chương 1, Luật Du lịch 2017). Theo tác giả Trần Đức Thanh trong cuốn “Nhập môn khoa học du lịch” thì “du khách là người từ nơi khác đến với/hoặc kèm theo mục đích thẩm nhận tại chỗ những giá trị vật chất, tinh thần hữu hình hay vô hình của thiên nhiên và/hoặc của cộng đồng xã hội. Về phương diện kinh tế, du khách là người sử dụng dịch vụ của các doanh nghiệp du lịch như lữ hành, lưu trú, ăn uống…”[13]. Phân loại khách du lịch Khách du lịch bao gồm nhiều nhóm, cư trú tại nhiều địa phương, quốc gia khác nhau, có mục đích du lịch, phương thức và phương tiện du lịch cũng khác nhau.
Vì vậy, việc phân loại khách du lịch là cần thiết để có kế hoạch cung ứng các sản phẩm du lịch phù hợp với từng nhóm đối tượng. Có rất nhiều quan điểm khác nhau về việc phân chia khách du lịch. Theo đề nghị của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), ngày 04/03/1993, Hội đồng Thống kê Liên hợp quốc đã công nhận những thuật ngữ sau để thống nhất việc soạn thảo thống kê du lịch: 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Khách du lịch quốc tế đến (Inbound Tourist): là những người từ nước ngoài đến du lịch một quốc gia. - Khách du lịch quốc tế ra nước ngoài (Outbound Tourist): là những người đang sống trong một quốc gia đi du lịch ở nước ngoài.
- Khách du lịch trong nước (Internal Tourist): là những công dân của một quốc gia và người nước ngoài đang sống trên lãnh thổ của quốc gia đó đi du lịch trong nước. - Khách du lịch nội địa (Domestic Tourist): gồm khách du lịch trong nước và khách du lịch quốc tế đến. - Khách du lịch quốc gia (National Tourist): gồm khách du lịch trong nước và khách du lịch quốc tế ra nước ngoài. Theo Điều 10, chư ơng II , L uật Du lịc h số 09/2 017/Q H1 4, k hách du lịch gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế đến Việt Nam và khách du lịch ra nước ngoài: - Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam.
- Khách du lịch quốc tế đến Việt Nam là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch. - Khách du lịch ra nước ngoài là công dân Việt Nam và người nước ngoài cư trú ở Việt Nam đi du lịch nước ngoài. Ngoài ra, khách du lịch có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau: theo quốc tịch, theo mục đích chuyến đi, theo đặc điểm kinh tế xã hội, theo hình thức tổ chức… Phân loại theo quốc tịch (phân loại theo nguồn gốc dân tộc, tính cách dân tộc) Mỗi quốc gia có những đặc trưng riêng về điều kiện tự nhiên, địa hình, khí hậu cũng như phong tục, tập quán, thói quen, sở thích; thậm chí một quốc gia cũng có thể gồm nhiều vùng, nhiều khu vực với những đặc điểm cư dân khác nhau. Những điều kiện giống nhau, sự đối lập giống nhau, những quyền lợi giống nhau nói chung ở đâu cũng tạo ra những tính cách và phong tục giống nhau.
Vì vayạ những nét điển hình riêng biệt mang tính ổn định, đặc trưng trong các mối quan hệ 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com của dân tộc được gọi là tính cách dân tộc. Tính cách dân tộc biểu biện qua các giá trị truyền thống, trong văn học nghệ thuật, trong phong tục tập quán… Tính cách dân tộc được hình thành từ đời sống tâm lý chung của dân tộc qua nhiều thế hệ và luôn được vun đắp giữ gìn và phát triển. Việc nắm rõ được đặc điểm, nguồn gốc khách hàng sẽ mang đến cho nhà cung ứng dịch vụ du lịch sự chủ động trong việc tạo ra các sản phẩm du lịch phù hợp, không ngạc nhiên và bị động trước những hành vi ứng xử và hành vi tiêu dùng của khách, đáp ứng tối đa nhu cầu của khách du lịch [1]. Phân loại theo mục đích chuyến đi UNWTO đã phân loại các nhóm động cơ đi du lịch [1] với các mục đích như sau: - Nhóm I: giải trí Nhóm khách du lịch đi du lịch với mục đích giải trí, nghỉ ngơi, giải trí, phục hồi tâm sinh lý, tiếp cận gần gũi với thiên nhiên, thay đổi môi trường sống.
Nhóm này có đặc điểm chung là: họ lựa chọn các điểm đến phù hợp với sở thích của họ, đi du lịch nhằm hưởng thụ các giá trị văn hoá, cảnh quan thiên nhiên hoặc phục hồi sức khoẻ; họ ít trung thành với các điểm đến du lịch, tính thời vụ thể hiện rõ (họ thường đi du lịch vào các kỳ nghỉ hoặc khi thời tiết thuận lợi); quyết định lựa chọn điểm đến của họ khá nhạy cảm với giá cả và bị ảnh hưởng khá nhiều bởi giá cả; thời gian dành cho chuyến đi thường dài; có thể họ thường đến nhiều điểm khác nhau trong một chuyến đi. - Nhóm II: công vụ (hay còn gọi là MICE) Đối với nhóm khách du lịch công vụ: mục đích chính cho chuyến đi của họ là thực hiện một công việc nào đó (kinh doanh, hội nghị, tham dự hội chợ, triển lãm.), tuy nhiên, trong các chuyến đi đó họ thường kết hợp tham quan, nghỉ ngơi.; việc lựa chọn phương tiện giao thông, loại hình lưu trú, thời gian lưu lại. phụ thuộc vào loại công việc trong chuyến đi của họ; họ ít chịu sự chi phối của biến động giá cả các sản phẩm du lịch; mức chi tiêu của họ cao. - Nhóm III: các động cơ khác Nhóm này gồm nhiều mục đích khác nhau: có thể là đi du lịch với mục đích thăm viếng người thân, đi du lịch hưởng tuần trăng mật, kỷ niệm ngày cưới, điều 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com dưỡng, tăng cường sức khỏe, chữa bệnh, đi du lịch để tìm hiểu, khám phá, hay đi du lịch nhằm thể hiện sự “chơi trội” để thu hút sự chú ý của những người xung quanh.
Nhóm khách du lịch này có đặc điểm là: thời gian lưu lại không dài, ít nhạy cảm với giá cả, việc kết hợp tham quan các điểm du lịch ít khi được xác định trước. Mục đích của việc phân chia mục đích đi du lịch là để giúp các nhà kinh doanh du lịch định hướng được chính sách sản phẩm, chính sách giá cả cho phù hợp. Việc phân chia các mục đích du lịch cũng chỉ mang tính tương đối vì có nhiều người đi du lịch với nhiều mục đích kết hợp nên rất khó phân định chính xác, cụ thể được. Phân loại theo đặc điểm kinh tế - xã hội Khách du lịch cũng thường được phân thành các nhóm theo nhiều tiêu chí về đặc điểm kinh tế - xã hội.
Các tiêu chí sau đây thường được nhiều nước sử dụng: - Phân nhóm theo độ tuổi: theo tiêu thức này, nhiều nước phân chia khách du lịch thành các nhóm sau: dưới 15 tuổi, từ 15 tuổi đến 24 tuổi, từ 25 đến dưới 34 tuổi, từ 35 đến dưới 44 tuổi, 45 dưới 64 tuổi, từ 65 tuổi trở lên. - Phân nhóm theo giới tính: nam, nữ. - Phân nhóm theo nghề nghiệp: công chức, giáo viên, thương nhân, kỹ sư, bác sĩ, công nhân, nông dân,. Ngoài ra, khách du lịch còn được phân nhóm theo mức thu nhập, theo cấu trúc gia đình, theo truyền thống văn hoá, theo tôn giáo… 1.
Nghiên cứu đặc điểm của khách 1. Nghiên cứu đặc điểm nhân khẩu của khách Việc nghiên cứu đặc điểm nhân khẩu là nghiên cứu các yếu tố như độ tuổi, giới tính, trình độ học vấn, nghề nghiệp, mức thu nhập,… của khách du lịch nhằm phân loại các đoạn thị trường khác nhau, xây dựng sản phẩm du lịch phù hợp và tập trung phát triển thu hút những nguồn khách phù hợp với thế mạnh của điểm đến hay thế mạnh của doanh nghiệp du lịch. Con người ở mỗi độ tuổi khác nhau lại có những nhu cầu du lịch khác nhau. Thanh niên hay thích đi du lịch theo dạng tự túc, ưa mạo hiểm khám phá hay tìm kiếm những địa điểm mới lạ, tuy nhiên khả năng chi trả chưa cao do họ mới đi làm thậm chí đang trong độ tuổi đi học, họ ít có điều kiện đi theo các chương trình du 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lịch trọn gói của các công ty du lịch hoặc nếu đi các chương trình trọn gói thì đi dưới dạng du lịch cùng gia đình.
Trung niên là những người có nhu cầu du lịch cao nhất do độ tuổi này thường có công việc ổn định, kinh nghiệm làm việc cùng sự cống hiến mang lại cho họ nguồn kinh tế dồi dào, khả năng chi trả cao; đồng thời áp lực công việc cũng khiến họ mong muốn được nghỉ ngơi, thư giãn để tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống nên họ sẽ dễ dàng bỏ tiền để chi tiêu cho hoạt động du lịch. Người cao tuổi có nhiều thời gian rảnh rỗi cũng như tài chính ổn định nhưng lại giảm sút về sức khỏe so với thanh niên và trung niên nên hoạt động du lịch không thể hướng tới các hoạt động mạo hiểm, khám phá mà thường quan tâm tới du lịch nghỉ dưỡng, chữa bệnh, thăm thân; các hoạt động trong chương trình du lịch cần nhẹ nhàng để đảm bảo phù hợp với người cao tuổi. Nghề nghiệp cũng có ảnh hưởng đến nhu cầu, thói quen, sở thích du lịch của mỗi cá nhân. Nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn thường xuất hiện ở những khách du lịch có nghề nghiệp với áp lực cao về chất lượng cũng như thời gian, tiến độ hoàn thành công việc.
Nhu cầu đi du lịch của những người có công việc đòi hỏi và yêu cầu cao về thể lực, trí tuệ sẽ cao hơn những người lao động, công việc đơn giản. Khách du lịch có khả năng chi trả tốt, đi những chương trình du lịch với các dịch vụ sang trọng, cao cấp thường là những người có mức thu nhập cao và quyết định chi tiêu du lịch của họ cũng nhanh chóng hơn những người có mức thu nhập vừa phải hoặc thu nhập thấp. Do đó, nghề nghiệp cũng ảnh hưởng vô cùng quan trọng đến nhu cầu và quyết định đi du lịch của khách. Như vậy, nghiên cứu đặc điểm nhân khẩu của khách du lịch là việc làm cần thiết để xác định rõ yêu cầu, mong muốn, sở thích của những nguồn khách khác nhau, trên cơ sở đó xây dựng các sản phẩm phù hợp với những đối tượng khách cụ thể.
Nghiên cứu đặc điểm tiêu dùng du lịch của khách Đặc điểm tiêu dùng du lịch gồm nhiều nội dung nhưng có thể phân chia thành các nội dung chính sau: mục đích chuyến đi, sở thích, tính thời vụ du lịch, thông tin du lịch, chi tiêu du lịch.