phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, các phụ biểu, luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng sau đây. Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác kiểm tra sau thông quan tại Cục Hải quan. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác kiểm tra sau thông quan tại Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh. Chƣơng 4: Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra sau thông quan tại Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh.
4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TRA SAU THÔNG QUAN TẠI CỤC HẢI QUAN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề cần quan tâm 1.Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Ở nhiều quốc gia trên thế giới, nghiệp vụ kiểm tra sau thông quan (KTSTQ) đã đƣợc nghiên cứu, xây dựng và triển khai. Tuy nhiên mỗi một quốc gia có các điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau, cơ quan Hải quan thực hiện biện pháp quản lý theo các cách khác nhau, do đó công tác KTSTQ cũng đƣợc triển khai theo các phƣơng pháp khác nhau. Vì vậy, không thể sử dụng hoàn toàn kinh nghiệm KTSTQ của các quốc gia cho điều kiện cụ thể của KTSTQ ở Việt Nam mà đòi hỏi có quá trình nghiên cứu cụ thể, độc lập và phù hợp với điều kiện của Hải quan Việt Nam.
Những năm gần đây, với sự phát triển mạnh mẽ của thƣơng mại quốc tế, trƣớc yêu cầu của việc giải phóng nhanh chóng hàng hóa qua lại tại các cửa khẩu nhƣng vẫn phải đảm bảo tính tuân thủ pháp luật của ngƣời xuất khẩu - nhập khẩu, Ngành Hải quan đã có nhiều cơ chế nhằm đảm bảo kiểm soát chặt chẽ hoạt động XNK, trong đó có hoạt động KTSTQ, bên cạnh đó các sai phạm đƣợc phát hiện ngày càng nhiều với các phƣơng thức, thủ đoạn khác nhau. Bởi vậy, để phục vụ tốt hơn cho công tác quản lý, nhiều công trình nghiên cứu, nhiều tài liệu liên quan đến hoạt động này đã đƣợc thực hiện và ban hành nhằm phục vụ tốt hơn nữa cho ngƣời học, ngƣời nghiên cứu, cũng nhƣ CBCC Hải quan trực tiếp thực hiện nhiệm vụ KTSTQ.Tính đến thời điểm chọn đề tài này, tác giả nhận thấy đã có một số nghiên cứu có liên quan đến nội dung KTSTQ, trong đó có thể kể đến các công trình nghiên cứu trong và ngoài ngành Hải quan nhƣ: - Giáo trình “Kiểm tra sau thông quan” năm 2012 của Học viện Tài chính xuất bản do PGS.TS Hoàng Trần Hậu, TS.Nguyễn Thị Kim Oanh làm chủ biên. Cuốn tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy của trƣờng, nội dung chủ yếu đề cập đến cơ sở 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lý luận và trình tự các bƣớc cần thiết để thực hiện một cuộc kiểm tra sau thông quan, mô hình KTSTQ của một số nƣớc trên thế giới. - Cuốn tài liệu đào tạo “Kiểm tra sau thông quan” năm 2012 do nhóm giảng viên Trƣờng Hải quan Việt Nam (Tổng cục Hải quan) biên soạn và ban hành nội bộ đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, quy trình thực hiện KTSTQ, các phần hành nghiệp vụ nhƣ KTSTQ về trị giá, mã số HS, C/O; kỷ năng kiểm tra sổ sách kế toán, báo cáo tài chính … và một số tình huống nghiệp vụ điển hình dành cho các lớp đào tạo Công chức mới tuyển dụng của Ngành cũng nhƣ trong quá trình đào tạo chuyên sâu cho các CBCC Hải quan các Cục Hải quan tỉnh, thành phố hàng năm.
- Luận án tiến sỹ kinh tế “ Kiểm tra sau thông quan về trị giá hải quan ở Việt Nam” năm 2014 của tác giả Phạm Thị Bích Ngọc đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về KTSTQ về trị giá hải quan, nội dung, quy trình thực hiện KTSTQ về trị giá, đánh giá thực trạng công tác KTSTQ về trị giá hải quan tại Việt Nam và đƣa ra đƣợc một số giải pháp nhằm tăng cƣờng công tác KTSTQ về trị giá. - Luận án tiến sỹ kinh tế “ Hoàn thiện pháp luật về kiểm tra sau thông quan” năm 2017 của tác giả Đào Thị Hoa Sen đã hệ thống hóa các vấn đề về lý luận và thực tiễn về KTSTQ, từ đó đƣa ra quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về kiểm tra sau thông quan cả trên phƣơng diện lý luận và phát triển. - Luận án tiến sỹ “Kiểm tra sau thông quan ở Việt Nam trong bối cảnh tự do hóa thƣơng mại” năm 2011 của tác giả Nguyễn Thị Kim Oanh cũng đã xâu chuỗi, hệ thống các cơ sở lý luận, phân tích thực trạng công tác KTSTQ và từ đó đề xuất các giải pháp vĩ mô cho công tác kiểm tra sau thông quan của Ngành Hải quan. - Luận văn thạc sỹ kinh tế “Kiểm tra sau thông quan tại Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế” năm 2015 của tác giả Vũ Thanh Trà, ngoài hệ thống cơ sở lý luận về KTSTQ, cuốn luận văn đã đánh giá những kết quả qua công tác KTSTQ của Ngành Hải quan giai đoạn 2009-2014, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt hoạt động KTSTQ thời kỳ hội nhập.
- Luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động kiểm tra sau thông quan tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh”, năm 2014 của tác giả Lƣơng Ngọc Thành đã đánh giá hoạt động KTSTQ giai đoạn 2009- 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2013 và đƣa ra đƣợc một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh. - Luận văn thạc sỹ kinh tế chính trị “Hoạt động kiểm tra sau thông quan tại Cục Hải quan Quảng Bình”, năm 2014 của tác giả Hoàng Kim Đồng đã đánh giá hoạt động KTSTQ giai đoạn 2009-2013 và đƣa ra đƣợc một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này tại Cục Hải quan tỉnh Quảng Bình. - Ngoài ra cũng còn có một số tài liệu mang tính nội bộ của Ngành Hải quan nhƣ các chuyên đề về KTSTQ do Cục KTSTQ (Tổng cục Hải quan) tổng hợp từ thực tiễn hoạt động KTSTQ tại các đơn vị trong toàn Ngành hằng năm giai đoạn 2012-2015 nhằm bổ trợ kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn cho CBCC Hải quan. Những bài viết, công trình nghiên cứu nêu trên, ở góc độ này hay góc độ khác mới chỉ hệ thống hóa cơ sở lý luận, quy trình thực hiện nghiệp vụ KTSTQ hoặc là phân tích, đánh giá hoạt động KTSTQ ở quy mô toàn ngành Hải quan hay một số Cục Hải quan tỉnh, thành phố, những vụ việc mang tính điển hình, riêng lẻ không phải của riêng Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh.
Tuy nhiên, đây là những tài liệu tham khảo hết sức bổ ích, đóng góp về lý luận chung và các cơ sở khoa học để đề tài này kế thừa và tiếp tục phân tích nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện mô hình và các biện pháp nâng cao chất lƣợng công tác KTSTQ tại Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh. Khoảng trống nghiên cứu và những vấn đề cần quan tâm Tác giả nhận thấy rằng các tài liệu, đề tài nghiên cứu trên đều đang dừng lại ở việc nghiên cứu công tác KTSTQ ở phạm vi vĩ mô nhƣ mô hình KTSTQ cho Hải quan Việt Nam, kết quả hoạt động KTSTQ trong toàn Ngành hoặc là thực tiễn tại một số đơn vị, một số vụ việcKTSTQ mang tính điển hình, riêng lẻ. Với sự đa dạng của chủng loại hàng hóa, loại hình XNK; sự thay đổi thƣờng xuyên của các văn bản pháp luật; thực tiễn, đặc thù hoạt động ở mỗi đơn vị Hải quan địa phƣơng mỗi khác…, hoạt động KTSTQ vì thế cũng cần có những biện pháp, cách thức thực hiện riêng mới đem lại hiệu quả, vì vậy không thể hoàn toàn vận dụng, áp dụng những tài liệu trên để áp dụng cho Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh. Ở cả trong nƣớc và trên bình diện quốc tế, chƣa có công trình nào nghiên cứu cụ thể về hoạt động KTSTQ tại Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh.
Đây là đề tài mang tính 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com độc lập, không bị trùng lặp và cần đƣợc tiếp tục nghiên cứu. Đề tài đƣợc nghiên cứu trong tình hình có sự thay đổi của một loạt các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực Hải quan nhƣ: Luật Hải quan năm 2014, Nghị định 08/2015/NĐ-CP ngày 21/1/2015 hƣớng dẫn thi hành Luật Hải quan; Thông tƣ số 38/2015/TT-BTC ngày 28/3/2015 Quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu; Thông tƣ số 39/2015/TT-BTC ngày 28/3/2015 về việc hƣớng dẫn xác định trị giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; … Đây là các văn bản rất quan trọng đối với ngành Hải quan về mặt thủ tục cũng nhƣ về mặt quản lý thuế; nhằm đáp ứng đòi hỏi về một hệ thống văn bản thể hiện tính tập trung hoá cao, không dàn trải, giải quyết sự chồng chéo của một số các văn bản liên quan,… Trong những năm qua, số cuộc và số thực thu nộp NSNN qua công tác KTSTQ trong toàn Ngành Hải quan nói chung và Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh nói riêng đang tăng lên. Mặc dù vậy, quá trình xây dựng kế hoạch cũng nhƣ việc triển khai thực hiện, nhân sự dành cho công tác KTSTQ chƣa đƣợc đầu tƣ thỏa đáng; Tài liệu nghiên cứu dùng cho công tác KTSTQ tại đơn vị vẫn còn rất ít, phƣơng thức, thủ đoạn gian lận của doanh nghiệp ngày càng tinh vi, phức tạp….Vì vậy, cần thiết phải có một công trình nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở lý luận về KTSTQ nói chung, đánh giá thực trạng công tác KTSTQ và căn cứ vào đó để đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác KTSTQ của Cục Hải quan tỉnh Hà Tĩnh thời gian tới. Cơ sở lý luận về công tác kiểm tra sau thông quan 1.
Khái niệm, vai trò, mục đích của kiểm tra sau thông quan 1. Khái niệm kiểm tra sau thông quan Kiểm tra sau thông quan là thuật ngữ chuyên môn đƣợc thể hiện bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau trên thế giới. Ở mỗi quốc gia, tổ chức khác nhau, định nghĩa về “kiểm tra sau thông quan” đƣợc diễn đạt khác nhau và cách gọi nghiệp vụ này cũng có sự khác nhau.