Luận văn Thạc sĩ Kinh tế: mối quan hệ giữa quản trị vốn lưu động và lợi

Nghiên cứu tác động của quản trị vốn lưu động đến lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết. Phân tích mối liên hệ giữa chu kỳ chuyển đổi tiền và hiệu quả tài chính.

• Tác giả: Phạm Chương
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Long Hậu
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Quản Trị Vốn Lưu Động Và Lợi Nhuận Của Các Doanh Nghiệp Niêm Yết
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn về quản trị vốn lưu động và lợi nhuận

Luận văn thạc sĩ kinh tế này tập trung phân tích sâu sắc mối quan hệ giữa quản trị vốn lưu động và lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết. Đây là một chủ đề có tính cấp thiết cao cả về mặt lý luận và thực tiễn. Quản trị vốn lưu động (Working Capital Management) ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ suất sinh lời (profitability) và rủi ro của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều nhà quản trị thường tập trung vào các quyết định tài chính dài hạn mà chưa đánh giá đúng tầm quan trọng của việc quản lý tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn. Nghiên cứu này cung cấp một bằng chứng thực nghiệm tại thị trường Việt Nam, cụ thể là các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam trên sàn chứng khoán HOSE và HNX. Mục tiêu chính là làm rõ tác động của vốn lưu động đến lợi nhuận, từ đó đề xuất các gợi ý chính sách hữu ích. Nghiên cứu sử dụng các thước đo hiệu quả quản trị vốn lưu động như chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (Cash Conversion Cycle), kỳ thu tiền, kỳ lưu kho và kỳ thanh toán. Đồng thời, luận văn cũng xem xét mối quan hệ phi tuyến, một khía cạnh chưa được khai thác sâu trong các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam. Bằng cách sử dụng dữ liệu tài chính doanh nghiệp trong giai đoạn 2011-2015, đề tài này không chỉ kiểm định lại các lý thuyết đã có mà còn đưa ra những phát hiện mới, phù hợp với bối cảnh kinh tế đặc thù của Việt Nam sau khủng hoảng tài chính toàn cầu. Kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ giúp các nhà quản trị đưa ra quyết định sáng suốt hơn để tối ưu hóa hiệu quả tài chính.

1.1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu Working Capital Management

Việc chọn đề tài xuất phát từ nhận thức rằng quản trị vốn lưu động là huyết mạch của doanh nghiệp. Mọi sai lầm trong quản trị tài chính ngắn hạn đều có thể làm chậm quá trình sản xuất kinh doanh, giảm lợi nhuận, thậm chí dẫn đến phá sản. Theo quan điểm của Chiou, Cheng và Wu (2006), các nhà quản trị thường ít chú trọng đến vốn lưu động vì cho rằng nó không ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận. Tuy nhiên, thực tế cho thấy sự cân bằng tối ưu giữa lợi nhuận và rủi ro trong ngắn hạn phụ thuộc rất nhiều vào chính sách vốn lưu động. Một doanh nghiệp có thể thuê tài sản cố định nhưng không thể làm điều tương tự với tài sản ngắn hạn (Afza và Nazir, 2008). Điều này khẳng định vai trò không thể thiếu của vốn lưu động, đặc biệt tại các nước đang phát triển. Do đó, nghiên cứu này là cần thiết để cung cấp bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ này tại Việt Nam, một chủ đề chưa được quan tâm đúng mức.

1.2. Mục tiêu chính của luận văn thạc sĩ kinh tế này

Mục tiêu tổng quát của luận văn thạc sĩ kinh tế là phân tích mối quan hệ giữa quản trị vốn lưu động và lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE. Từ đó, đề xuất các gợi ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả tài chính. Mục tiêu cụ thể bao gồm: làm rõ tác động của chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC), kỳ thu tiền khoản phải thu, kỳ lưu hàng tồn kho, và kỳ thanh toán khoản phải trả đến tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA). Thêm vào đó, nghiên cứu còn khám phá tác động của hệ số đảm nhiệm vốn lưu động (WCR), một biến số toàn diện hơn bao gồm cả tiền và vay ngắn hạn. Đặc biệt, luận văn đặt mục tiêu kiểm định sự tồn tại của mối quan hệ phi tuyến, điều mà các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam thường bỏ qua. Các mục tiêu này được thực hiện thông qua việc phân tích một bộ dữ liệu tài chính doanh nghiệp lớn và đáng tin cậy.

II. Thách thức quản trị vốn lưu động tại doanh nghiệp Việt Nam

Các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức trong quản trị vốn lưu động. Thách thức lớn nhất là sự đánh đổi giữa lợi nhuận và rủi ro thanh khoản. Một chính sách vốn lưu động thận trọng, duy trì mức vốn lưu động cao, sẽ giúp giảm rủi ro mất khả năng thanh toán. Tuy nhiên, chính sách này lại làm giảm tỷ suất sinh lời do chi phí cơ hội của việc nắm giữ quá nhiều tài sản ngắn hạn có khả năng sinh lời thấp. Ngược lại, một chính sách táo bạo với mức vốn lưu động thấp có thể làm tăng lợi nhuận nhưng cũng đẩy doanh nghiệp vào nguy cơ khủng hoảng thanh khoản. Theo García-Teruel và Martínez-Solano (2007), việc tìm ra điểm cân bằng tối ưu là nhiệm vụ cốt lõi của nhà quản trị tài chính. Thêm vào đó, đặc thù của thị trường Việt Nam với chu kỳ kinh doanh biến động và khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế càng làm cho bài toán quản trị vốn lưu động trở nên phức tạp. Việc phân tích báo cáo tài chính cho thấy nhiều doanh nghiệp có chu kỳ chuyển đổi tiền mặt kéo dài, gây ứ đọng vốn và làm tăng chi phí tài trợ. Đây chính là những vấn đề thực tiễn mà luận văn này tập trung giải quyết, nhằm tìm ra lời giải cho việc tối ưu hóa vốn lưu động ròng để cải thiện hiệu quả tài chính.

2.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của một doanh nghiệp, và quản trị vốn lưu động là một trong những yếu tố nội tại quan trọng nhất. Cụ thể, các thành phần của vốn lưu động như quản trị khoản phải thu, quản trị hàng tồn kho, và quản trị khoản phải trả đều có tác động trực tiếp. Việc kéo dài kỳ thu tiền hoặc lưu kho quá lâu sẽ làm tăng nhu cầu vốn, gây áp lực lên chi phí tài chính. Ngược lại, kéo dài kỳ thanh toán cho nhà cung cấp có thể được xem là một nguồn tài trợ không lãi suất, nhưng có thể ảnh hưởng đến uy tín và mối quan hệ với đối tác. Ngoài ra, các yếu tố vĩ mô như tốc độ tăng trưởng GDP và các yếu tố đặc thù của doanh nghiệp như quy mô, đòn bẩy tài chính cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tỷ suất sinh lời. Nghiên cứu này xem xét đồng thời cả các biến số quản trị và các biến kiểm soát để có cái nhìn toàn diện nhất.

2.2. Vấn đề ứ đọng vốn và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt kéo dài

Một trong những vấn đề thực tiễn lớn nhất được chỉ ra từ dữ liệu tài chính doanh nghiệp Việt Nam là tình trạng chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (cash conversion cycle) kéo dài. Dữ liệu thống kê mô tả trong luận văn cho thấy CCC trung bình của mẫu nghiên cứu là 361,76 ngày, tức gần một năm. Điều này có nghĩa là vốn của doanh nghiệp bị "giam" trong các khâu kinh doanh trong một thời gian rất dài, từ lúc chi tiền mua nguyên vật liệu đến khi thu được tiền từ bán hàng. Tình trạng này làm tăng đáng kể nhu cầu tài trợ cho vốn lưu động ròng (net working capital), dẫn đến tăng chi phí lãi vay và giảm profitability. Nguyên nhân có thể đến từ việc quản trị hàng tồn kho kém hiệu quả hoặc chính sách tín dụng cho khách hàng quá nới lỏng. Việc rút ngắn CCC trở thành mục tiêu chiến lược để giải phóng dòng tiền và nâng cao hiệu quả tài chính.

III. Phương pháp phân tích tác động vốn lưu động đến lợi nhuận

Để phân tích tác động của vốn lưu động đến lợi nhuận, luận văn sử dụng một phương pháp nghiên cứu định lượng chặt chẽ và khoa học. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các công trình uy tín trước đây, đặc biệt là của García-Teruel và Martínez-Solano (2007). Dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu bảng (panel data) cân bằng, thu thập từ báo cáo tài chính của 210 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn chứng khoán HOSE trong 5 năm (2011-2015), với tổng số 1050 quan sát. Việc sử dụng dữ liệu bảng cho phép kiểm soát các đặc tính không quan sát được của từng công ty và giảm thiểu các vấn đề về phương sai thay đổi hay tự tương quan. Phương pháp ước lượng chính là phân tích hồi quy dữ liệu bảng (panel data regression), với việc lựa chọn giữa mô hình ảnh hưởng cố định (FEM) và mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM) thông qua kiểm định Hausman. Kết quả cho thấy mô hình REM là phù hợp hơn. Cách tiếp cận này đảm bảo tính tin cậy và giá trị khoa học của các kết quả nghiên cứu, mang lại những bằng chứng thực nghiệm vững chắc về mối quan hệ giữa working capital management và tỷ suất sinh lời tại Việt Nam.

3.1. Mô hình nghiên cứu và dữ liệu từ sàn chứng khoán HOSE

Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu gồm 210 công ty phi tài chính niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) trong giai đoạn 2011-2015. Các công ty thuộc lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm bị loại trừ để đảm bảo tính đồng nhất của mẫu. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hàng năm. Sáu mô hình nghiên cứu hồi quy được xây dựng. Các mô hình này kiểm định tác động riêng lẻ của kỳ thu tiền (AR), kỳ tồn kho (INV), kỳ phải trả (AP), và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC) lên tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA). Đặc biệt, mô hình thứ năm và sáu sử dụng biến Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động (WCR) để kiểm định cả mối quan hệ tuyến tính và phi tuyến, nhằm mang lại một góc nhìn toàn diện hơn về chính sách vốn lưu động.

3.2. Các biến số chính CCC WCR và tỷ suất sinh lời trên tài sản ROA

Biến phụ thuộc trong mô hình là tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA), một thước đo phổ biến cho profitability và hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp. Các biến độc lập chính đại diện cho quản trị vốn lưu động bao gồm: Kỳ thu tiền khoản phải thu (AR), Kỳ lưu hàng tồn kho (INV), Kỳ thanh toán khoản phải trả (AP), và Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (Cash Conversion Cycle - CCC). CCC được tính bằng công thức CCC = AR + INV – AP. Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng biến Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động (WCR) để bao quát cả các yếu tố tiền và vay ngắn hạn, phản ánh đầy đủ hơn khía cạnh tài chính. Các biến kiểm soát bao gồm quy mô công ty (SIZE), tốc độ tăng trưởng doanh thu (SGROW), đòn bẩy tài chính (DEBT) và tốc độ tăng trưởng GDP (GDPGR) để loại bỏ ảnh hưởng của các yếu tố khác.

IV. Bí quyết từ luận văn Vốn lưu động ảnh hưởng ngược chiều lợi nhuận

Kết quả nghiên cứu của luận văn cung cấp một phát hiện quan trọng: Quản trị vốn lưu động có tác động ngược chiều và có ý nghĩa thống kê lên lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam. Cụ thể, kết quả từ phân tích hồi quy dữ liệu bảng cho thấy khi chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC) càng dài, tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) càng giảm. Điều này khẳng định giả thuyết rằng việc rút ngắn thời gian luân chuyển vốn sẽ giúp doanh nghiệp gia tăng lợi nhuận. Kết quả này nhất quán với nhiều nghiên cứu quốc tế như của Deloof (2003) và Raheman & Nasr (2007), đồng thời cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị cho thị trường Việt Nam. Phân tích sâu hơn các thành phần cho thấy, việc giảm kỳ thu tiền và kỳ lưu kho đều góp phần cải thiện lợi nhuận. Một phát hiện đặc biệt thú vị là mối quan hệ phi tuyến có dạng hình chữ U giữa Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động (WCR) và ROA. Điều này ngụ ý rằng tồn tại một mức đầu tư vào vốn lưu động tối ưu. Nếu đầu tư quá ít hoặc quá nhiều vào vốn lưu động, lợi nhuận đều sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực. Đây là một gợi ý quan trọng cho các nhà quản trị trong việc xây dựng chính sách vốn lưu động.

4.1. Kết quả hồi quy cho thấy tác động âm của CCC đến ROA

Kết quả hồi quy từ mô hình REM cho thấy hệ số của biến chu kỳ chuyển đổi tiền mặt (CCC) mang dấu âm và có ý nghĩa thống kê. Điều này chứng tỏ một mối quan hệ ngược chiều rõ rệt: khi CCC tăng thêm một ngày, tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) của doanh nghiệp sẽ giảm xuống. Khám phá này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý hiệu quả dòng tiền. Các doanh nghiệp cần tập trung vào việc đẩy nhanh tốc độ quản trị khoản phải thu và tối ưu hóa quản trị hàng tồn kho. Kết quả này phù hợp với giả thuyết nghiên cứu và cung cấp một thông điệp rõ ràng cho các nhà quản trị: để tăng lợi nhuận, hãy giảm thời gian vốn bị ứ đọng. Đây là một bằng chứng mạnh mẽ về tác động của vốn lưu động đến lợi nhuận.

4.2. Mối quan hệ phi tuyến hình chữ U giữa WCR và ROA

Một trong những đóng góp mới và quan trọng nhất của luận văn là việc phát hiện ra mối quan hệ phi tuyến có dạng parabol hình chữ U giữa Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động (WCR) và lợi nhuận. Kết quả hồi quy cho thấy biến WCR có hệ số âm và biến WCR bình phương (WCR2) có hệ số dương, cả hai đều có ý nghĩa thống kê. Điều này cho thấy ban đầu, việc giảm mức đầu tư vào vốn lưu động (giảm WCR) sẽ làm tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu giảm xuống dưới một ngưỡng tối ưu nào đó, lợi nhuận sẽ bắt đầu giảm trở lại. Nguyên nhân có thể là do mức vốn lưu động quá thấp sẽ làm mất đi các cơ hội bán hàng và gây gián đoạn sản xuất. Phát hiện này gợi ý rằng không phải lúc nào "càng ít vốn lưu động càng tốt", mà các doanh nghiệp cần tìm ra mức vốn lưu động ròng tối ưu để tối đa hóa tỷ suất sinh lời.

V. Cách tối ưu chính sách vốn lưu động để tăng tỷ suất sinh lời

Dựa trên các kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất những giải pháp cụ thể để các doanh nghiệp tối ưu hóa chính sách vốn lưu động nhằm gia tăng tỷ suất sinh lời. Trọng tâm của các giải pháp này là quản trị hiệu quả các thành phần của vốn lưu động và hướng tới một mức vốn lưu động tối ưu. Trước hết, doanh nghiệp cần tập trung vào việc giảm chu kỳ chuyển đổi tiền mặt. Điều này có thể đạt được thông qua việc áp dụng các chính sách tín dụng chặt chẽ hơn để rút ngắn kỳ thu tiền, sử dụng các công cụ quản lý hàng tồn kho hiện đại (như JIT - Just In Time) để giảm thời gian lưu kho. Đồng thời, doanh nghiệp có thể đàm phán với nhà cung cấp để kéo dài kỳ thanh toán, tận dụng nguồn vốn chiếm dụng. Tuy nhiên, việc này cần được thực hiện một cách khéo léo để không làm ảnh hưởng đến mối quan hệ kinh doanh. Quan trọng hơn, phát hiện về mối quan hệ phi tuyến cho thấy nhà quản trị không nên theo đuổi mục tiêu giảm vốn lưu động một cách cực đoan. Thay vào đó, cần phân tích đặc thù ngành và điều kiện kinh doanh của công ty để xác định một mức vốn lưu động ròng hợp lý, vừa đảm bảo thanh khoản, vừa tối đa hóa profitability.

5.1. Kiến nghị về quản trị khoản phải thu và hàng tồn kho

Để cải thiện hiệu quả tài chính, các doanh nghiệp cần thực hiện các biện pháp quyết liệt trong quản trị khoản phải thu và quản trị hàng tồn kho. Đối với khoản phải thu, cần xây dựng một chính sách tín dụng rõ ràng, phân loại khách hàng để áp dụng các điều khoản phù hợp và đẩy mạnh công tác thu hồi nợ. Việc sử dụng các công cụ tài chính như chiết khấu thanh toán có thể khuyến khích khách hàng trả tiền sớm. Đối với hàng tồn kho, doanh nghiệp nên áp dụng các mô hình dự báo nhu cầu chính xác hơn, cải thiện quy trình quản lý chuỗi cung ứng và loại bỏ các mặt hàng chậm luân chuyển. Việc giảm lượng hàng tồn kho không chỉ giải phóng vốn mà còn giảm chi phí lưu kho, bảo quản và rủi ro lỗi thời.

5.2. Tìm kiếm mức vốn lưu động tối ưu cho doanh nghiệp

Phát hiện về mối quan hệ phi tuyến dạng chữ U là một gợi ý quan trọng cho nhà quản trị. Thay vì chỉ tập trung vào việc giảm thiểu, mục tiêu nên là tìm ra mức vốn lưu động tối ưu. Mức này không cố định mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như ngành nghề kinh doanh, quy mô công ty, và chu kỳ kinh tế. Các nhà quản trị cần sử dụng các công cụ phân tích tài chính, so sánh với các doanh nghiệp cùng ngành (benchmarking) và phân tích kịch bản để xác định khoảng vốn lưu động ròng tối ưu cho doanh nghiệp mình. Việc duy trì mức vốn lưu động trong khoảng này sẽ giúp cân bằng giữa mục tiêu lợi nhuận và an toàn thanh khoản, từ đó tối đa hóa giá trị cho cổ đông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thống kê thực nghiệm từ 1050 quan sát của 210 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2011 – 2015 cho thấy tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản bình quân đạt khoảng 8%, trong khi chu kỳ chuyển đổi tiền kéo dài trung bình lên đến 361,76 ngày. Thực tế này phản ánh một vấn đề cấp thiết trong quản trị tài chính doanh nghiệp: nguồn lực tài chính ngắn hạn thường bị đóng băng quá lâu trong chu chuyển kinh doanh, trực tiếp làm gia tăng chi phí vốn và bào mòn biên lợi nhuận ròng. Nhiều nhà quản trị thường tập trung vào các quyết định dài hạn như cấu trúc vốn hay hoạch định ngân sách đầu tư mà xem nhẹ quản trị vốn lưu động, dẫn đến nguy cơ mất cân đối thanh khoản ngắn hạn hoặc suy giảm hiệu quả sử dụng tài sản.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là phân tích định lượng tác động của các thành phần vốn lưu động gồm kỳ thu tiền khoản phải thu, kỳ lưu hàng tồn kho, kỳ thanh toán khoản phải trả, chu kỳ chuyển đổi tiền và hệ số đảm nhiệm vốn lưu động đến khả năng sinh lời trên tài sản của doanh nghiệp. Về phạm vi nghiên cứu, đề tài tập trung khảo sát 210 doanh nghiệp phi tài chính hoạt động liên tục trong 5 năm trên sàn chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh, trải rộng trên 14 phân ngành kinh tế khác nhau.

Ý nghĩa thực tiễn của luận văn nằm ở việc lượng hóa mối liên hệ giữa việc tối ưu hóa thời gian luân chuyển vốn và sự cải thiện của tỷ suất lợi nhuận trên tài sản. Nghiên cứu chứng minh rằng việc cắt giảm chu kỳ chuyển đổi tiền từ mức bình quân xấp xỉ 12 tháng xuống mức hợp lý sẽ trực tiếp giải phóng lượng tiền mặt bị ứ đọng, hạn chế phụ thuộc vào đòn bẩy nợ vay vốn đang ở mức cao khoảng 50% tổng tài sản, từ đó tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết đánh đổi rủi ro và lợi nhuận trong quản trị tài chính ngắn hạn của Ricci và Di Vito cùng lý thuyết trật tự phân hạng của Myers công bố năm 1984. Theo lý thuyết đánh đổi, việc duy trì mức vốn lưu động cao mang lại tính thanh khoản dồi dào và hạn chế rủi ro vỡ nợ, nhưng lại tạo ra chi phí cơ hội lớn và làm giảm khả năng sinh lời. Ngược lại, lý thuyết trật tự phân hạng giải thích việc doanh nghiệp ưu tiên sử dụng dòng tiền nội bộ từ hoạt động kinh doanh trước khi tiếp cận nguồn tài trợ nợ vay bên ngoài.

Khung phân tích của đề tài kế thừa và phát triển 4 mô hình hồi quy tuyến tính từ công trình kinh điển của García-Teruel và Martínez-Solano năm 2007, đồng thời bổ sung thêm 2 mô hình mở rộng tích hợp hệ số đảm nhiệm vốn lưu động ở cả dạng tuyến tính và phi tuyến bậc hai. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Vốn lưu động ròng: Thặng dư giữa tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn, biểu thị tấm đệm thanh khoản cho hoạt động hàng ngày.
• Chu kỳ chuyển đổi tiền: Khoảng thời gian tính bằng ngày từ lúc doanh nghiệp xuất quỹ chi trả tiền mua nguyên vật liệu cho đến khi thực thu được tiền từ khách hàng.
• Kỳ thu tiền khoản phải thu: Số ngày bình quân cần thiết để thu hồi các khoản bán chịu từ người mua.
• Kỳ lưu hàng tồn kho: Số ngày bình quân từ khi nhập nguyên vật liệu đến lúc xuất bán thành phẩm ra thị trường.
• Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động: Tỷ lệ đo lường nhu cầu tài trợ vốn lưu động toàn diện trên doanh thu thuần, có tính toán đến cả tiền mặt và vay nợ ngắn hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu sơ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán hàng năm của 210 công ty phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE trong giai đoạn 5 năm từ 2011 đến 2015 do Công ty Cổ phần Tài Việt tổng hợp, kết hợp chuỗi số liệu tăng trưởng GDP bình quân 6% mỗi năm từ Ngân hàng Thế giới. Tiêu chí chọn mẫu bao gồm: doanh nghiệp hoạt động liên tục trong suốt 5 năm, công bố dữ liệu minh bạch và không thuộc lĩnh vực tài chính, ngân hàng hay bảo hiểm nhằm loại trừ các đặc thù khắt khe về tỷ lệ an toàn vốn. Cấu trúc mẫu đại diện gồm 14 nhóm ngành kinh tế cấp 1, trong đó ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm ưu thế lớn nhất với 36,19% tương ứng 76 doanh nghiệp, bán buôn và bán lẻ chiếm 14,76% tương ứng 31 doanh nghiệp, ngành xây dựng và kinh doanh bất động sản cùng chiếm 12,38% tương ứng 26 doanh nghiệp cho mỗi ngành.

Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng cân bằng với 1050 quan sát thông qua phần mềm thống kê Stata và SPSS. Để chọn lựa mô hình tối ưu giữa phương pháp bình phương nhỏ nhất thông thường, mô hình các ảnh hưởng cố định và mô hình các ảnh hưởng ngẫu nhiên, tác giả thực hiện kiểm định Hausman. Kết quả kiểm định Hausman cho giá trị p-value ở mức 0,2898 ở mô hình tổng quát, khẳng định mô hình các ảnh hưởng ngẫu nhiên là lựa chọn phù hợp và hiệu quả nhất. Kiểm định hệ số phóng đại phương sai cho thấy toàn bộ giá trị VIF của các biến độc lập đều nhỏ hơn 4,0, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng cảnh báo 10, chứng minh không có hiện tượng đa cộng tuyến gây sai lệch ước lượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích hồi quy thực nghiệm mang lại 4 phát hiện then chốt về quản trị tài chính tại các doanh nghiệp niêm yết:

• Quản trị vốn lưu động có mối quan hệ nghịch biến chặt chẽ với tỷ suất sinh lời trên tài sản: Hệ số tương quan giữa chu kỳ chuyển đổi tiền bình quân 361,76 ngày và ROA mang giá trị âm r = -0,173 ở mức ý nghĩa thống kê cao. Việc rút ngắn chu kỳ luân chuyển tiền giúp cải thiện rõ rệt hiệu quả sinh lợi.
• Kỳ thu tiền khoản phải thu và kỳ lưu kho kéo dài làm xói mòn lợi nhuận: Kỳ thu tiền bình quân đạt 126,80 ngày với hệ số tương quan r = -0,261 và kỳ lưu hàng tồn kho bình quân lên đến 338,46 ngày với r = -0,163. Đây là hai thành phần chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chu kỳ kinh doanh 465,26 ngày của doanh nghiệp.
• Kỳ thanh toán khoản phải trả người bán suy giảm liên tục qua các năm: Thời gian thanh toán giảm từ 115,37 ngày vào năm 2011 xuống chỉ còn 90,23 ngày vào năm 2015, tương đương mức sụt giảm hơn 25 ngày, làm gia tăng áp lực tự tài trợ vốn ngắn hạn cho doanh nghiệp.
• Tồn tại mối quan hệ phi tuyến dạng parabol hình chữ U giữa hệ số đảm nhiệm vốn lưu động và ROA: Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động bình quân đạt 0,76. Sự hiện diện của biến bậc hai trong mô hình khẳng định lợi nhuận sẽ biến thiên theo đường cong khi doanh nghiệp thay đổi quy mô tài sản ngắn hạn và nợ vay.

Thảo luận kết quả

Thực trạng chu kỳ vốn lưu động tại các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam kéo dài gần 1 năm xuất phát chủ yếu từ việc hàng tồn kho bị lưu giữ quá lâu, trung bình 338,46 ngày, phản ánh điểm nghẽn trong khâu tiêu thụ sản phẩm và quản lý chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, việc khách hàng chiếm dụng vốn bình quân 126,80 ngày trong khi thời gian chiếm dụng vốn nhà cung cấp lại bị co hẹp về mức 90,23 ngày buộc doanh nghiệp phải bù đắp bằng các khoản vay ngắn hạn, làm tỷ lệ đòn bẩy tài chính trung bình duy trì ở mức cao 50%.

Kết quả tác động ngược chiều giữa chu kỳ chuyển đổi tiền và khả năng sinh lời hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu quốc tế của Deloof tại Bỉ, García-Teruel và Martínez-Solano tại Tây Ban Nha, cũng như nghiên cứu của Từ Thị Kim Thoa và Nguyễn Thị Uyên Uyên tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Điểm đột phá mới của luận văn là việc phát hiện mối quan hệ phi tuyến dạng hình chữ U giữa hệ số đảm nhiệm vốn lưu động và lợi nhuận, cung cấp góc nhìn tương tự các nghiên cứu gần đây của Baños-Caballero và Pais tại châu Âu.

Dữ liệu thực nghiệm này có thể được trực quan hóa rất rõ ràng thông qua đồ thị đường cong parabol thể hiện điểm cực trị tối ưu của hệ số đảm nhiệm vốn lưu động, kết hợp biểu đồ cột mô tả sự sụt giảm 25 ngày của kỳ thanh toán người bán giai đoạn 2011 – 2015 nhằm minh chứng cho xu hướng thắt chặt tín dụng thương mại trên thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược dành cho các nhà quản trị doanh nghiệp:

• Tối ưu hóa chuỗi cung ứng và giảm thiểu thời gian lưu kho: Ban Giám đốc Khối Vận hành và Sản xuất cần áp dụng mô hình quản trị hàng tồn kho Just-In-Time và tích hợp hệ thống phần mềm hoạch định nguồn lực ERP. Mục tiêu cụ thể là cắt giảm số ngày lưu kho bình quân từ 338,46 ngày xuống dưới 200 ngày trong thời gian từ 12 đến 18 tháng, giúp giải phóng lượng vốn lưu động bị đóng băng.
• Tái cấu trúc chính sách bán chịu và đẩy nhanh thu hồi công nợ: Giám đốc Tài chính cùng Phòng Kế toán công nợ cần thiết lập hạn mức tín dụng chặt chẽ cho từng nhóm khách hàng và áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán sớm từ 1% đến 2%. Lộ trình thực hiện trong 6 đến 12 tháng nhằm kéo giảm kỳ thu tiền bình quân từ 126,80 ngày xuống dưới mức mục tiêu 80 đến 90 ngày.
• Đàm phán kéo dài thời hạn thanh toán nhà cung cấp: Bộ phận Mua hàng và Cung ứng phối hợp với Khối Tài chính tiến hành đàm phán lại các điều khoản thương mại nhằm nâng kỳ thanh toán khoản phải trả từ mức 90,23 ngày lên mức 110 đến 120 ngày trong vòng 6 tháng, tận dụng nguồn tài trợ thương mại ngắn hạn không chịu lãi suất.
• Kiểm soát hệ số đảm nhiệm vốn lưu động và cơ cấu nợ vay an toàn: Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành cần theo dõi sát sao hệ số đảm nhiệm vốn lưu động, duy trì ở vùng an toàn khoảng 0,5 đến 0,6 trong chu kỳ tài chính 1 đến 2 năm, đồng thời kiểm soát tỷ lệ nợ trên tổng tài sản không vượt quá ngưỡng 50% để tránh rủi ro thanh khoản.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham chiếu thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

• Giám đốc Tài chính và Nhà quản trị doanh nghiệp: Cung cấp bộ công cụ định lượng chuẩn xác giúp cân đối các thành phần của chu kỳ chuyển đổi tiền, từ đó xây dựng chính sách tín dụng thương mại và quản trị kho bãi giúp tối đa hóa tỷ suất sinh lời ROA.
• Nhà đầu tư chứng khoán và Chuyên viên phân tích tài chính: Luận văn cung cấp khung đánh giá chất lượng quản trị vốn lưu động của 210 doanh nghiệp trên sàn HOSE, hỗ trợ dự phóng hiệu quả kinh doanh và phát hiện sớm các rủi ro dòng tiền tiềm ẩn trước khi ra quyết định đầu tư.
• Giảng viên, Học viên cao học và Sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu tham khảo toàn diện về phương pháp nghiên cứu định lượng dữ liệu bảng, quy trình thực hiện các kiểm định kinh tế lượng như Hausman hay Breusch-Pagan, cùng hệ thống cơ sở lý thuyết tài chính ngắn hạn.
• Chuyên viên thẩm định tín dụng tại các Ngân hàng thương mại: Giúp cán bộ tín dụng đánh giá chính xác nhu cầu vốn lưu động thực tế của khách hàng doanh nghiệp vay vốn, nâng cao năng lực thẩm định dòng tiền luân chuyển và giảm thiểu nguy cơ nợ xấu phát sinh.

Câu hỏi thường gặp

• Quản trị vốn lưu động tác động như thế nào đến tỷ suất sinh lời ROA của doanh nghiệp? Nghiên cứu khẳng định quản trị vốn lưu động tác động nghịch chiều đến ROA với hệ số tương quan âm có ý nghĩa thống kê. Khi doanh nghiệp giảm thiểu sự ứ đọng vốn ở các khoản phải thu và tồn kho, chi phí tài trợ vốn sẽ giảm, giúp gia tăng tỷ suất sinh lời từ mức bình quân 8% hiện nay.

• Rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền mang lại lợi ích tài chính cụ thể gì? Rút ngắn chu kỳ luân chuyển tiền từ mức bình quân 361,76 ngày giúp doanh nghiệp quay vòng dòng tiền nhanh hơn, hạn chế chi phí vay lãi ngắn hạn và giảm thiểu rủi ro mất khả năng thanh toán. Nhờ đó, nguồn tiền nhàn rỗi có thể được tái đầu tư sinh lời kịp thời.

• Tại sao kỳ lưu hàng tồn kho tại các doanh nghiệp niêm yết lại kéo dài tới 338,46 ngày? Thời gian lưu kho kéo dài gần 1 năm bắt nguồn từ sự đình trệ trong khâu lưu thông phân phối và năng lực dự báo nhu cầu thị trường còn hạn chế của nhiều doanh nghiệp sau giai đoạn suy thoái, đặc biệt là nhóm ngành chế biến chế tạo chiếm 36,19% mẫu nghiên cứu.

• Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động có ưu điểm gì vượt trội so với chu kỳ chuyển đổi tiền? Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động bao hàm toàn diện cả lượng tiền mặt và các khoản nợ vay ngắn hạn, trong khi chu kỳ chuyển đổi tiền chỉ phản ánh các biến số hoạt động thương mại. Điều này giúp phản ánh chính xác cả khía cạnh tài chính lẫn hoạt động của doanh nghiệp.

• Mối quan hệ phi tuyến hình chữ U giữa vốn lưu động và ROA mang ý nghĩa gì? Mối quan hệ phi tuyến chỉ ra rằng việc duy trì vốn lưu động có một điểm cân bằng tối ưu. Nếu đầu tư vốn lưu động quá thấp hoặc quá cao vượt ngưỡng cho phép đều sẽ khiến khả năng sinh lời trên tài sản của doanh nghiệp bị suy giảm rõ rệt.

Kết luận

• Luận văn phân tích toàn diện tác động của quản trị vốn lưu động đến tỷ suất sinh lời trên tài sản của 210 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE qua 1050 quan sát giai đoạn 2011 – 2015.
• Kết quả khẳng định chu kỳ chuyển đổi tiền bình quân 361,76 ngày và các thành phần tồn kho, công nợ có tác động ngược chiều đến hiệu quả sinh lời ROA đạt bình quân 8%.
• Phát hiện mới về mối quan hệ phi tuyến dạng hình chữ U giữa hệ số đảm nhiệm vốn lưu động và ROA mở ra hướng tư duy mới trong việc xác định điểm cân bằng thanh khoản tối ưu.
• Các nhóm giải pháp đồng bộ về rút ngắn kỳ lưu kho dưới 200 ngày, giảm kỳ thu tiền dưới 90 ngày và kiểm soát đòn bẩy tài chính dưới 50% cần được triển khai trong lộ trình 6 đến 18 tháng tới.
• Hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để nắm bắt trọn vẹn mô hình kinh tế lượng và ứng dụng ngay các chiến lược quản trị vốn lưu động đột phá vào thực tiễn doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Nhận định sự quan trọng của quản trị vốn lưu động vì nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và rủi ro của doanh nghiệp, các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam về vấn đề nghiên cứu không nhiều, tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu này. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là tìm hiểu sự tác động của chu kì chuyển đổi tiền, kì thanh toán khoản phải trả, kì lưu hàng tồn kho, kì thu khoản phải thu và hệ số đảm nhiệm vốn lưu động đến ROA. Bài nghiên cứu sẽ chạy hồi quy mẫu dữ liệu các công ty niêm yết trên sàn HOSE. Kết quả nghiên cứu sẽ được so sánh với các kết quả nghiên cứu trước để đưa ra nhận định.

Các đóng góp mới của đề tài so với các nghiên cứu trước tại Việt Nam: bài nghiên cứu tìm hiểu sự khác biệt trong mối quan hệ giữa quản trị vốn lưu động và lợi nhuận nếu có sự xuất hiện của tiền và vay ngắn hạn, bài nghiên cứu tìm hiểu mối quan hệ phi tuyến giữa quản trị vốn lưu động và lợi nhuận. Sau khi đã xác định các vấn đề cơ bản của luận văn này, chương 2 sẽ đi sâu vào tìm hiểu các cơ sở lí thuyết nền tảng và các nghiên cứu thực nghiệm trước đây về vấn đề nghiên cứu. Chương 2 sẽ là cơ sở học thuật quan trọng cho việc nghiên cứu. 9 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Chương 2 trình bày cơ sở học thuật nền tảng của đề tài nghiên cứu.

Chương 2 có hai khoản mục. Mục thứ nhất sẽ diễn giải khái niệm các biến được sử dụng trong bài nghiên cứu và lí do tại sao các biến số này được chọn làm đại diện đo lường cho hiệu quả của quản trị vốn lưu động và lợi nhuận. Mục thứ hai là tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây trên thế giới và tại Việt Nam. Các nghiên cứu trước đây là cơ sở tham khảo và so sánh cho bài nghiên cứu này.

Các nghiên cứu trước đây sẽ được sắp xếp theo thứ tự thời gian. Cơ sở lí luận Vốn lưu động được định nghĩa là sự chênh lệch giữa tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn và thường được sử dụng như là phương pháp đo lường mức độ thanh khoản của doanh nghiệp (Mun và Jang 2015). Tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn được gọi chung là vốn lưu động. Tài sản ngắn hạn được gọi là tổng số vốn lưu động.

Nợ ngắn hạn thường bao gồm các khoản chính là nợ phải trả người bán và vay ngắn hạn. Tài sản ngắn hạn sẽ hiện diện dưới các dạng: tiền và các khoản tương đương tiền, hàng tồn kho, khoản phải thu khách hàng. Trong quá trình kinh doanh thường xuyên của công ty, tài sản ngắn hạn sẽ chuyển hóa qua các dạng nói trên. Trước hết công ty mua chịu hàng hóa hoặc mua chịu nguyên vật liệu (mua hàng tồn kho) để sản xuất sản phẩm – hình thành nên khoản phải trả người bán.

Sau một thời gian công ty phải chi tiền để trả cho người bán. Sau thời gian sản xuất, doanh nghiệp bán chịu sản phẩm (bán hàng tồn kho), hình thành nên khoản phải thu khách hàng. Một thời gian sau khách hàng sẽ thanh toán và doanh nghiệp thu tiền về. Như vậy tiền ban đầu sẽ chuyển sang hàng tồn kho, từ hàng tồn kho sang khoản phải thu và sau cùng quay trở về tiền.

Thời gian từ lúc bắt đầu mua chịu hàng hóa đến lúc thu tiền về là một chu kì kinh doanh của doanh nghiệp. Chu kì kinh doanh được mô phỏng trong hình 2.1: Chu kì kinh doanh và chu kì chuyển đổi tiền (Nguồn: Từ Thị Kim Thoa và Nguyễn Thị Uyên Uyên 2014) Chu kì kinh doanh của doanh nghiệp gồm hai giai đoạn: Giai đoạn 1: từ lúc mua chịu hàng hóa, nguyên vật liệu (mua hàng tồn kho) đến lúc bán hàng hóa thành phẩm (bán hàng tồn kho) được gọi là số ngày tồn kho hay là kì lưu hàng tồn kho (the number of days of inventory – kí hiệu là INV). Giai đoạn 2: từ lúc bán hàng tồn kho đến lúc thu tiền khách hàng về được gọi là số ngày thu tiền hay là kì thu tiền khoản phải thu (the number of days accounts receivable – kí hiệu là AR). Khoản thời gian từ lúc chi tiền đến lúc công ty thu tiền về gọi là chu kì vốn lưu động hay là chu kì chuyển đổi tiền (cash conversion cycle – kí hiệu CCC).

Và khoản thời gian từ lúc mua hàng tồn kho đến lúc chi tiền trả người bán được gọi là số ngày trả tiền mua hàng hay là kì thanh toán khoản phải trả (the number of days accounts payable – kí hiệu AP).1 ta có công thức: CCC = AR + INV – AP (2.1) Quản trị vốn lưu động hiệu quả nghĩa là phải làm sao lên kế hoạch tài trợ, sử dụng vốn lưu động một cách hợp lí để gia tăng lợi nhuận và hạn chế rủi ro của công ty. Chu kì chuyển đổi tiền (CCC) được chọn làm chỉ tiêu đo lường hiệu quả của việc 11 quản trị vốn lưu động vì các doanh nghiệp có chu kì chuyển đổi tiền ngắn hơn sẽ ít phải đầu tư vào vốn lưu động hơn và vì vậy chi phí tài trợ của những doanh nghiệp này thường thấp hơn (Từ Thị Kim Thoa và Nguyễn Thị Uyên Uyên 2014). Bởi lẽ rằng, khi rút ngắn chu kì chuyển đổi tiền, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí bỏ ra cho vốn lưu động, giúp doanh nghiệp xoay vòng vốn nhanh để tăng lợi nhuận, hoặc kiếm lợi nhuận khi sử dụng tiền đầu tư ngắn hạn. Hơn nữa rút ngắn chu kì chuyển đổi tiền giúp nguồn tiền của doanh nghiệp ít bị đưa vào kinh doanh, giảm bớt rủi ro thanh khoản cho doanh nghiệp.

Nhìn chung, các công ty có chu kì chuyển đổi tiền ngắn hơn sẽ có lợi hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn trong thời gian dài (Mansoori và Muhammad 2012). Lợi nhuận của doanh nghiệp có thể được diễn đạt qua nhiều chỉ số khác nhau: lợi nhuận trước thuế, lãi ròng, lợi nhuận trên tài sản (ROA), lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, tỉ lệ lợi nhuận hoạt động gộp1. Bài nghiên cứu phân tích hiệu quả quản trị vốn lưu động xét trên đầu tư và sử dụng tài sản ngắn hạn một cách hợp lí. Do đó bài nghiên cứu sẽ chọn lợi nhuận trên tài sản (ROA) là thước đo đại diện cho lợi nhuận của doanh nghiệp.

Vì tài sản ngắn hạn là một phần trong tổng tài sản, lợi nhuận được tạo ra là nhờ việc quản trị và sử dụng tài sản một cách hợp lí. Mối quan hệ mà bài nghiên cứu hướng đến là mối quan hệ giữa CCC và ROA, trong đó CCC là biến độc lập và giải thích cho biến ROA. Theo công thức (2.1), khi rút ngắn chu kì chuyển đổi tiền CCC, nghĩa là doanh nghiệp có thể chiếm dụng vốn của nhà cung cấp lâu hơn (AP tăng), hoặc sản xuất sản phẩm nhanh hơn (INV giảm), hoặc thời gian thu tiền khách hàng ngắn hơn (AR giảm). Theo đó các thông số kì thu tiền khoản phải thu (AR), kì lưu hàng tồn kho (INV) và kì thanh toán khoản phải trả người bán (AP), cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận.

Do vậy tác giả cũng xem xét mối quan hệ giữa AR và ROA, INV và ROA, AP và ROA. Trong đó các biến AR, INV, AP lần lượt là biến độc lập và giải thích cho biến ROA. 𝐷𝑜𝑎𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑢 𝑡ℎ𝑢ầ𝑛−𝐺𝑖á 𝑣ố𝑛 ℎà𝑛𝑔 𝑏á𝑛 1 Tỉ lệ lợi nhuận hoạt động gộp = 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛−𝑇à𝑖 𝑠ả𝑛 𝑡à𝑖 𝑐ℎí𝑛ℎ 12 Các biến CCC, AR, INV, AP đều là biến đại diện cho quản trị vốn lưu động và được xem xét sự ảnh hưởng đến ROA. Tuy nhiên trong thành phần vốn lưu động còn có tiền và vay ngắn hạn.

Bài nghiên cứu muốn xem xét rằng, nếu có sự xuất hiện của tiền và vay ngắn hạn thì liệu ảnh hưởng của quản trị vốn lưu động lên lợi nhuận có khác biệt không. Do đó bài nghiên cứu chọn thêm biến hệ số đảm nhiệm vốn lưu động (WCR) như là thước đo cho hiệu quả của quản trị vốn lưu động và xem xét sự ảnh hưởng của WCR lên ROA. Hệ số đảm nhiệm vốn lưu động (WCR) sẽ chứa đựng các thành phần: tiền, khoản phải thu, hàng tồn kho, khoản phải trả, vay ngắn hạn. Tổng quan các nghiên cứu trước đây Có nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy tồn tại mối quan hệ nghịch biến giữa quản trị vốn lưu động và lợi nhuận nhưng một vài nghiên cứu khác lại tìm thấy mối quan hệ đồng biến giữa quản trị vốn lưu động và lợi nhuận.

Các nghiên cứu được khảo lược và sắp xếp theo thứ tự thời gian. Soenen (1993) sử dụng mẫu gồm khoảng 2.000 công ty từ 20 ngành khác nhau trong giai đoạn 1970 – 1989. Ông tìm thấy có mối quan hệ nghịch biến giữa chu kỳ thương mại thuần (net trade cycle – NTC2) và lợi nhuận, với lợi nhuận được tính bằng tổng thu nhập trên tổng tài sản. Kết quả cho thấy chu kỳ thương mại thuần càng ngắn thì lợi nhuận sẽ càng cao.

Soenen giải thích rằng các nhà quản trị có thể tạo ra tiền cho mục đích đầu tư bằng cách theo dõi thời điểm và mức độ lưu chuyển tiền. Chu kỳ thương mại thuần phản ánh khoảng thời gian từ lúc sử dụng tiền để mua nguyên vật liệu đến lúc thu lại tiền từ việc bán sản phẩm. Ngoài ra, bài nghiên cứu cũng đề cập rằng độ dài của chu kỳ thương mại thuần là công cụ để xác định mức độ công ty phụ thuộc vào nguồn tài chính bên ngoài. Shin và Soenen (1998) sử dụng chu kỳ thương mại thuần như là một thước đo của hiệu quả quản trị vốn lưu động để nghiên cứu mối quan hệ giữa việc quản trị vốn lưu động và lợi nhuận của công ty.

NTC tương đương với CCC với sự xuất 𝐻à𝑛𝑔 𝑡ồ𝑛 𝑘ℎ𝑜+𝑘ℎ𝑜ả𝑛 𝑝ℎả𝑖 𝑡ℎ𝑢 𝑘ℎá𝑐ℎ ℎà𝑛𝑔−𝑘ℎ𝑜ả𝑛 𝑝ℎả𝑖 𝑡𝑟ả 𝑛𝑔ườ𝑖 𝑏á𝑛 2 𝑁𝑇𝐶 = 365 × 𝐷𝑜𝑎𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑢 𝑡ℎ𝑢ầ𝑛 13 hiện của ba thành phần chủ yếu của vốn lưu động. Ngoài ra NTC còn có thể cung cấp một ước tính dễ dàng cho các nhu cầu tài chính bổ sung liên quan đến vốn lưu động như là một chức năng của sự tăng trưởng doanh số bán hàng. Bài nghiên cứu sử dụng mẫu gồm 58.985 công ty trong giai đoạn 1975 – 1994, kết quả cho thấy có một mối quan hệ nghịch biến giữa độ dài của NTC và lợi nhuận. Kết quả này giúp đưa ra một cách để gia tăng giá trị cổ đông là giảm độ dài NTC của công ty.