Luận văn Thạc sĩ Kinh tế: mối quan hệ giữa đa dạng hóa thu nhập và lợi

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích mối quan hệ giữa đa dạng hóa thu nhập và lợi nhuận của các ngân hàng thương mại việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Võ Ngọc Uyên Trang
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Nguyễn Thị Thùy Linh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Đa Dạng Hóa Thu Nhập Và Lợi Nhuận Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về đa dạng hóa thu nhập và lợi nhuận ngân hàng

Ngành ngân hàng đóng vai trò là huyết mạch, duy trì sự ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát tại Việt Nam. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, các ngân hàng thương mại (NHTM) đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ các tổ chức tài chính trong và ngoài nước. Trước đây, hoạt động tín dụng truyền thống là nguồn thu chính. Tuy nhiên, sự biến động của thị trường và nợ xấu gia tăng khiến các ngân hàng phải thay đổi chiến lược. Việc chuyển dịch sang Thu nhập phi tín dụng trở thành xu hướng tất yếu để phân tán rủi ro. Đa dạng hóa nguồn thu không chỉ giúp ổn định dòng tiền mà còn nâng cao Hiệu quả hoạt động ngân hàng trong dài hạn. Nghiên cứu thực tế cho thấy sự thay đổi trong Cấu trúc thu nhập có tác động trực tiếp đến khả năng sinh lời. Các ngân hàng hiện nay tập trung mạnh vào các sản phẩm dịch vụ hiện đại. Điều này nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào biên độ lãi suất cho vay vốn đang ngày càng thu hẹp.

1.1. Vai trò của Thu nhập phi tín dụng trong hệ thống tài chính

Các nguồn Thu nhập phi tín dụng bao gồm phí dịch vụ, kinh doanh ngoại hối và đầu tư chứng khoán. Đây là những nguồn thu ít chịu ảnh hưởng từ rủi ro tín dụng trực tiếp. Việc gia tăng tỷ trọng các nguồn thu này giúp ngân hàng duy trì Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) ổn định ngay cả khi thị trường vốn gặp khó khăn. Thu nhập từ dịch vụ đóng vai trò là tấm đệm an toàn, giúp ngân hàng chống chọi với các cú sốc kinh tế.

1.2. Xu hướng Tự do hóa tài chính tại các ngân hàng Việt Nam

Quá trình Tự do hóa tài chính tạo điều kiện cho các NHTM mở rộng phạm vi hoạt động. Các ngân hàng không còn bó hẹp trong nghiệp vụ huy động và cho vay. Họ bắt đầu triển khai các dịch vụ bảo hiểm, tư vấn tài chính và ngân hàng số. Sự chuyển mình này giúp nâng cao Năng lực cạnh tranh ngân hàng trên thị trường quốc tế. Đa dạng hóa nguồn thu giúp tối ưu hóa nguồn lực sẵn có và khai thác tối đa tệp khách hàng hiện tại.

II. Thách thức trong việc tối ưu hóa cấu trúc thu nhập hiện nay

Giai đoạn 2010-2014 ghi nhận nhiều biến động phức tạp đối với hệ thống NHTM Việt Nam. Khủng hoảng nợ công Châu Âu và tình trạng bất động sản đóng băng đã gây áp lực lớn lên hệ thống tài chính nội địa. Tình trạng nợ quá hạn tăng cao làm suy giảm lợi nhuận do các ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro lớn. Bên cạnh đó, việc quá phụ thuộc vào thu nhập lãi thuần khiến các ngân hàng dễ bị tổn thương trước những thay đổi về chính sách tiền tệ. Rủi ro ngân hàng tăng cao khi danh mục cho vay tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm. Để tồn tại, các nhà quản trị phải tìm cách cân bằng giữa hoạt động tín dụng và phi tín dụng. Tuy nhiên, việc chuyển dịch này gặp khó khăn do hạn chế về công nghệ và chất lượng nhân sự. Nhiều ngân hàng nhỏ vẫn lúng túng trong việc tìm kiếm mô hình kinh doanh phù hợp để cải thiện Biên lãi thuần (NIM).

2.1. Tác động của Rủi ro ngân hàng và nợ xấu đến lợi nhuận

Nợ xấu là rào cản lớn nhất đối với việc gia tăng lợi nhuận. Khi tỷ lệ nợ xấu tăng, ngân hàng phải giảm thu lãi và tăng chi phí dự phòng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Việc đa dạng hóa thu nhập được kỳ vọng sẽ làm giảm bớt sự phụ thuộc này. Tuy nhiên, nếu không quản lý tốt, các hoạt động ngoài lãi cũng có thể mang lại những Rủi ro ngân hàng mới, đặc biệt là rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường.

2.2. Hạn chế trong Năng lực cạnh tranh ngân hàng nội địa

So với các ngân hàng nước ngoài, Năng lực cạnh tranh ngân hàng Việt Nam còn nhiều hạn chế về vốn và công nghệ. Các dịch vụ thu phí chưa thực sự đa dạng và mang tính đột phá. Phần lớn thu nhập vẫn đến từ các dịch vụ cơ bản như thanh toán và chuyển tiền. Việc thiếu hụt các sản phẩm tài chính phái sinh và dịch vụ quản lý tài sản khiến ngân hàng khó tối ưu hóa Cấu trúc thu nhập. Điều này đòi hỏi một sự đầu tư bài bản và dài hạn vào hạ tầng công nghệ thông tin.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ đa dạng hóa và lợi nhuận

Để phân tích mối quan hệ này, nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với Dữ liệu bảng (Panel Data). Mẫu nghiên cứu bao gồm 27 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 5 năm, tạo ra 135 quan sát. Đây là phương pháp phổ biến để đánh giá tác động của các yếu tố nội tại và vĩ mô đến hiệu quả kinh doanh. Biến phụ thuộc được lựa chọn là Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) vì nó phản ánh chính xác khả năng sinh lời từ danh mục tài sản mà không bị ảnh hưởng bởi đòn bẩy tài chính. Biến độc lập chính là chỉ số đa dạng hóa thu nhập (HHIDR), được tính toán dựa trên cấu trúc các nguồn thu. Các biến kiểm soát bao gồm quy mô ngân hàng, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, và các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng GDP và lạm phát. Quy trình nghiên cứu được thực hiện nghiêm ngặt từ khâu thu thập báo cáo tài chính đã kiểm toán đến việc xử lý dữ liệu trên phần mềm chuyên dụng.

3.1. Sử dụng Dữ liệu bảng Panel Data từ 27 ngân hàng thương mại

Dữ liệu bảng (Panel Data) cho phép quan sát sự biến động của từng ngân hàng qua nhiều năm. Điều này giúp kiểm soát các đặc điểm riêng biệt không quan sát được của từng tổ chức. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo tài chính hợp nhất, đảm bảo tính khách quan và chính xác. Việc chia nhóm ngân hàng theo quy mô tài sản giúp làm rõ sự khác biệt trong chiến lược đa dạng hóa giữa các ngân hàng lớn và nhỏ.

3.2. Ứng dụng Mô hình tác động cố định FE và Tác động ngẫu nhiên RE

Nghiên cứu tiến hành chạy cả Mô hình tác động cố định (FE) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (RE) để tìm ra mô hình phù hợp nhất. Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn giữa hai mô hình này. Kết quả cho thấy mô hình RE thường phù hợp hơn đối với dữ liệu ngân hàng tại Việt Nam. Ngoài ra, các kiểm định về đa cộng tuyến (VIF) và tự tương quan cũng được thực hiện để đảm bảo tính tin cậy của các hệ số hồi quy. Trong một số trường hợp nâng cao, Hồi quy GMM có thể được sử dụng để xử lý hiện tượng nội sinh.

IV. Kết quả thực nghiệm về đa dạng hóa thu nhập tại Việt Nam

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ số đa dạng hóa thu nhập có mối tương quan thuận với lợi nhuận của các NHTM. Điều này khẳng định việc mở rộng các hoạt động ngoài tín dụng thực sự mang lại hiệu quả kinh tế. Cụ thể, khi các ngân hàng tăng cường Thu nhập từ dịch vụ, chỉ số ROA có xu hướng cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng phát hiện ra một nghịch lý: quy mô ngân hàng và tỷ lệ chi phí hoạt động lại có mối tương quan nghịch với lợi nhuận. Điều này cho thấy việc mở rộng quy mô quá nhanh mà không đi đôi với quản trị chi phí hiệu quả sẽ làm xói mòn lợi nhuận. Biên lãi thuần (NIM) vẫn đóng vai trò quan trọng, đóng góp tích cực vào tổng thu nhập. Đáng chú ý, nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng cho thấy tốc độ tăng trưởng kinh tế hay lạm phát có tác động đáng kể đến lợi nhuận ngân hàng trong giai đoạn này. Các ngân hàng nhóm 1 (quy mô lớn) cho thấy khả năng đa dạng hóa tốt hơn nhờ lợi thế về vốn và công nghệ.

4.1. Phân tích Tỷ suất sinh lời trên tài sản ROA và ROE

Chỉ số Tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) của các NHTM Việt Nam có xu hướng giảm nhẹ trong giai đoạn 2010-2014 do áp lực nợ xấu. Tuy nhiên, những ngân hàng có mức độ đa dạng hóa cao lại duy trì được ROE ở mức khả quan hơn. Việc phân tích đồng thời cả hai chỉ số này giúp các nhà quản lý có cái nhìn toàn diện về hiệu quả sử dụng tài sản và vốn chủ sở hữu. Sự ổn định của lợi nhuận từ phí giúp bù đắp sự sụt giảm của thu nhập lãi thuần.

4.2. Tương quan giữa Chỉ số Herfindahl Hirschman HHI và NIM

Nghiên cứu sử dụng biến thể của Chỉ số Herfindahl-Hirschman (HHI) để đo lường mức độ tập trung hoặc đa dạng hóa thu nhập. Kết quả cho thấy mức độ đa dạng hóa càng cao (HHI thấp trong cấu trúc thu nhập) thì khả năng chống chịu rủi ro càng tốt. Đồng thời, việc duy trì một Biên lãi thuần (NIM) hợp lý là điều kiện cần để đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động đa dạng hóa. Các ngân hàng cần tránh việc cạnh tranh lãi suất quá mức làm thu hẹp NIM.

V. Giải pháp nâng cao lợi nhuận thông qua đa dạng hóa nguồn thu

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các NHTM cần thực hiện các giải pháp cụ thể để tối ưu hóa lợi nhuận. Đầu tiên, cần đẩy mạnh các hoạt động dịch vụ nhằm tăng tỷ trọng Thu nhập phi tín dụng. Các dịch vụ như thanh toán quốc tế, bảo lãnh và quản lý tiền tệ cần được ưu tiên phát triển. Thứ hai, các ngân hàng phải quản trị tốt chi phí hoạt động thông qua việc ứng dụng công nghệ tự động hóa. Việc giảm bớt bộ máy cồng kềnh và tối ưu hóa quy trình sẽ giúp cải thiện hiệu quả. Thứ ba, cần duy trì nguồn vốn chủ sở hữu phù hợp để đảm bảo an toàn hệ thống nhưng không làm giảm hiệu quả sử dụng vốn. Ngoài ra, các nhà quản trị ngân hàng cần chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để có thể vận hành các dịch vụ tài chính phức tạp. Việc đa dạng hóa không nên thực hiện tràn lan mà cần tập trung vào các lĩnh vực có thế mạnh cạnh tranh.

5.1. Chiến lược đẩy mạnh Thu nhập từ dịch vụ và phí

Để gia tăng Thu nhập từ dịch vụ, ngân hàng nên tập trung vào các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao như Internet Banking và Mobile Banking. Việc thu phí từ các dịch vụ này mang lại nguồn thu ổn định và ít rủi ro. Ngoài ra, việc liên kết với các công ty bảo hiểm (Bancassurance) là một hướng đi tiềm năng để đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi. Đây là chìa khóa để nâng cao Hiệu quả hoạt động ngân hàng trong kỷ nguyên số.

5.2. Tối ưu hóa Cấu trúc thu nhập để giảm thiểu rủi ro

Việc điều chỉnh Cấu trúc thu nhập cần dựa trên năng lực cốt lõi của từng ngân hàng. Các ngân hàng nhỏ nên tập trung vào các dịch vụ ngách thay vì đối đầu trực tiếp với các ngân hàng lớn. Kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) là yếu tố sống còn. Một cấu trúc thu nhập cân bằng giữa lãi và phí sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu Rủi ro ngân hàng khi thị trường có biến động bất lợi về lãi suất.

VI. Kết luận về tương lai đa dạng hóa thu nhập ngân hàng

Đa dạng hóa thu nhập là chiến lược đúng đắn và cần thiết cho các NHTM Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ về mối quan hệ thuận chiều giữa đa dạng hóa và lợi nhuận. Tuy nhiên, đa dạng hóa không phải là chiếc gậy thần kỳ nếu không đi kèm với năng lực quản trị rủi ro và kiểm soát chi phí. Trong tương lai, xu hướng ngân hàng số và tài chính xanh sẽ mở ra nhiều cơ hội mới để các ngân hàng khai phá các nguồn thu ngoài lãi. Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cũng cần có những chính sách hỗ trợ, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để các ngân hàng tự tin triển khai các dịch vụ mới. Việc duy trì Năng lực cạnh tranh ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới không ngừng của từng tổ chức tài chính.

6.1. Tầm quan trọng của kiểm soát Hiệu quả hoạt động ngân hàng

Hiệu quả hoạt động ngân hàng phải được đánh giá dựa trên cả hai khía cạnh: lợi nhuận và rủi ro. Đa dạng hóa nguồn thu giúp cải thiện cả hai yếu tố này nếu được thực hiện đúng cách. Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiện đại theo chuẩn mực Basel II và III. Điều này đảm bảo rằng việc gia tăng Thu nhập phi tín dụng không dẫn đến các rủi ro hệ thống khó kiểm soát.

6.2. Hướng nghiên cứu mới về Hồi quy GMM trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi dữ liệu và sử dụng các phương pháp kinh tế lượng phức tạp hơn như Hồi quy GMM. Phương pháp này giúp xử lý triệt để hiện tượng nội sinh và các biến trễ của lợi nhuận. Việc bổ sung các biến về quản trị quản trị ngân hàng và công nghệ số sẽ làm phong phú thêm các bằng chứng về mối quan hệ giữa đa dạng hóa và lợi nhuận. Đây là hướng đi cần thiết để hoàn thiện lý thuyết về kinh tế học ngân hàng tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010 - 2014, ngành ngân hàng Việt Nam đối mặt với nhiều biến động kinh tế vĩ mô phức tạp, thị trường bất động sản trầm lắng và tỷ lệ nợ xấu gia tăng nhanh chóng. Thực trạng này khiến nguồn thu từ hoạt động tín dụng truyền thống sụt giảm mạnh, kéo theo tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) của hàng loạt ngân hàng thương mại giảm sâu xuống dưới mức 1%. Trước áp lực cạnh tranh khốc liệt cùng yêu cầu phát triển bền vững, các định chế tài chính bắt buộc phải tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới thông qua việc chuyển dịch cơ cấu nguồn thu.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là xác định mối quan hệ tác động và mức độ ảnh hưởng của đa dạng hóa thu nhập đến tỷ suất sinh lời của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Mục tiêu cụ thể của luận văn gồm hai nội dung chính: thứ nhất, lượng hóa tác động của đa dạng hóa nguồn thu (thông qua chỉ số Herfindahl-Hirschman thu nhập điều chỉnh) cùng các nhân tố nội tại và vĩ mô đến lợi nhuận ngân hàng; thứ hai, xây dựng hệ thống giải pháp khả thi giúp các nhà quản trị ngân hàng gia tăng hiệu quả kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập trên mẫu gồm 27 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam trong khung thời gian 5 năm, từ năm 2010 đến năm 2014, với tổng cộng 135 quan sát từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán và các báo cáo kinh tế vĩ mô của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB). Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp cơ sở định lượng vững chắc để các nhà quản trị tối ưu hóa tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (CIR) và gia tăng tỷ trọng thu ngoài lãi, hướng tới mục tiêu cải thiện chỉ số ROA thêm từ 0,2% đến 0,5% một cách an toàn và bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai luồng quan điểm lý thuyết kinh điển trong quản trị tài chính ngân hàng:

Lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại của Markowitz chỉ ra rằng việc kết hợp các tài sản hoặc nguồn thu nhập có mối tương quan không hoàn hảo sẽ giúp phân tán rủi ro và tối ưu hóa tỷ suất sinh lời kỳ vọng. Khi ngân hàng mở rộng sang các mảng dịch vụ thu phí, hoạt động ngoại hối và đầu tư chứng khoán, sự sụt giảm nguồn thu từ tín dụng truyền thống sẽ được bù đắp kịp thời, tạo ra dòng tiền ổn định hơn.

Ngược lại, Lý thuyết tập trung nguồn lực lập luận rằng các định chế tài chính nên tập trung tối đa nguồn lực vào nghiệp vụ cốt lõi mà họ có lợi thế cạnh tranh vượt trội là cho vay. Việc phân tán nguồn lực sang các lĩnh vực phi truyền thống có thể làm gia tăng chi phí cố định, chi phí đào tạo nhân sự và áp lực quản trị rủi ro phức tạp.

Mô hình nghiên cứu thực nghiệm được kế thừa và phát triển từ công trình của Busch và Kick (năm 2009). Luận văn vận hành các khái niệm cốt lõi bao gồm:

1. Chỉ số đa dạng hóa thu nhập (HHIRD): Biến số phản ánh mức độ phân tán cơ cấu thu nhập giữa 4 cấu phần: thu nhập lãi thuần, thu dịch vụ hoa hồng, thu từ hoạt động kinh doanh đầu tư và thu nhập hoạt động khác. Giá trị HHIRD chạy từ 0 (thu nhập phụ thuộc hoàn toàn vào 1 nguồn duy nhất) đến 0,75 (4 nguồn thu đóng góp ngang nhau 25%).
2. Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA): Biến phụ thuộc đo lường hiệu quả sinh lời trên danh mục tài sản, được tính bằng tỷ lệ giữa lợi nhuận sau thuế và tổng tài sản.
3. Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM): Thước đo hiệu quả quản trị tài sản Nợ - Có, được xác định bằng thu nhập lãi thuần trên tổng tài sản sinh lời.
4. Tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (CIR): Chỉ số phản ánh năng lực kiểm soát chi phí vận hành của bộ máy quản lý.
5. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (TE/TA) và Quy mô ngân hàng (LnTA).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với bộ dữ liệu bảng cân bằng thu thập từ 27 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong 5 năm (2010 - 2014), tương ứng với 135 quan sát. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập toàn bộ các ngân hàng công bố minh bạch báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán độc lập, đại diện cho hơn 85% tổng quy mô tài sản toàn hệ thống.

Để xử lý dữ liệu bảng, tác giả sử dụng phần mềm Stata và tiến hành các bước kiểm định nghiêm ngặt:

Ban đầu, tác giả thực hiện ước lượng mô hình hồi quy Tác động cố định (FEM) và mô hình Tác động ngẫu nhiên (REM). Tiếp theo, kiểm định Hausman được thực hiện với giá trị xác suất p = 0,05, dẫn đến quyết định lựa chọn mô hình Tác động ngẫu nhiên (REM) làm mô hình giải thích chính thức. Mô hình REM được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc kiểm soát các đặc tính riêng lẻ không quan sát được của từng ngân hàng mà không làm mất đi tính hiệu quả của ước lượng.

Tác giả tiếp tục thực hiện kiểm định Wooldridge để kiểm tra hiện tượng tự tương quan trong dữ liệu bảng. Kết quả kiểm định cho thấy thống kê F(1, 26) = 1,1726 với mức ý nghĩa p lớn hơn 0,05, xác nhận mô hình hoàn toàn không tồn tại hiện tượng tự tương quan bậc nhất, đảm bảo tính vững chắc và độ tin cậy của các hệ số hồi quy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình hồi quy dữ liệu bảng REM đã chỉ ra những phát hiện cốt lõi sau:

Thứ nhất, chỉ số đa dạng hóa thu nhập (HHIRD) có mối tương quan thuận chiều có ý nghĩa thống kê với tỷ suất sinh lời ROA. Điều này khẳng định ngân hàng nào càng phân tán đều các nguồn thu ngoài lãi thì khả năng sinh lời trên tổng tài sản càng cao. Trong giai đoạn 2012 - 2014, chỉ số HHIRD bình quân toàn hệ thống đã có sự phục hồi rõ nét sau khi chạm đáy vào năm 2011.

Thứ hai, tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM) thể hiện mối tương quan thuận chiều rất mạnh với ROA. Tuy nhiên, số liệu thống kê cho thấy phần lớn các ngân hàng quy mô lớn như MaritimeBank, BIDV, Eximbank, Vietcombank và ACB đều duy trì tỷ lệ NIM dưới mức 3%, phản ánh sự thu hẹp biên lợi nhuận cho vay truyền thống trong bối cảnh hạ trần lãi suất.

Thứ ba, quy mô ngân hàng (LnTA) và tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (CIR) có mối tương quan nghịch chiều với tỷ suất sinh lời ROA. Các ngân hàng có tổng tài sản lớn trên 550 nghìn tỷ đồng như BIDV hay VietinBank phải gánh chịu chi phí bộ máy và mạng lưới cồng kềnh, khiến việc mở rộng quy mô chưa mang lại hiệu quả kinh tế tương xứng.

Thứ tư, tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (TE/TA), tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) và tỷ lệ lạm phát (INF) không cho thấy tác động có ý nghĩa thống kê rõ rệt đến ROA trong giai đoạn 2010 - 2014.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm phản ánh trung thực thực trạng của hệ thống ngân hàng Việt Nam sau thời kỳ bùng nổ tín dụng. Sự gia tăng của chỉ số đa dạng hóa thu nhập tác động tích cực đến ROA hoàn toàn đồng nhất với các nghiên cứu của Sanya và Wolfe (năm 2011) hay Yanik và các cộng sự (năm 2013) tại các thị trường mới nổi. Tại Việt Nam, khi hoạt động tín dụng gặp khó khăn vì nợ quá hạn và áp lực trích lập dự phòng rủi ro, các ngân hàng tiên phong đẩy mạnh dịch vụ thanh toán, thẻ ATM, bảo lãnh và ngân hàng điện tử như ACB, Sacombank hay Techcombank đã giữ vững được nguồn thu ổn định.

Mối tương quan nghịch giữa quy mô và lợi nhuận đi ngược lại giả thuyết ban đầu nhưng hoàn toàn hợp lý trong điều kiện quản trị tại Việt Nam. Khi quy mô tài sản tăng nhanh nhưng năng lực quản trị rủi ro và trình độ nhân lực không theo kịp, chi phí vận hành sẽ gia tăng nhanh hơn tốc độ tăng của doanh thu.

Để minh họa rõ nét các kết luận này, dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày thông qua biểu đồ phân nhóm tổng tài sản theo 3 nhóm quy mô kết hợp với đồ thị biến thiên của chỉ số ROA qua từng năm. Nhìn vào biểu đồ chuỗi thời gian, ROA toàn ngành có xu hướng giảm liên tục từ năm 2010 đến mức chạm đáy năm 2014, trong khi đồ thị đa dạng hóa thu nhập HHIRD cho thấy sự phân hóa mạnh mẽ giữa nhóm ngân hàng lớn và nhóm ngân hàng nhỏ có quy mô tài sản dưới 50 nghìn tỷ đồng. Bảng ma trận tương quan giữa HHIRD, CIR và NIM cung cấp bằng chứng trực quan về sự đánh đổi giữa chi phí vận hành và hiệu quả đa dạng hóa dịch vụ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm gia tăng lợi nhuận và nâng cao hiệu quả hoạt động cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam:

Thứ nhất, đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn thu phi tín dụng và dịch vụ ngân hàng hiện đại. Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành các ngân hàng thương mại cần phân bổ tối thiểu 15% đến 20% ngân sách đầu tư công nghệ hàng năm để hiện đại hóa hệ thống Internet Banking, Mobile Banking, dịch vụ thẻ và liên kết bảo hiểm (Bancassurance). Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi đạt từ 25% đến 30% trong tổng thu nhập hoạt động giai đoạn 2016 - 2020. Chủ thể thực hiện là Khối Ngân hàng Bán lẻ và Khối Công nghệ Thông tin.

Thứ hai, tái cấu trúc bộ máy và kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (CIR). Các ngân hàng cần rà soát lại toàn bộ mạng lưới phòng giao dịch, tối ưu hóa định biên nhân sự và áp dụng quy trình số hóa tự động nhằm kéo giảm chỉ số CIR xuống dưới ngưỡng 40% đến 45% trong thời hạn 2 năm. Chủ thể thực hiện là Khối Vận hành và Ban Quản trị Nguồn nhân lực.

Thứ ba, nâng cao năng lực quản trị tài sản Nợ - Có nhằm duy trì biên lãi cận biên NIM ổn định. Ban Nguồn vốn cần tích cực gia tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) lên trên 20% nhằm giảm chi phí huy động vốn đầu vào, đồng thời kiểm soát chất lượng tín dụng để giữ tỷ lệ NIM tối thiểu từ 3,5% đến 4,0% trong trung hạn. Chủ thể thực hiện là Khối Quản lý Nguồn vốn và Khối Khách hàng Doanh nghiệp.

Thứ tư, hoàn thiện khung pháp lý và chính sách phát triển dịch vụ tài chính mới từ phía cơ quan điều hành. Ngân hàng Nhà nước cần ban hành các hướng dẫn chi tiết về chuẩn kết nối thanh toán mở (Open API), quản trị an toàn vốn theo chuẩn mực quốc tế Basel II và tạo điều kiện thuận lợi cho các sản phẩm phái sinh phát triển trong lộ trình 3 đến 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao và là tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học. Luận văn cung cấp khung nghiên cứu định lượng chuẩn mực về hồi quy dữ liệu bảng, công thức lượng hóa chỉ số HHIRD và quy trình thực hiện kiểm định Hausman, Wooldridge trên phần mềm Stata.

Thứ hai, Hội đồng Quản trị, Ban Tổng Giám đốc và cán bộ hoạch định chiến lược tại các ngân hàng thương mại cổ phần. Tài liệu mang lại bức tranh thực chứng về tác động của cơ cấu thu nhập và chi phí vận hành, giúp lãnh đạo ngân hàng định hình chiến lược dịch chuyển cơ cấu kinh doanh một cách an toàn.

Thứ ba, chuyên viên phân tích tài chính tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và cơ quan xếp hạng tín nhiệm. Báo cáo cung cấp bộ số liệu thống kê chi tiết về NIM, ROA, CIR của 27 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2010 - 2014, hỗ trợ công tác định giá cổ phiếu và đánh giá sức khỏe tài chính ngành ngân hàng.

Thứ tư, các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý thị trường tài chính. Dữ liệu thực nghiệm từ luận văn hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng cơ chế quản lý giám sát hệ thống tổ chức tín dụng và thúc đẩy chiến lược thanh toán không dùng tiền mặt.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ số đa dạng hóa thu nhập HHIRD trong nghiên cứu được tính toán như thế nào? Chỉ số HHIRD được đo lường dựa trên bình phương tỷ trọng của 4 nguồn thu chính trong tổng thu nhập hoạt động gồm thu nhập lãi thuần, thu dịch vụ, thu đầu tư kinh doanh và thu nhập khác. Giá trị chỉ số nằm trong khoảng từ 0 đến 0,75, trong đó giá trị càng tiệm cận 0,75 chứng tỏ ngân hàng có cơ cấu nguồn thu phân tán càng đồng đều và an toàn.

Tại sao nghiên cứu lựa chọn mô hình Tác động ngẫu nhiên (REM) thay vì Tác động cố định (FEM)? Tác giả đã chạy kiểm định Hausman và ghi nhận giá trị xác suất p = 0,05, cho phép bác bỏ giả thuyết mô hình FEM và chấp nhận mô hình REM. Mô hình REM xử lý hiệu quả các biến số đặc thù riêng lẻ không thay đổi theo thời gian giữa 27 ngân hàng, đảm bảo ước lượng các tham số có độ tin cậy và hiệu quả thống kê cao nhất.

Quy mô ngân hàng lớn có đồng nghĩa với việc tỷ suất sinh lời ROA sẽ cao hơn không? Không, kết quả thực nghiệm chỉ ra quy mô tài sản (LnTA) có mối tương quan nghịch chiều với ROA. Trong giai đoạn 2010 - 2014, nhiều ngân hàng lớn tại Việt Nam có tổng tài sản trên 100 nghìn tỷ đồng gặp khó khăn trong việc quản trị chi phí và xử lý nợ xấu, dẫn đến hiện tượng phi kinh tế theo quy mô khiến tỷ suất sinh lời sụt giảm.

Tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (CIR) tác động ra sao đến khả năng sinh lời của ngân hàng? Hệ số hồi quy của biến CIR mang dấu âm có ý nghĩa thống kê, chứng minh chi phí vận hành tăng cao làm suy giảm trực tiếp tỷ suất sinh lời ROA. Các ngân hàng có tỷ lệ CIR cao thường sở hữu mạng lưới cồng kềnh và năng suất lao động chưa tối ưu, khiến tổng chi phí ăn mòn phần lớn lợi nhuận tạo ra.

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như GDP và lạm phát có tác động mạnh đến ROA trong nghiên cứu không? Kết quả ước lượng mô hình REM cho thấy tốc độ tăng trưởng GDP và lạm phát không có ý nghĩa thống kê đối với ROA của 27 ngân hàng trong giai đoạn 2010 - 2014. Nguyên nhân là do các chính sách điều hành tiền tệ linh hoạt và độ trễ phản ánh của các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô vào báo cáo tài chính kiểm toán của từng ngân hàng.

Kết luận

1. Đa dạng hóa nguồn thu nhập (HHIRD) và biên thu nhập lãi cận biên (NIM) là hai động lực tương quan thuận chiều mạnh mẽ nhất giúp gia tăng tỷ suất sinh lời ROA của các ngân hàng thương mại Việt Nam.
2. Tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng thu nhập (CIR) và quy mô tổng tài sản (LnTA) tương quan nghịch chiều với ROA, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tinh gọn bộ máy và nâng cao năng suất vận hành.
3. Cơ cấu vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (TE/TA) cùng các chỉ số vĩ mô tăng trưởng GDP và lạm phát không thể hiện tác động có ý nghĩa thống kê rõ rệt lên khả năng sinh lời trong giai đoạn khảo sát.
4. Nghiên cứu khẳng định xu hướng tất yếu của việc giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng truyền thống và đẩy mạnh các dịch vụ ngân hàng hiện đại dựa trên nền tảng công nghệ số.
5. Bộ dữ liệu bảng gồm 135 quan sát từ 27 ngân hàng thương mại cổ phần giai đoạn 2010 - 2014 mang lại bằng chứng thực nghiệm vững chắc, đóng góp quan trọng vào hệ thống tài liệu học thuật tài chính ngân hàng tại Việt Nam.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là làm sáng tỏ vai trò tích cực của đa dạng hóa thu nhập đối với khả năng sinh lời của ngân hàng trong bối cảnh một nền kinh tế mới nổi đang tái cơ cấu hệ thống tài chính. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng khung thời gian đến giai đoạn 2026 - 2030, tích hợp thêm các tiêu chuẩn Basel III và lượng hóa tác động của làn sóng chuyển đổi số toàn diện đối với cấu trúc thu nhập ngân hàng.

Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia phân tích hãy ứng dụng ngay các phát hiện định lượng cùng mô hình dự báo từ luận văn này để tối ưu hóa danh mục sản phẩm dịch vụ và kiến tạo đòn bẩy lợi nhuận bền vững cho tổ chức của mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 đã giới thiệu khái quát về lý do chọn đề tài và bố cục của bài. Sang chương 2 người viết lược khảo một số nghiên cứu trước đây của các tác giả trong và ngoài nước về mối quan hệ giữa đa dạng hóa thu nhập và lợi nhuận hoạt động của ngân hàng. Từ đó phát triển giả thuyết nghiên cứu của bài.1 GIỚI THIỆU VỀ ĐA DẠNG HÓA NGÂN HÀNG Đa dạng hóa trong ngành ngân hàng có thể ở rất nhiều lĩnh vực như: đa dạng hóa về địa lý, đa dạng hóa nguồn thu nhập, đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ, đa dạng hóa các lĩnh vực kinh tế…( Tabak et al., 2011; Pennathur et al. Bài nghiên cứu này tập trung thảo luận về đa dạng hóa nguồn thu nhập của ngành ngân hàng.2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐA DẠNG HÓA VÀ LỢI NHUẬN NGÂN HÀNG Trên cơ sở những nghiên cứu trước đây, về lý thuyết có thể chia làm 2 nhóm: Lý thuyết 1: Tổ chức kinh tế khi thực hiện đa dạng hóa thì nguồn lực được phân tán và rủi ro không tập trung thì sẽ tạo cơ hội gia tăng lợi nhuận.

Lý thuyết 2: Thay vì đa dạng hóa, các ngân hàng hoặc tổ chức nên tập trung vào nguồn lực có sẳn của mình thì khả năng tạo lợi nhuận sẽ tốt hơn so với việc phân tán nguồn lực và địa bàn mà mình không có lợi thế. Ngân hàng nên duy trì việc tập trung cho vay hay mở rộng các dịch vụ tài chính? Đa dạng hóa nguồn thu nhập làm tăng hay giảm lợi nhuận của ngân hàng ? Vấn đề này dường như là một vấn đề tranh cãi chưa kết thúc trong các bài nghiên cứu, ở cả những nước đã và đang phát triển ( Sanya và Wolfe., 2010; Smith et al.3 LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI TRƯỚC ĐÂY Về mặt lý thuyết, đa dạng hóa các nguồn thu nhập được ưa chuộng hơn vì các dịch vụ thu phí, lợi nhuận kinh doanh ròng và thu nhập ngoài lãi khác không tương quan hoặc tương quan không hoàn hảo với thu nhập từ lãi ròng. Tuy nhiên, ngay cả lý thuyết cũng dường như chưa trả lời thuyết phục cho câu hỏi này. Sau khi phân tích, nghiên cứu thực nghiệm ở nhiều nước khác nhau, trong nhiều giai đoạn khác nhau, các kết quả của những nghiên cứu này lại cho các kết quả không giống nhau.

Một vài nghiên cứu cho rằng đa dạng hóa thu nhập sẽ cải thiện lợi nhuận hoặc làm giảm rủi ro cho ngân hàng. Một số nghiên cứu khác lại cho rằng đa dạng hóa thu nhập sẽ dẫn đến sự không ổn định của lợi nhuận ngân hàng. Là một trong những nhà nghiên cứu cho rằng đa dạng hóa thu nhập sẽ cải thiện lợi nhuận hoặc làm giảm rủi ro cho ngân hàng, khi phân tích tác động của đa dạng hóa thu nhập đến lợi nhuận có điều chỉnh rủi ro, Chiorazzo et al., 2008 nghiên cứu các ngân hàng Ý bằng cách sử dụng dữ liệu hàng năm của các ngân hàng riêng lẻ trong giai đoạn 1993-2003. Họ tìm thấy mối quan hệ thuận chiều giữa đa dạng hóa thu nhập và lợi nhuận có điều chỉnh rủi ro của ngân hàng Ý.

Sau khi chọn mẫu, phân nhóm theo quy mô, ông cho rằng những ngân hàng lớn đạt được lợi nhuận từ các hoạt động thu ngoài lãi trong khi nhóm những ngân hàng nhỏ với tỷ lệ thu ngoài lãi thấp thì chỉ có thể có lợi nhuận từ việc mở rộng việc kinh doanh thu lãi của họ. Cũng quan tâm đến lợi nhuận cóa điều chỉnh ủi ro, Lin et al., 2012 cho rằng đa dạng hóa nguồn thu nhập được sẽ mang lại lợi thế tương đối vì nó có thể làm giảm cú sốc đối với biên độ lãi ròng xảy ra từ những bất lợi về lãi suất cho vay. Kết quả là đa dạng hóa thu nhập sẽ dẫn đến thu nhập ròng ổn định hơn và lợi nhuận có điều chỉnh rủi ro cao hơn. Điều này khá đúng khi khủng hoảng ngân hàng xảy ra trong những năm vừa qua : khủng hoảng tài chính Argentinean năm 2011 và 2012 ( trích dẫn từ Bebczuk và Galindo, 2008 ), hay khủng hoảng ngân hàng ở Úc vào những năm 1997-2003 (Tabak et al.

Do những ngân hàng này đã tập trung chủ yếu vào 8 hoạt động cho vay nên khi khủng hoảng tài chính toàn cầu xảy ra, cho vay không thu được vốn và lãi đã làm cho lợi nhuận ngân hàng của những nước này giảm sút nghiêm trọng và đã gây ra khủng hoảng ngân hàng. Và gần đây, Sanya và Wolfe ( 2011 ) đã phân tích đa dạng hóa thu nhập của những ngân hàng ở các nước đang phát triển. Họ tìm thấy đa dạng hóa thu nhập có ảnh hưởng tích cực lên lợi nhuận có điều chỉnh rủi ro ở những ngân hàng tại các nước đang phát triển này. Họ cho rằng những lợi ích của đa dạng hóa thu nhập là lớn nhất đối với các ngân hàng có rủi ro trung bình.

Tuy nhiên những ngân hàng này có nhiều khả năng bị ảnh hưởng bởi vì quá phụ thuộc vào thu nhập ngoài lãi, đặc biệt nếu các cơ hội đa dạng hóa được sử dụng vô trách nhiệm để đánh bạc cho lợi nhuận. Kết quả này kiểm soát khá mạnh các đặc điểm cụ thể của ngân hàng như quy mô, chiến lược và các điều kiện kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế mới nổi. Hơn nữa, kết quả được chứng minh khi sáng kiến điều tiết khác nhau có thể làm giảm tác động của đa dạng hóa lên lợi nhuận và rủi ro được kiểm soát. Bài viết này nêu bật một thực tế là đa dạng hóa thu nhập ngân hàng ở những nước có nền kinh tế mới nổi có thể làm gia tăng lợi nhuận.

Điều này mở ra một tầm nhìn mới cho những nhà quản trị, những nhà điều hành ngân hàng ở những nước này. Cũng đồng quan điểm trên, trong bài nghiên cứu của mình, Baele et al., 2007 nghiên cứu việc đa dạng hóa thu nhập tác động đến gia tăng lợi nhuận ngân hàng ở những nước Châu Âu trong giai đoạn 1989-2004. Họ đã tìm thấy mối quan hệ tích cực nhất định giữa giá trị thương hiệu và mức độ đa dạng hóa chức năng. Họ cho rằng thị trường chứng khoán dự đoán rằng đa dạng hóa nguồn thu nhập có tiềm năng để cải thiện lợi nhuận tương lai của ngân hàng.

Điều này có nghĩa là lợi ích của việc đa dạng hóa được đánh giá là vượt quá chi phí của việc gia tăng mức độ phức tạp và chi phí đại lý liên quan khi thực hiện đa dạng hóa. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là đa dạng hóa không giới hạn là tối ưu. Họ cho rằng các ngân hàng đa dạng hóa ở Châu Âu đã có thể khuyếch trương thương hiệu và thiết lập sự chuyên môn hơn. Hay như Elsas et al., 2010 nghiên cứu ảnh hưởng của đa dạng hóa thu nhập lên cả lợi nhuận và giá trị thị trường của ngân hàng bằng việc sử dụng dữ 9 liệu bảng của 9 nước trong giai đoạn 1996-2008.

Họ thấy rằng đa dạng hóa thu nhập có thể cải thiện lợi nhuận và giá trị thị trường của ngân hàng. Một nghiên cứu gần đây cũng có quan điểm tương tự đã phân tích đa dạng hóa thu nhập và lợi nhuận ngân hàng ở Thổ Nhĩ Kỳ giai đoạn 2005-2011 của tác giả Yanik et al. Bài nghiên cứu kết luận rằng đa dạng hóa thu nhập tác động tích cực đến lợi nhuận của ngân hàng có thể là một kết quả của sự gia tăng thu nhập hoặc giảm chi phí hoạt động của ngân hàng từ hoạt động đa dạng hóa. Bài nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mức độ đa dạng hóa của những ngân hàng ở Thổ Nhĩ Kỳ chưa cao nên một sự gia tăng trong tỷ lệ thu nhập ngoài lãi có thể có ảnh hưởng đến lợi nhuận có điều chỉnh rủi ro của ngân hàng.

Không đồng ý quan điểm với những nghiên cứu trên, một số nhà nghiên cứu như Deyoung và Roland (2001); và Stiroh (2004a) đã tìm thấy bằng chứng thực nghiệm rằng sự phụ thuộc vào hoạt động thu ngoài lãi sẽ làm gia tăng biến động của những ngân hàng lớn ở Mỹ. Deyoung và Roland (2001) cung cấp 3 lý do tại sao thu nhập ngoài lãi có thể làm gia tăng biến động lợi nhuận. Đầu tiên, lợi nhuận có được từ hoạt động thu phí có thể có nhiều biến động hơn thu nhập từ lãi bởi vì mối quan hệ ngân hàng - khách hàng chặt chẽ hơn trong cho vay truyền thống. Vì cả người đi vay là khách hàng và người cho vay là ngân hàng sẽ tốn kém chi phí chuyển đổi và chi phí thông tin khi chuyển qua vay tại ngân hàng khác.

Do đó khách hàng ít thay đổi quan hệ tín dụng với ngân hàng. Còn khi khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng thì mối quan hệ ngân hàng – khách hàng không chặt chẽ và khách hàng sẽ dễ dàng chuyển sang một ngân hàng khác. Thứ 2, việc mở rộng dịch vụ thu phí có thể làm gia tăng chi phí cố định ( như phí đầu tư về kỹ thuật và nguồn nhân lực ). Trong khi đó, nếu 1 mối quan hệ cho vay đã có sẵn thì chi phí duy nhất của khoản vay thêm là chi phí lãi của ngân hàng.

Vì khi khách hàng đã có sẵn mối quan hệ với ngân hàng thì ngân hàng không cần phải tốn chi phí xác minh khách hàng, tiếp thị khách hàng…Và chi phí duy nhất của khoản vay thêm lúc này chỉ là khoản lãi ngân hàng phải trả cho người gửi tiền để huy động khoản vốn để cho vay. 10 Thứ 3, ngược lại với hoạt động cho vay, hoạt động thu phí đòi hỏi vốn ít hơn, điều này cho thấy mức độ đòn bẩy tài chính cao và điều đó dẫn đến biến động lợi nhuận cao hơn. Trong khi đó Stiroh ( 2004a) phân tích lợi ích tiềm năng của đa dạng hóa thu nhập ở những ngân hàng Mỹ. Bởi vì sự tăng trưởng của thu lãi thuần và thu ngoài lãi thuần trong giai đoạn 1984-2001 càng tương quan nên ông kết luận rằng đa dạng hóa thu nhập bị giảm trong giai đoạn nghiên cứu.

Thêm vào đó, ông chỉ ra rằng lợi nhuận có điều chỉnh rủi ro có mối quan hệ nghịch chiều với tỷ lệ thu nhập ngoài lãi và có mối quan hệ thuận chiều với rủi ro phá sản ngân hàng tức là đa dạng hóa thu nhập tăng sẽ dễ dàng dẫn đến rủi ro phá sản ngân hàng. Hay như Deyoung và Rice (2004) nghiên cứu mối quan hệ giữa thu nhập ngoài lãi và lợi nhuận ở những ngân hàng Mỹ trong giai đoạn 1989-2001. Họ cho rằng có sự khác nhau giữa lĩnh vực ngân hàng Châu Âu và Mỹ.