Vai trò kinh tế tư nhân trong phát triển KT-XH ở quận Hà Đông - Luận văn

Dưới đây là các meta tags được tạo cho bài viết: { "ai_description": "Phân tích vai trò của kinh tế tư nhân trong phát triển kinh tế xã hội ở quận Hà Đông,

• Tác giả: Nguyễn Đình Toàn
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Minh Vũ
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế Chính trị
• Đề tài: Vai trò kinh tế tư nhân trong phát triển kinh tế - xã hội ở quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan vai trò kinh tế tư nhân phát triển KT XH quận Hà Đông

Kinh tế tư nhân giữ vị trí nòng cốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội tại quận Hà Đông. Khu vực này bao gồm các doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn và hộ kinh doanh cá thể. Quá trình đô thị hóa nhanh chóng mở ra nhiều không gian sản xuất kinh doanh mới. Khu vực tư nhân tận dụng hiệu quả các lợi thế địa lý và hạ tầng giao thông kết nối của quận. Thành phần kinh tế này chủ động khơi thông nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư. Nguồn lực tài chính tư nhân được đưa trực tiếp vào sản xuất kinh doanh và thương mại dịch vụ. Cơ cấu kinh tế địa phương nhờ đó chuyển dịch tích cực theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể cho địa bàn. Đây là nhân tố nền tảng bảo đảm sự ổn định và tăng trưởng kinh tế dài hạn cho quận Hà Đông.

1.1. Khái niệm và hình thức kinh tế tư nhân tại quận Hà Đông

Kinh tế tư nhân là thành phần kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. Tại quận Hà Đông, khu vực này biểu hiện qua hai nhóm chính là kinh tế cá thể tiểu chủ và các doanh nghiệp tư nhân. Hộ kinh doanh cá thể phân bố dày đặc tại các làng nghề truyền thống và khu dân cư đô thị. Doanh nghiệp tư nhân hoạt động đa dạng dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần. Mô hình này sở hữu tính linh hoạt cao và khả năng thích ứng thị trường nhanh nhạy. Khu vực tư nhân đóng vai trò huyết mạch trong việc cung ứng hàng hóa và dịch vụ đời sống.

1.2. Động lực thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương

Khu vực tư nhân là lực lượng tiên phong thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tại Hà Đông. Tỷ trọng ngành thương mại và dịch vụ tăng trưởng vượt bậc nhờ sự gia tăng của các cơ sở tư nhân. Ngành tiểu thủ công nghiệp và chế biến đón nhận dòng vốn đầu tư cải tiến công nghệ từ khu vực tư nhân. Đất nông nghiệp giảm dần nhường chỗ cho các trung tâm thương mại và xưởng sản xuất hiện đại. Năng suất lao động xã hội được cải thiện rõ rệt qua mô hình quản trị tư nhân linh hoạt. Sự chuyển biến này tạo nền tảng vững chắc cho quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa toàn diện.

II. Thực trạng vai trò kinh tế tư nhân phát triển KT XH quận Hà Đông

Thực trạng phát triển kinh tế tư nhân tại quận Hà Đông ghi nhận nhiều thành tựu nổi bật song song với những rào cản nội tại. Số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng trưởng đều đặn qua các năm. Khu vực tư nhân đóng góp tỷ trọng lớn vào ngân sách quận và giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động địa phương. Tuy nhiên, quy mô vốn của đa số doanh nghiệp còn nhỏ bé. Doanh nghiệp có vốn trên 10 tỷ đồng chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn. Trình độ công nghệ và trang thiết bị sản xuất chậm đổi mới dẫn đến năng suất lao động chưa cao. Khả năng liên kết chuỗi giá trị và xây dựng thương hiệu quốc gia còn nhiều hạn chế. Mặt bằng sản xuất kinh doanh thiếu thốn là điểm nghẽn lớn cho việc mở rộng quy mô. Năng lực quản trị của nhiều chủ doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế sâu rộng.

2.1. Đóng góp nổi bật về ngân sách và giải quyết việc làm

Khu vực kinh tế tư nhân tại Hà Đông đóng góp nguồn thu ngân sách ổn định hàng năm. Hàng nghìn hộ kinh doanh và doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ tài chính với nhà nước. Nguồn thu thuế từ khu vực này hỗ trợ trực tiếp cho các dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật quận. Đồng thời, kinh tế tư nhân là kênh tạo việc làm lớn nhất cho thị trường lao động địa phương. Lao động nông nghiệp chuyển đổi sang làm việc tại các cơ sở thương mại, dịch vụ tư nhân với mức thu nhập cải thiện. Đời sống vật chất của người dân được nâng cao bền vững.

2.2. Hạn chế về quy mô vốn công nghệ và trình độ quản trị

Hơn 90% cơ sở kinh tế tư nhân tại quận Hà Đông thuộc nhóm quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Vốn điều lệ bình quân trên một doanh nghiệp còn ở mức thấp. Khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng gặp nhiều rào cản do thiếu tài sản bảo đảm giá trị lớn. Công nghệ sản xuất tại nhiều làng nghề và xưởng gia công còn lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Trình độ chuyên môn của đội ngũ quản lý và tay nghề lao động chưa qua đào tạo bài bản. Doanh nghiệp thiếu chiến lược tiếp thị bài bản để mở rộng thị trường ra ngoài địa bàn quận.

III. Giải pháp nâng cao vai trò kinh tế tư nhân ở quận Hà Đông Hà Nội

Việc phát huy tối đa vai trò kinh tế tư nhân đòi hỏi hệ thống giải pháp đồng bộ từ chính quyền quận Hà Đông. Công tác cải cách thủ tục hành chính cần được đẩy mạnh nhằm giảm thiểu chi phí gia nhập thị trường. Môi trường đầu tư kinh doanh phải bảo đảm tính minh bạch, bình đẳng và thuận lợi cho mọi thành phần kinh tế. Quận cần triển khai các chính sách hỗ trợ tiếp cận mặt bằng sản xuất thông qua các cụm công nghiệp tập trung. Cơ chế kết nối giữa ngân hàng thương mại và doanh nghiệp tư nhân cần được củng cố để tháo gỡ điểm nghẽn nguồn vốn. Chính quyền địa phương cần tổ chức thường xuyên các khóa đào tạo nâng cao năng lực quản trị và kỹ năng chuyển đổi số cho doanh nghiệp. Việc liên kết chuỗi giá trị và xúc tiến thương mại mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm là yêu cầu cấp thiết.

3.1. Cải cách hành chính và hỗ trợ tiếp cận mặt bằng nguồn vốn

Chính quyền quận Hà Đông cần đẩy mạnh số hóa quy trình giải quyết thủ tục đăng ký kinh doanh và cấp phép đầu tư. Mọi quy hoạch sử dụng đất và chính sách ưu đãi phải được công khai minh bạch. Quận cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng các cụm công nghiệp làng nghề để bố trí mặt bằng sản xuất an toàn. Việc thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi. Các hội nghị đối thoại định kỳ giữa lãnh đạo quận và doanh nghiệp cần được duy trì để tháo gỡ kịp thời mọi khó khăn vướng mắc.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đổi mới công nghệ

Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động tại chỗ cần được triển khai sâu rộng theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Quận cần phối hợp với các viện nghiên cứu và trường đại học trên địa bàn để chuyển giao công nghệ mới. Các cơ sở kinh tế tư nhân được khuyến khích đầu tư máy móc tự động hóa nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm làng nghề truyền thống. Hoạt động chuyển đổi số trong quản lý bán hàng và tiếp thị trực tuyến cần được phổ biến rộng rãi. Doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa kinh doanh hiện đại và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa.

IV. Đánh giá triển vọng kinh tế tư nhân phát triển KT XH quận Hà Đông

Kinh tế tư nhân tiếp tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng hàng đầu của quận Hà Đông trong giai đoạn mới. Sự phát triển vững chắc của khu vực này quyết định tốc độ đô thị hóa văn minh và hiện đại của quận. Việc giải quyết hiệu quả các hạn chế về quy mô vốn, công nghệ và mặt bằng sẽ tạo sức bật kinh tế to lớn. Mối quan hệ hợp tác công tư chặt chẽ giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp là chìa khóa then chốt cho thành công. Nguồn lực xã hội từ khu vực tư nhân sẽ tiếp tục được khơi thông mạnh mẽ khi môi trường kinh doanh minh bạch được duy trì. Quận Hà Đông sở hữu đầy đủ tiềm năng để trở thành trung tâm thương mại dịch vụ sầm uất phía tây nam thủ đô Hà Nội. Sự thành công của kinh tế tư nhân sẽ đảm bảo đời sống ấm no cho nhân dân và sự thịnh vượng lâu dài của địa phương.

4.1. Khẳng định vị thế động lực tăng trưởng dài hạn của quận

Khu vực kinh tế tư nhân đã chứng minh khả năng thích ứng bền bỉ trước các biến động kinh tế vĩ mô. Tỷ trọng đóng góp của khu vực này vào tổng sản phẩm trên địa bàn quận liên tục tăng trưởng vững chắc. Doanh nghiệp tư nhân đóng vai trò tiên phong trong việc tiếp thu các mô hình kinh doanh hiện đại và dịch vụ chất lượng cao. Khối tư nhân tạo ra phần lớn việc làm mới và duy trì nguồn thu bền vững cho ngân sách địa phương. Đây là nhân tố trung tâm định hình diện mạo kinh tế đô thị năng động của quận Hà Đông.

4.2. Định hướng ứng dụng chính sách thúc đẩy kinh tế bền vững

Quận Hà Đông cần kiên định triển khai các nghị quyết của Đảng về hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế tư nhân. Các cơ quan chuyên môn phải chuyển đổi từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành và phục vụ doanh nghiệp. Chính sách thu hút đầu tư tư nhân cần gắn chặt với tiêu chí bảo vệ môi trường sinh thái và bảo tồn giá trị làng nghề. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật và xây dựng chuỗi liên kết giá trị vùng sẽ giúp kinh tế tư nhân vươn tầm cao mới. Định hướng này đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA KINH TẾ TƯ NHÂN Ở QUẬN HÀ ĐÔNG THÀNH PHỐ HÀ NỘI 1. Quan niêm ̣ về kinh tế tư nhân 1. Bản chất của kinh tế tư nhân Theo Mác, quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất có vai trò phản ánh đặc trưng của hình thức quan hệ kinh tế nói chung cũng như hình thức tổ chức kinh tế nói riêng; nó quyết định quan hệ tổ chức quản lý sản xuất và phân phối kết quả sản xuất. Như vậy, có thể nhận thức rằng, KTTN được đặc trưng bởi sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.

Mặc dù trong các tài liệu nghiên cứu của Mác và Lênin không sử dụng thuật ngữ KTTN, nhưng các ông thường đề cập đến các thuật ngữ sở hữu tư nhân, sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa, lao động tư nhân. Hiện nay ở hầu hết các nước trên thế giới, nền kinh tế được phân chia thành ba khu vực chủ yếu là kinh tế nhà nước, KTTN, kinh tế hỗn hợp. Nền kinh tế của Trung Quốc hiện nay cũng được chia thành hai khu vực: khu vực kinh tế công hữu (gồm kinh tế quốc hữu và kinh tế tập thể) và kinh tế phi công hữu (gồm KTTN và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài). Nhìn chung, những sự phân chia trên chủ yếu dựa trên quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất và vốn.

ở Việt Nam trước năm 1986, KTTN không được thừa nhận là hoạt động hợp pháp nền kinh tế chủ yếu có hai thành phần là kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể. Từ khi đổi mới, Đảng ta đã thừa nhận sự tồn tại của cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, trong đó có KTTN. Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X đã xác định nền kinh tế quốc dân ở nước ta hiện nay gồm 5 thành phần kinh tế. Đó là: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân, kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Trong đó, KTTN bao gồm: cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân. Như vậy, KTTN là một khu vực kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất hoặc vốn với các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh như 12 doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, các cơ sở kinh tế cá thể, tiểu chủ KTTN không phải là một thành phần kinh tế thuần tuý mà là phạm trù để chỉ thành phần kinh tế hỗn hợp bao gồm các bộ phận cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân. Kinh tế cá thể là bộ phận kinh tế dựa trên hình thức sở hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất và hoạt động chủ yếu vào sức lao động của chính họ, tồn tại chủ yếu dưới hình thức hộ sản xuất kinh doanh. Kinh tế tiểu chủ là bộ phận kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất nhưng có thuê mướn lao động.

Kinh tế tư bản tư nhân là bộ phận kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất và sử dụng lao động làm thuê; hình thức tồn tại chủ yếu là doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn. Kinh tế tư nhân là bộ phận cấu thành cơ bản quan trọng của nền kinh tế quốc dân, phát triển KTTN là vấn đề có tầm chiến lược lâu dài trong quá trình xây dựng và phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Tiêu thức cơ bản để xác định một thành phần kinh tế, một hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh nào đó có thuộc KTTN hay không là quan hệ sản xuất, trước hết là quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất. KTTN không phải là một thành phần kinh tế thuần tuý, mà là một phạm trù để chỉ nhóm thành phần kinh tế vừa có những đặc trưng chung lại vừa có bản chất khác nhau.

Do đó, để xác định bản chất của KTTN phải xét trên cả 3 mặt quan hệ sản xuất, đó là quan hệ sở hữu, quan hệ quản lý và quan hệ phân phối thu nhập - Xét về quan hệ sở hữu: KTTN thể hiện quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất hoặc vốn cũng như của cải vật chất được tạo ra nhờ sản xuất hoặc vốn đó. Trong quá trình phát triển của sản xuất xã hội, sở hữu tư nhân cũng phát 13 triển từ trình độ thấp đến trình độ cao. Trình độ thấp là sở hữu tư nhân nhỏ, đây là hình thức tư hữu của những người lao động tự do sản xuất ra sản phẩm bằng sức lao động của chính mình và của các thành viên trong gia đình. Trình độ cao là sở hữu tư nhân lớn, sở hữu này phát triển từ sở hữu tư nhân nhỏ, nhưng khi đã trở thành sở hữu tư nhân lớn thì nó lại là cơ sở làm nảy sinh mâu thuẫn nhất định giữa chủ sở hữu và lao động làm thuê.

Vì vậy, những hình thức khác nhau của sở hữu tư nhân thường là những hình thức đặc trưng của các phương thức sản xuất khác nhau. Chẳng hạn như: sở hữu tư nhân của chủ nô và phường hội đặc trưng cho phương thức sản xuất phong kiến, sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa đặc trưng cho phương thức sản xuất sản xuất tư bản chủ nghĩa. - Xét về quan hệ quản lý: xuất phát từ quan hệ sở hữu của KTTN, quan hệ quản lý của khu vực này gồm các quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ và quan hệ quản lý dựa rên sở hữu tư nhân lớn. Quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ là quan hệ dựa trên sự tổ chức, phân công công việc trong nội bộ gia đình, giữa các thành viên trong gia đình với nhau.

Dựa trên quyền lực của người chủ gia đình, các thành viên trong gia đình có nghĩa vụ phục tùng sự phân công, điều khiển, quản lý của người chủ gia đình đối với các vấn đề sản xuất kinh doanh. Quan hệ giữa người chủ và các thành viên trong gia đình không phải là quan hệ bóc lột mà nó mang tính chất gia trưởng. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, nhiều hộ cá thể do nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất đã thuê thêm lao động ngoài gia đình. Như vậy, đã xuất hiện mầm móng của quan hệ bóc lột, nhưng chừng nào người chủ hộ chưa thoát khỏi hoạt động lao động trực tiếp thì ranh giới giữa bóc lột và không bóc lột chưa được xác định một cách rõ ràng.

Quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân lớn đây là quan hệ giữa chủ thể quản lý với đối tượng quản lý và khách thể quản lý. Chẳng hạn như quan 14 hệ giữa người chủ doanh nghiệp với lao động. Quan hệ này xét về bản chất là quan hệ bóc lột. Bóc lột ở đây phải được xem xét nghiên cứu trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Trong điều kiện ở nước ta hiện nay, xét sự bóc lột phải đặt trong mối quan hệ sau: + Trong điều kiện nước ta cung lao động nhiều hơn cầu về lao động thì bất cứ ai bỏ vốn ra kinh doanh, tạo việc làm và thu nhập cho người lao động điều được khuyến khích. + Khi người lao động đồng thời là người sử dụng lao động, nhưng do chất lượng lao động kém nên thu nhập thấp, đồng ý tự nguyện ký hợp đồng lao động cho một người sử dụng lao động khác có thu nhập cao gấp nhiều lần. Trong trường hợp này không nên hiểu đây là bóc lột và bị bóc lột. Bởi vì, chỉ khi nào người lao động bán sức lao động cho chủ tư liệu sản xuất và tư liệu tiêu dùng như C.Mác nói thì mới có quan hệ bóc lột và bị bóc lột.

- Xét về quan hệ phân phối: về thực chất phân phối là việc giải quyết mối quan hệ về lợi ích kinh tế các cá nhân tham gia vào quá trình tái sản xuất kinh doanh. Do vậy, việc phân phối nếu không đảm bảo được lợi ích của các cá nhân sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất kinh doanh khó có thể đạt được hiệu quả cao. Trong KTTN, quan hệ phân phối được dựa trên cơ sở sở hữu tư nhân, do chủ tư nhân thực hiện. Đối với các cơ sở tư nhân mà người sở hữu đồng thời là người lao động, không thuê mướn nhân công, thì phân phối kết quả sản xuất được thực hiện trong nội bộ gia đình của các hộ kinh doanh nhằm đảm bảo nhu cầu của các thành viên trong gia đình.

Còn đối với các cơ sở tư nhân lớn, chủ sở hữu sử dụng lao động làm thuê thì phân phối kết quả sản xuất căn cứ vào giá trị sức lao động của người lao động làm thuê để trả công lao động cho họ, còn phần thặng dư thuộc về người sở hữu. 15 Kinh tế tư nhân được hình thành trên cơ sở sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, sở hữu tư nhân gồm sở hữu tư nhân nhỏ (sở hữu của những người lao động làm ra sản phẩm bằng chính lao động của họ và các thành viên trong gia đình như hộ nông dân cá thể) và sở hữu tư nhân lớn-sở hữu vốn, tài sản của các nhà sản xuất kinh doanh trong nước và nước ngoài đầu tư vào Việt Nam. KTTN bao gồm các loại hình tổ chức sản xuất kinh doanh sau: - Loại hình kinh tế cá thể: là hình thức kinh tế của một hộ gia đình hay một cá nhân hoạt động dựa trên hình thức sở hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất và hoạt động chủ yếu vào sức lao động của chính họ. Kinh tế hộ gia đình là hình thức tổ chức sản xuất chủ yếu trong loại hình kinh tế cá thể và trong khu vực sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, đây là bộ phận cấu thành quan trong của KTTN.

Kinh tế tiểu chủ cũng là hình thức kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất nhưng có thuê mướn lao động, tuy nhiên thu nhập vẫn chủ yếu dựa vào sức lao động và vốn của bản thân và gia đình (đó là những hộ làm kinh tế trang trại, kinh tế trang trại chính là một hình thức của kinh tế tiểu chủ trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp). Kinh tế cá, thể tiểu chủ đang có vị trí quan trọng trong nhiều ngành, nghề ở nông thôn và thành thị, có điều kiện phát huy nhanh và hiệu quả tiềm năng về vốn, sức lao động, tay nghề của từng gia đình, từng người lao động.