Luận văn thạc sĩ: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum - Võ Tấn Danh

Luận văn thạc sĩ kinh tế về chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Võ Tấn Danh
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ
• 1.1. CƠ CẤU KINH TẾ
• 1.1.1. Khái niệm cơ cấu, cơ cấu kinh tế
• 1.1.2. Phân loại cơ cấu kinh tế
• 1.1.2.1. Cơ cấu ngành kinh tế
• 1.1.2.2. Cơ cấu thành phần kinh tế
• 1.1.2.3. Cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ

Tóm tắt

I. Luận văn kinh tế Toàn cảnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế Kon Tum

Luận văn thạc sĩ kinh tế về chủ đề chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum là một công trình nghiên cứu khoa học, hệ thống hóa các cơ sở lý luận và phân tích thực tiễn quá trình thay đổi cấu trúc nền kinh tế của tỉnh. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế được định nghĩa là sự thay đổi tỷ trọng giữa các ngành, lĩnh vực, và thành phần kinh tế theo hướng hiệu quả hơn, phù hợp với xu thế công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đây là một quá trình tất yếu, phản ánh sự phát triển về chất của một nền kinh tế, chuyển từ trạng thái phụ thuộc vào nông nghiệp sang nền tảng công nghiệp và dịch vụ hiện đại. Đối với Kon Tum, một tỉnh có xuất phát điểm thấp và cơ cấu kinh tế còn nặng về nông, lâm nghiệp, việc thúc đẩy quá trình này mang ý nghĩa sống còn. Nó không chỉ quyết định đến tăng trưởng kinh tế tỉnh Kon Tum mà còn tác động trực tiếp đến việc giải quyết các vấn đề xã hội, nâng cao thu nhập và chất lượng sống của người dân. Luận văn đi sâu vào việc làm rõ các khái niệm, chỉ tiêu đánh giá, và các nhân tố tác động đến quá trình này, từ đó tạo ra một khung lý thuyết vững chắc cho việc phân tích thực trạng của tỉnh. Quá trình này được xem xét trên ba phương diện chính: cơ cấu ngành (nông-lâm-thủy sản, công nghiệp-xây dựng, dịch vụ), cơ cấu thành phần kinh tế (nhà nước, ngoài nhà nước, FDI), và cơ cấu lãnh thổ (phân bố kinh tế giữa các vùng). Mục tiêu cuối cùng là xác định một mô hình phát triển kinh tế xã hội tỉnh Kon Tum một cách bền vững, khai thác hiệu quả các tiềm năng và lợi thế so sánh của địa phương trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế.

1.1. Khái niệm cốt lõi về cơ cấu kinh tế theo ngành

Cơ cấu kinh tế theo ngành là bộ phận quan trọng nhất của cơ cấu kinh tế tổng thể, phản ánh tỷ trọng giá trị sản xuất của ba khu vực chính: nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản (Khu vực I); công nghiệp và xây dựng (Khu vực II); và dịch vụ (Khu vực III). Một cơ cấu kinh tế hợp lý phải đảm bảo sự cân đối, phát huy tối đa tiềm năng của từng ngành và tạo ra sự tăng trưởng ổn định. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành là sự thay đổi về tỷ trọng đóng góp vào GRDP tỉnh Kon Tum của các khu vực này. Xu hướng phổ biến ở các quốc gia đang phát triển là giảm dần tỷ trọng Khu vực I, đồng thời tăng nhanh tỷ trọng Khu vực II và Khu vực III. Quá trình này là nội dung cốt lõi của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giúp nền kinh tế thoát khỏi sự phụ thuộc vào các yếu tố tự nhiên, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn và nhiều việc làm chất lượng.

1.2. Tầm quan trọng của việc tái cơ cấu kinh tế Kon Tum

Việc tái cơ cấu kinh tế Kon Tum mang tính cấp thiết, là yêu cầu khách quan để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững. Một cơ cấu kinh tế lạc hậu, phụ thuộc quá nhiều vào nông nghiệp thâm dụng lao động và tài nguyên sẽ không thể tạo ra sự đột phá về năng suất và thu nhập. Tái cơ cấu giúp tỉnh khai thác hiệu quả các tiềm năng và thế mạnh kinh tế Kon Tum, chẳng hạn như đất đai cho cây công nghiệp, tài nguyên rừng với các sản phẩm giá trị cao như sâm Ngọc Linh, và tiềm năng du lịch sinh thái Măng Đen. Hơn nữa, trong bối cảnh hội nhập, một cơ cấu kinh tế năng động sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) Kon Tum, tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư FDI vào Kon Tum và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt là trong kinh tế vùng Tây Nguyên.

II. Phân tích thực trạng kinh tế và thách thức tái cơ cấu ở Kon Tum

Giai đoạn 2000-2010, thực trạng kinh tế Kon Tum cho thấy những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhưng kết quả còn chậm và chưa vững chắc. Mặc dù tốc độ tăng trưởng của ngành công nghiệp - xây dựng và dịch vụ đạt mức khá cao, tỷ trọng của ngành nông, lâm nghiệp trong GRDP vẫn còn rất lớn, chiếm tới 41% vào năm 2010. Điều này cho thấy nền kinh tế tỉnh vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực sản xuất có giá trị gia tăng thấp và dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố thiên tai, dịch bệnh. Sự chuyển dịch cơ cấu diễn ra chậm được thể hiện qua hệ số góc chuyển dịch (φ) còn rất nhỏ, cho thấy sự thay đổi về chất lượng cơ cấu là không đáng kể. Một trong những thách thức lớn nhất là chuyển dịch cơ cấu lao động. Năm 2010, lao động trong lĩnh vực nông nghiệp vẫn chiếm đến 68% tổng số lao động, trong khi năng suất lao động của ngành này lại thấp. Chất lượng nguồn nhân lực nhìn chung còn hạn chế, tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp, đặc biệt là thiếu hụt công nhân kỹ thuật và chuyên gia trình độ cao, gây khó khăn cho việc tiếp thu công nghệ mới và phát triển các ngành công nghiệp chế biến sâu. Bên cạnh đó, hiệu quả đầu tư chưa cao, thể hiện qua chỉ số ICOR còn lớn, cho thấy vốn đầu tư, chủ yếu từ ngân sách nhà nước, chưa tạo ra sức bật tương xứng cho tăng trưởng. Việc thu hút đầu tư FDI vào Kon Tum còn rất khiêm tốn, chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh.

2.1. Thực trạng cơ cấu kinh tế theo ngành còn chậm chuyển biến

Phân tích số liệu cho thấy, dù tỷ trọng công nghiệp-xây dựng đã tăng từ 15,5% (2000) lên 23% (2010), nhưng khu vực nông nghiệp chỉ giảm nhẹ và vẫn là trụ đỡ chính. Khu vực dịch vụ có xu hướng biến động không ổn định và thậm chí giảm tỷ trọng trong giai đoạn này. Điều này chứng tỏ tỉnh chưa khai thác hết lợi thế để phát triển công nghiệp và dịch vụ một cách hiệu quả. Theo lý thuyết của Moise Syrquin, cơ cấu kinh tế Kon Tum vẫn đang ở giai đoạn 1, nơi nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo. Sự chậm chạp này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, bao gồm điểm xuất phát thấp, hạ tầng kinh tế-xã hội chưa đồng bộ, và các chính sách phát triển kinh tế chưa đủ mạnh để tạo ra sự đột phá.

2.2. Hạn chế về năng suất và chuyển dịch cơ cấu lao động

Sự mất cân đối giữa chuyển dịch cơ cấu lao động và chuyển dịch cơ cấu GDP là một thách thức lớn. Trong khi tỷ trọng GDP nông nghiệp giảm, tỷ lệ lao động trong ngành này giảm rất chậm. Điều này dẫn đến tình trạng dư thừa lao động nông thôn và năng suất lao động xã hội thấp. Năng suất lao động chung của Kon Tum năm 2009 chỉ bằng khoảng 65% so với mức trung bình của cả nước. Đây là một rào cản lớn cho việc cải thiện thu nhập và phát triển bền vững. Nguyên nhân chính là chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu, phần lớn lao động nông nghiệp chưa qua đào tạo chuyên môn, kỹ thuật.

III. Bí quyết phát triển dựa trên tiềm năng và thế mạnh kinh tế Kon Tum

Để đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum, giải pháp căn cơ là phải khai thác và phát huy tối đa các tiềm năng và thế mạnh kinh tế Kon Tum. Tỉnh sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú với quỹ đất đai rộng lớn phù hợp phát triển cây công nghiệp dài ngày, tài nguyên rừng đa dạng và nhiều khoáng sản có giá trị. Dựa trên những lợi thế này, định hướng phát triển cần tập trung vào các ngành kinh tế mũi nhọn, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao và có sức lan tỏa. Hướng đi chiến lược là xây dựng nền nông nghiệp theo chiều sâu, gắn với công nghiệp chế biến. Thay vì sản xuất nông sản thô, tỉnh cần đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao Kon Tum, phát triển các sản phẩm đặc hữu có thương hiệu mạnh như sâm Ngọc Linh, cà phê, cao su. Song song đó, việc khai thác tiềm năng du lịch là một hướng đi không thể bỏ qua. Với các cảnh quan thiên nhiên độc đáo như khu du lịch sinh thái Măng Đen, cùng nền văn hóa bản địa đặc sắc, Kon Tum có thể xây dựng các sản phẩm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và văn hóa hấp dẫn. Ngoài ra, tiềm năng thủy điện và khoáng sản cần được khai thác một cách hợp lý, gắn liền với bảo vệ môi trường để đảm bảo phát triển bền vững. Việc biến tiềm năng thành động lực tăng trưởng thực sự đòi hỏi các chính sách khuyến khích, thu hút đầu tư và ứng dụng khoa học công nghệ một cách đồng bộ.

3.1. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao Sâm Ngọc Linh và cao su

Kon Tum cần xác định nông nghiệp công nghệ cao Kon Tum là khâu đột phá. Thay vì canh tác truyền thống, cần quy hoạch các vùng chuyên canh quy mô lớn cho các cây trồng chủ lực như cao su, cà phê, sắn. Đặc biệt, cây sâm Ngọc Linh là một "báu vật" quốc gia, cần có chiến lược bảo tồn, phát triển và xây dựng thương hiệu tầm cỡ quốc tế. Việc ứng dụng công nghệ sinh học, quy trình sản xuất sạch và liên kết với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu sẽ nâng cao giá trị chuỗi sản phẩm nông nghiệp, tạo ra một trụ cột vững chắc cho nền kinh tế tỉnh và cải thiện đáng kể thu nhập cho người nông dân.

3.2. Khai thác du lịch sinh thái Măng Đen và các giá trị văn hóa

Khu du lịch sinh thái Măng Đen được ví như "Đà Lạt thứ hai" của Tây Nguyên, là một lợi thế so sánh vượt trội. Giải pháp kinh tế ở đây là thu hút các nhà đầu tư chiến lược để xây dựng Măng Đen thành một trung tâm du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và canh tác nông nghiệp công nghệ cao cấp quốc gia. Bên cạnh đó, việc kết hợp các tour du lịch khám phá văn hóa các dân tộc bản địa, di tích lịch sử cách mạng sẽ tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo, khác biệt, góp phần quan trọng vào việc tăng tỷ trọng ngành dịch vụ trong cơ cấu kinh tế theo ngành của tỉnh.

IV. Top giải pháp thu hút đầu tư phát triển công nghiệp và dịch vụ

Bên cạnh việc khai thác tiềm năng nội tại, các giải pháp mang tính đòn bẩy từ bên ngoài là yếu tố quyết định để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tỉnh Kon Tum. Trọng tâm là cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) Kon Tum để trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tỉnh cần tập trung nguồn lực để hoàn thiện cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông kết nối các vùng kinh tế động lực với các cảng biển miền Trung và các trung tâm kinh tế lớn. Vị trí chiến lược của cửa khẩu quốc tế Bờ Y phải được khai thác tối đa, biến nơi đây thành một trung tâm logistics, thương mại và dịch vụ của khu vực Tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia. Các chính sách phát triển kinh tế cần được xây dựng theo hướng cởi mở, minh bạch, với các cơ chế ưu đãi đặc thù cho các lĩnh vực ưu tiên như công nghiệp chế biến nông lâm sản, sản xuất vật liệu xây dựng, và năng lượng tái tạo. Việc hình thành và lấp đầy các khu, cụm công nghiệp như Hòa Bình, Sao Mai là nhiệm vụ cấp bách để tạo mặt bằng sạch cho các dự án. Đồng thời, tỉnh cần chủ động trong các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp, tìm kiếm thị trường đầu ra cho các sản phẩm chủ lực, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của khu vực công nghiệp và dịch vụ.

4.1. Tối ưu hóa vai trò cửa khẩu quốc tế Bờ Y trong kinh tế vùng

Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Bờ Y là cửa ngõ giao thương quan trọng, là điểm khởi đầu của hành lang kinh tế Đông - Tây. Để phát huy vai trò này, cần đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng khu kinh tế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hải quan, và xây dựng các dịch vụ logistics hiện đại. Việc liên kết chặt chẽ với các tỉnh trong kinh tế vùng Tây Nguyên và duyên hải miền Trung sẽ tạo ra một tuyến vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu hiệu quả, giảm chi phí cho doanh nghiệp và thúc đẩy thương mại biên giới phát triển, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển công nghiệp và dịch vụ.

4.2. Cải thiện năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI và thu hút FDI

Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) Kon Tum là thước đo niềm tin của doanh nghiệp. Cải thiện chỉ số này đòi hỏi sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị trong việc cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí không chính thức, đảm bảo môi trường cạnh tranh bình đẳng và hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả. Một môi trường kinh doanh thuận lợi là điều kiện tiên quyết để thu hút đầu tư FDI vào Kon Tum, đặc biệt là các dự án có công nghệ cao, thân thiện với môi trường và có khả năng lan tỏa, kết nối với doanh nghiệp địa phương, từ đó tạo ra động lực mới cho quá trình tái cơ cấu kinh tế Kon Tum.

V. Định hướng chiến lược phát triển kinh tế Kon Tum đến năm 2030

Luận văn đã đưa ra định hướng phát triển đến năm 2030 cho tỉnh Kon Tum, với mục tiêu xây dựng một nền kinh tế phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum sẽ được đẩy mạnh theo hướng tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, giảm dần tỷ trọng nông, lâm nghiệp. Mục tiêu cụ thể là đưa Kon Tum thoát khỏi tình trạng tỉnh nghèo, trở thành một tỉnh phát triển khá trong khu vực Tây Nguyên. Để hiện thực hóa mục tiêu này, các giải pháp kinh tế cần được triển khai đồng bộ. Về cơ cấu ngành, ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến sâu nông sản, dược liệu; phát triển năng lượng sạch; và đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Về cơ cấu lao động, cần có chương trình đào tạo nghề quy mô lớn, gắn với nhu cầu của doanh nghiệp để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Về cơ cấu đầu tư, đa dạng hóa nguồn vốn, đẩy mạnh xã hội hóa và đặc biệt là thu hút đầu tư FDI vào Kon Tum từ các tập đoàn lớn. Tầm nhìn dài hạn là xây dựng Kon Tum thành một cực tăng trưởng xanh của Tây Nguyên, nơi kinh tế phát triển hài hòa với bảo tồn các giá trị văn hóa và bảo vệ môi trường sinh thái, khẳng định vai trò quan trọng trong kinh tế vùng Tây Nguyên và trên hành lang kinh tế Đông - Tây.

5.1. Kịch bản tăng trưởng GRDP tỉnh Kon Tum và mục tiêu bền vững

Dựa trên phân tích các yếu tố nội và ngoại lực, luận văn xây dựng các kịch bản tăng trưởng GRDP tỉnh Kon Tum. Kịch bản khả thi nhất là duy trì tốc độ tăng trưởng cao và ổn định, đi đôi với việc cải thiện chất lượng tăng trưởng. Điều này đòi hỏi sự chuyển dịch mạnh mẽ sang các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Mục tiêu phát triển bền vững được đặt lên hàng đầu, đảm bảo tăng trưởng kinh tế không đánh đổi bằng việc hủy hoại tài nguyên rừng và môi trường, đồng thời thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

5.2. Các giải pháp kinh tế then chốt cho giai đoạn phát triển mới

Các giải pháp kinh tế mang tính đột phá bao gồm: (1) Hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính mạnh mẽ để tạo môi trường kinh doanh thông thoáng. (2) Tập trung đầu tư công vào hạ tầng giao thông kết nối và hạ tầng số. (3) Ban hành chính sách đặc thù để phát triển các sản phẩm chủ lực như sâm Ngọc Linh, cà phê chất lượng cao và du lịch Măng Đen. (4) Đẩy mạnh liên kết vùng để phát huy lợi thế cửa khẩu quốc tế Bờ Y và tham gia chuỗi cung ứng khu vực. (5) Đầu tư mạnh mẽ vào giáo dục và đào tạo để giải quyết "điểm nghẽn" về nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quy luật tất yếu nhằm thúc đẩy tăng trưởng nhanh và nâng cao mức sống xã hội. Tỉnh Kon Tum là địa bàn miền núi phía Bắc Tây Nguyên với tổng diện tích tự nhiên 961.450 ha, dân số năm 2009 đạt 432.865 người nhưng mật độ dân cư chỉ ở mức 45 người/km2, thấp thứ hai trên cả nước. Bước vào giai đoạn phát triển mới, nền kinh tế của tỉnh vẫn mang nặng tính chất nông nghiệp lạc hậu, năng suất lao động thấp và quy mô tích lũy nội bộ còn nhỏ. Tính đến năm 2010, tỷ trọng khu vực nông - lâm - thủy sản vẫn chiếm tới 41,07% trong tổng sản phẩm trên địa bàn (GDP), trong khi công nghiệp - xây dựng mới chỉ đạt mức 23,0%.

Vấn đề đặt ra là quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành, thành phần kinh tế và không gian lãnh thổ của tỉnh diễn ra còn chậm, thiếu tính đồng bộ và chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Mục tiêu của nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận và đánh giá toàn diện thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum trong giai đoạn 2000 - 2010, nhận diện rõ các nhân tố tác động, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi nhằm đẩy nhanh tiến trình chuyển dịch theo hướng hiện đại giai đoạn 2011 - 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 9 đơn vị hành chính cấp huyện, thành phố (gồm thành phố Kon Tum và 8 huyện: Đắk Glei, Đắk Hà, Đắk Tô, Kon Plông, Kon Rẫy, Ngọc Hồi, Sa Thầy, Tu Mơ Rông) với 96 xã, phường, thị trấn. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế quản lý, nâng cao hiệu quả đầu tư công khi hệ số ICOR năm 2008 của tỉnh ở mức cao là 7,50, đồng thời tạo đòn bẩy phát triển đột phá cho 3 vùng kinh tế động lực then chốt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các học thuyết kinh tế kinh điển và hiện đại về chuyển dịch cơ cấu. Đáng chú ý là Lý thuyết các giai đoạn tăng trưởng kinh tế của Walt Rostow, phân định tiến trình phát triển của một quốc gia qua 5 nấc thang từ xã hội truyền thống, chuẩn bị cất cánh, cất cánh, đến giai đoạn chín muồi và tiêu dùng hàng loạt. Bên cạnh đó, Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu của Moise Syrquin cung cấp góc nhìn thực chứng về sự vận động ba giai đoạn: kinh tế nông nghiệp khai thác thô, công nghiệp hóa tập trung vào chế biến, và kinh tế tri thức phát triển lấy dịch vụ làm hạt nhân. Luận văn cũng vận dụng Khung phân loại giai đoạn công nghiệp hóa của Hollis Chenery và Mô hình kinh tế nhị nguyên của Lewis - Ranis - Fei để lý giải sự chuyển giao nguồn lực lao động giữa nông nghiệp và công nghiệp.

Hệ thống khái niệm chính được làm sáng tỏ gồm:

• Cơ cấu kinh tế: Tổng thể các ngành, lĩnh vực, thành phần và vùng lãnh thổ có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại chặt chẽ trong một không gian và thời gian xác định.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Sự biến đổi cả về số lượng, chất lượng và tỷ trọng của các bộ phận cấu thành nhằm thiết lập trạng thái phát triển hiệu quả hơn.
• Công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất từ sử dụng lao động thủ công sang sử dụng công nghệ tiên tiến, tạo năng suất lao động xã hội vượt trội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng chuỗi số liệu thống kê vĩ mô thứ cấp chính thống thu thập từ Niên giám Thống kê tỉnh Kon Tum, các báo cáo thường niên của Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội trong suốt giai đoạn 2000 - 2010, có cập nhật bối cảnh năm 2011. Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ 100% dữ liệu kinh tế vĩ mô của 9 đơn vị hành chính cấp huyện và thành phố. Để bổ trợ, phương pháp chọn mẫu khảo sát thực địa có chủ đích được triển khai tại 3 vùng kinh tế động lực đại diện: Khu công nghiệp Hòa Bình, Khu du lịch sinh thái Măng Đen và Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Bờ Y.

Phương pháp phân tích trọng tâm bao gồm:

• Phương pháp vector góc phi (Cosφ): Dùng để lượng hóa chính xác biên độ và tốc độ biến đổi cơ cấu kinh tế giữa các mốc thời gian. Khi giá trị Cosφ càng tiệm cận 1 (góc φ càng nhỏ), sự dịch chuyển cơ cấu càng diễn ra chậm.
• Phương pháp phân tích hệ số ICOR và tỷ trọng đóng góp trong 1% tăng trưởng GDP: Đánh giá chất lượng và hiệu quả của vốn đầu tư liên ngành.
• Phương pháp thống kê so sánh, phân tích bản đồ địa kinh tế và phương pháp chuyên gia: Cho phép đối chiếu đa chiều giữa số liệu lý thuyết và thực tiễn điều hành kinh tế tại địa phương. Việc lựa chọn các phương pháp này đảm bảo tính định lượng chặt chẽ và tính khách quan khoa học cho toàn bộ luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng kinh tế tỉnh Kon Tum giai đoạn 2000 - 2010 làm nổi bật 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu ngành kinh tế có sự dịch chuyển đúng hướng nhưng tốc độ còn rất chậm. Khu vực công nghiệp - xây dựng tăng trưởng bình quân 16,7%/năm giai đoạn 2001 - 2005 và đạt 25,2%/năm giai đoạn 2006 - 2010, nâng tỷ trọng trong GDP từ 15,5% năm 2000 lên 23,0% năm 2010 (tăng 7,5 điểm phần trăm). Tuy nhiên, tỷ trọng nông - lâm - thủy sản vẫn ở mức áp đảo với 41,07% vào năm 2010, trong khi khu vực dịch vụ giảm từ 38,4% năm 2000 xuống còn 34,5% năm 2010. Hệ số góc chuyển dịch cơ cấu (φ) giai đoạn 2001 - 2005 chỉ đạt 1,36 độ và giai đoạn 2006 - 2010 đạt 5,44 độ. Mức độ chuyển biến này còn rất khiêm tốn khi đặt cạnh các địa phương lân cận như tỉnh Gia Lai (góc φ đạt 14,71 độ năm 2010).

Thứ hai, cơ cấu thành phần kinh tế ghi nhận sự gia tăng của khu vực tư nhân nhưng kinh tế cá thể vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối. Đóng góp của kinh tế nhà nước giảm từ 42,7% năm 2000 xuống 35,5% năm 2010. Khu vực ngoài nhà nước tăng lên 64,2% GDP, trong đó kinh tế tư nhân tăng từ 4,3% lên 16,6%. Dù vậy, kinh tế cá thể nhỏ lẻ vẫn chiếm tới 47,38% GDP năm 2010, và khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chỉ mới đạt 18,62 tỷ đồng, tương đương tỷ trọng 0,39% GDP.

Thứ ba, chuyển dịch cơ cấu lao động diễn ra chậm hơn nhiều so với chuyển dịch cơ cấu GDP. Trong tổng số 225.000 lao động năm 2010, khu vực nông nghiệp chiếm tới 68,0% (giảm từ mức 82,0% năm 2000), khu vực dịch vụ chiếm 20,0% và công nghiệp - xây dựng chỉ chiếm 12,0%. Năng suất lao động toàn tỉnh năm 2009 đạt 22,61 triệu đồng/người, chỉ bằng khoảng 65% so với mức bình quân cả nước là 34,70 triệu đồng/người.

Thứ tư, nguồn vốn đầu tư phát triển tăng nhanh nhưng hiệu quả phân bổ chưa cao. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2006 - 2010 đạt 14.586 tỷ đồng, gấp 2,4 lần giai đoạn 2001 - 2005. Tuy nhiên, nguồn vốn ngân sách nhà nước vẫn chiếm tỷ trọng chi phối (59,2% năm 2010), vốn ngoài quốc doanh chiếm 37,6% và FDI chỉ chiếm 2,5%. Hệ số ICOR năm 2008 ở mức 7,50 phản ánh vốn đầu tư tập trung phần lớn vào kết cấu hạ tầng giao thông thô sơ, chưa tạo ra giá trị gia tăng tức thời cao.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét dữ liệu qua các biểu đồ phân tích xu hướng tăng trưởng GDP và bảng cân đối liên ngành, có thể thấy rõ sự phân hóa sâu sắc giữa các khu vực. Việc tỷ trọng nông nghiệp gia tăng cục bộ lên mức 47,7% vào năm 2008 phản ánh vai trò bệ đỡ an sinh của nông nghiệp trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhưng đồng thời cũng phơi bày điểm nghẽn lớn: công nghiệp chế biến sâu chưa phát triển để giải phóng giá trị thô.

Nguyên nhân căn bản khiến tốc độ chuyển dịch chậm là do xuất phát điểm kinh tế thấp, địa hình chia cắt phức tạp và chất lượng nguồn nhân lực hạn chế. Tỷ lệ lao động qua đào tạo chung của tỉnh đến năm 2010 mới đạt 33,5%, trong đó đào tạo nghề đạt 20,5%, còn tỷ lệ người chưa biết chữ hoặc chưa hoàn thành tiểu học chiếm xấp xỉ 18%. Đối chiếu với Lý thuyết Moise Syrquin và khung phân loại Hollis Chenery, Kon Tum vẫn nằm hoàn toàn ở giai đoạn 1 của tiến trình công nghiệp hóa, khi nền kinh tế bị chi phối nặng nề bởi khai thác tài nguyên và các mặt hàng nông sản sơ chế. Sự phát triển này đòi hỏi phải có các chính sách đòn bẩy để chuyển hóa tiềm năng 3 vùng động lực thành giá trị thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum nhanh và bền vững theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến nông - lâm sản và công nghiệp năng lượng: Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ trọng công nghiệp - xây dựng trong GDP lên mức 35 - 40% vào năm 2020. Sở Công Thương và Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh cần đẩy nhanh tiến độ lấp đầy Khu công nghiệp Hòa Bình giai đoạn II với quy mô mở rộng 100 ha, đồng thời hoàn thành hạ tầng Cụm công nghiệp Sao Mai. Tập trung thu hút các nhà máy chế biến tinh bột sắn, cao su, cà phê quy mô lớn và quản lý vận hành hiệu quả 65 dự án thủy điện vừa và nhỏ trên hệ thống lưu vực sông Sê San.

2. Chuyển đổi mô hình nông nghiệp hàng hóa ứng dụng công nghệ cao: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần chủ trì quy hoạch vùng chuyên canh 4.500 ha sắn tại thành phố Kon Tum, thâm canh 2.000 ha lúa nước chất lượng cao và mở rộng diện tích trồng cây cao su, cà phê, dược liệu quý. Đặc biệt, cần tập trung bảo tồn và phát triển thương hiệu Sâm Ngọc Linh, Hồng đẳng sâm dưới tán 621.450 ha đất có rừng, phấn đấu kéo giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp xuống dưới 50% vào năm 2020.

3. Khai thác hiệu quả 3 vùng kinh tế động lực gắn với hành lang kinh tế quốc tế: Ủy ban nhân dân tỉnh cần ưu tiên nguồn lực xây dựng Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Bờ Y thành trung tâm giao thương trên tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây theo các hiệp định ASEAN 11 và ASEAN 6B, kết nối đường 18B (Lào) với Quốc lộ 40 và Quốc lộ 14. Song song đó, phát triển Khu du lịch sinh thái Măng Đen (huyện Kon Plông) dựa trên 37 dự án đã đăng ký đầu tư với tổng vốn 3.459 tỷ đồng, biến nơi đây thành trung tâm nghỉ dưỡng sinh thái cấp quốc gia.

4. Đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cần xây dựng cơ chế ưu đãi nhằm nâng tỷ trọng vốn FDI và vốn tư nhân lên trên 45% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, từng bước kéo giảm hệ số ICOR xuống dưới 5,0. Đẩy mạnh đào tạo nghề ngắn hạn và chuyển giao kỹ thuật cho trên 3.000 lao động nông thôn mỗi năm, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề lên trên 35% vào năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp địa phương: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương tại Kon Tum và các tỉnh khu vực Tây Nguyên có thể sử dụng hệ thống dữ liệu và các phân tích thực chứng để xây dựng Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tổng thể, đề ra kế hoạch phân bổ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2015 - 2020.

• Các nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp: Các tập đoàn, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chế biến nông lâm sản, năng lượng tái tạo và du lịch sinh thái có thể khai thác các đánh giá về hạ tầng Khu công nghiệp Hòa Bình, Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Bờ Y và vùng nguyên liệu 621.450 ha rừng để lập dự án đầu tư khả thi.

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển: Luận văn cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp lượng hóa chuyển dịch cơ cấu thông qua mô hình vector góc phi, phân tích hệ số ICOR và khung lý thuyết Syrquin ứng dụng vào một tỉnh nông nghiệp đặc thù.

• Các tổ chức nghiên cứu kinh tế vùng và hợp tác quốc tế: Các chuyên gia nghiên cứu về Tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia có thể tham khảo mô hình phân tích không gian kinh tế cửa khẩu và liên kết giao thương quốc tế qua trục Quốc lộ 18B và Quốc lộ 40.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cơ cấu kinh tế Kon Tum lại chuyển dịch chậm hơn các tỉnh lân cận trong khu vực Tây Nguyên? Do xuất phát điểm kinh tế thấp, địa hình chia cắt hiểm trở và trình độ lao động hạn chế với tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề năm 2010 chỉ đạt 20,5%. Hơn nữa, việc thiếu vắng các dự án công nghiệp chế biến sâu quy mô lớn khiến tỉnh phụ thuộc dài vào việc xuất bán nông - lâm sản thô.

2. Phương pháp vector góc phi phản ánh điều gì về chất lượng chuyển dịch cơ cấu ngành của Kon Tum? Hệ số góc vector phi đo lường mức độ biến đổi tỷ trọng liên ngành giữa hai thời điểm. Giai đoạn 2001 - 2005 góc phi chỉ đạt 1,36 độ và giai đoạn 2006 - 2010 đạt 5,44 độ, cho thấy tốc độ chuyển dịch cơ cấu của tỉnh còn rất chậm và chưa tạo ra bước ngoặt đột phá như các tỉnh khác.

3. Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Bờ Y đóng vai trò chiến lược thế nào đối với sự phát triển của tỉnh? Đây là cửa ngõ giao thương quốc tế ngắn nhất kết nối các tỉnh Tây Nguyên, Duyên hải miền Trung với Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan và Campuchia qua các trục lộ ASEAN 11, ASEAN 6B, Quốc lộ 18B và Quốc lộ 40, đóng vai trò đầu tàu thu hút vốn FDI và dịch vụ logistics.

4. Thực trạng năng suất lao động của tỉnh đặt ra thách thức gì cho quá trình công nghiệp hóa? Năm 2009, năng suất lao động toàn tỉnh đạt 22,61 triệu đồng/người, chỉ tương đương 65% mức bình quân chung cả nước là 34,70 triệu đồng/người. Sự chênh lệch lớn này là rào cản chính làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế và hạn chế khả năng tích lũy vốn nội bộ.

5. Luận văn đưa ra giải pháp trọng tâm nào để cải thiện hiệu quả sử dụng vốn đầu tư khi hệ số ICOR ở mức cao? Tỉnh cần cơ cấu lại danh mục đầu tư công, giảm dần sự phụ thuộc vào vốn ngân sách nhà nước (chiếm 59,2% năm 2010), tập trung nguồn lực hoàn thiện hạ tầng các vùng kinh tế động lực và đẩy mạnh thu hút vốn ngoài quốc doanh nhằm kéo giảm hệ số ICOR xuống dưới mức 5,0.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Kon Tum giai đoạn 2000 - 2010 trên cả 3 phương diện: cơ cấu ngành, cơ cấu thành phần và cơ cấu vùng kinh tế động lực.
• Bằng việc ứng dụng phương pháp định lượng vector góc phi và phân tích hệ số ICOR, nghiên cứu đã chỉ rõ chuyển dịch cơ cấu ngành còn chậm chạp, năng suất lao động thấp và kinh tế nhà nước cùng kinh tế cá thể vẫn giữ vai trò chi phối.
• Đóng góp khoa học nổi bật của luận văn là việc vận dụng thành công lý thuyết Moise Syrquin và Hollis Chenery để định vị chính xác Kon Tum đang ở giai đoạn đầu của tiến trình công nghiệp hóa, làm căn cứ vững chắc cho các đề xuất chính sách.
• Lộ trình phát triển kinh tế giai đoạn tiếp theo cần tập trung tạo đột phá tại Khu công nghiệp Hòa Bình, Khu du lịch Măng Đen và Khu kinh tế Cửa khẩu Bờ Y nhằm đẩy mạnh liên kết vùng và hội nhập quốc tế.
• Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm đến kinh tế Tây Nguyên nên tiếp cận toàn văn công trình để khai thác sâu hơn hệ thống dữ liệu thực chứng và khung giải pháp chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VE CO CAU KINHTE VA CHUYEN DICH CO CAU KINH TE 1.CO CAUKINH TE 1. Khái niệm cơ cấu, cơ cấu kinh tế Cơ cấu kinh tế (CCKT) là tổng thể các ngành, lĩnh vực, các bộ phận kinh. tế có quan hệ hữu cơ tương đối ồn định hợp thành [12, tr. CCKT là vấn đề có nội dung rộng, biểu hiện mối quan hệ giữa quan sản xuất và lực lượng sản xuất của nền kinh tế.

Mối quan hệ đó không chỉ là những quan hệ riêng lẻ của từng bộ phận cấu thành nền kinh tế (bao gồm các yếu tố kinh tí cae Tinh vực tổ chức sản xuất phân phối trao đổi tiêu dùng), các khu vực kinh tế (nông. thôn, thành thị), thành phần kinh tế (nhà nước, cá thể, tư nhân, vốn đầu tư nước ngoài. Hiểu một cách đầy đủ, CCKT là tổng thể một hệ thống kih tế bao gồm nhiều yếu tố quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động lẫn nhau trong không gian và thời gian nhất định, phù hợp với mục tiêu đã xác định của nền kinh tế [18]. Phân loại cơ cấu kinh tế Cơ cấu kinh tế bao gồm cơ cấu ngành, cơ cấu kinh tế vùng lãnh thổ và cơ cấu thành phần kinh tế 1.

Cơ cấu ngành kinh tế Cơ cấu ngành là quan hệ gắn bó với nhau theo những tỉ lệ nhất định giữa các ngành sản xuất, trong nội bộ nền kinh tế quốc dân cũng như giữa các ngành nghề và các doanh nghiệp trong các ngành [12, tr. Cơ cấu ngành là bộ phận then chốt trong CCKT, vì cơ cấu ngành quyết định trạng thái chung và tỉ lệ đầu vào, đầu ra của nền kinh tế quốc dân. Hiện nay, về cơ bản hệ thống phân ngành kinh tế được sử dụng trên thể giới là hệ thống tài khoản 12 quốc gia (System of National Accounts - SNA) được áp dụng đối với nền kinh tế thị trường. Trước đây còn có hệ thống sản xuất vật chất (Material Production Sysem - MPS) được áp dụng đối với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung.

Theo hệ thống tài khoản quốc gia, nền knh tế thường được phân thành ba nhóm ngành (hay khu vực) là: Khu vực I (KVI) gồm nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản (đối với nhiều nước khác là các ngành khai thác trực tiếp tài nguyên thiên nhiên); Khu vực II (KVII) gồm công nghiệp và xây dựng (đối với nhiều nước khác là các ngành chế biến); Khu vực III (KVIII) là dịch vụ. Ba khu vực này bao gồm 21 ngành cấp 1. Các ngành cấp 1 lại đuợc chia nhỏ thành các ngành cấp 2. Các ngành cấp 2 lại được phân nhỏ thành các ngành sản phẩm.

Cơ cấu thành phần kinh tế Cơ cấu thành phần kinh € gắn với các loại hình sở hữu nhất định về tư liệu sản xuất. Tùy theo phương thức sản xuất mà có các thành phần kinh tế chiếm địa vị chỉ phối hay chủ đạo và các thành phần kinh tế khác cùng tồn tại [19, tr24] Nước ta chủ trương xây dựng nền kinh tế hàng héa nhieu thành phan gồm kinh tế nhà nước, kinh tế ngoài nhà nước (tập thê, tư nhân, các thẻ) và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Các thành phần kinh tế được xác định với vai trò khác nhau, trong đó lấy kinh tế nhà nước và kinh tế tập thề làm nền tảng. Kinh tế nhà nước đóng vai trò chủ đạo, là động lực thúc đẩy sr tăng trưởng kinh tế.

Thành phần kinh tế này bao trùm các ngành kinh tế then chốt gắn liền với việc quản lí tài nguyên của đất nước, với an ninh quốc phòng và các lĩnh vực quan trọng khác. Kinh tế tập thể có ý nghĩa quan trọng với nhiều hình thức tỗ chức trên cơ sở tham gia tự nguyện, bình đẳng, dân chủ, cùng có lợi. Kinh tế cá thể với tiềm năng to lớn có vai trò quan trọng, lâu dài đối với việc phát triển KT - XH của nước ta. Kinh tế tư bản tr nhân đang có những đóng góp nhất định cho nên kinh É với tiềm lực về vốn, kĩ thuật, công nghệ, 3 quản lí và thị trường.

Kinh tế tư bản nhà nước có khả năng to lớn với hình thức liên doanh giữa nhà nước với tư bản trong và ngoài nước. Khu vực có vốn đầu tr nước ngoài phát trền mạnh trong những năm gần đây hướng vào việc sản xuất hàng hóa và dịch vụ, công nghệ cao 1. Cơ cầu kinh tế theo lãnh thổ Cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ (vùng kinh tế) phản ánh sự phân công lao động xã hội về mặt không gian địa lí. Thực chất của việc phân cha này là để làm cơ sở cho hoạch định chiến lược, xây dựng kế hoạch phát triển, thực thi chính sách sát thực và phù hợp với đặc điểm của từng vùng nhằm đạt hiệu quả cao trên từng vùng và toàn lãnh (hổ[14, tr8] Cơ cầu lnh thổ l tương quan tỉ lệ giữa các vùng trong phạm vi quốc gia được sắp xếp một cách tự phát hay tự giác có chủ định.

Trong một quốc gia có nhiều vùng lnh thô, các vùng này phải được bố trí, quan hệ với nhau theo một tỉ lệ nào đó để tạo điều kiện phát triển knh tế của từng vùng nói riêng và của cả nước nói chung. CCKT theo ngành, theo thành phần và theo lãnh thổ là sự biểu hiện về ban chất ở những khía cạnh khác nhau cửa một nền kinh tế, giữa chúng có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau, trong đó cơ cấu theo ngành giữ vai trò chủ đạo trong toàn bộ quá trình phát trên, cơ cấu theo thành phẩn kih tế giữ vai trò quan trọng để thực hiện cơ cầu ngành và cơ cấu theo lãnh thổ là cơ sở cho các ngành, các thành phần kinh tế phân bố hợp lí các nguồn lực, tạo sự phát triển đồng bộ, cân đối và đạt hiệu quả cao giữa các ngành và giữa các thành phần kinh tế của một nền kinh tế [1§, tr. Những yêu cầu để xây dựng một cơ cấu kinh tế hợp lý. Chủ nghĩa Mác đã nhấn mạnh “cơ cấu kinh tế của xã hội là toàn bộ những quan hệ sản xuất, những quan hệ này phải phù hợp với một trình độ phát trên nhất định của các lực lượng sản xuất vật chất”.

Muốn xác định cơ 4 cấu kinh tế phải căn cứ vào các điều kiện tự nhiên, điều kiện Kinh tế - Xã hội ~ Chính trịở trong nước và chính sách đối ngoại của dat nude [5]. Một cơ ấu kinh tế hợp lý là một cơ cấu kinh tế thích ứng nhất với các điều kiện cụ thể, và đem lại hiệu quả nhất định, phải đảm bảo phù hợp với các quy luật khách quan, phản ánh được khả năng khai thác các nguồn lực, có khả năng hội nhập với quốc tế và khu vực, phải tạo m sự cân đối và bền vững, phù hợp với xu thế kinh tế thế giới [14]. Nhn chung, một cơ cấu knh tế có hiệu quả phải tạo ra được sự ổn định, tăng trưởng và phát triển của nền Kinh tế - Xã hội. Điều này được thê hiện qua một số điểm sau: Thứ nhất, khai thác tối đa những ưu thế và thuận lợi vẻ tài nguyên thiên nhiên như: đất đai, khí hậu, vị trí địa lý, địa hình, tiềm năng sẵn có về kinh tế - xã hội, kể cả những thuận lợi của xu thế bên ngoài đem lại.

Tuy nhiên, việc khai thác tài nguyên thiên nhiên phải hợp lý, khoa học, đem lại hiệu quả cao, 'Thứ hai, bảo đảm và tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển của mỗi ngành, mỗi vùng và mỗi thành phần. Một cơ cấu kinh tế hợp lý phải làm sao tao khả năng phát triển thuận lợi cho cả tông thể và từng bộ phận trong tổng thê. “Thứ ba, cơ cấu kinh tế hợp lý và có hiệu quả phải tạo khả năng tích lũy cao nhất ở những ngành, những vùng có nhiều ưu thế, không những có khả năng bù đắp cho những ngành, những vùng không có điều kiện tích ly, mà còn gop phan kim cho ting tích ly của nền knh tế quốc dân. Thứ tr, một cơ cấu kinh tế hợp by phai tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành phát triển với số lượng và chủng loại sản phẩm đa dạng và phong phú đảm bảo đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của nhân dân.

CHUYEN DICH CO CAU KINH TE 1. Khái niệm và đặc điểm chuyển dịch cơ cấu kinh tế Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự thay đổi CCKT từ trạng thái nay sang trạng thái khác cho phù hợp với môi trường phát triển. Về thực chất, đó là sự điều chỉnh cơ cấu trên ba mặt biểu hiện (ngành, lĩnh thổ, thành phần kinh tế) nhằm hướng sự phát triển của cả nền kinh tế vào các chiến lược KT-XH đã được đề m cho từng thời kỳ cụ thể [16, tr209] Chuyển dịch cơ cầu kinh tế là một quá trình tất yếu gắn liền với sự phát triển kh tế - xã hội của một quóc gia. Sự chuyển dịch cơ cầu kinh tế diễn ma như thế nào phụ thuộc vào nhiều yếu tố phức tạp như: quy mô kinh tế, mức độ mở cửa của nền kinh tế, các lợi thế so sánh, lợi thế về nguồn nhân lực, điều kiện tự nhiên thiên nhiên, đều kiện Kinh tế - Xã hội, văn hóa.

Một nhân tố quan trọng khác góp phần thúc đây chuyên dịch cơ cấu kih É của một quốc gia đó là quá trình chuyên môn3 hóa sản xuất [§, tr.S3] Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự thay đổi về số lượng các ngành hoặc sự thay đổi về quan hệ tỷ lệ giữa các ngành, các vùng, các thành phần do sự xuất hiện hoặc biến mắt của một số ngành và tốc độ tăng trưởng giữa các yếu tố cấu thành cơ cấu kinh tế không đồng đều. Những ngành, những vùng và những thành phần mà có tốc độ phát triển cao hơn tốc độ phát trên chung của nên kinh tế thì sẽ tăng tý trọng và ngược lại. Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là sự thay đôi vị trí hay số lượng, mà là sự biến đồi cả về chất và lượng. trong nội bộ cơ cấu của hệ thống kih tế Chuyển dịch cơ cấu kinh tế chỉ diễn ra khi: ~ Có những sự thay đôi lớn về điều kiện phát triển; ~ Có những khả năng và gải pháp mới làm thay đổi phương thức khai thác các điều kiện hiện tại; 16 ~ Trong quan hệ phát triển giữa các bộ phận của cơ cấu kinh tế có những.

trở ngại dẫn đến việc hạn chế lẫn nhau làm ảnh hưởng đến sự phát trên chung.