƣờng CCN Cụm công nghiệp CIEM Viện Quản lý Kinh tế Trung ƣơng CKĐTC Bản cam kết đạt tiêu chuẩn môi trƣờng DN Doanh nghiệp DoE Khoa Kinh tế của Trƣờng Đại học Copenhagen ĐTM Đánh giá tác động môi trƣờng ĐKĐTC Bản đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trƣờng HTXLNT Hệ thống xử lý nƣớc thải ILSSA Viện Khoa học Lao động và Xã hội KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KCNC Khu công nghệ cao MOLISA Bộ Lao động Thƣơng binh và Xã hội MPI Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ MSMEs Doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ (Micro, small and medium- sized enterprises) SMEs Doanh nghiệp vừa và nhỏ (Small and medium-sized enterprises) TNHH Trách nhiệm hữu hạn WTO Tổ chức Thƣơng mại Thế giới (World Trade Organnization) DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Trang Bảng 2. Tiêu chí phân loại SMEs theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tiêu chí phân loại SMEs theo Hội đồng Quốc gia Phát triển SMEs tại Malaysia, áp dụng từ ngày 09 tháng 07 năm 2005. Tiêu chí phân loại SMEs theo Hội đồng Quốc gia Phát triển SMEs tại Malaysia, áp dụng từ ngày 01 tháng 01 năm 2014.
Tiêu chí phân loại SMEs tại một số quốc gia. Tiêu chí phân loại SMEs theo Liên Minh Châu Âu. Tiêu chí phân loại SMEs của Ngân hàng Thế giới (doanh nghiệp phải đáp ứng đƣợc tối thiểu 2 phần 3 các đặc điểm này). Mô tả các biến độc lập.
Số liệu doanh nghiệp đƣợc điều tra trong bộ dữ liệu điều tra SMEs 2009 theo quy mô và địa bàn. SMEs thuộc khu vực sản xuất nằm ngoài các KCN/ KCX/ KCNC/ CCN trong bộ dữ liệu SMEs 2009 tại thành phố Hồ Chí Minh theo ngành. Đo lƣờng các biến trong mô hình bằng các biến đƣợc trích ra từ bộ dữ liệu SMEs 2009. Mã hóa biến Edu_Own.
Kết quả BVMT của SMEs trong mẫu nghiên cứu. Đặc điểm riêng có của SMEs trong mẫu nghiên cứu. Nhận thức của SMEs trong mẫu nghiên cứu. Tình hình hoạt động tài chính của SMEs trong mẫu nghiên cứu.
Các áp lực từ bên ngoài mà SMEs trong mẫu nghiên cứu phải đối diện. Quan hệ với chính quyền của SMEs trong mẫu nghiên cứu. Kết quả BVMT của doanh nghiệp theo các đặc đểm riêng có của SMEs trong mẫu nghiên cứu. Kết quả BVMT của doanh nghiệp theo tuổi thọ của máy móc/ thiết bị chính của SMEs trong mẫu nghiên cứu.
Kết quả BVMT của doanh nghiệp theo nhận thức của chủ doanh nghiệp/ nhà quản lý SMEs trong mẫu nghiên cứu. Kết quả BVMT của doanh nghiệp theo tình hình hoạt động tài chính của SMEs trong mẫu nghiên cứu. Kết quả BVMT của doanh nghiệp theo nhóm các đặc điểm áp lực từ bên ngoài của SMEs trong mẫu nghiên cứu. Kết quả BVMT của doanh nghiệp theo đối tƣợng khách hàng của SMEs trong mẫu nghiên cứu.
Kết quả BVMT của doanh nghiệp theo mức độ quan hệ với chính quyền của SMEs trong mẫu nghiên cứu. Hệ số tƣơng quan đơn giữa các biến. Kiểm định Pearson Chi- square giữa biến phụ thuộc và từng biến độc lập. Tỷ lệ chính xác phân loại (dữ liệu ban đầu).
Tỷ lệ chính xác phân loại (dữ liệu đã loại quan sát ngoại lai và các trƣờng hợp ảnh hƣởng). Kiểm định Omnibus về hệ số của mô hình. Hồi quy binary logistic (N= 370). Bảng phân loại.
Các yếu tố ảnh hƣởng đến kết quả BVMT của doanh nghiệp từ kết quả chạy mô hình thống kê. Khả năng tuân thủ quy định BVMT của doanh nghiệp khi biến độc lập tăng 1 đơn vị. Mức độ thay đổi khả năng tuân thủ quy định BVMT của doanh nghiệp so với ban đầu khi biến độc lập tăng 1 đơn vị. 72 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Trang Hình 2.
Qui trình phân loại doanh nghiệp theo kết quả BVMT của doanh nghiệp tại Việt Nam. Khung khái niệm và phân tích của nghiên cứu. 73 TÓM LƢỢC Trong những năm gần đây, cƣ dân thành phố Hồ Chí Minh đã phải chứng kiến cảnh chất lƣợng môi trƣờng sống ngày một suy giảm. Đây là hậu quả của nhiều nguyên nhân, trong đó có các hoạt động gây ô nhiễm nhƣ: sinh hoạt, giao thông vận tải và sản xuất.
Trong đó, nguồn thải từ hoạt động sản xuất là rất đáng kể, cả về khối lƣợng, nồng độ và mức độ khó xử lý. Việc hạn chế nguồn thải này ở đây không chỉ đơn giản là đóng cửa các nhà máy gây ô nhiễm mà cần tìm cách tác động vào các yếu tố có tác dụng nâng cao kết quả hoạt động BVMT của doanh nghiệp mà vẫn đảm bảo doanh nghiệp hoạt động và phát triển. Nghiên cứu lọc dữ liệu từ bộ dữ liệu doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) 2009 cho một mẫu gồm 379 doanh nghiệp sản xuất tại thành phố Hồ Chí Minh, đến từ chín lĩnh vực khác nhau để tìm ra các yếu tố thật sự có ý nghĩa tác động đến việc tuân thủ các quy định bảo vệ môi trƣờng (BVMT) của doanh nghiệp. Năm nhóm yếu tố và dấu kỳ vọng của nó đối với khả năng tuân thủ: (1) đặc điểm riêng có của doanh nghiệp (quy mô(+), ngành nghề sản xuất, hình thức pháp lý, thâm niên hoạt động(-), tuổi thọ của máy móc/ thiết bị(-)); (2) nhận thức của chủ doanh nghiệp/ nhà quản lý(+) (trình độ, hiểu biết về pháp luật môi trƣờng); (3) kết quả hoạt động tài chính của doanh nghiệp(+) (kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, chi đầu tƣ mới), (4) áp lực từ các bên có liên quan(+) (khách hàng, nhà cung cấp, nhà đầu tƣ và cộng đồng); (5) mức độ quan hệ với chính quyền(-) (hối lộ, độ lớn mạng lƣới quan hệ với chính trị gia và công chức).
Hồi quy binary logistic đƣợc sử dụng để dự đoán mức độ tuân thủ quy định BVMT của doanh nghiệp thông qua việc doanh nghiệp có hay không giấy chứng nhận môi trƣờng. Kết quả chạy hồi quy đƣa đến một số phát hiện.
